Tạp chí điện tử Bất động sản Việt Nam  |  25/09/2018

GIAO LƯU TRỰC TUYẾN:

“Công tác phòng chống cháy nổ tại các khu chung cư: Thực trạng và Giải pháp”

Từ 9h00 - 11h00 ngày 29/3/2018, Tạp chí điện tử Bất động sản Việt Nam tổ chức chương trình giao lưu trực tuyến về chủ đề “Công tác phòng chống cháy nổ tại các khu chung cư: Thực trạng và Giải pháp”.

Giao lưu trực tuyến bắt đầu từ 09:00 - 11:00, ngày 29/03/2018.
Những năm gần đây, cùng với tốc độ phát triển của kinh tế, hàng loạt khu đô thị, khu chung cư tại các thành phố lớn ra đời. Kèm theo đó là rất nhiều vấn đề phát sinh trong thực tiễn, nổi cộm lên là tình trạng cháy nổ tại các khu chung cư, nhà cao tầng. Những vụ hỏa hoạn và cháy nổ không chỉ gây ra thảm cảnh cho các gia đình mà còn là lời cảnh báo về trách nhiệm của chủ đầu tư, cơ quan chức năng, sự bất cẩn, lơ là, ý thức chủ quan của con người trước nguy cơ cháy nổ.

Xuất phát từ thực tế cần những đánh giá khách quan về thực trạng, tìm ra nguyên nhân, phân tích các bất cập trong công tác quản lý và trong thực tiễn; nhìn nhận đúng vai trò của các thiết kế kiến trúc, quy hoạch đến công tác PCCC, cứu hộ, cứu nạn; đề xuất các giải pháp trong phòng ngừa, ngăn chặn, giảm thiểu các vụ cháy nổ trong khu chung cư, nhà ở kết hợp nơi sản xuất, kinh doanh; đồng thời chia sẻ những kinh nghiệm hay, cách làm tốt trong công tác PCCC và cứu hộ, cứu nạn, kỹ năng thoát nạn cho cư dân...; Ban Biên tập Tạp chí điện tử Bất động sản Việt Nam quyết định tổ chức giao lưu trực tuyến trên Reatimes.vn với chủ đề: “Công tác phòng chống cháy nổ tại các khu chung cư: Thực trạng và giải pháp”.

Buổi giao lưu trực tuyến được tổ chức vào hồi: 09h00 ngày 29/3/2018; tại Tòa soạn Tạp chí điện tử Bất động sản Việt Nam: Tầng 6, khu Văn phòng A3, tòa nhà Ecolife Capitol, số 58 Tố Hữu, phường Trung Văn, quận Nam Từ Liêm, TP. Hà Nội.

Các khách mời tham dự chương trình.

Các khách mời tham dự chương trình.

Khách mời tham gia chương trình gồm: PGS. TS. KTS. Nguyễn Hồng Thục, Viện trưởng Viện Nghiên cứu định cư; Đại tá, PGS. TS Ngô Văn Xiêm, nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học PCCC; Bà Nguyễn Thị Hải Yến, Phó Tổng Giám đốc CTCP Bảo hiểm Quân đội MIC; Ông Nguyễn Thành Trung, Chuyên gia Quản lý Tư vấn Vận Hành Kỹ Thuật Tòa nhà, CBRE Hà Nội; Ông Vũ Hồng Thành, Giám đốc Cty CP quản lý tòa nhà ECH, cùng đại diện Cảnh sát Phòng cháy và Chữa cháy Hà Nội,...

Ban Biên tập Tạp chí điện tử Bất động sản Việt Nam kính mời quý độc giả theo dõi chương trình và đặt câu hỏi ngay từ thời điểm này cho các vị khách mời bằng cách bình luận phía dưới hoặc gửi về địa chỉ: Batdongsantapchi@gmail.com và hotline của chương trình: 098.217.9091./.

Danh sách khách mời

Ông Vũ Hồng Thành

Giám đốc Cty CP quản lý tòa nhà ECH

Bà Nguyễn Thị Hải Yến

Phó Tổng Giám đốc CTCP Bảo hiểm Quân đội MIC

Ông Nguyễn Thành Trung

Chuyên gia Quản lý Tư vấn Vận Hành Kĩ Thuật Tòa nhà, CBRE Hà Nội

Đại tá, PGS. TS. Ngô Văn Xiêm

Nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học PCCC

PGS.TS.KTS. Nguyễn Hồng Thục

Viện trưởng Viện Nghiên cứu định cư

Đặt câu hỏi:

Bạn cần nhập họ tên đầy đủ trước khi hỏi

Nhập địa chỉ email của bạn

Nội dung câu hỏi không quá 500 ký tự

Nguyễn Văn Minh, Đống Đa, Hà Nội hỏi:
Các vụ cháy tại chung cư đã xảy ra nhiều lần, và sau mỗi lần thì các đơn vị liên quan đều vào cuộc giải quyết, điều tra... tưởng chừng rất quyết liệt, dư luận cũng “dậy sóng” hoang mang lo lắng... Thế nhưng, người Việt chắc là mau quên, sau một thời gian mọi chuyện lại đâu vào đó, các vụ cháy vẫn cứ diễn ra. Theo các chuyên gia, bản chất của câu chuyện này là do đâu? Chẳng lẽ chúng ta cứ đợi “mất bò mới lo làm chuồng”?
Bà Nguyễn Thị Hải Yến, Phó Tổng Giám đốc CTCP Bảo hiểm Quân đội MIC trả lời:

Theo tôi, bản chất là liên quan đến hướng dẫn trong công tác phòng cháy chữa cháy của chủ đầu tư, thứ hai là ý thức của người dân, tức là cách đào tạo về phòng cháy chữa cháy quan trọng. Hiện nay, có một thực trạng là, các công cụ thiết bị phòng cháy chữa cháy tại các khu chung cư chỉ mang tính hình thức là chính, khi xảy ra hỏa hoạn tại các công trình này sẽ là quá muộn.

Đại tá, PGS. TS. Ngô Văn Xiêm, Nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học PCCC trả lời:

Khi có sự việc xảy ra thì tác động lên tâm lý của cư dân và dư luận rất nhiều. Ví dụ, sau vụ cháy quán Karaoke ở Trần Thái Tông Hà Nội thì rộ lên các thông tin và và tâm lý lo lắng, chính quyền vào cuộc rất ghê gớm, nhưng sau đó lại lãng quên, và sau 1 năm mới đưa ra xử, có 3 người bị xử lý hình sự.

Tôi nghĩ một trong tâm lý của người Việt, đó là tâm lý đám đông, khi có vấn đề đặt ra thì hùa vào, xong rồi quên.

Tuy nhiên, dư luận, trong đó có các cư dân chung cư thì vẫn rất chủ quan với bản chất của các vụ hỏa hoạn.

Ai cũng nghĩ, chắc nhà mình bê tông, bao năm ở có sao đâu, và từ đó ý thức tự giác chấp hành các quy định PCCC bị xao nhãng, và khi xảy ra nhỏ thì không sao, khi xảy ra lớn thì lại rộ lên tâm lý hoang mang.

Không hẳn là "mất bò mới lo làm chuồng", cái chính là ý thức tự đảm bảo an toàn cho mình chưa cao, ỷ lại vào chỗ nay chỗ kia. Phải hiểu rằng, các cơ quan quản lý Nhà nước chỉ hỗ trợ thôi, người thực hiện vẫn là người dân.

Ông Nguyễn Thành Trung, Chuyên gia Quản lý Tư vấn Vận Hành Kĩ Thuật Tòa nhà, CBRE Hà Nội: trả lời:

Đây dường như là thực trạng chung của Việt Nam? Ý thức của người dân, ban quản lý tòa nhà, chủ đầu tư.

Cơ quan quản lý Nhà nước xây lên. Để duy trì được ý thức đảm bảo an toàn PCCC phải do BQL Tòa nhà, phải thường xuyên tuyên truyền, huấn luyện đội ngũ trong bộ phận quản lý tòa nhà, tuyên truyền ý thức của người dân sinh sống trong tòa nhà và cư dân các văn phòng làm việc tại tòa nhà đó. Duy trì công tác PCCC là “chuồng của con bò” chứ không phải là đợi đến lúc mất bò mới lo làm chuồng. Tuy nhiên hiệu quả của “cái chuồng” đó vẫn không cao, là do trong quá trình thực hiện có vấn đề của các đơn vị liên quan như cơ quan quản lý nhà nước, đơn vị vận hành, chủ đầu tư và người dân.

Tiêu chí của đơn vị quản lý chính là con người, ý thức được vai trò của họ trong BQL là bảo vệ an ninh, an toàn cho cư dân trong tòa nhà, tăng cường được tiện ích cho người dân. Từ đó sẽ nhìn được những nguy cơ, rủi ro có thể xảy ra, gây ảnh hưởng không chỉ bản thân họ mà cộng đồng dân cư sống ở đó.

Trình độ hiểu biết của nhân viên quản lý tòa nhà, hiểu biết về hệ thống thiết kế, nội quy quy định của tòa nhà, và quan trọng phải hiểu sâu được những quy định đó. Khi hiểu được rồi, trong hành động của họ sẽ đảm bảo chuẩn chỉnh hơn, ngăn ngừa được rủi ro có thể xảy ra trong tòa nhà.

