Xem kỳ trước: Ký sự về một tỷ phú nhiều chuyện: Kỳ 1: Là nai, mèo, hay sói nhỉ?

Trịnh Văn Quyết hỏi, anh là nhà văn, đã tận mắt thấy ai giàu lên nhanh và hiểu rõ vì sao họ giàu không, kể cho em nghe xem nào? Tôi bảo có biết vài trường hợp, nhưng trong bụng nghĩ, tay này đang thử chỉ số SQ (Social Quotient) của mình đây. Chắc Quyết muốn xem độ thông minh xã hội của mình, độ nhạy bén với cái mới nảy sinh của mình đến đâu để điều chỉnh cách thức kể chuyện với mình. Ừ, thử thì thử, tôi thong thả kể…

Ông Trịnh Văn Quyết - Chủ tịch Tập đoàn FLC.

Ông Trịnh Văn Quyết - Chủ tịch Tập đoàn FLC.

Từ cuối những năm 90 của thế kỷ trước, tôi làm phóng viên, đi xuống nông thôn, chứng kiến nhiều người dân làm giàu từ nông nghiệp, trồng mía, trồng vải, chăn nuôi hươu, bò… Có kha khá người thành tỉ phú, tất nhiên mới ở mức tỉ phú tiền đồng và cũng ít bền vững. Ngoài ra, tôi còn biết một số người giàu lên, giàu nhanh, theo những cách thức khác…

Tôi có một anh bạn cùng học ở ĐHBK Hà Nội. Anh này học khoa Luyện kim, nhưng mê làm thơ. Lấy vợ ở Hà Nội xong, hai vợ chồng không xin được việc làm, bèn kéo nhau vào Sài Gòn. Thu nhập nhì nhằng, sống mãi thế hơn mười năm, chưa khá được. Hai con lớn rồi, tiền kiếm được nhỏ giọt, ông bố chán chả làm thơ nữa, cứ chiều đến là đi lang thang, nghĩ vơ nghĩ vẩn, trong đó cũng có tí nghĩ kế để kiếm tiền, làm giàu.

Một chiều, đứng trước một đám ao tù, nghe người ta nói, ở đây sắp san lấp cát vào để làm mặt bằng và sẽ dựng lên một công trình gì đó, hình như họ đang tìm thầu đổ cát đấy. Tình cờ, mấy hôm trước, chàng này đi lang thang qua khu người ta hút cát, hỏi chơi giá cả, hỏi để mà hỏi chứ chưa nghĩ dùng thông tin ấy làm gì. Giờ nghe thấy thế, liền tìm đến chủ sở hữu cái đám ao tù, là một công ty. Hỏi, có cần đổ cát không, ông giám đốc bảo đang tìm đấy. Nghe giám đốc đưa ra phán đoán, phải cần mấy ngàn khối, cát giờ giá chừng này, chừng này. Thấy giá cát đưa ra cao hơn giá mình hỏi hôm trước, đã nhoáng một tia chớp trong đầu, phải thầu vụ này.

Chàng chào ra về, đi ngay đến khu đầm, đưa mắt ước lượng tính toán. Vì là dân học Bách khoa, nên tính khối lượng cũng xêm xêm như ông giám đốc dự tính. Hôm sau trở lại, xin dự thầu. Chẳng có ai cạnh tranh nên được chọn. Lại gặp may nữa là trông ao hồ thế, dự tính sâu thế, nhưng thực tế nhiều chỗ nông hơn nhiều, thành ra cát lấp có ngọn mà không đến khối lượng như dự tính, lại mặc cả được giá thấp hơn vì lấy nhiều. Nửa tháng sau, chàng thắng to, có ngay mấy chục triệu bạc.

