Đại sứ Vũ Quang Minh: APEC 2027 là dịp quan trọng để chứng minh năng lực Việt Nam

Tại Phiên họp thứ nhất của Ủy ban Quốc gia APEC 2027 ngày 21/8/2025, công tác chuẩn bị đã được rà soát tổng thể, từ tổ chức bộ máy đến lộ trình triển khai và hạ tầng phục vụ các hoạt động trong năm. Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn khi đó nhấn mạnh yêu cầu tổ chức thành công Năm APEC trên mọi phương diện, tạo dấu ấn Việt Nam và mang lại lợi ích thiết thực cho người dân, doanh nghiệp [1]. 

Sau gần ba thập kỷ đồng hành cùng APEC và hai lần đảm nhiệm vai trò chủ nhà, Việt Nam bước vào kỳ đăng cai năm 2027 với năng lực, kỳ vọng và trách nhiệm lớn hơn. Phú Quốc, nơi tổ chức Tuần lễ Cấp cao, đứng trước cơ hội nâng cấp hạ tầng, chất lượng dịch vụ và mô hình phát triển của một điểm đến biển đảo.

Từng trực tiếp tham dự dấu mốc Việt Nam gia nhập APEC năm 1998, Đại sứ Vũ Quang Minh đã có cuộc trao đổi với Tạp chí Bất động sản Việt Nam (Reatimes) về những ký ức của người trong cuộc và góc nhìn về các giá trị mà APEC 2027 có thể tạo ra cho đất nước từ lần đăng cai này.

- Thưa Đại sứ, ông từng có mặt tại thời điểm Việt Nam gia nhập APEC. Kỷ niệm nào của dấu mốc ấy còn đọng lại trong ông cho đến nay, khi Việt Nam chuẩn bị lần thứ ba đăng cai Diễn đàn?

Đại sứ Vũ Quang Minh: Trong quá trình công tác, tôi rất vinh dự và may mắn tham dự một số hội nghị APEC. Đặc biệt đáng nhớ là Hội nghị liên Bộ trưởng Ngoại giao - Kinh tế APEC lần thứ 10, diễn ra tại Thủ đô Kuala Lumpur, Malaysia, ngày 14 - 15/11/1998. Tại hội nghị này, Việt Nam chính thức được kết nạp vào APEC, cùng với Nga và Peru, đưa số thành viên của diễn đàn lên 21 nền kinh tế.

Đoàn Việt Nam khi ấy do Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cầm và Bộ trưởng Bộ Thương mại Trương Đình Tuyển đồng dẫn đầu. Tôi tham dự với tư cách Thư ký của Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cầm, nên có may mắn được trực tiếp chứng kiến dấu mốc quan trọng ấy của tiến trình hội nhập đất nước.

Tôi còn nhớ một chi tiết rất thú vị là khi các đoàn tiến vào hội trường theo thứ tự bảng chữ cái, đoàn Việt Nam đi cuối; nhưng khi đi ra, đoàn chúng ta lại đi đầu. Các đại biểu của những đoàn khác nói vui rằng Việt Nam đang dẫn đường cho APEC bước vào một kỷ nguyên mới, một thế kỷ mới. Đó là một câu nói hóm hỉnh, nhưng cũng chứa đựng sự thân thiện và thiện chí dành cho thành viên mới.

Ngay sau đó, Thủ tướng Phan Văn Khải dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Hội nghị các nhà lãnh đạo kinh tế APEC lần thứ 6, cũng tại Kuala Lumpur. Việt Nam bắt đầu hiện diện trong một cơ chế đối thoại cấp cao quy tụ nhiều đối tác kinh tế quan trọng của mình.