Ông Vũ Hồng Thành, Giám đốc Cty CP quản lý tòa nhà ECH trả lời:

Có lẽ nguyên nhân xuất phát từ tâm lý chủ quan của người dân cũng như trong cuộc sống mọi người quá bận rộn nên chưa quan tâm nhiều tới công tác PCCC. Ngoài ra, công tác truyền thông tại các tòa nhà chưa được thực hiện tốt trong thời gian qua, dẫn tới tình trạng người dân không có thông tin về hệ thống PCCC và các thông tin cảnh báo.

Trọng Hải, Ngô Quyền, Hải Phòng hỏi:
Đối với những tòa chung cư đã bị sai lệch từ khâu duyệt thiết kế đến khi thi công thì việc cải tạo nên tiến hành như thế nào để giảm thiểu hạn chế những rủi ro khi mất an toàn trong PCCC? Và người dân nên thực hiện phương án nào khi có cháy nổ xảy ra?
PGS.TS.KTS. Nguyễn Hồng Thục, Viện trưởng Viện Nghiên cứu định cư trả lời:

Với những tòa chung cư đã bị sai lệch từ khâu duyệt thiết kế, thì việc đầu tiên chúng ta cần phải cải tạo là cửa chống cháy ở các tầng hầm nối với các tầng dân ở phải được làm khẩn cấp, đáp ứng đúng tiêu chuẩn kỹ thuật. Để đảm bảo sự an toàn, chúng ta cần thường xuyên bảo dưỡng, bảo trì các thiết bị.

Đối với các tầng hầm để xe, cần có vòi cứu hỏa, đủ lượng nước để xịt vào các điểm cháy trong trường hợp khẩn cấp.

Ngoài ra, với tòa nhà chung cư, các cửa sập với lồng thang thoát hiểm phải được bảo trì hàng tháng để đảm bảo hoạt động. Cửa thang thoát hiểm không quay ra ngoài trời thì cần phải sửa chữa.

Đức Anh, Hà Đông: hỏi:
Nhiều chung cư ở Hà Nội chưa được nghiệm thu PCCC nhưng chủ đầu tư đã cho người dân vào ở. Xin hỏi khâu nghiệm thu PCCC có phức tạp không mà chủ đầu tư lại chưa thực hiện khâu này dù công trình đã đi vào hoạt động?
Nguyễn Thành Trung, Chuyên gia Quản lý Tư vấn Vận Hành Kĩ Thuật Tòa nhà, CBRE Hà Nội trả lời:

Việc nghiệm thu PCCC không có gì phức tạp nếu chủ đầu tư thực hiện đúng, đủ các tiêu chí như bản vẽ được thẩm duyệt.

Tuy nhiên, trên thực tế có một số công trình bị chậm về khâu này đa phần do khi thực hiện, thi công lắp đặt các hệ thống trong tòa nhà không đúng như thiết kế được thẩm duyệt ban đầu. Mặt khác, chủ đầu tư thiếu sự tư vấn của đơn vị quản lý vận hành về sau, cho nên nhiều vấn đề, nhiều rủi ro chưa được đề ra khi xây dựng công trình.

Trong khi đó, bản vẽ thiết kế được thẩm duyệt không mô tả được chi tiết, đến khi cơ quan nghiệm thu PCCC sẽ chỉ ra những vấn đề không an toàn và yêu cầu chủ đầu tư phải thực hiện.

Lúc này, khó khăn là các gói thầu đã được duyệt, nếu bổ sung thêm phải phát sinh nhiều thủ tục gây chậm tiến độ, cho nên nhiều chủ đầu tư chưa thực hiện được. Vừa qua có công bố danh sách các công trình chưa nghiệm thu PCCC đã đưa dân vào ở.

Thực trạng này có thể xuất phát từ việc người dân tự thỏa thuận với chủ đầu tư. Bởi nếu người dân không đồng ý về ở thì chủ đầu tư cũng phải tự có phương án để giải quyết, đảm bảo an toàn PCCC cho người dân trước khi đi vào vận hành tòa nhà.

Trong các tòa nhà hiện nay, việc đầu tư cơ sở vật chất PCCC khá tốt, hệ thống báo cháy thông minh. Nhưng con người sử dụng không khai thác được hết tính năng của nó.

Đó là thực trạng mà nhiều tòa nhà hiện nay đang gặp phải. Ví dụ như hệ thống báo cháy, đa số lắp hệ thống báo cháy tự động, thông minh, có địa chỉ cụ thể, hệ thống này lường được hết các tình huống như khói, bụi bẩn, nồng độ khói bao nhiêu...

Điều này vô tình dẫn đến hệ thống báo cháy hay xảy ra tình huống báo cháy giả, cứ lặp đi lặp lại nhiều lần người dân sẽ tin đó là báo cháy giả và chủ quan. Để ngăn ngừa việc này, trong hệ thống báo cháy có xuất dữ liệu báo cáo tình trạng của các đầu báo cháy.

Như CBRE hiện nay đang làm, hàng tuần bộ phận kỹ thuật sẽ xuất dữ liệu báo cáo về tình trạng hoạt động của các đầu báo cháy như độ bẩn bao nhiêu, chức năng hoạt động như thế nào... căn cứ vào đó, bộ phận kỹ thuật sẽ có kế hoạch để bảo trì đột xuất những thiết bị đó để hạn chế tình trạng báo cháy giả.

Thùy Linh, Cầu Giấy hỏi:
Đối với những dự án chung cư mà mới được nghiệm thu PCCC phần căn hộ, nhưng còn phần tầng hầm, khối đế thương mại mà chưa được nghiệm thu PCCC thì dự án này đã đủ điều kiện để được vận hành, đưa người dân vào ở hay chưa?
Đại tá, PGS. TS. Ngô Văn Xiêm, Nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học PCCC trả lời:

Bất cứ vị trí nào trong tòa nhà còn chưa được nghiệm thu thì tòa nhà vẫn vi phạm PCCC, sẽ không đủ điều kiện đưa người dân vào ở.

Quá trình nghiệm thu có cho phép nghiệm thu từng phần nhưng phải đầy đủ cả toà nhà mới được đưa người dân vào sử dụng vì phải đảm bảo tính an toàn của cả toà nhà.

Ai ký văn bản nghiệm thu phải ghi rõ ràng, chặt chẽ là đã nghiệm thu phần nào và khi đầy đủ hết mới được đưa người dân vào ở.

Ví dụ phần đế, liên quan đến thiết kế chịu lực, một số bộ phận hệ thống của PCCC đặt ở dưới đó, giả sử nghiệm thu các khu vực khác rồi đưa dân vào ở, còn phần đế không nghiệm thu, khi cháy kết cấu chịu lực ảnh hưởng đến ngôi nhà thì sao?

Nguyễn Việt Khoa, Hoài Đức, Hà Nội: hỏi:
Thưa ông Nguyễn Thành Trung, gia đình tôi đang có ý định mua chung cư ở Hà Nội, nhưng hiện giờ tôi đọc được rất nhiều tin tức liên quan đến công tác quản lý và bảo vệ sự an toàn cho người dân sinh sống ở các chung cư cao tầng hiện gặp nhiều vấn đề phức tạp. Điều này khiến tôi rất phân vân khi không biết có nên quyết định mua chung cư để ở hay không?
Nguyễn Thành Trung, Chuyên gia Quản lý Tư vấn Vận Hành Kĩ Thuật Tòa nhà, CBRE Hà Nội trả lời:

Nếu vì các thông tin cháy nhiều mà không mua chung cư nữa thì có vẻ bạn đang đánh đồng mọi chủ đầu tư, mọi tòa nhà và mọi đơn vị quản lý vận hành... Tôi cho rằng, tòa nhà có an toàn hay không hoàn toàn phụ thuộc vào ý thức của người dân, của BQL, của chủ đầu tư.

Cho nên, trước khi lựa chọn mua chung cư, khách hàng nên tìm hiểu kỹ về chủ đầu tư, việc quản lý vận hành, việc đầu tư cơ sở hạ tầng, an toàn PCCC... tại tòa nhà đó.

Sau khi bàn giao tòa nhà cho BQT, có thể chủ đầu tư chỉ xem xét việc đầu tư ban đầu của họ, còn việc BQL tòa nhà do chính cư dân lựa chọn. Cho nên, cư dân hoàn toàn có quyền chủ động trong việc kiểm tra, giám sát thật kỹ hoạt động của BQL tòa nhà, lựa chọn đơn vị quản lý uy tín, có trách nhiệm thì khi đó, tính an toàn trong tòa nhà sẽ được đảm bảo, bạn có thể yên tâm sống ở tòa nhà bạn lựa chọn.

Trịnh Thiệm, TP.HCM: hỏi:
Chúng ta bàn nhiều đến việc quy hoạch đô thị nhưng hình như đã bỏ qua không gian trên cao, với mật độ các tòa cao ốc, chung cư mọc lên san sát ở các dự án thì liệu có phải là gây khó khăn cho quá trình cứu hộ không thưa chuyên gia? Đặc biệt là khi cứu hộ trực thăng được đưa vào thực tế?
PGS.TS.KTS. Nguyễn Hồng Thục, Viện trưởng Viện Nghiên cứu định cư trả lời:

Chiều cao ở các chung cư cần tuân thủ theo quy chuẩn và quy hoạch của Nhà nước. Thực tế ở một số nước như Singapore, rất nhiều tòa nhà siêu cao tầng gần nhau nhưng ở Hà Nội thì ít.

