Hầu hết các công ty đều đi đầu trong việc thay đổi nhân sự từ người quản lý, chuyên gia bất động sản cho đến các phòng ban công nghệ thông tin và điều chỉnh nhân sự. Họ luôn cân nhắc kĩ về các loại hợp đồng lao động: hợp đồng biểu diễn, hợp đồng làm việc từ xa, công việc online cũng như quan tâm đến những thay đổi của nền văn hóa và công nghệ hiện đại. Các công ty sẽ hoạt động như thế nào nếu không tương tác thường xuyên với xã hội? Lưu giữ thông tin bằng cách nào là an toàn nhất? Hồ sơ có được bảo mật qua các thiết bị thông tin điện tử hay tại các văn phòng? Đây không phải là vấn đề về đô thị mà là những băn khoăn lo lắng trong kinh doanh.

Tuy nhiên, các thành phố vẫn nên quan tâm tới những vấn đề này vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến nơi chúng ta làm việc, các hoạt động diễn ra trong xã hội cũng như mạng lưới giao thông đô thị được sử dụng như thế nào ở các điểm công cộng. Thực tế, sự thay đổi của các “văn phòng” đang diễn ra ở hầu hết các thành phố và không ai biết được điều đó có ý nghĩa gì đối với các thành phố. Cho đến hiện tại, các nhà quy hoạch và các nhà địa lý học cũng chưa có bất kì ý kiến nào về cách các thành phố sẽ hoạt động ra sao hoặc tạo ra giá trị kinh tế như thế nào khi không còn gắn liền với các vùng kinh tế cụ thể.

Thực tế cho thấy rằng, các công ty lớn và các chủ doanh nghiệp, văn phòng đang triển khai xây dựng hợp đồng lao động theo hướng số hóa, linh động vì ba lý do sau: giảm chi phí thuê văn phòng; cung cấp môi trường làm việc và chế độ ưu đãi hấp dẫn để thu hút các công nhân trẻ; và tận dụng triệt để lợi ích từ các công nghệ thông minh. Tất cả đều nhằm giải quyết các vấn đề liên quan đến quy mô đô thị tại các thành phố.

Việc giảm nhu cầu về số lượng các văn phòng có thể được hoàn thành tuyệt đối (chẳng hạn, một số tổ chức dừng hoạt động và không còn sử dụng văn phòng) hoặc hoàn thành một phần (một số tổ chức khác thường củng cố trụ sở chính trong khi đóng cửa các văn phòng phụ). Điều này đang diễn ra chủ yếu tại các thành phố Bắc Mỹ. Nhìn chung, các chi nhánh và khu vực văn phòng sẽ giảm về số lượng. Do vậy, các tòa nhà văn phòng có thể sử dụng được sẽ tiếp tục được người lao động tìm kiếm, lựa chọn. Tuy nhiên, họ là những người ít tiếp xúc với các hoạt động văn phòng như nhận và thực hiện các yêu cầu từ lãnh đạo cấp cao hay tương tác trực tiếp với khách hàng.

Những văn phòng truyền thống của thế kỉ 20 về cơ bản là một trong những phương tiện giao tiếp và điều phối công việc của các công ty. Những văn phòng này là công cụ hữu hiệu để người quản lí có thể theo dõi, làm việc với nhân viên trong suốt tám tiếng mỗi ngày. Điều đó sẽ không có sự thay đổi lớn nếu như các hoạt động kinh tế không đặt ra yêu cầu về những địa điểm làm việc cụ thể - nguyên nhân phát triển mạnh mẽ của các công việc online và việc làm từ xa. Và điện thoại thông minh nói riêng cũng như công nghệ hiện đại nói chung đã góp phần tạo nên sự thay đổi mạnh mẽ trong quá trình điều phối công việc đó.

Xu hướng

Sự thay đổi của các “văn phòng” đang diễn ra ở hầu hết các thành phố và không ai biết được điều đó có ý nghĩa gì đối với các thành phố.

Các nhà nghiên cứu và các nhà hoạch định chính sách cũng bày tỏ sự tán thành ý tưởng lập bản đồ dự đoán, phân định và quy hoạch phạm vi không gian, lĩnh vực của các công ty, doanh nghiệp. Tuy nhiên, họ cần nắm bắt kịp thời những chuyển biến trong các mối quan hệ kinh tế và khu vực, cũng như bắt đầu nghiên cứu về cách các thành phố và quá trình đô thị hóa sẽ tạo ra của cải như thế nào.