Nhìn từ năm 1998 đến nay, điều khiến tôi suy nghĩ nhiều là chúng ta đã trưởng thành ra sao và có thể đóng góp thêm những gì. Với lần đăng cai năm 2027, tôi tin rằng, Việt Nam sẽ tiếp tục thể hiện tinh thần chủ động, hợp tác và trách nhiệm ấy bằng những kết quả thiết thực cho đất nước và cho khu vực, đặc biệt trong bối cảnh thế giới đang chuyển biến rất nhanh và cạnh tranh địa chính trị ngày một căng thẳng và phức tạp.

- Thưa ông, trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược đang gia tăng, địa chính trị thế giới ngày càng tác động mạnh đến quan hệ kinh tế, trong khi các thể chế đa phương chịu nhiều sức ép và chuỗi cung ứng tiếp tục được tái cấu trúc, APEC có ý nghĩa như thế nào đối với công tác đối ngoại và việc mở rộng không gian phát triển của Việt Nam?

Đại sứ Vũ Quang Minh: Với Việt Nam, tôi cho rằng ý nghĩa chiến lược của APEC hiện nay có thể nhìn từ ba phương diện: Không gian kinh tế, không gian đối ngoại và không gian phát triển trong nước.

Trước hết là không gian kinh tế. APEC quy tụ 21 nền kinh tế với khoảng 3 tỷ dân. Theo cơ sở dữ liệu StatsAPEC, năm 2025, các thành viên chiếm 61,6% GDP thực và 50,1% xuất khẩu hàng hóa toàn cầu. Đây là khu vực tập trung nhiều thị trường, nguồn vốn, công nghệ và các mắt xích quan trọng của chuỗi cung ứng quốc tế. Với một nền kinh tế có độ mở cao như Việt Nam, những chuyển động trong không gian này tác động trực tiếp đến thương mại, đầu tư, việc làm và triển vọng tăng trưởng.

Ý nghĩa đó càng rõ trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược gia tăng, chính sách thương mại khó dự báo hơn và chuỗi cung ứng tiếp tục được điều chỉnh. Đồng thời, tăng trưởng của khu vực ngày càng gắn với công nghệ, đầu tư số và các dịch vụ có hàm lượng tri thức cao. Vì vậy, câu chuyện hội nhập hiện nay đã mở rộng từ thị trường hàng hóa sang công nghệ, dữ liệu, AI, năng lượng, tiêu chuẩn xanh và các chuỗi giá trị mới.

Phương diện thứ hai là không gian đối ngoại. APEC vận hành trên cơ sở đồng thuận, hợp tác tự nguyện và các cam kết không mang tính ràng buộc pháp lý. APEC không phải một hiệp định thương mại tự do; giá trị của Diễn đàn nằm ở việc thúc đẩy đối thoại chính sách, tạo thuận lợi cho thương mại, đầu tư và nâng cao năng lực. Chính tính linh hoạt giúp các nền kinh tế rất khác nhau vẫn duy trì đối thoại và tìm kiếm lợi ích chung.

Trong một môi trường quốc tế có nhiều xu hướng phân mảnh, việc duy trì được một diễn đàn kinh tế rộng mở giữa các trung tâm lớn của châu Á - Thái Bình Dương có giá trị đặc biệt. Với Việt Nam, điều đó giúp chúng ta duy trì quan hệ với nhiều đối tác quan trọng, đa dạng hóa thị trường, nguồn vốn và công nghệ, qua đó giữ rộng không gian lựa chọn trong quá trình phát triển.

Tôi muốn nhấn mạnh rằng tự chủ không đồng nghĩa với thu hẹp hội nhập. Tự chủ chiến lược không có nghĩa chúng ta có thể tự làm tất cả mọi việc, tự sản xuất mọi thứ, làm chủ mọi công nghệ. Không ai có thể làm được như thế kể cả những cường quốc hàng đầu trong một thế giới ngày càng phụ thuộc lẫn nhau trên mọi phương diện. Vấn đề then chốt là chúng ta không để phải phụ thuộc vào duy nhất một đối tác nào, một nguồn cung ứng nào. Vấn đề sống còn đảm bảo quyền tự chủ là chúng ta phải có nhiều lựa chọn.