Nhưng nếu xét về quy chuẩn, quy hoạch thì các tòa nhà cao tầng ở Việt Nam lại không thực hiện đúng. Tuy nhiên, tại sao các nhà chung cư ở Hà Nội lại xây cao tầng như vậy là do hiện nay đất chật, người đông. Thế nhưng, việc phòng cháy chữa cháy ở Việt Nam còn hạn chế.

Những thang cứu cháy chỉ cao chưa đủ 40m còn trực thăng thì xét ở nước ta rất hãn hữu. Để tiếp cận được các tòa nhà khi cháy thì đầu tiên mỗi tòa nhà phải đáp ứng đúng quy chuẩn, tiêu chuẩn rõ ràng.

Như vậy, chúng ta cần xây dựng và hình thành những tòa nhà thông minh và bản thân mỗi người dân cần có ý thức hơn trong công tác PCCC.

Cao Lâm, Bình Dương: hỏi:
Có ý kiến cho rằng, lâu nay việc diễn tập về phòng cháy chữa cháy ở các chung cư, nhà cao tầng chỉ mang tính hình thức và không có phương án tình huống cụ thể. Phải chăng các đơn vị liên quan, có vai trò trong việc tổ chức diễn tập vì muốn tiết kiệm chi phí, không muốn đầu tư hay theo ông là do nguyên nhân nào?
Nguyễn Thành Trung, Chuyên gia Quản lý Tư vấn Vận Hành Kĩ Thuật Tòa nhà, CBRE Hà Nội trả lời:

Đây cũng là thực trạng phổ biến tại Việt Nam. Có điều, phương án PCCC của các tòa nhà đã được cơ quan chức năng thẩm duyệt thì sẽ rất sát với thực tế, để cho lực lượng PCCC tiếp cận và xử lý. Tuy nhiên, có một lỗ hổng mà các tòa nhà hiện nay đang mắc phải, là phương án xử lý tình huống phối hợp giữa các bộ phận khi xảy ra sự cố trước khi lực lượng cảnh sát PCCC tiếp cận được, việc này rất ít tòa nhà thực hiện được.

Lý do một phần do công tác diễn tập PCCC chỉ mang tính hình thức, đối phó, họ cho là đã có phương án có cơ sở pháp lý rồi thì không cần xây dựng thêm phương án nào nữa. Cho nên, khi xảy ra cháy thật, thì các bộ phận liên quan phối hợp với nhau không ăn ý và dễ bị lúng túng, từ đó mất thời điểm vàng để dập tắt đám cháy.

Về việc đầu tư công tác diễn tập, theo quy định của pháp luật đã rất rõ ràng, chi phí đầu tư cho những buổi diễn tập không lớn.

Ví dụ như các tòa nhà mà CBRE đang quản lý, BQL vẫn thường xuyên tổ chức các buổi diễn tập PCCC nội bộ theo quy định 1 tháng 1 lần và 3 tháng/lần phối hợp với các bộ phận, 1 năm/lần với toàn bộ tòa nhà có đào tạo, tuyên truyền về PCCC của cảnh sát chữa cháy địa phương. Chi phí này không lớn, thường các chủ đầu tư thống nhất phối hợp.

Quan trọng nhất, hiệu quả lớn nhất là đợt diễn tập nội bộ của từng bộ phận và phối hợp các bộ phận mà không mất một chi phí nào cả.

Trần Minh San, Long Biên: hỏi:
Hiện nay, thông tin tiếp cận trong quá trình mua nhà của người dân đang bị hạn chế vì những quảng cáo thổi phồng của một số chủ đầu tư. Quan điểm của bà như thế nào về việc công khai minh bạch bản thiết kế công trình chung cư trên các phương tiện truyền thông để người mua có cơ hội tìm hiểu, trực tiếp giám sát cũng như có sự lựa chọn thông minh? Và nếu có cơ hội tiếp cận với bản thiết kế công trình chung cư, người tiêu dùng nên chú ý đến những tiêu chí nào trong bản thiết kế để hiểu được rằng, bản thiết kế này đã đáp ứng được quy định về nguyên lý đảm bảo an toàn trong PCCC?
PGS.TS.KTS. Nguyễn Hồng Thục, Viện trưởng Viện Nghiên cứu định cư trả lời:

Việc công khai minh bạch bản thiết kế công trình chung cư trên các phương tiện truyền thông là cơ hội để người dân tham gia giám sát cũng như có một sự lựa chọn cho mình một nơi ở phù hợp, thông minh.

Đây cũng là cách để giảm thiểu những rủi ro có thể xảy ra đối với các căn nhà chung cư. Về bản thiết kế đáp ứng được đúng quy định về nguyên lý đảm bảo an toàn trong PCCC cần người có chuyên môn mới có thể phân tích rõ.

Tuy nhiên, về phía người dân khi lựa chọn một căn chung cư, khách hàng cần phải xem mặt bằng nền của khu chung cư là bao nhiêu, chiều cao như thế nào.

Chủ đầu tư buộc phải quan tâm đến hệ thống thang thoát hiểm. Hệ thống thang thoát hiểm cũng phụ thuộc vào số căn hộ. Nếu có 200 căn hộ trở lên thì tòa nhà chung cư cần có ít nhất 2 thang thoát hiểm.

Ngoài thang thoát hiểm, người mua nhà cần kiểm tra cửa chống cháy giữa tầng hầm và tầng dân cư ở.

Bên cạnh đó, cửa sập tại các tòa nhà chung cư cần phải thiết kế ra sao, chất lượng như thế nào cũng cần phải xem xét. Hơn nữa, chúng ta cũng nên xem xét quá trình vận hành của các tòa chung cư như việc bảo dưỡng có liên tục hàng tháng không, đảm bảo đúng quy trình không.

Cuối cùng, chúng ta nên tìm hiểu kỹ các điểm phân bổ phòng cháy chữa cháy ở các tầng. Khi thu thập đầy đủ các thông số, người mua có thể mang thông số này đến người có chuyên môn về thiết kế để phân tích. Tóm lại, người tiêu dùng cần phải thông minh tìm hiểu và lựa chọn.

Trà My, Long An: hỏi:
Thưa Đại tá Ngô Văn Xiêm, sau khi xảy ra vụ cháy Carina, cư dân chúng cháu rất lo lắng và đã kiểm tra các lối thang thoát hiểm. Thực tế, có một lối thang, chỉ có cửa thoát hiểm đến tầng 2, còn khoảng không gian từ tầng 2 xuống tầng 1 thông thẳng vào lối nhà hàng của một quán bia được chủ đầu tư cho thuê ở tầng 1. Như vậy lối thoát hiểm này có đảm bảo được nguyên tắc thoát hiểm của PCCC không thưa chú? Và nếu không, sẽ xảy ra những nguy cơ như thế nào? Hiện giờ nếu các cư dân muốn kiến nghị chủ đầu tư khắc phúc thì phải khắc phục theo hướng nào ạ?
Đại tá, PGS. TS. Ngô Văn Xiêm, Nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học PCCC trả lời:

Về nguyên tắc là cửa phải tự đóng và thời gian chịu lửa 45 phút, chủ đầu tư làm như thế kia là sai và vi phạm về PCCC. Cư dân cần phải yêu cầu ban quản lý, ban quản trị tòa nhà có phương án xử lý, thậm chí mời chính quyền đến xử lý vấn đề. Trước hết là cấm, kinh doanh ngay trên lối thoát hiểm. Dứt khoát phải xử lý.

Minh Phong, Hà Nội: hỏi:
Nhà cháu ở tầng 21 chung cư, trong trường hợp lửa cháy ngay tại tầng của mình, hoặc trên dưới nhà mình 1 tầng, khói lửa bao trùm, không thể chạy ra ngoài, chỉ cố thủ trong phòng và bịt kín các khe cửa cho khói không xộc vào, lực lượng cứu hỏa chưa tới mà lửa cháy rất gắt, vậy gia đình cháu nên làm thế nào để an toàn thưa Đại tá?
Đại tá, PGS. TS. Ngô Văn Xiêm, Nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học PCCC trả lời:

Việc bịt kín phòng còn phụ thuộc vào khối tích bên trong phòng, nếu khối tích khoảng 100m3 thì có thể cố thủ được vài chục phút, trong điều kiện phải là cửa chống cháy, nếu cửa bình thường thì sẽ bị bén cháy và bị nhiệt tác động.

Trong điều kiện vài chục phút, thì lực lượng PCCC sẽ đến kịp.

Thực ra, nếu trong trường hợp cháy ở tầng của nhà bạn thì bạn phải chạy thoát thân, còn nếu cháy ở tầng dưới thì phải chắc chắn cầu thang chống nhiễm khói thì mới có thể thoát xuống được.

Nên dùng khăn mặt ướt lọc khí, quần áo ướt, chăn ướt để trùm qua người và chấp nhận vượt qua nguy hiểm ấy, còn thoát theo hướng nào, thì đã có chỉ dẫn, bình tĩnh theo con đường ấy.

Mai Lan, quận 2, TP.HCM hỏi:
Có nhiều phàn nàn về việc chuông báo cháy không kêu ở các tòa chung cư, ông có thể cho biết quy trình báo cháy sẽ diễn ra như thế nào khi xảy ra cháy để người dân cùng biết và có phương án đảm bảo an toàn cho mình và gia đình?
Ông Vũ Hồng Thành, Giám đốc Cty CP quản lý tòa nhà ECH: trả lời:

Đối với các chung cư không được vận hành bởi các đơn vị chuyên nghiệp, uy tín thì việc hệ thống báo cháy bị lỗi và không được xử lý kịp thời là tất yếu.

