2 nhà máy điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam nỗ lực gỡ khó

Ngày 10/3, UBND tỉnh Khánh Hòa cho biết đã yêu cầu các cơ quan chuyên môn khẩn trương hoàn thiện văn bản kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét ban hành cơ chế hỗ trợ đặc thù đối với các dự án nhà máy điện hạt nhân triển khai trên địa bàn. Động thái này được đưa ra trong bối cảnh địa phương đang đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng cho các dự án trọng điểm nhưng vẫn gặp một số vướng mắc về cơ chế, chính sách.

Theo báo cáo của tỉnh, công tác đo đạc, kiểm đếm, xác định nguồn gốc đất và rà soát các hộ dân bị ảnh hưởng bởi dự án đã hoàn tất. Các phương án bồi thường, hỗ trợ và bố trí tái định cư cũng đã được xây dựng. Đến nay, Khánh Hòa đã giải ngân 3.236 tỷ đồng, tương đương 100% kế hoạch vốn được giao trong năm 2025. Tuy nhiên, do một số quy định pháp lý liên quan đến việc áp dụng cơ chế đặc thù cho công tác bồi thường và hỗ trợ tái định cư chưa được tháo gỡ, địa phương vẫn chưa thể triển khai việc chi trả và bàn giao mặt bằng một cách đồng bộ.

Trước đó, ngày 9/3, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã chủ trì cuộc họp trực tuyến với UBND tỉnh Khánh Hòa nhằm kiểm tra tiến độ giải phóng mặt bằng và rà soát các nhiệm vụ của địa phương liên quan đến dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2.

Tại cuộc họp, sau khi lắng nghe ý kiến của các Bộ, ngành và địa phương, Thủ tướng đề nghị tỉnh Khánh Hòa căn cứ các kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về dự án quan trọng quốc gia, đồng thời xem xét thực tế khó khăn của người dân trong vùng dự án để xây dựng kiến nghị về cơ chế hỗ trợ đặc thù. Chính phủ cũng yêu cầu địa phương tiếp tục rà soát các trường hợp thuộc diện hỗ trợ nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân và triển khai công tác bồi thường, tái định cư đúng quy định.

Hai dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2 hiện đang được xúc tiến tái khởi động với mục tiêu đưa vào vận hành trong giai đoạn 2030-2035 nhằm góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Trong đó, dự án Ninh Thuận 1 tại xã Phước Dinh đang triển khai các bước giải phóng mặt bằng, còn dự án Ninh Thuận 2 tại xã Vĩnh Hải vẫn gặp một số vướng mắc liên quan đến quy định khoảng cách an toàn, khiến việc xác định vị trí tái định cư phải tiếp tục khảo sát và điều chỉnh.

Theo lãnh đạo tỉnh Khánh Hòa, tổng vốn đầu tư để triển khai hai dự án nhà máy điện hạt nhân khoảng 12.392 tỷ đồng, trong đó Trung ương đã bố trí 3.236 tỷ đồng, tương đương gần 1/3 tổng mức đầu tư. Mặc dù công tác kiểm kê và chuẩn bị mặt bằng cơ bản đã hoàn tất, nhưng vướng mắc lớn nhất hiện nay không nằm ở phía người dân mà chủ yếu liên quan đến các cơ chế, chính sách chưa được tháo gỡ kịp thời. Vì vậy, địa phương mong muốn Trung ương sớm có chỉ đạo cụ thể để xử lý những điểm nghẽn này, qua đó bảo đảm tiến độ bàn giao mặt bằng và triển khai dự án đúng kế hoạch trong bối cảnh thời gian thực hiện các nhiệm vụ còn khá gấp rút.

Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận là dự án điện hạt nhân đầu tiên tại Việt Nam, từng được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư vào năm 2009 với hai nhà máy, tổng công suất 4.000MW trên diện tích hơn 1.600ha. Tuy nhiên, đến năm 2016, dự án phải tạm dừng do yêu cầu vốn lớn, bối cảnh kinh tế khó khăn và tác động từ sự cố hạt nhân tại Nhật Bản.

Sau gần một thập kỷ, ngày 25/11/2024, Trung ương Đảng khóa XIII quyết định tái khởi động dự án. Chỉ 5 ngày sau, Quốc hội ban hành Nghị quyết tiếp tục chủ trương đầu tư, tạo cơ sở pháp lý để triển khai trở lại. Tuy nhiên, sau khi khởi động lại dự án, những khó khăn trong vấn đề giải phóng mặt bằng, tái định cư cho người dân khu vực triển khai dự án còn gặp nhiều khó khăn. Thời gian qua, địa phương cũng đã nỗ lực tháo gỡ vướng mắc, để vừa đảm bảo cuộc sống người dân khu vực bị ảnh hưởng, vừa tạo điều kiện thuận lợi để triển khai dự án.