Từ vụ ấy, thành ra có uy tín, nhiều nơi gọi đến giao thầu san lấp tiếp. Cứ thế, thành giàu to… Liên miên nhận thầu mấy năm, chàng trở thành cự phú, xây nhà to, mua ô tô xịn, hai con lần lượt đi học nước ngoài. Hồi năm 97, 98, tôi vào thăm, uống rượu Tây, ăn tôm càng xanh nướng. Hà Nội lúc đó các bạn tôi đang rượu trắng lạc rang, mà còn hiếm. Xúc động. Gọi ra khoe với ông bạn văn cũng cùng học ngày xưa, xúc động lan cả trên dây nói điện thoại đường dài… Nhưng rồi, sau đó anh bạn thầu cát trở lại bình thường, hết giàu, vì “đổ đốn” làm thơ trở lại, in mấy tập, giao du với đám bạn văn, ra Hà Nội, xin một chỗ ở Văn phòng Hội Nhà văn, mà đấu hót tiếp…

Trường hợp tiếp theo. Tôi quen một cô giáo viên, lấy chồng làm nghề sửa xe máy. Anh chồng say mê nghề cơ khí, ham học hỏi, tiến lên, sửa chữa được cả ô tô. Hai vợ chồng mở một cửa hàng nhỏ, tích lũy dần rồi lập gara sửa chữa lớn. Một hôm, họ đi du hí sâu vào cách xa nhà cả mấy chục cây số rừng. Có một đơn vị quân đội lớn chuyên về vận tải đóng quân, thấy có một bãi mênh mông xe ô tô cũ hỏng, tập kết về không biết từ đời nảo đời nào, có nhiều xe từ hồi chiến tranh, đã từng vận tải xuyên Trường Sơn. Ngồi chơi, hỏi dân thì được biết, họ đang rao bán thanh lý cả cái bãi xe hỏng này. Số tiền cũng khá lớn.

Hai vợ chồng tính toán, thấy mua, chỉ bán sắt vụn là đã lãi. Quãng những năm giữa 90 ấy, Nhà nước còn cấp quota cho xuất khẩu sắt vụn, mảnh bom, vỏ đạn, xác xe pháo. Mấy tỉnh miền Trung như Quảng Trị, Quảng Bình cử cán bộ ra Hà Nội ăn chực nằm chờ xin Bộ Thương mại cấp cho quota xuất khẩu sắt vụn. Cầm được quota, cười rú lên như bắt được vàng. Sắt vụn đào mãi cũng cạn, nhu cầu bên ngoài vẫn cần, nên giá đẩy lên. Hai vợ chồng tìm mọi cách vay tiền khắp nơi gom lại xin mua bãi xe cũ. Đơn vị quân đội bán xong cũng hoan hỉ.

Mua xong, tìm người có giấy phép xuất khẩu sắt vụn mà bán, thì đã lãi lớn. Nhưng còn lãi lớn hơn, là thuê thợ tháo rời từng chiếc xe, bao nhiêu phụ tùng còn dùng tốt, thị trường lại đang rất cần, thế là thành một nhà cung cấp phụ tùng ô tô thay thế, bán giá cao chót vót, như đồ mới. Anh chồng khéo tay, mở thêm xưởng cơ khí, ai đặt mua mà chưa hợp thì chế thêm, cải tiến cho phù hợp, mà bán. Họ trở thành giàu, bỏ tiền ra mua đất cát, mở thêm cái xưởng nhỏ sản xuất thức ăn cho gia súc, gia cầm. Giờ vẫn thu nhập ổn, tuy không nổi đình đám.

Tôi hỏi Quyết, người ta nhận định, đa số các đại gia của ta hiện nay là đều giàu lên từ bất động sản, tức là từ đất, ông thấy sao? Quyết trầm ngâm một lát rồi mới trả lời: Cả cái đất nước này là một khối bất động sản vĩ đại. 

Một trường hợp nữa. Khi đi coi thi đại học hồi sinh viên năm cuối, tôi quen một cô gái kém vài tuổi, trên Hòa Bình. Cô bé trông thông minh, khá bắt mắt nên chàng sinh viên lần đầu được làm giám thị chú ý. Giờ thi môn toán, nhìn lướt tờ giấy nháp cô làm bài, thấy lập công thức khá chuẩn, nhưng sao nhãng một chỗ nhỏ, đáng nhẽ là dấu trừ thì cô lại nhầm thành cộng. Nếu tiếp tục tính toán, sẽ sai kết quả lớn. Tôi giỏi toán, nghĩ thấy thương cô bé sơ ý, nên lại gần giả vờ hỏi để ký tờ nháp, tay cứ di di ngang vào chỗ dấu cộng. Cô bé cũng nhanh ý, cầm lại tờ giấy, sửa ngay dấu cộng thành trừ cho đúng, rồi làm bài tiếp. Không ngờ sau khi kết thúc đợt thi, cô tìm tôi, mời về nhà chơi bằng được, xoắn xuýt lắm. Bố mẹ cô mổ gà đãi, mắt long lanh nhìn tôi, cứ dặn đi dặn lại, có dịp thì về chơi lại, hay có gặp thì giúp em nó tiếp.