Đối với các chung cư do Capital House là chủ đầu tư, chúng tôi có đầy đủ các bộ quy trình về việc bảo dưỡng hệ thống PCCC và xử lý khi có báo cháy xảy ra.

Cụ thể, khi có báo cháy, đội chữa cháy cơ sở ngay lập tức tiếp cận với tủ báo cháy trung tâm (kỹ thuật trực 24/24, vị trí tủ báo cháy trung tâm thường đặt tại phòng an ninh) để biết được khu vực xảy ra báo cháy.

Đội chữa cháy cơ sở sẽ lập tức kiểm tra khu vực báo cháy, nếu thấy an toàn sẽ ngắt chuông báo cháy và thông báo trên hệ thống loa để cư dân được biết nguyên nhân báo cháy.

Vũ Văn Đức, Nha Trang: hỏi:
Hiện nay, tại nhiều chung cư, ban quản lý vận hành tòa nhà đều tổ chức các buổi tập huấn, diễn tập về PCCC cho người dân. Tuy nhiên, vẫn rất nhiều người dân “lơ là” khi tham gia các hoạt động này? Ông đánh giá như thế nào về mức độ am hiểu, ý thức của người dân chung cư về công tác PCCC? Làm thế nào để khuyến khích người dân tham gia các hoạt động nâng cao ý thức về PCCC cũng như diễn tập PCCC?
Ông Nguyễn Thành Trung, Chuyên gia Quản lý Tư vấn Vận Hành Kĩ Thuật Tòa nhà, CBRE Hà Nội trả lời:

Tình trạng người dân lơ là khi tham gia diễn tập PCCC xảy ra khá phổ biến ở Việt Nam hiện nay. Việc này cũng do nhiều nguyên nhân.

Người dân thường vô tình phó mặc tính mạng, sự an toàn của mình cho BQL tòa nhà, cho rằng tòa nhà có BQL rồi thì việc gì phải tham gia các hoạt động này. Song họ không hiểu rằng, nếu xảy ra cháy, thì các lực lượng PCCC trong tòa nhà phải căng ra để xử lý tình huống.

Tâm lý người dân lúc đó thì hoảng loạn, cho nên sẽ rất dễ xảy ra hỗn loạn do nhận thức của người dân về PCCC còn hạn chế.

Để khuyến khích người dân tham gia hoạt động nâng cao ý thức về PCCC cũng như diễn tập PCCC, giải pháp đầu tiên vẫn là tuyên truyền phân tích cho người dân hiểu sâu về những rủi ro khi xảy ra sự cố cháy, từ đó người dân sẽ nâng cao được ý thức về PCCC, tham gia các buổi diễn tập của BQL tòa nhà tổ chức.

Có nhiều gia đình có thói quen để những dụng cụ gia đình ngoài hành lang thoát hiểm như tủ để giày, xe đạp trẻ con... nhưng không biết rằng khi xảy ra sự cố cháy, toàn bộ hành lang có thể đã bị bao phủ dày đặc bởi khói nếu hành lang không hút khói, khi đó người dân không hề nhìn thấy gì.

Nguyên tắc của khói là bốc lên trên, kỹ năng thoát hiểm là phải bò ở dưới, chính vì không nhìn thấy gì phải bám vào thành tường để dò ra cầu thang thoát hiểm. Trong lúc hoảng loạn, có thể người dân sẽ bị vấp phải chính những vật đã để ra hành lang trước đó làm cho tâm lý càng hoảng loạn hơn, mất phương hướng. Nên chính những vật dụng để ra lại là những cái bẫy cài sẵn trước để hại người dân.

Từ câu chuyện ví dụ nêu trên, BQL tòa nhà có thể sử dụng để nói chuyện, phân tích cho người dân, nâng cao ý thức hợp tác cũng như giữ gìn không gian chung. Thường các BQL tòa nhà chỉ đưa ra quy định mà không làm cho người dân hiểu được bản chất của vấn đề nên họ không hợp tác.

Bùi Ngọc Chiến, Hà Nội: hỏi:
Thời gian qua, trên mạng có nhiều hình ảnh cư dân chung cư đốt vàng mã trong hành lang hay lô-gia, chứng tỏ rằng bản thân nhiều người cũng chưa có ý thức cao trong việc đảm bảo an toàn PCCC, là đơn vị quản lý, các vị thường gặp phải những khó khăn gì và giải quyết như thế nào?
Ông Vũ Hồng Thành, Giám đốc Cty CP quản lý tòa nhà ECH trả lời:

Việc đốt vàng mã tại lan can, hành lang và lô-gia chỉ xảy ra với các chung cư mới đưa vào vận hành vì cư dân chưa được hướng dẫn và truyền thông về các quy định và nguyên tắc an toàn PCCC. Đối với các dự án của Capital House trong giai đoạn đầu đưa vào vận hành, ban quản lý tòa nhà thường xuyên gặp gỡ cư dân và đưa ra các khuyến cáo, quy định của tòa nhà về an toàn PCCC.

Trần Thanh Bình, Hà Nội: hỏi:
Thực tiễn cho thấy rằng, cháy ở tầng hầm các tòa nhà cao tầng rất khó chữa và dễ dẫn đến hậu quả lớn. Điển hình như cháy tầng hầm chung cư CT4 – Xa La, Hà Nội và chung cư Carina ở TP.HCM. Một số nước thường thiết kế khu để xe tách biệt với tòa nhà. Theo bà, đây có phải là một giải pháp khả thi?
PGS.TS.KTS. Nguyễn Hồng Thục, Viện trưởng Viện Nghiên cứu định cư trả lời:

Rất nhiều vụ cháy nổ có nguyên nhân xuất phát từ tầng hầm để xe máy. Những chiếc xe không đảm bảo yêu cầu mà rò rỉ xăng dầu thì chỉ cần 1 người hút thuốc đi ngang qua cũng có thể làm ngọn lửa bùng phát. Ở các nước khác, khu để xe có thể tách biệt với tòa nhà hoặc ở tầng thấp của tòa nhà.

Tôi nghĩ đây là giải pháp khá khả thi. Tôi nghĩ chúng ta không nên có tầng hầm để xe tại các khu chung cư đông dân như Linh Đàm. Thiết kế tầng để xe không phụ thuộc vào hệ tiêu chuẩn mà phụ thuộc vào hệ quy chuẩn.

Thế nên, người dân có thể lựa chọn tiêu chuẩn riêng cho mình. Ngoài thiết kế tầng để xe trên mặt đất như vậy, chúng ta cần tăng cường sự giám sát chặt chẽ khu có nguy cơ cháy nổ cao và đảm bảo các thiết kế như cửa sập chặn ở tầng để xe và các tầng khu dân cư ở.

Trần Minh Thành, TP.HCM: hỏi:
Vai trò của cư dân ở đâu trong đảm bảo an toàn PCCC?
Ông Vũ Hồng Thành, Giám đốc Cty CP quản lý tòa nhà ECH: trả lời:

Cư dân đóng vai trò rất quan trọng trong việc phát hiện các nguy cơ tiềm ẩn PCCC và giám sát lại ban quản lý tòa nhà trong việc bảo trì, bảo dưỡng hệ thống PCCC. Đặc biệt, khi bắt đầu xảy ra sự cố, nếu cư dân nắm bắt được kỹ năng xử lý đám cháy, thì sẽ không xảy ra sự cố cháy nổ lớn vì đám cháy chỉ có thể bùng phát khi có đầy đủ các yếu tố thời gian, vật liệu cháy nổ.

Bên cạnh đó, cư dân phải tuân thủ các quy định, nội quy về việc sử dụng nhà chung cư cũng như các hướng dẫn về an toàn, an ninh của đơn vị vận hành.

Cùng với đó, cư dân phải tích cực chủ động trang bị cho bản thân và các thành viên trong gia đình kiến thức cơ bản về PCCC, cứu hộ, cứu nạn trong khu chung cư.

Nguyễn Gia Hà, TP.HCM hỏi:
Khi xảy ra các vụ cháy chung cư, thường lộ ra rất nhiều vấn đề như chuông báo cháy không hoạt động, khi xảy ra cháy không hề có loa thông báo cho cư dân, cửa thang thoát hiểm bị chèn gạch, như vậy lỗi này có phải thuộc về ban quản lý vận hành không thưa ông? Theo quy định pháp luật, đơn vị quản lý vận hành sẽ phải chịu trách nhiệm như thế nào?
Ông Nguyễn Thành Trung, Chuyên gia Quản lý Tư vấn Vận Hành Kĩ Thuật Tòa nhà, CBRE Hà Nội: trả lời:

Trên thực tế, có nhiều vụ cháy khi xảy ra rồi mới lộ ra rất nhiều vấn đề như chuông báo cháy không hoạt động, khi xảy ra cháy không hề có loa thông báo cho cư dân, cửa thang thoát hiểm bị chèn gạch...

Có nhiều trường hợp BQL tòa nhà kiểm tra thường xuyên nhưng xảy ra tình huống hôm trước kiểm tra thì hệ thống thiết bị PCCC hoạt động bình thường, nhưng hôm sau có thể xảy ra lỗi. Điều này có thể phụ thuộc vào nhiều yếu tố, ví dụ như chuông không hoạt động do lý do khách quan đúng thời điểm đó thì hệ thống chuông báo động lỗi (tình huống ngẫu nhiên) hoặc hệ thống đã hỏng nhưng không được kiểm tra, chưa được sửa chữa hoặc có tác động của con người (tắt hệ thống).