Do đó, muốn nâng cao khả năng tự chủ và sức chống chịu, Việt Nam cần tăng cường nội lực, đồng thời có một mạng lưới quan hệ hợp tác rộng, đa dạng và tin cậy hơn. APEC là một trong những không gian giúp chúng ta thực hiện đồng thời hai yêu cầu đó.

Phương diện thứ ba là năng lực phát triển trong nước. Hợp tác APEC tạo điều kiện để chúng ta học hỏi kinh nghiệm, cải thiện chính sách và nâng cao chất lượng quản trị.

Doanh nghiệp Việt Nam muốn tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị mới ngày càng phải đáp ứng những yêu cầu cao hơn về tiêu chuẩn, quản trị dữ liệu, truy xuất nguồn gốc, nhân lực, môi trường và phát triển bền vững. APEC có nhiều cơ chế hợp tác và chia sẻ kinh nghiệm trong các lĩnh vực này. Nếu kết nối tốt các chương trình đó với nhu cầu cải cách trong nước, lợi ích của APEC có thể đi trực tiếp vào năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và nền kinh tế.

Tầm nhìn Putrajaya 2040 đặt trọng tâm vào thương mại và đầu tư, đổi mới sáng tạo và số hóa, cùng tăng trưởng mạnh mẽ, cân bằng, an toàn, bền vững và bao trùm. Theo lộ trình, năm 2026 là kỳ rà soát 5 năm đầu tiên đối với các hành động tập thể và các nội dung cải tiến liên tục của Kế hoạch hành động Aotearoa. Bởi vậy, năm chủ nhà 2027 là thời điểm thuận lợi để Việt Nam cùng các thành viên thúc đẩy việc thực hiện những định hướng đó bằng các chương trình cụ thể.

Vì vậy, tôi nhìn APEC như một môi trường để Việt Nam mở rộng lựa chọn phát triển, bảo vệ lợi ích chính đáng và đóng góp vào sự hợp tác bền vững của khu vực và thế giới. Giá trị của hội nhập sẽ được thể hiện rõ nhất khi tri thức, quan hệ và cơ hội hợp tác quốc tế trở thành năng lực thực chất của doanh nghiệp và nền kinh tế trong nước.

- Trong các trao đổi trước đây, ông từng nhấn mạnh rằng hội nhập trong giai đoạn mới không còn đơn thuần là “tham gia vào thế giới”, mà Việt Nam cần tham gia với một tư thế mới, có trách nhiệm, năng lực và bản sắc riêng. Việt Nam đã hai lần đăng cai APEC vào các năm 2006 và 2017, và năm 2027 sẽ lần thứ ba đảm nhiệm vai trò chủ nhà. Nếu nhìn ba kỳ APEC như những lát cắt của tiến trình hội nhập, theo ông, vị thế và cách thức Việt Nam tham gia vào khu vực đã thay đổi như thế nào? Và đến APEC 2027, chúng ta cần cho thế giới thấy một Việt Nam khác ra sao so với hai lần đăng cai trước?

Đại sứ Vũ Quang Minh: Nhìn lại hai lần Việt Nam đăng cai APEC, tôi cho rằng mỗi kỳ đều phản ánh một giai đoạn trưởng thành khác nhau của đất nước trong tiến trình hội nhập quốc tế. Tôi không muốn đơn giản hóa hành trình ấy thành một đường thẳng từ “thấp” lên “cao”, bởi ở mỗi giai đoạn, Việt Nam đều vừa học hỏi, vừa đóng góp và có những đề xuất của riêng mình. Điều thay đổi là quy mô trách nhiệm và khả năng tham gia giải quyết những vấn đề chung.