Mười mấy năm sau quên bẵng đi. Khoảng cuối những năm 90, cô tìm tôi, nhắc lại cái ơn tôi giúp mà vừa đủ điểm đỗ đại học. Cô tốt nghiệp rồi lấy chồng, theo chồng vào sống trong Đà Nẵng, giờ đã giàu. Cô bảo vẫn thường đọc thơ tôi trên báo, dõi theo tôi, gọi đến mấy tờ báo, xin được số điện thoại. Hỏi sao em giàu, cô bảo, em cũng nghèo hèn mãi, rồi gặp may. Cô có quen một ông chủ tàu biển người Tàu, đến Đà Nẵng, ông cứ yêu quí cô như con gái, giới thiệu cô thành đầu mối cung cấp các dịch vụ từ đất liền cho tàu của ông khi cập cảng ở đây. Từ đó mà lan rộng ra, cứ tàu biển nào của Đài Loan, Hồng Công, Singapore… mà chủ là người Tàu, đến cảng này, đều được giới thiệu gặp cô để cô cung cấp các dịch vụ. Cô có đủ thu nhập để sống tốt, mua nhà cửa to và các con ăn học đàng hoàng. Giờ thì cô chỉ tung tảy cùng đám bạn đi du lịch là chính.

Nghe xong tôi kể, Trịnh Văn Quyết bảo, đấy, có ít cơ hội làm giàu đâu. Đúng là làm giàu không khó. Nhưng làm giàu cũng vô cùng khó. Phải biết đón đợi, nắm, giữ lấy cơ hội và luôn luôn tìm mọi cách mở rộng nó ra. Nhiều cơ hội thì cũng lắm rủi ro. Rủi của người này thành may của người khác. Mấy người vừa kể, có một đặc tính chung, đó là thỏa mãn quá sớm, không biết đi tiếp…

Tôi hỏi Quyết, người ta nhận định, đa số các đại gia của ta hiện nay là đều giàu lên từ bất động sản, tức là từ đất, ông thấy sao? Quyết trầm ngâm một lát rồi mới trả lời: Cả cái đất nước này là một khối bất động sản vĩ đại. Bao nhiêu đời đã qua, khối tài sản ấy ngủ yên. Bây giờ nó vươn dậy giá trị, mang đến lợi ích cho bao nhiêu con người. Nó mang lại giàu có cho nhiều người biết đánh thức và khai thác nó, tất nhiên trong đó có các đại gia. Nhưng cũng đã có khối người cay đắng vì bất động sản, tán gia, tiêu tan sự nghiệp, thậm chí chết oan uổng, cũng là vì đất, vì bất động sản đấy. Nên, bất động sản có thể đóng góp vào sự nghiệp của nhiều người, ở những thời đoạn khác nhau, nhưng nếu chỉ bất động sản không, thì sẽ chẳng bền được lâu.

Quyết bắt đầu câu chuyện làm giàu của mình bằng chuyện, hồi khoảng 20 tuổi, đang là sinh viên năm thứ hai đại học, đã mở trung tâm gia sư, rồi xây dựng mạng lưới buôn bán điện thoại di động cũ. Năm 1999, đã mua xe máy xịn, mua được xe ô tô Ford Laser mới cứng. Năm 2001, lập văn phòng tư vấn luật rồi văn phòng công chứng đầu tiên ở Hà Nội. Năm 2007 chuẩn bị mặt bằng, 2008, 2009 xây tòa nhà phức hợp FLC Landmark Tower cao 32 tầng, xong là có thêm vốn to nữa. Tiếp đó là câu chuyện FLC âm thầm chuẩn bị để đón cơ hội trong lúc thị trường bất động sản đóng băng. Năm 2013, thị trường hồi phục, FLC liên tục phát triển thần kỳ, mở rộng ra các tỉnh cho đến nay. Ngày 27 tháng 10 năm 2016, Quyết thành tỉ phú đô la xếp thứ 2 ở Việt Nam với giá trị tài sản 22.700 tỉ (1,02 tỉ đô).  Ngày 30/12/2016, là người giàu nhất Việt Nam với số cổ phiếu trị giá hơn 33.000 tỷ (1,5 tỉ đô), đứng đầu danh sách 10 người giàu nhất trên thị trường chứng khoán.