Trường hợp nữa là chính nguồn cháy phá hủy luôn đầu não trung tâm phát đi chuông báo động đó. Cho nên, để quy trách nhiệm phải xem xét sự cố do nguyên nhân nào.

Đối với tình trạng cửa thang thoát hiểm bị chèn gạch, việc này trong quá trình đi khảo sát tôi thấy có xảy ra, nhưng nếu BQL hoạt động chuẩn chỉnh, thường xuyên kiểm tra và có biện pháp xử lý thì sẽ không xảy ra tình huống trên.

Tuy nhiên, cũng không ngoại trừ tình huống có người cố ý chèn gạch để đạt một mục đích nào đó. Song trong trường hợp này trách nhiệm cuối cùng vẫn thuộc về BQL tòa nhà.

Lê Văn Thủy, Đông Anh, Hà Nội: hỏi:
Sau khi bàn giao nhà cho cư dân thì vai trò của chủ đầu tư sẽ thay đổi như thế nào đối với công tác PCCC?
Ông Vũ Hồng Thành, Giám đốc Cty CP quản lý tòa nhà ECH trả lời:

Sau khi bàn giao nhà cho cư dân, trong năm đầu (từ thời điểm bàn giao nhà tới thời điểm tổ chức hội nghị chung cư bầu BQT) chủ đầu tư chịu trách nhiệm quản lý vận hành nếu có đủ chức năng hoặc chỉ định đơn vị quản lý vận hành có uy tín để vận hành tòa nhà.

Chủ đầu tư lúc này đóng vai trò đơn vị giám sát đơn vị vận hành thực hiện đúng theo quy định pháp luật. Trường hợp đơn vị vận hành không thực hiện tốt, chủ đầu tư sẽ thay thế bằng đơn vị khác. Vì vậy, cư dân hoàn toàn có thể yên tâm về vai trò của chủ đầu tư sau khi bàn giao nhà cho cư dân.

Nguyễn Xuân Anh, Khương Trung, Hà Nội: hỏi:
Là một cư dân chung cư, tôi thấy việc bảo hiểm mua cháy nổ vẫn còn khá lạ lẫm. Xin bà có thể thông tin rõ hơn, ví dụ những cá nhân, gia đình muốn mua bảo hiểm cháy nổ thì sẽ có mức bảo hiểm như thế nào và được hưởng những quyền lợi ra sao?
Bà Nguyễn Thị Hải Yến, Phó Tổng Giám đốc CTCP Bảo hiểm Quân đội MIC trả lời:

Hiện nay, tại thị trường bảo hiểm Việt Nam, sản phẩm bảo hiểm cháy nổ bắt buộc đang được các chủ đầu tư sử dụng triệt để, ví dụ tại các tòa nhà của các chủ đầu tư như Vingroup, Sungroup, FLC… chủ đầu tư đã tổ chức các cuộc hội thảo để tuyên truyền đến người dân về sản phẩm bảo hiểm và quyền lợi mà người dân được hưởng.

Tuy nhiên, còn một số chủ đầu tư khác vẫn chưa triển khai hội thảo để tuyên truyền đến người dân, dẫn đến việc người dân không hiểu về bảo hiểm cháy nổ như thế nào để đáp ứng được công tác giảm thiểu rủi ro về tài chính khi không may xảy ra hỏa hoạn.

Các công ty bảo hiểm nói chung và MIC nói riêng sẽ làm việc với các chủ đầu tư hoặc các ban quản lý dự án để có những chương trình hội thảo và triển khai sản phẩm bảo hiểm hỏa hoạn nhà tư nhân đến với các cư dân trong thời gian tới.

Quyền lợi và mức bảo hiểm sẽ được tư vấn đến cư dân theo từng phương án bảo hiểm hoặc có thể liên hệ theo số 1900558891 ấn 2 để được tư vấn sản phẩm bảo hiểm cụ thể.

Minh Lâm, Thái Nguyên: hỏi:
Khi xảy ra hỏa hoạn thì làm cách nào để thoát ra ngoài nhanh nhất thưa ông?
Đại tá, PGS. TS. Ngô Văn Xiêm, Nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học PCCC trả lời:

Muốn thoát nhanh nhất, một là phải thật bình tĩnh, hai là phải biết lối thoát hiểm ở đâu, chạy theo đường nào, đi xuống là tốt nhất và khuyến cáo không đi lên trên.

Và thứ nữa là phải tập dượt trong từng toà nhà, tự đặt vấn đề xem nếu xảy ra sự cố sẽ như thế nào, chìa khoá ai giữ.

Chúng tôi là lính chuyên nghiệp mới có kinh nghiệm mấy chục năm, người dân nói bình tĩnh ngay là không thể mà sự bình tĩnh phải được đúc kết qua nhiều lần tập duyệt.

Ngoài ra, phải chuẩn bị các phương tiện, dụng cụ có thể thoát hiểm. Nếu có phương tiện dập cháy, mỗi nhà mua một bình chữa cháy, phun luôn, chỉ cần dùng bình đó là có thể dập được luôn cháy nhỏ trong nhà mình. Tốt nhất là dùng bình bột chữa cháy, chữa rất tốt và dễ bảo quản, dễ sử dụng.

Bình khí CO2 nếu không chuẩn, nhiệt độ không chuẩn có thể dẫn đến nổ. Bình bột thỉnh thoảng lắc lên, sau 6 tháng mà hết khí nén thì mang đi nén lại, kiểm tra thì dễ hơn.

Gia đình cũng nên trữ sẵn băng dính chịu nhiệt để dán các khe hở khi xảy ra cháy. Nếu muốn mua mặt nạ dưỡng khí thì phải mua của nhà cung cấp có uy tín, cung cấp các tính năng, tác dụng, phải tìm hiểu kỹ, nếu chung chung rất khó. Mặt nạ có thể kéo dài được vài chục phút, nếu có kèm theo bình oxi thì được nhiều hơn.

Có thể giá thành đắt nhưng cũng nên đầu tư kinh phí để giữ an toàn cho gia đình, tôi biết có những ngôi nhà lên tới hàng chục tỷ đồng, nội thất cũng đắt đỏ nhưng tài sản lớn nhất là tính mạng con người thì lại không để ý đến, không quan tâm đến việc chuẩn bị vật dụng cứu hộ khi xảy ra hỏa hoạn, thiên tai.

Quan trọng vẫn là phải đổi mới tư duy, trước hết tự lo cho chính mình, cơ quan quản lý Nhà nước hay lực lượng cứu hộ nhiều khi đến đã muộn mất rồi.

Đỗ Văn Phú, Đồng Nai: hỏi:
Nghị định 23 cũng nêu rõ, bên bảo hiểm không được phép bán bảo hiểm cho các chung cư chưa nghiệm thu. Vậy hiện tại, MIC đã có quy trình về thủ tục để xác minh đối tượng là nhà chung cư đủ điều kiện để mua bảo hiểm? Trong trường hợp, những bảo hiếm vẫn “cố” bán ra đối với tòa chung cư chưa nghiệm thu thì khi xảy ra hậu quả cháy nổ, trách nhiệm của bên bảo hiểm sẽ như thế nào?
Bà Nguyễn Thị Hải Yến, Phó Tổng Giám đốc CTCP Bảo hiểm Quân đội MIC trả lời:

Căn cứ vào yêu cầu của chủ đầu tư hoặc của cư dân, bảo hiểm sẽ trực tiếp đến địa điểm bảo hiểm được yêu cầu để thẩm định tài sản yêu cầu tham gia bảo hiểm qua chủ đầu tư, qua các chứng từ của chủ đầu tư thể hiện.

Qua thực tế tại địa điểm xây dựng trong quá trình công trình chưa đi vào nghiệm thu thì bảo hiểm sẽ tư vấn chủ đầu tư tham gia gói bảo hiểm xây dựng lắp đặt đồng thời có thể cấp bảo hiểm cháy nổ bắt buộc theo thời hạn từ khi công trình được nghiệm thu đưa vào sử dụng trong vòng 1 năm.

Còn trong trường hợp những bảo hiểm vẫn cố bán ra đối với tòa chung cư chưa nghiệm thu thì khi xảy ra hậu quả cháy nổ, trách nhiệm của bên bảo hiểm sẽ căn cứ vào hợp đồng ký kết giữa hai bên, quy tắc bảo hiểm kèm theo các nghị định để thực thi.

Đỗ Minh Hiệu, Đà Nẵng: hỏi:
Có quan điểm cho rằng, vấn đề diễn tập PCCC mới chỉ phần lớn lựa chọn các tòa nhà là trụ sở văn phòng, trong khi các khu chung cư dân cư nguy cơ cháy nổ cao thì lại rất ít khi thực hiện. Theo ông, các chủ đầu tư hiện nay đã làm hết vai trò của mình chưa?
Ông Vũ Hồng Thành, Giám đốc Cty CP quản lý tòa nhà ECH trả lời:

Theo tôi, nhận định này là chưa chính xác bởi tất cả các tòa nhà chung cư hiện nay đều được quản lý bởi Cơ quan Cảnh sát PCCC. Tối thiểu hàng quý, Cảnh sát PCCC khu vực đều kiểm tra và đưa ra các biện pháp cũng như các tư vấn cho các tòa nhà chung cư.