Việt Nam đã có gần ba thập kỷ đồng hành cùng APEC. Nhìn lại hành trình ấy, có thể thấy sự trưởng thành của Việt Nam qua cả những đóng góp về nội dung lẫn cách chúng ta đảm nhận trách nhiệm quốc tế.

Năm 2006 là một dấu mốc rất đặc biệt. Hội nghị các Nhà lãnh đạo APEC tại Hà Nội diễn ra chỉ ít ngày sau khi Đại hội đồng WTO phê chuẩn việc Việt Nam gia nhập (ngày 7/11/2006) và trước thời điểm Việt Nam chính thức trở thành thành viên thứ 150 của WTO vào ngày 11/1/2007. Có thể nói, khi ấy Việt Nam đang đứng ngay trước ngưỡng cửa của một giai đoạn hội nhập sâu rộng hơn.

APEC 2006 cho thế giới thấy một Việt Nam đang mở cửa mạnh mẽ, thúc đẩy cải cách và sẵn sàng đảm nhận những trách nhiệm quốc tế lớn hơn. Song dấu ấn của Năm APEC 2006 không chỉ nằm ở năng lực tổ chức.

Một kết quả quan trọng là Kế hoạch hành động Hà Nội nhằm triển khai Lộ trình Busan hướng tới các Mục tiêu Bogor về thương mại và đầu tư tự do, rộng mở. Kế hoạch xác định các hành động cụ thể trong 5 nhóm lớn: Hỗ trợ hệ thống thương mại đa phương; tăng cường các hành động riêng lẻ và tập thể của các nền kinh tế thành viên; thúc đẩy các Hiệp định thương mại khu vực (RTA) và Hiệp định thương mại tự do (FTA) chất lượng cao; triển khai Chương trình Nghị sự Kinh doanh Busan; và tăng cường hợp tác kinh tế - kỹ thuật. Đó là đóng góp về nội dung có giá trị vượt ra ngoài năm chủ nhà.

Đến năm 2017, mức độ chủ động của Việt Nam thể hiện rõ hơn. Tuyên bố Đà Nẵng với chủ đề “Tạo động lực mới, cùng vun đắp tương lai chung” đặt ra những hướng hợp tác gắn với tăng trưởng sáng tạo, phát triển bao trùm và việc làm bền vững; tạo động lực mới cho liên kết kinh tế khu vực; nâng cao năng lực cạnh tranh và sáng tạo của doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSMEs); cùng các vấn đề về tăng cường an ninh lương thực và nông nghiệp bền vững thích ứng với biến đổi khí hậu. Các khuôn khổ hợp tác về bao trùm kinh tế, tài chính, xã hội và phát triển nguồn nhân lực trong kỷ nguyên số cũng được thông qua.

Đáng chú ý, các Nhà lãnh đạo APEC năm 2017 hoan nghênh việc thành lập Nhóm Tầm nhìn APEC (APEC Vision Group) để hỗ trợ xây dựng tầm nhìn APEC sau năm 2020, đồng thời ghi nhận vai trò lãnh đạo của Việt Nam trong năm chủ nhà. Báo cáo của Nhóm Tầm nhìn năm 2019 sau đó trở thành một đầu vào quan trọng cho quá trình xây dựng tầm nhìn hậu 2020; đến năm 2020, các Nhà lãnh đạo APEC thông qua Tầm nhìn Putrajaya 2040.

Đến APEC 2027, tôi mong Việt Nam đóng góp rõ hơn vào việc thực hiện Tầm nhìn Putrajaya 2040. Uy tín của nước chủ nhà sẽ được củng cố khi những ưu tiên và sáng kiến mà chúng ta đề xuất đáp ứng đúng nhu cầu của thành viên và có khả năng tiếp tục triển khai sau năm 2027.