Tất cả những thông tin trên đều đã có rải rác trên đủ các phương tiện truyền thông. Tạp chí Forbes đã phân tích kỹ “hiện tượng” Trịnh Văn Quyết và FLC qua chuyên đề “Luật sư kinh doanh” với những nhận định và những con số cụ thể.

Cuộc trò chuyện của tôi là đi sâu vào chi tiết để “giải mã” quá trình này.

FLC âm thầm chuẩn bị để đón cơ hội trong lúc thị trường bất động sản đóng băng. Năm 2013, thị trường hồi phục, FLC liên tục phát triển thần kỳ, mở rộng ra các tỉnh cho đến nay.

FLC âm thầm chuẩn bị để đón cơ hội trong lúc thị trường bất động sản đóng băng. Năm 2013, thị trường hồi phục, FLC liên tục phát triển thần kỳ, mở rộng ra các tỉnh cho đến nay.

Tôi nhận ra là khi kinh doanh, Quyết làm gì thì say mê cái đó, nếu phát triển được to đến đâu thì lao theo hết khả năng để làm to tiếp lên.

Làm dịch vụ gia sư, dù đang là sinh viên, mà Quyết quản tới cả ngàn sinh viên, hoạt động rộn ràng. Điện thoại cố định rất nhiều số, rồi máy nhắn tin, rồi khi có điện thoại di động thì càng rộn ràng. Lúc đó, người ta gọi Quyết là “ông cai” gia sư. Quyết quyết liệt, nghĩ ra rất lắm mẹo mực, mưu kế để thu hút gần như tất cả các khách hàng với đủ kiểu loại nhu cầu gia sư. Khách tìm đến trung tâm đã lắm. Nhưng có những khách muốn trực tiếp, muốn liên hệ thẳng với gia sư, không muốn thông qua trung tâm vì ngại chi phí, như kiểu nhiều người không muốn gọi giúp việc qua trung tâm bây giờ. Rồi muốn gia sư sinh viên nữ trẻ đẹp hay hiền dịu chất phác, gia sư sinh viên nam thông minh hay chân thành chịu khó, gia sư cho trẻ em loại đặc biệt hay gia sư dạy kèm tiếng Anh cho các quan chức trẻ… Kiểu gì Quyết cũng có cách tiếp cận.

Các sinh viên muốn làm gia sư, tìm đến Quyết, trước sau rồi cũng có việc. Tin quảng cáo về gia sư các kiểu, đủ các loại hình liên hệ, trực tiếp gặp, qua trung tâm hay qua nhiều số điện thoại, in trên các mục rao vặt của các tờ báo, trên tờ Mua Bán thời kỳ đó, hóa ra cuối cùng đều “chảy” về tay điều hành của “ông cai” gia sư Quyết.

Sau gia sư thì đến buôn bán điện thoại di động cũ. Thời điểm ấy đang nở rộ các cửa hàng điện thoại di động sang trọng, đèn điện sáng trưng, làm ăn tấp nập. Quyết nhìn họ như trên trời, còn mình là người dưới đất. Nhưng “dưới đất” mà quyết không kém cạnh, cũng đủ mưu mẹo để “hiệu quả”, có khi còn hơn “trên trời”. “Trên trời” chi phí cao, đóng thuế lớn. “Dưới đất” âm thầm thâu tóm một phân khúc khách hàng thích oai mà tiền ít, nối thông giữa người muốn thay cũ và đổi mới điện thoại di động là kiếm được. Lại vợt cho bằng hết các nhu cầu của mọi khách hàng, như muốn bảo hành lâu, muốn mua “chính chủ” ngại điện thoại bị “độ”, bị “sửa” hay “dổm”. Hồi ấy, phần lớn quảng cáo rao vặt mua bán điện thoại di động cũ trên báo, cuối cùng cũng đổ về tay Quyết xử lý.