Các chủ đầu tư có uy tín rất chú trọng tới công tác PCCC và thường xuyên yêu cầu đơn vị quản lý vận hành chấp hành nghiêm túc các quy định PCCC cũng như các hướng dẫn của Cảnh sát PCCC.

Trần Ngọc Thành, Cầu Giấy, Hà Nội hỏi:
Tôi đọc báo mới đây thấy có thông tin, Nghị định 23 Chính phủ vừa ban hành quy định về bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc, từ 15/4/2018 các công trình cao tầng, nhà chung cư phải mua bảo hiểm cháy nổ. Xin bà cho biết, bảo hiểm theo Nghị định này đề cập đến là chủ đầu tư mua hay các hộ gia đình phải mua và bảo hiểm dùng trong các trường hợp nào, hình thức đền bù ra sao?
Bà Nguyễn Thị Hải Yến, Phó Tổng Giám đốc CTCP Bảo hiểm Quân đội MIC: trả lời:

Căn cứ theo Nghị định 23 của Chính Phủ ban hành về bảo hiểm cháy nổ bắt buộc thì đối tượng phải thực hiện tham gia bảo hiểm theo phụ lục 2 nghị định 79 là "bệnh viện, trường học, bảo tàng, thư viện, các cơ sở ban ngành, các nhà máy doanh nghiệp có khối tích từ 5.000m trở lên và các tòa nhà chung cư…”, phần này thì đại diện các tổ chức đoàn thể phải tham gia bảo hiểm.

Các cá nhân, hộ gia đình thì chỉ mua bảo hiểm cho phần tài sản thuộc cá nhân riêng mình. Quyền lợi bảo hiểm khi xảy ra hỏa hoạn dẫn đến thiệt hại về tài sản hoặc con người thì bảo hiểm được phát huy hiệu lực, hình thức đền bù áp dụng theo quy tắc và hợp đồng bảo hiểm đã được ký kết giữa hai bên.

Nguyễn Giang Nam, TP.HCM: hỏi:
Tôi thấy chính các bình gas trong các tòa chung cư mới là những quả bom chờ nổ. Có nên ban hành quy định bắt buộc không được sử dụng bình ga để đun nấu trong khu chung cư không?
Ông Nguyễn Thành Trung, Chuyên gia Quản lý Tư vấn Vận Hành Kĩ Thuật Tòa nhà, CBRE Hà Nội trả lời:

Những bình ga gia đình tạo ra nguy cơ cháy nổ rất lớn trong các tòa chung cư. Theo tôi cũng nên ban hành quy định này, không sử dụng bình ga độc lập để đun nấu trong các tòa chung cư.

Tuy nhiên trong khi chờ quy định này được ban hành, thường các BQL tòa nhà họ đã đưa ra những quy định hoặc những chế tài, hoặc tuyên truyền để hạn chế việc sử dụng bình ga cá nhân gây mất an toàn cho tòa nhà.

 

Nguyễn Văn Quyết, Nha Trang: hỏi:
Hiện nay, thang cứu hộ chỉ lên được tầng 16 để cứu người khi có cháy. Vậy đối với người dân ở những tòa nhà cao trên 40 tầng thì phải ứng phó ra sao và có cách nào để giải cứu họ? Phương án cứu hộ trực thăng có khả thi ở Việt Nam không?
Đại tá, PGS. TS. Ngô Văn Xiêm, Nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học PCCC trả lời:

Trước hết, xe thang chỉ có thể khai thác trong cứu nạn cứu hộ ở những điều kiện nhất định, ví dụ với một chiếc xe thang 72m ở TP.HCM nếu vị trí đỗ không đạt chuẩn thì xe thang cũng dễ bị đổ, chỗ quay của thang, khoảng cách quá dày cũng không quay được.

Việc giải cứu bằng trực thăng tại các tòa nhà cao tầng mới chỉ nằm trên ý tưởng, muốn mua cũng cần vài trăm tỷ đồng, vận hành và quản lý khai thác sử dụng trực thăng cũng là một vấn đề. Đúng là không có thì thiếu nhưng mà có thì không biết xử lý thế nào.

Giải pháp hữu hiệu nhất là quy hoạch thiết kế đặc biệt, có những tầng kỹ thuật và giúp phân vùng để chặn khói.

Dứt khoát những toà nhà này phải thiết kế xây dựng hệ thống cầu thang bộ chống nhiễm khói, cầu thang về an toàn PCCC, giúp lực lượng PCCC di chuyển trong đấy để cứu hộ, thông qua đấy hướng dẫn người dân di chuyển và thoát nạn, trường hợp nếu không nhiễm khói thì thoát nạn trong đó vẫn bình thường.

Ngoài ra, tại các toà nhà cao tầng, theo nguyên tắc là cầu thang bậc 1 chịu lửa, ví dụ cột, dầm xây dựng bằng vật liệu không cháy, thời gian chịu lửa ít nhất là 2,5 giờ đủ để cứu hộ và người dân thoát nạn.

Đào Văn Hòa, Quảng Ninh: hỏi:
Sau các vụ cháy, để đảm bảo tính ổn định của thị trường, theo ông, bản thân mỗi chủ đầu tư cần phải rút ra bài học gì trong quá trình hoạt động, kinh doanh sau này? Đây có phải là giải pháp triệt để để hạn chế tối đa hậu quả cháy nổ từ phía chủ đầu tư?
Ông Vũ Hồng Thành, Giám đốc Cty CP quản lý tòa nhà ECH trả lời:

Giải pháp triệt để hạn chế tối đa hậu quả cháy nổ từ phía chủ đầu tư theo tôi đó là tập trung đầu tư hệ thống PCCC đạt chuẩn và trên chuẩn theo quy định pháp luật.

Bên cạnh đó, công tác quản lý, vận hành, kiểm tra, sửa chữa, bảo dưỡng phải được thực hiện thường xuyên theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất.

Công tác tập huấn phương án và truyền thông phải được thực hiện thường xuyên để cư dân hiểu và nâng cao ý thức giữ gìn tài sản cũng như biết cách xử lý các sự cố PCCC ngay từ lúc mới xảy ra.

Lê Văn Lương, Đồng Nai: hỏi:
Vai trò của đơn vị quản lý vận hành tòa chung cư ở đâu trong các trường hợp cháy nổ, hỏa hoạn thưa ông?
Ông Nguyễn Thành Trung, Chuyên gia Quản lý Tư vấn Vận Hành Kĩ Thuật Tòa nhà, CBRE Hà Nội trả lời:

BQL tòa nhà có vai trò rất lớn trong việc phòng chống cháy nổ tại các tòa nhà. Tâm lý người dân đa số phó mặc những an ninh, an toàn cho BQL tòa nhà, cho nên việc duy trì an toàn ở mức cao nhất của hệ thống PCCC trong tòa nhà hiện nay phụ thuộc vào BQL tòa nhà.

Tuy nhiên, để nâng cao an toàn PCCC trong tòa nhà và việc này có thực hiện được không hoàn toàn phụ thuộc vào sự hợp tác của cư dân, và chủ đầu tư đối với BQL tòa nhà. Cho nên, ngoài trách nhiệm chính là duy trì, kiểm tra, bảo trì bảo dưỡng hệ thống PCCC, tuần tra giám sát thường xuyên, BQL tòa nhà phải có trách nhiệm làm việc tốt với các bên như chủ đầu tư và cư dân để có sự hợp tác tốt nhất trong công tác PCCC.

Thường trong các hợp đồng ký với chủ đầu tư, BQL tòa nhà sẽ phải chịu trách nhiệm về an toàn trong tòa nhà.

Trường hợp BQL tòa nhà đã đảm bảo thực hiện tròn trách nhiệm của họ trong việc duy trì, kiểm tra bảo dưỡng hệ thống PCCC và tư vấn cho chủ đầu tư lường trước những rủi ro, đề xuất bổ sung, nâng cấp cải tạo hệ thống PCCC nhưng chủ đầu tư không thực hiện hoặc có tư vấn cho BQT và cư dân nhưng không được đồng ý thì khi có xảy ra sự cố cháy nổ, hỏa hoạn, trách nhiệm này không thuộc về BQL tòa nhà.

Trong trường hợp ngược lại khi BQL tòa nhà không thực hiện tốt vai trò tư vấn, duy trì kiểm tra bảo dưỡng hệ thống PCCC thì khi xảy ra sự cố, đơn vị này sẽ phải chịu trách nhiệm.

Nguyễn Minh Quang, Hải Phòng: hỏi:
Một trong các vấn đề được quan tâm là công tác bồi thường sau các vụ cháy. Tôi ở chung cư, ví dụ khi xảy ra hỏa hoạn, ô tô của tôi bị hỏng, cháy thì ai sẽ phải chịu trách nhiệm bồi thường? Tôi có được bồi thường gì không hay mất trắng?
Bà Nguyễn Thị Hải Yến, Phó Tổng Giám đốc CTCP Bảo hiểm Quân đội MIC trả lời:

Trong trường hợp này, cần xác định trách nhiệm bảo hiểm cụ thể là đối tượng bảo hiểm thụ hưởng quyền lợi là ai thì được xác định chi trả bồi thường cho người đó.

Ví dụ khi xảy ra hỏa hoạn, ô tô bị hỏng thì rõ ràng khi bồi thường, MIC sẽ chi trả cho chủ đầu tư, tuy nhiên chủ đầu tư có thể ủy quyền cho MIC chi trả trực tiếp cho người dân với điều kiện ban quản lý đã tham gia bảo hiểm cháy nổ bắt buộc có điều khoản bổ sung bảo hiểm trông giữ xe tại tầng hầm.