Vì vậy, điều tôi mong các đối tác nhìn thấy vào năm 2027 không chỉ là một nước chủ nhà chu đáo và chuyên nghiệp, mà còn là một Việt Nam tự tin, chủ động và vững vàng hơn; xác định rõ những ưu tiên phát triển của mình, đồng thời biết lắng nghe và tôn trọng những khác biệt, chủ động đóng góp sáng kiến, có khả năng kết nối những lợi ích chung và cùng các đối tác chuyển những ý tưởng tốt thành những kết quả hợp tác thiết thực.

Sự trưởng thành ấy phải thể hiện trong cách chuẩn bị sáng kiến, xây dựng đồng thuận và cùng các đối tác thực hiện cam kết. Đã đến lúc chúng ta có thể tự tin đóng góp vào việc định hình các luật chơi, các khuôn khổ hợp tác mới, góp phần dẫn dắt sự phát triển hài hòa và năng động của cộng đồng quốc tế, chung sức vượt qua khác biệt và thách thức để cùng phát triển vì lợi ích chung của nhân loại.

Những mục tiêu như đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh hay nâng cao năng suất cần được chuyển thành những chương trình có khả năng thực hiện. Chẳng hạn, làm thế nào để doanh nghiệp nhỏ tiếp cận AI với chi phí hợp lý; làm thế nào để các nhà cung ứng ở những nền kinh tế đang phát triển đáp ứng các tiêu chuẩn mới của chuỗi giá trị; hay làm thế nào để chuyển đổi năng lượng đồng thời tạo thêm việc làm. Đây là những vấn đề vừa sát với nhu cầu của Việt Nam, vừa có ý nghĩa với nhiều thành viên APEC.

- Từ sự trưởng thành về chất lượng hội nhập mà ông vừa phân tích, có thể nói, niềm tin, uy tín quốc tế ngày càng trở thành một “tài sản chiến lược” của mỗi quốc gia. Thưa ông, việc Việt Nam tiếp tục được giao phó vai trò chủ nhà APEC 2027 cho thấy điều gì về uy tín và mức độ tin cậy mà Việt Nam đã gây dựng trong khu vực? Và khi uy tín đã trở thành một nguồn lực, Việt Nam cần làm gì để chuyển nguồn lực đó thành những kết quả hợp tác cụ thể, có giá trị lâu dài?

Đại sứ Vũ Quang Minh: Tôi cho rằng trong quan hệ quốc tế, niềm tin là một tài sản rất đặc biệt. Đó không đơn thuần là sự yêu mến hay thiện cảm. Niềm tin là kỳ vọng rằng một đối tác sẽ hành xử nhất quán, tôn trọng cam kết, có khả năng thực hiện và có thể phối hợp khi xuất hiện khác biệt.

Sự tin cậy giúp các bên giảm chi phí kiểm chứng và phòng ngừa rủi ro, từ đó dễ bước vào những chương trình hợp tác dài hạn hơn. Vì thế, khi Việt Nam lần thứ ba được ủng hộ đảm nhiệm vai trò chủ nhà, tôi thấy đó vừa là sự ghi nhận đối với hành trình chúng ta đã đi cùng APEC, vừa đặt ra trách nhiệm phải đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao của các đối tác đã dành cho chúng ta, một cường quốc bậc trung đang nổi lên với những trọng trách quốc tế mới.

Niềm tin này được gây dựng ở cách Việt Nam thực hiện các cam kết, ứng xử với sự khác biệt và những đóng góp đều đặn vào các công việc chung. Tuyên bố của các Nhà lãnh đạo APEC năm 2023 cũng đã nêu rõ trông đợi các năm chủ nhà sắp tới, trong đó có Việt Nam vào năm 2027, đồng thời cam kết ủng hộ các nền kinh tế chủ nhà trong việc thúc đẩy công việc chung của APEC.