Người lao động bằng trí óc tạo ra của cải vật chất bằng cách viết lách, lên ý tưởng, thảo luận hay đàm phán. Họ hoạt động dựa theo yêu cầu của ông chủ tại các địa điểm khác nhau. Đây là loại hình hoạt động kinh tế đang phổ biến trên toàn cầu.

Những người lao động này sẽ phải di chuyển khắp nơi trong các thành phố. Thỉnh thoảng, họ phải dừng chân ở một văn phòng nào đó, một quán cà phê, tại điểm hẹn, hay ở trong phòng chờ của sân bay… Công việc của họ được sắp xếp ở các địa điểm dễ tiếp cận và có thể truy cập Internet như tại các nút giao thông, khu giải trí bán lẻ, các quán cà phê chất lượng tốt tại các khu dân cư và giao thông thuận lợi. Có như vậy các công ty, các chủ doanh nghiệp, xí nghiệp mới có thể cạnh tranh, xâm nhập vào các đô thị tốt nhất.

Các văn phòng phụ có thể trở thành “nhà kho” hay văn phòng giá rẻ cho các nghệ sĩ hay người lao động khác. Các văn phòng chung này sẽ đem lại lợi ích và hiệu quả không ngờ cho người lao động nếu họ biết cách sắp xếp phù hợp nhất. Những địa điểm đặt văn phòng làm việc cũng như các văn phòng cũng sẽ thay đổi tùy theo loại hình công việc và nhân viên mà các công ty tìm kiếm. Được điều hành bởi các công ty xuyên quốc gia như WeWork, Regus, Breather hay Sharedesk, các văn phòng làm việc chung này đang lân tỏa nhanh chóng trên toàn thế giới. Dẫu vậy, đây cũng chỉ là một trong những biểu hiện của sự thay đổi nhanh chóng về công việc đang diễn ra trong thời điểm hiện tại.

Tuy nhiên, một số bộ phận công việc vẫn được cố định như: nhân viên lễ tân, nhân viên phục vụ, ông chủ, Giám đốc nhà hàng, công nhân… Họ sẽ tiếp tục phải hoàn thành công việc của mình chủ yếu từ các địa điểm cố định hay những nơi được xác định vị trí cụ thể qua các thiết bị thông minh hiện đại từ ông chủ hay người quản lý của mình. Một số hoạt động đã tận dụng sự linh hoạt, tiện lợi của công nghệ để thực hiện, giao kết các loại hợp đồng dịch vụ như dịch vụ chăm sóc thú nuôi tại nhà, chuyển phát nhanh, taxi,…

Tất cả các loại hình dịch vụ đều chịu ảnh hưởng sâu sắc từ công nghệ số và công nghệ hiện đại. Người lao động thay vì được giải phóng bởi các thiết bị thông minh này lại bị buộc thực hiện các hợp đồng không rõ ràng về thời gian hay nội dung công việc. Sự thay đổi này ngày một biểu hiện rõ trong cuộc sống của con người. Với những diễn biến này, liệu có còn hợp lí để các hoạt động king tế chỉ diễn ra ở các địa điểm cụ thể?

Mạng lưới giao thông nên được thay đổi phù hợp với các hoạt động kinh tế về mặt giờ giấc, giá thành và sự thuận tiện như thế nào? Làm cách nào để các mạng lưới hoạt động phân tán trải rộng khắp các thành phố và hơn thế nữa? Các thành phố có cần mở rộng hay xây dựng hệ thống wifi ở các khu vực công cộng, hay triển khai xây dựng, phát triển mạng lưới giao thông và mạng di động hay không? Và các thành phố liên kết các điểm kinh tế trong khu vực có phát triển tốt hơn việc liên kết, giao lưu với bên ngoài?

Thay vì trả lời tất cả các câu hỏi này, các nhà hoạch định chính sách của mỗi thành phố nên cân nhắc suy nghĩ kĩ về quá trình xây dựng mối liên hệ giữa các hoạt động kinh tế và không gian đô thị. Trong khi câu trả lời thực tế là quan trọng, thì đây cũng chính là một việc làm cần thiết góp phần xây dựng các thành phố giàu mạnh hơn.

Thiên Lam (Nguồn Citylab)

Bạn đang đọc bài viết Thói quen làm việc thời 4.0: Các đô thị cần lưu tâm những gì? tại chuyên mục Kiến trúc - Quy hoạch của Tạp chí Bất động sản Việt Nam. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng gửi về hòm thư batdongsantapchi@gmail.com