Kim Chung, Hà Nội: hỏi:
Thưa ông Nguyễn Thành Trung, xây dựng những buổi diễn tập, đào tạo kiến thức cho cư dân chung cư nên thực hiện như thế nào để đảm bảo tính hiệu quả và thiết thực?
Ông Nguyễn Thành Trung, Chuyên gia Quản lý Tư vấn Vận Hành Kĩ Thuật Tòa nhà, CBRE Hà Nội: trả lời:

Phải tổ chức những buổi tuyên truyền về PCCC, phải có chuyên gia PCCC trong những buổi nói chuyện với cư dân. Thực hiện những buổi diễn tập định kỳ PCCC cho toàn bộ tòa nhà.

Ngoài ra, thực hiện các buổi diễn tập nội bộ giữa các bộ phận trong BQL tòa nhà. Trong khu dân cư, mỗi tầng nên bầu ra một đội trưởng PCCC của tầng đó, và họ có trách nhiệm là cầu nối tuyên truyền về PCCC cho từng hộ gia đình thì đảm bảo thiết thực hơn song song với việc tuyên truyền của BQL tòa nhà. Những người này sẽ thực hiện hướng dẫn cư dân trong tầng đó những kỹ năng thoát nạn...

Bùi Thị Hạnh, TP.HCM: hỏi:
Một vụ cháy ở nước Anh áp dụng phương pháp xả vòi nước khắp nhà tắm, phương pháp này có áp dụng được ở Việt Nam không?
Ông Nguyễn Thành Trung, Chuyên gia Quản lý Tư vấn Vận Hành Kĩ Thuật Tòa nhà, CBRE Hà Nội trả lời:

Phương pháp này tùy thuộc vào thiết kế cụ thể trong mỗi tòa nhà. Thường các tòa nhà tại Việt Nam hiện nay, bể chứa nước trên mái cũng một phần là để sử dụng nước chữa cháy. Cho nên nếu các gia đình xả hết nước có nghĩa là lấy luôn nước chữa cháy cho tòa nhà.

Khi xảy ra sự cố cháy trong tòa nhà, hệ thống điện sẽ bị cắt, ngoài những hệ thống ưu tiên như bơm chữa cháy, quạt tăng áp, quạt hút khói, máy phát điện... đương nhiên bơm nước cũng sẽ bị cắt. Nếu các hộ cư dân cùng xả nước ra thì lượng nước không đáng kể để có thể đẩy được nhiệt ra, cho nên phương pháp này khó có thể áp dụng tại các tòa nhà ở Việt Nam.

Nguyễn Bình Định, Quốc Oai: hỏi:
Đối với những căn hộ chung cư muốn mua bảo hiểm cháy nổ, hiện tại MIC có những loại hình bảo hiểm nào dành cho đối tượng này?
Bà Nguyễn Thị Hải Yến, Phó Tổng Giám đốc CTCP Bảo hiểm Quân đội MIC trả lời:

Hiện tại, CTCP Bảo hiểm quân đội MIC có các loại hình bảo hiểm cụ thể như sau:

- Phần dành cho ban quản lý dự án tòa nhà thì có bảo hiểm cháy nổ bắt buộc, bảo hiểm cháy nổ và mọi rủi ro tài sản (kèm theo điều khoản bổ sung về trách nhiệm trông giữ xe tại tầng hầm), bảo hiểm trách nhiệm công cộng.

- Phần dành cho cư dân là Bảo hiểm nhà tư nhân (hình thức có thể là cấp trực tiếp đối với hộ dân hoặc thông qua ban quản lý tòa nhà). Sản phẩm này có 2 phần mua bảo hiểm là mua theo giá trị khung nhà hoặc kèm theo mua giá trị tài sản bên trong căn nhà.

Bên cạnh đó là bảo hiểm tai nạn con người sẽ áp dụng mua trọn gói theo số thành viên trong gia đình.

Cao Minh Thắng, TP.HCM: hỏi:
Làm thế nào để cân bằng được bài toán lợi ích kinh tế với tính hợp lý, đảm bảo tiêu chí an toàn trong PCCC ở bản thiết kế các tòa nhà chung cư?
Ông Vũ Hồng Thành, Giám đốc Cty CP quản lý tòa nhà ECH trả lời:

Đối với các chủ đầu tư uy tín, chuyên nghiệp, hệ thống PCCC luôn được đặt lên ưu tiên hàng đầu để đảm bảo quyền lợi của người sử dụng. Việc tính toán lợi ích kinh tế chỉ đóng vai trò thứ yếu. Vì vậy, khách hàng hoàn toàn có thể yên tâm khi mua sản phẩm chung cư của các chủ đầu tư uy tín và có thương hiệu.

Nguyễn Ngọc Linh, Bình Thạnh, TP.HCM: hỏi:
Bản thiết kế của tòa nhà chung cư đều được duyệt trước khi triển khai. Tuy nhiên, trong 1 số trường hợp, khi xây dựng, bản thiết kế của tòa chung cư bị bóp méo. Vậy quy trình kiểm tra, giám sát việc thi công thực hiện bản thiết kế của tòa nhà chung cư sẽ diễn ra như thế nào?
PGS.TS.KTS. Nguyễn Hồng Thục, Viện trưởng Viện Nghiên cứu định cư trả lời:


Giải pháp thi công là một trong những khâu rất quan trọng đối với các tòa nhà chung cư. Chất lượng của công trình phụ thuộc vào kỹ thuật thi công công trình. Song thực tế, rất khó để đưa ra một quy trình chuẩn cho quá trình giám sát, thi công cho các tòa nhà.Thông thường, các tòa nhà sẽ tiến hành xây móng trước, xây phần thô sau.

Tiếp theo là đến giai đoạn hoàn thiện bên trong và bên ngoài. Sau khi xây xong phần thô, nhà thi công tiến hành hoàn thiện các tiện ích khác như đảm bảo về giao thông đi lại, đảm bảo về tiêu chí an toàn tại chung cư. Giai đoạn hoàn thiện có thể được coi là giai đoạn cơ bản để hình thành các yếu tố an toàn khác. 

 Tuy nhiên, ở giai đoạn đầu cũng được coi là nền tảng cơ bản cho việc đảm bảo an toàn cho khu chung cư như các đầu chờ hệ thống điện hay hệ thống bể phốt. Thông thường quá trình hoàn thiện thường mất thời gian dài hơn so với phần thô rất nhiều.

Tuy nhiên, một số tòa nhà bị ép làm phần hoàn thiện nhanh. Những tòa nhà này đã xuất hiện các vấn đề bất thường, trong đó có vấn đề về đảm bảo an toàn PCCC. Trong quá trình thi công, việc kiểm tra, giám sát thường không được chặt chẽ.

Do để hoàn thiện các giấy tờ, nhiều chủ đầu tư có thể rút ngắn các quá trình, dẫn tới chất lượng công trình không đảm bảo. Tuy nhiên, với người mua có thể tìm tìm hiểu chủ đầu tư là ai, đơn vị nào thi công, đơn vị nào giám sát. Nếu lựa chọn các đơn vị uy tín, chuyên nghiệp thì rủi ro mất an toàn trong các căn chung cư sẽ được hạn chế.

Hồng Vân, Trung Kính, Hà Nội: hỏi:
Thưa đại tá, PGS. TS Ngô Văn Xiêm, vụ cháy Carina vừa rồi, cháu theo dõi khá kỹ diễn biến và nguyên nhân. Thường tâm lý người dân Việt Nam nếu ở chung cư thì muốn ở tầng thấp để dễ thoát hiểm khi xảy ra sự cố, hỏa hoạn và lý thuyết ai cũng được học là khi hỏa hoạn thì việc cần làm là chạy theo lối thang bộ thoát hiểm của tòa nhà. Nhưng trong vụ cháy này, các nạn nhân thiệt mạng đa phần chính là những người ở tầng thấp và ngạt khói trong khu vực thang thoát hiểm. Cháu thực sự rất hoang mang và không biết khi xảy ra hỏa hoạn phải làm thế nào? Ở tầng nào chung cư mới đảm bảo an toàn?
Vũ Minh Ngà, Nha Trang: hỏi:
Nhiều tòa nhà đã được nghiệm thu PCCC nhưng do quá trình sử dụng lâu, công tác bảo dưỡng, bảo trì kém nên dẫn đến thiết bị hỏng hóc. Thưa ông Nguyễn Thành Trung, theo quy định thì Ban quản lý tòa nhà sẽ phải kiểm tra, hành bảo dưỡng các thiết bị PCCC với tần suất như thế nào? Kiểm tra những hạng mục nào? Có quy định nào liên quan đến việc quản lý tòa nhà phải có riêng một người có chuyên môn, phụ trách trực kỹ thuật PCCC không?
Ông Nguyễn Thành Trung, Chuyên gia Quản lý Tư vấn Vận Hành Kĩ Thuật Tòa nhà, CBRE Hà Nội trả lời:

Trong quy định của pháp luật, việc bảo dưỡng định kỳ hệ thống các thiết bị PCCC là 1 năm 1 lần nhưng thực trạng những tòa nhà các đơn vị quản lý cao cấp quản lý thì theo quy định, việc kiểm tra diễn ra thường xuyên ít nhất 2 tiếng/lần; việc bảo dưỡng thông thường theo quý là 3 tháng/lần, việc chạy thử hệ thống 1 tháng/lần.