Tại Hội nghị Bộ trưởng Năng lượng APEC lần thứ 16 diễn ra từ 10 - 11/9/2026 tại Bắc Kinh (Trung Quốc), Việt Nam đã nêu 3 ưu tiên trong hợp tác năng lượng APEC: Tăng cường chia sẻ kinh nghiệm chính sách và các thực tiễn tốt; thúc đẩy kết nối và đầu tư năng lượng khu vực; bảo đảm tính bao trùm để các nền kinh tế đang phát triển và cộng đồng dễ bị tổn thương có thể tiếp cận năng lượng với chi phí hợp lý và hưởng lợi từ các công nghệ mới [2]. 

APEC 2027 dự kiến có hơn 150 hội nghị, cuộc họp, trong đó Tuần lễ Cấp cao tại Phú Quốc là sự kiện quan trọng nhất. Điều này càng đòi hỏi Việt Nam phải duy trì chất lượng tổ chức, điều phối và phối hợp xuyên suốt cả năm, chứ không chỉ tập trung vào một thời điểm cao điểm.

Ở bình diện nội dung, trách nhiệm còn lớn hơn. Để đạt đồng thuận, nước chủ nhà phải hiểu mối quan tâm của các nền kinh tế có điều kiện rất khác nhau, tìm ra những lợi ích có thể kết nối và chuyển thành chương trình hành động. Chất lượng điều phối nằm ở khả năng dung hòa khác biệt mà vẫn giữ được ý nghĩa thực chất của hợp tác.

Chính phủ Việt Nam cũng đã đặt yêu cầu tăng cường tham vấn với Hàn Quốc - chủ nhà năm 2025, Trung Quốc - chủ nhà năm 2026 và Mexico - chủ nhà năm 2028 nhằm bảo đảm tính kế thừa, tiếp nối giữa các năm và góp phần tối ưu hóa nguồn lực, đồng thời học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm chuẩn bị và tổ chức thành công tất cả các năm APEC tới năm 2028. Những sáng kiến có giá trị cần được tiếp nối qua nhiều năm mới tạo ra kết quả bền vững.

Dĩ nhiên, Việt Nam không thể một mình hóa giải mọi khác biệt giữa 21 nền kinh tế. Điều chúng ta có thể làm là chuẩn bị đủ tốt để các bên tiếp tục đối thoại, nhận diện được những lợi ích chung và tìm kiếm những điểm đồng thuận có thể chuyển thành hành động.

Có một điều nữa mà tôi cho là rất quan trọng, đó là xây dựng niềm tin đối ngoại được hỗ trợ bởi năng lực trong nước. Các đối tác từng đến Hà Nội năm 2006, Đà Nẵng năm 2017 sẽ có cơ sở để cảm nhận sự thay đổi khi trở lại vào năm 2027. Bên cạnh hạ tầng, họ sẽ nhìn vào tính chuyên nghiệp, sự nhất quán của chính sách và cách chúng ta giải quyết công việc.

Nếu hình ảnh về một Việt Nam chuyên nghiệp, đáng tin cậy mà chúng ta truyền đi trong Năm APEC không phù hợp với trải nghiệm thực tế, giá trị của thông điệp ấy sẽ khó bền lâu.

Tôi nghĩ đó cũng là cách tốt nhất để đáp lại sự tin cậy mà các đối tác dành cho Việt Nam, không phải bằng những lời khẳng định lớn, mà bằng những việc chúng ta thực sự làm được. APEC 2027 vì thế là cơ hội để làm sâu sắc thêm nền tảng niềm tin mà Việt Nam đã gây dựng. Và niềm tin ấy vẫn cần tiếp tục được chứng minh bằng những hành động cụ thể.

- APEC 2027 được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam. Nếu cụ thể hóa kỳ vọng đó, theo ông, một kỳ APEC thành công có thể để lại những giá trị lâu dài nào cho Việt Nam về quan hệ quốc tế, thương mại, đầu tư, du lịch và niềm tin của cộng đồng quốc tế, doanh nghiệp?