Làm kỹ nên Quyết thu nhập rất tốt, nuôi hai đứa em ăn học, mua xe máy, ô tô mới rồi, vẫn găm được một lượng đô khá lớn để mưu sự sau này.

Năm 2001, Quyết lập văn phòng tư vấn luật, công ty luật. Lúc đầu Quyết còn mê đắm vào giấc mơ phấn đấu làm kiểm sát viên để công bố cáo trạng hay làm thẩm phán để tuyên án trước tòa. Một giấc mơ Bao Công thật đẹp đẽ! Quyết vừa đi làm vừa đi học ở Học viện Hành chính quốc gia để có sẵn bằng mà mưu nghiệp lớn này. Nhưng rồi niềm đam mê kinh doanh đã khiến Quyết "đành" từ bỏ giấc mộng.

Quyết tập trung vào làm luật sư, làm dịch vụ tư vấn luật. Giai đoạn trước, dù thu nhập lớn, nhưng Quyết cho rằng đấy là làm du kích, là bán vũ trang, giờ là làm chính quy, bài bản, là phải thu nhập tăng vọt mới được. Thế là dồn vào làm lớn. Biết sắp ra Luật Công chứng, tư nhân có thể mở văn phòng công chứng, Quyết xuất ra mấy ngàn đô thuê sẵn nhà to ở phố Hoàng Ngân trước cả năm để đợi.

Cơ hội đến, văn phòng công chứng của Quyết và cộng sự được cấp phép đầu tiên, khách đến công chứng đông nhất ở Hà Nội. Hoạt động nhịp nhàng, khép kín quy trình thu phí, trên tầng tư vấn, dưới tầng công chứng tài liệu. Quyết tìm người kết bạn, làm thân để học hỏi, từ viện kiểm sát, tòa án, công an kinh tế, cảnh sát hình sự… Không chỉ tư vấn luật, còn cố vấn cả kỹ năng giải quyết khủng hoảng, ứng xử với bất thường, cách tổ chức đại hội cổ đông trong tình thế phức tạp cho các khách hàng, từ cá nhân tới công ty, tổng công ty lớn.

Người ta nói tôi may mắn, nhưng chỉ đúng một phần... Cũng có người nói là liều, có thể, nhưng tôi đã liều đúng lúc và cái may là do mình sẵn sàng, chuẩn bị đón nhận. 

Trịnh Văn Quyết

Là luật sư, Quyết nổi lên do giúp các khách hàng thắng kiện những vụ đình đám như vụ Honda Vietnam tranh chấp với công ty GMN về khoản 2,2 triệu đô tiền đền bù đất ở Hưng Yên, vụ Techcombank thắng kiện... Với danh sách khá dài các khách hàng thường xuyên là tổ chức, doanh nghiệp lớn, Công ty luật SMiC của Quyết nhanh chóng tích lũy được vốn ban đầu lớn. Thời điểm làm dịch vụ luật, Quyết nổi tiếng, được khách hàng trọng nể, mà bằng khen, giấy khen các loại của các cơ quan Nhà nước tôn vinh cũng nhiều.

Đến năm 2006, Quyết tính đến kinh doanh bất động sản. Chính hoạt động tư vấn luật và văn phòng công chứng đã gợi ý cho Quyết bước sang kinh doanh bất động sản. Có câu nói: “Sau cuộc chiến tranh chống Mỹ là cuộc chiến tranh nhà đất, chiến tranh bất động sản”. Quyết và công ty tư vấn thành công rất nhiều vụ việc lớn, cho khách hàng lớn, tích lũy bao nhiêu kinh nghiệm lẫn bài học thực tế. Tại sao cứ tư vấn cho người ta về bất động sản mà mình lại không làm nhỉ? Thế là đồng lòng ôm phần lớn vốn liếng sang kinh doanh bất động sản.

Và thời điểm này đã đánh dấu bước ngoặt trên con đường Trịnh Văn Quyết trở thành một tỉ phú như hôm nay.