Công tác kiểm tra toàn bộ các thiết bị PCCC trong tòa nhà bao gồm: hệ thống báo cháy, chữa cháy, thang thoát hiểm, các van chặn khói và cửa chặn khói, hành lang thoát hiểm, hệ thống đèn chiếu sáng sự cố, đèn chỉ dẫn thoát nạn, tăng áp cầu thang, hệ thống hút khói, liên động giữa hệ thống PCCC và thang máy, liên động giữa hệ thống PCCC và loa thông báo, an toàn hệ thống điện, hành lang PCCC ngoài nhà dành cho đơn vị PCCC tiếp cận, các thiết bị cứu hộ cứu nạn trong tòa nhà như thang dây, búa, mặt nạ phòng độc, quần áo chữa cháy...

Quy định là như thế song trên thực tế không phải tòa nhà nào cũng đảm bảo và thực hiện đủ việc kiểm tra, bảo dưỡng hệ thống PCCC thường xuyên. Nguyên nhân có thể do ý chí của chủ đầu tư, trách nhiệm của BQL tòa nhà nhưng cũng có chung cư đã giao cho BQT, những thiết bị nêu trên lúc đó đã giao cho BQT, nếu thiếu thì cư dân phải có yêu cầu bổ sung.

BQL tòa nhà ký hợp đồng với BQT phải có trách nhiệm tư vấn, thông báo cho BQT để đầu tư, nâng cấp cải tạo hệ thống PCCC nếu thiếu, hỏng hóc... để nâng cao an toàn cho người dân. Việc phụ trách trực PCCC đương nhiên phải do người có chuyên môn, nếu không có chuyên môn thì không thể xử lý được.

Cho nên, để nêu cao an toàn thì chưa nói đến quy định, BQL tòa nhà phải có trách nhiệm cử những người có chuyên môn, hiểu biết để trực và xử lý khi có sự cố xảy ra. Chính vì vậy, phải đào tạo toàn bộ đội ngũ kỹ thuật và đội ngũ an ninh những nghiệp vụ cơ bản về PCCC.

Trần Ngọc Bách, Hà Nội: hỏi:
Khi thiết kế căn hộ chung cư, điều quan trọng nhất mà chủ đầu tư cần lưu ý là gì để đảm bảo tốt nhất cho các trường hợp hỏa hoạn, thưa ông?
Ông Vũ Hồng Thành, Giám đốc Cty CP quản lý tòa nhà ECH trả lời:

Theo tôi, điều quan trọng nhất đối với chung cư là các hệ thống PCCC phải đảm bảo tiêu chuẩn theo đúng quy định pháp luật. Ngoài ra, còn có một số lưu ý về việc thoát hiểm và đảm bảo an toàn.

Cụ thể: Thang bộ thoát nạn phải có buồng đệm cùng với hệ thống thông, hút gió hoạt động tốt; Hệ thống cửa chống cháy ở khu vực cầu thang bộ và thang thoát hiểm, phòng kỹ thuật phải đảm bảo tiêu chuẩn và ngăn được khói khi có sự cố cháy nổ xảy ra; Hành lang các tầng phải đảm bảo thông thoáng, lưu thông gió khi có sự cố xảy ra.

Nguyễn Văn Kim, TP.HCM: hỏi:
Tôi là một nhân viên môi giới, sau vụ cháy Carina, dư luận tỏ ra sợ ở chung cư, là đại diện chủ đầu tư, theo ông, các doanh nghiệp bất động sản cần phải làm gì lúc này để khách hàng không quay lưng lại với sản phẩm nhà chung cư?
Ông Vũ Hồng Thành, Giám đốc Cty CP quản lý tòa nhà ECH: trả lời:

Hầu hết trên thị trường hiện nay, các dự án được các chủ đầu tư có uy tín và thương hiệu thường rất chú trọng tới công tác an toàn PCCC và đầu tư hệ thống PCCC tòa nhà đạt tiêu chuẩn cao. Cụ thể như Capital House, các tòa nhà đều có thang máy chữa cháy chuyên biệt để hoạt động trong các hoạt động PCCC khi có hỏa hoạn xảy ra. Đó mới chính là giá trị cốt lõi để các cư dân không quay lưng với nhà chung cư.

Trong bối cảnh như hiện nay, chủ đầu tư cần truyền thông tới cư dân về hệ thống chữa cháy của tòa nhà cũng như các kiến thức về PCCC để cư dân an tâm khi sinh sống tại tòa nhà.

Thực tế, các trường hợp cháy nổ tại chung cư trong thời gian qua, số người thương vong cao chủ yếu do: Cư dân không nắm bắt được các kỹ năng thoát nạn và kỹ năng xử lý các sự cố ngay từ đầu, dẫn tới tình trạng không kiểm soát được; Đội PCCC cơ sở không được thực tập phương án chữa cháy dẫn tới tình trạng hoảng loạn như người dân và không hướng dẫn được người dân phương án thoát nạn. Chính vì vậy cần tập trung tuyên truyền cho cư dân.

Vũ Minh Tường, Nam Từ Liêm, Hà Nội hỏi:
Khi mua bảo hiểm cháy nổ thì người dân mua trực tiếp với chủ đầu tư và đính kèm trong khi bàn giao hồ sơ nhận nhà hay khi vào ở rồi muốn mua của đơn vị bán bảo hiểm nào cũng được?
Bà Nguyễn Thị Hải Yến, Phó Tổng Giám đốc CTCP Bảo hiểm Quân đội MIC trả lời:

Trường hợp 1 khi chủ đầu tư yêu cầu cư dân phải thực hiện mua bảo hiểm cháy nổ bắt buộc, khi đó đơn vị bảo hiểm phối hợp với chủ đầu tư có sự tuyên truyền đến người dân, có thể cấp trực tiếp với chủ đầu tư hoặc người dân.

Trường hợp 2 là tùy thuộc vào quyết định của chủ đầu tư, chủ đầu tư đứng ra lựa chọn các đơn vị bảo hiểm có năng lực và cho phép tiếp cận với các cư dân để cung cấp dịch vụ. Người dân sẽ mua bảo hiểm trực tiếp của đơn vị này.

Cả 2 hình thức đều được, quan trọng là cả chủ đầu tư và các cư dân đều phải có ý thức mua bảo hiểm cháy nổ, để đề phòng các trường hợp không may xảy ra.

Trần Thanh Phong, TP.HCM hỏi:
Có nên đặt biển cảnh báo nguy hiểm về PCCC ở những khu chung cư không để người ta luôn cảnh giác, giống như đi đường nguy hiểm người ta sẽ tự hãm phanh?
Đại tá, PGS. TS. Ngô Văn Xiêm, Nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học PCCC trả lời:

Quản lý Nhà nước hiện nay không theo kịp yêu cầu của phát triển các chung cư cao tầng trong các khu đô thị . Tôi làm PCCC từ năm 1971, từ khi Hà Nội chưa có chung cư, đến những năm 80, có toà nhà khách sạn Hà Nội khi đó cao 11 tầng đã là một trong những tòa nhà cao tầng đầu tiên của Hà Nội, đến nay Hà Nội và cả nước có quá nhiều công trình cao tầng, nhà chung cư.

Câu hỏi đặt ra là có cần làm biển cảnh báo không, cái này quản lý Nhà nước đã có quy chuẩn, Chính phủ có Nghị định 79 xác định các chung cư đều là khu vực nguy hiểm với PCCC, nhưng không cần đặt biển bởi ai đã vào những nơi này ở, thì đều hiểu rằng đây là những nơi có nguy cơ xảy ra cháy cao, thiệt hại với người và của là rất lớn, điển hình như vụ Carina mới đây.

Không chỉ riêng công trình cao tầng, như TTTM ở Nga mới đây, có 5 tầng thôi nhưng cháy vẫn thiệt hại quá lớn dù phương tiện, thiết bị của họ quá hiện đại, quan trọng nhất vẫn là ý thức chấp hành với người dân. Các điều kiện an toàn hiện đã khá đầy đủ, quy định, tiêu chuẩn, điều 8 nghị định 79 của Chính phủ nói rõ điều kiện an toàn cần phải có của PCCC, nếu người dân chấp hành chuẩn thì rất tốt, họ phải biết cách làm thế nào để cố gắng phòng ngừa không để cháy xảy ra và khi xảy ra phải biết cách làm thế nào.

Cơ quan chủ quản: Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA)

Tổng biên tập: Phạm Nguyễn Toan

Ủy viên Ban biên tập - Tổng TKTS: Bùi Văn Khương

Tạp chí điện tử Bất động sản Việt Nam (Reatimes.vn)

Giấy phép xuất bản báo chí điện tử số 388/GP-BTTTT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 21/7/2016

Tòa soạn: Tầng 6, khu Văn phòng A3, tòa nhà Ecolife Capitol, số 58 Tố Hữu, phường Trung Văn, quận Nam Từ Liêm, TP. Hà Nội.

Văn phòng phía Nam: Phòng 904, tòa OCT3, khu The Tresor, 39 Bến Vân Đồn, quận 4, TP. Hồ Chí Minh

Đường dây nóng: 098.217.9091 / Điện thoại: 042.6666.0899 - Email: batdongsantapchi@gmail.com

Kết nối với chúng tôi qua các kênh

           
Nghiêm cấm sao chép nội dung khi chưa có thỏa thuận bằng văn bản
Top