Đại sứ Vũ Quang Minh: Vị thế của một quốc gia được thể hiện rõ nhất ở khả năng tạo ảnh hưởng tích cực và biến các mối quan hệ đối ngoại thành những kết quả cụ thể. Sau mỗi cuộc gặp cấp cao, điều quan trọng là có thêm bao nhiêu cơ hội hợp tác được mở ra, bao nhiêu vấn đề được tháo gỡ và bao nhiêu mối quan hệ đủ tin cậy để tiếp tục phát triển trong nhiều năm.

Với thương mại và đầu tư, thước đo cũng nên đi vào chất lượng. Một dự án có giá trị lớn hơn khi kết nối được với doanh nghiệp Việt Nam, đội ngũ kỹ sư, trường đại học và cơ sở nghiên cứu; khi công nghệ, kỹ năng được lan tỏa và phần giá trị gia tăng giữ lại trong nền kinh tế ngày càng cao. Khi đó, dòng vốn đến Việt Nam vừa tạo tăng trưởng, vừa góp phần nâng năng lực của nền kinh tế trong nước.

Du lịch cũng có một dư địa rất đáng kể. Năm 2024, các nền kinh tế APEC đón khoảng 439 triệu lượt khách quốc tế, trong đó khoảng 359 triệu lượt là các chuyến đi giữa các nền kinh tế thành viên. Điều cần quan tâm sau APEC 2027 là Việt Nam và Phú Quốc có tiếp tục hấp dẫn khách quốc tế hay không, thời gian lưu trú có dài hơn, mức chi tiêu có cao hơn và khả năng quay lại có được cải thiện hay không.

Với Phú Quốc, giá trị lâu dài cần được nhìn thấy trong chính đời sống của người dân. Khi giao thông thuận tiện hơn, cấp nước ổn định hơn, xử lý nước thải và rác thải tốt hơn, dịch vụ đô thị chuyên nghiệp hơn và có thêm những việc làm đòi hỏi kỹ năng cao, chất lượng cuộc sống của người dân cũng sẽ được cải thiện hơn nhiều. Khi người dân vừa tham gia vào quá trình phát triển, vừa trực tiếp hưởng lợi từ những thay đổi ấy, APEC mới thực sự tạo ra giá trị vượt ra ngoài khuôn khổ một sự kiện.

Vì vậy, tôi cho rằng ngay từ giai đoạn chuẩn bị nên xác định một số kết quả để tiếp tục theo dõi đến năm 2030, chẳng hạn như chất lượng dự án đầu tư, số doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng, hợp tác công nghệ, hiệu quả khai thác hạ tầng và mức độ hài lòng của người dân. Có mốc ban đầu, chỉ tiêu và đầu mối theo dõi rõ ràng, chúng ta mới biết cơ hội từ APEC đã được chuyển hóa đến đâu.

Vị thế quốc gia sẽ được củng cố khi những kết quả ấy hiện hữu trong năng lực của doanh nghiệp, chất lượng việc làm và cuộc sống của người dân. Đó cũng là cơ sở để các đối tác tiếp tục lựa chọn Việt Nam trong những kế hoạch dài hạn.

- Theo số liệu được nêu tại Hội thảo “Cục diện thế giới mới và Năm APEC Việt Nam 2027” tháng 11/2025, các nền kinh tế APEC chiếm khoảng 86,7% vốn FDI vào Việt Nam, 74,8% xuất khẩu và 82,37% nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam. Với mức độ gắn kết sâu như vậy, theo ông, Việt Nam cần làm gì để sự quan tâm trong Năm APEC 2027 được chuyển hóa thành những quan hệ hợp tác, dòng vốn, công nghệ và dự án đầu tư có chất lượng sau sự kiện?

Đại sứ Vũ Quang Minh: Những tỷ trọng đó cho thấy tầm quan trọng của APEC trong quan hệ kinh tế đối ngoại của Việt Nam. Vì vậy, vấn đề đặt ra không chỉ là mở rộng thêm quan hệ, mà là nâng chất lượng của mạng lưới hợp tác đã có.