Chuyển sang bất động sản, thành lập FLC, xây tòa nhà FLC Landmark Tower rất nhanh, xong và bàn giao nhà trước 4 tháng. Nhiều khách hàng không kịp tiến độ thanh toán, FLC phải kiện. Thường thì chỉ khách hàng kêu ca, kiện cáo chủ đầu tư chứ đã có chuyện ngược đời, chủ đầu tư kiện khách hàng chậm tiến độ trả tiền bao giờ đâu. Lúc đó tiền đổ về, có khi cả trăm tỉ/ngày. Quyết nghĩ đến việc thu hút vốn xã hội hóa, phát hành cổ phiếu. Năm 2010, FLC niêm yết trên sàn chứng khoán. Vốn điều lệ tăng rất nhanh so với ban đầu. Được một thời gian, thị trường bất động sản đóng băng. Quyết tin là sẽ sớm hồi phục, nên giữ nguyên bộ máy hàng trăm con người, tiếp tục lấy tư vấn luật và công chứng, có lúc làm cả xuất khẩu lao động, mở trường nghề, kinh doanh thép xây dựng và inox, để nuôi quân, cùng với việc âm thầm nghiên cứu mua lại các dự án khó khăn, tích lũy quỹ đất để chờ thời khởi công mới.

Đầu năm 2013, cảm thấy đã đến đáy, Quyết tung vốn ra mua lại một số dự án lớn đang dang dở ở Hà Nội của các chủ đầu tư không chịu nổi băng giá của thị trường bất động sản. Đây là một thời kỳ thắng lợi, vươn dậy hoành tráng của FLC do đón đúng thời điểm khởi sắc của thị trường bất động sản.

Từ năm 2014, FLC liên tiếp mở thêm các dự án FLC Sầm Sơn (Thanh Hóa), 2015 là FLC Complex 36 Phạm Hùng (Hà Nội), FLC Quy Nhơn (Bình Định) rồi FLC Hạ Long và một số dự án khác nữa… Liền sau những thắng lợi này, trên "mặt trận" tài chính, FLC cũng đang tìm hướng phát hành cổ phiếu, trái phiếu ra nước ngoài để huy động vốn nhằm tiếp tục gia tăng và mở rộng quy mô các dự án hơn nữa.

Biểu đồ phát triển đẹp như vẽ theo ý muốn cứ thế tiếp tục. Lúc này, Quyết và các đồng sự ở FLC đã hình thành phong độ “Làm nhanh và luôn, người khác muốn bắt chước cũng không được”. Cùng với tiêu chuẩn của thời kỳ mới là 5 không: “Không đi xin”; “Không làm chung”; “Không mua lại”; “Không làm lâu”; “Không làm nhỏ”…

Những con số diễn tiến trong quá trình phát triển của FLC và việc hình thành tên tuổi tỉ phú Trịnh Văn Quyết đã được bạch hóa. Ai cần tìm hiểu đều có thể tìm kiếm với công cụ google.

Tôi thấy, Quyết khi trả lời phóng viên tạp chí Forbes, đã rất thẳng thắn và chân thành: “Người ta nói tôi may mắn, nhưng chỉ đúng một phần... Cũng có người nói là liều, có thể, nhưng tôi đã liều đúng lúc và cái may là do mình sẵn sàng, chuẩn bị đón nhận. Chứ thực sự thì tôi rất cẩn trọng, đó là bản năng nghề nghiệp luật sư của tôi. Chính nhờ bản năng, kinh nghiệm của nghề luật đã giúp tôi tránh được nhiều thất bại và có được thành công trong kinh doanh”.

Nhưng cẩn trọng, kinh nghiệm nghề nghiệp luật sư, rồi cả bản năng tích lũy qua quá trình như thế, mà xung quanh tỉ phú trẻ này vẫn có những ồn ã. Ồn ã ấy do đâu và vì sao nhỉ?

Kỳ 3: Nào ta cùng sòng phẳng!

Nhà văn Nguyễn Thành Phong

Bạn đang đọc bài viết Kỳ 2: Giàu lên như thế nào? tại chuyên mục Thương trường liệt truyện của Tạp chí Bất động sản Việt Nam. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng gửi về hòm thư batdongsantapchi@gmail.com