Vậy mà cứ đến ngày 21/6 hàng năm, trong lòng tôi, con tim vẫn đập nhanh hơn, tâm hồn thấy rạo rực hơn, và trong ý thức vẫn thấy mình chưa phải là một nhà báo thực thụ.

Đến giờ, kiểm lại đời mình mới thấy rằng, điều đam mê nhất là nghề nhà báo. Phần có lẽ là do số phận đẩy đưa, phần khác có lẽ là hợp với tính cách, phần nữa chắc là do quan niệm cá nhân. Bởi tôi nghĩ rằng, nhà báo là một nghề của đa nghề. Có lúc anh ta như một nhà tư tưởng, có lúc là nhà ngoại giao, có lúc lại là một thám tử, rồi có lúc lại như một nghệ sĩ, một nhà văn hóa… Nghề nghiệp đã bắt buộc họ phải như vậy.

Thật khó lòng trở thành một nhà báo giỏi nếu thiếu một tư tưởng triết học sâu sắc như một câu nói nổi tiếng “Nhà báo là những người chấm ngòi bút vào nỗi đau của nhân loại”. Thử hỏi hàng chục nhà báo bị giết hại mỗi năm trên thế giới liệu có vô nghĩa cho những giá trị cao thượng của con người? Vì động cơ nào mà nhiều phóng viên viết điều tra của chúng ta thời gian qua đã quên mình trong việc phanh phui những tệ nạn xã hội? Chắc chắn tiền bạc và danh vọng không phải là mối quan tâm cốt yếu của họ.

Ảnh minh họa - nguồn Internet.

Ảnh minh họa - nguồn Internet.

Có lần, nhà sử học Dương Trung Quốc tại Quốc hội, sau khi nêu hình tượng hai lỗ đạn đại bác của thực dân ở thành Cửa Bắc - Hà Nội đã khiến nhiều thế hệ thấm nỗi nhục mất nước, nuôi chí giải phóng đất nước, đã khuyên các nhà báo rằng: “Hàng ngày, chúng ta thông báo giá vàng, giá USD, nhiệt độ thời tiết, có nên thêm thông số về thứ hạng nước ta trong nền kinh tế thế giới, số tiền chúng ta đang vay nợ nước ngoài?”. Câu này mang một tư tưởng sâu sắc rằng các nhà báo nên “chấm ngòi bút vào nỗi đau” của dân tộc Việt Nam hiện nay khi tìm chỗ đứng của mình trên thế giới. Rồi từ đó khiến mọi người nuôi chí xây dựng đất nước “sánh vai với các cường quốc năm châu”. 

Còn là nhà ngoại giao? Hiếm thấy nhà báo thành đạt nào lại thiếu tài ngoại giao. Điều cốt tử trong nghề làm báo là tư liệu, tư liệu sống và tư liệu quá khứ. Tư liệu đó nằm rải rác khắp nơi trong đời sống con người. Vậy làm thế nào để có được những tư liệu đó nếu thiếu khả năng ngoại giao? Trong thời đại bùng nổ của công nghệ thông tin, tư liệu quá khứ được con người xử lý, lưu trữ tốt hơn, nhà báo đỡ vất vả hơn trong hoạt động nghiệp vụ nhưng chúng không thể thay thế được tư liệu sống. Cũng như bữa ăn thường ngày của con người không thể thiếu thức ăn tươi sống vậy.

Chất thám tử trong mỗi nhà báo thường ít bộc lộ ra ngoài nhưng không thể thiếu. Thật nhợt nhạt và lạnh lẽo nếu trong một sản phẩm báo chí không xuất hiện những tình tiết khám phá. Muốn là nhà thám tử không dễ dàng một chút nào. Anh phải có tính mạo hiểm, nhưng lại phải “lỳ đòn”, phải biết “kín mồm kín miệng”, phải biết “phớt ăng lê” nhiều điều cám dỗ, rồi lại phải có phổ kiến thức rộng để đủ phân tích, đánh giá sự kiện… Nhìn chung, đây là tố chất hóc hiểm nhất của nghề làm báo.

 Phấn đấu trở thành một nhà báo chân chính là cả một chặng đường phấn đấu gian khổ với một đức hy sinh vô bờ bến.

Chỉ có người trong nghề mới có thể hiểu được nhà báo bắt buộc phải có lượng ngôn từ phong phú và có một tài năng nhất định để sử dụng nó. Muốn hấp dẫn bạn đọc về một sản phẩm báo chí, trước hết phải biết đặt “tít” cho hay, cho ấn tượng, đó là cả một nghệ thuật. Rồi lại phải có một đoạn “mào đầu” cuốn hút, sinh động, sau nữa là việc sắp xếp các sự kiện mạch lạc, sáng tạo. Không dám so sánh với các nhà văn trong nghệ thuật sử dụng ngôn từ nhưng nhà báo cũng phải đạt được độ chuẩn mực nhất định mới có thể hoàn thành tốt công việc.

Đấy, bạn đọc thấy không, làm một nghề mà phải cần có tố chất của bấy nhiêu nghề, không có sự đam mê, làm sao có thể thành đạt?

Tuy nhiên, nghề nào cũng có trách nhiệm xã hội của nó. Nhiều người đã xếp nghề nhà báo vào hàng “quyền lực thứ tư”, sau 3 quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp. Thông tin trung thực, chính xác là trách nhiệm hàng đầu của các nhà báo. Ngoài ra, các giá trị về tư tưởng, văn hóa và đạo đức xã hội cũng phải được tôn trọng trong mỗi sản phảm báo chí. Một trách nhiệm nữa của nhà báo là sử dụng “quyền lực thứ tư” kia sao cho đúng kỳ vọng mà xã hội mong muốn, bởi nơi nào có quyền lực rất dễ nảy sinh ra tham nhũng quyền lực.

Ai cũng hiểu rằng, nhà báo cũng là con người bình thường như bao người khác, cũng có yêu có ghét, cũng có những nhu cầu thường ngày về ăn, mặc, ở, đi lại… Và như vậy, họ cũng có thể mắc những sai lầm. Nhưng với sứ mạng cao cả và một quyền lực mà xã hội giao phó cho họ, quyền lực này ngày càng có vai trò quan trọng trong xã hội văn minh, thì dung lượng cho phép sai lầm của họ ngày càng hạn hẹp.

Vì thế, phấn đấu trở thành một nhà báo chân chính là cả một chặng đường phấn đấu gian khổ với một đức hy sinh vô bờ bến.

Nguyễn Hoàng Linh