Theo tôi, cần nhìn APEC 2027 như một quá trình xuyên suốt trước, trong và sau sự kiện. Trước APEC, Việt Nam cần chuẩn bị rõ mình muốn thu hút nguồn lực nào, vào lĩnh vực nào và cần những đối tác nào. Danh mục cơ hội đầu tư vì thế nên có lựa chọn, tập trung vào những lĩnh vực có khả năng nâng năng lực của nền kinh tế như công nghệ, bán dẫn, AI, năng lượng, hạ tầng xanh, logistics và dịch vụ số.

Trong thời gian diễn ra APEC, giá trị lớn nhất của các hoạt động xúc tiến nằm ở khả năng kết nối đúng nhu cầu với đúng đối tác. Một tập đoàn công nghệ cần gặp được doanh nghiệp Việt Nam đủ khả năng tham gia chuỗi cung ứng; một nhà đầu tư hạ tầng cần nhìn thấy dự án có mô hình tài chính và yêu cầu môi trường rõ ràng; một doanh nghiệp sản xuất cần có thông tin thực chất về nhân lực và hệ sinh thái nhà cung ứng trong nước.

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) được giao chủ trì, phối hợp tổ chức các hoạt động trọng tâm của cộng đồng doanh nghiệp trong APEC 2027, gồm Kỳ họp Hội đồng Tư vấn kinh doanh APEC (ABAC IV), Đối thoại giữa các nhà lãnh đạo kinh tế APEC với ABAC và Hội nghị Thượng đỉnh doanh nghiệp APEC (APEC CEO Summit) và các hoạt động kết nối doanh nghiệp liên quan. Đây là những không gian rất quan trọng để tạo ra các cuộc gặp và quan hệ hợp tác cụ thể nếu được chuẩn bị kỹ từ trước.

Đặc biệt, tôi muốn nhấn mạnh rằng, chúng ta cần kiên trì theo đuổi các mục tiêu. Với các cơ hội quan trọng, cần xác định rõ đầu mối, tiến độ và những vướng mắc phải xử lý; có thể đặt các mốc rà soát sau vài tháng, sáu tháng hay một năm để biết một kết nối đã đi đến đâu và cần hỗ trợ ở cấp nào. Các bộ, ngành, địa phương và cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài đều có thể tham gia duy trì quá trình này.

Quan trọng hơn, muốn tiếp nhận dòng vốn và công nghệ có chất lượng, Việt Nam phải đáp ứng được các điều kiện nền tảng: Nhân lực có kỹ năng, nguồn điện ổn định, hạ tầng số, nhà cung ứng đạt chuẩn, bảo vệ sở hữu trí tuệ và chính sách có thể dự báo. Sự quan tâm trong vài ngày hội nghị khó trở thành quyết định đầu tư dài hạn nếu những điều kiện đó chưa đủ thuyết phục.

Khả năng hấp thụ công nghệ cũng cần được chuẩn bị từ bên trong. Doanh nghiệp Việt Nam phải đầu tư cho kỹ sư, nghiên cứu và quản trị; các trường đại học, viện nghiên cứu cần tham gia sâu hơn vào hợp tác với doanh nghiệp. Khi có năng lực đối ứng, chúng ta mới từng bước làm chủ công nghệ và giữ lại nhiều giá trị hơn trong nền kinh tế.

Nếu APEC giúp Việt Nam nhìn rõ hơn những điều kiện còn thiếu và thúc đẩy quá trình chuẩn bị ấy nhanh hơn, thì ngay bản thân quá trình chuẩn bị cho APEC cũng đã tạo ra một giá trị phát triển đáng kể.

- Ông từng cho rằng đưa văn hóa Việt Nam ra thế giới có thể “mở đường cho các thị trường”, nhưng việc quảng bá phải gắn với chiến lược dài hạn và cách quản trị thông minh, chứ không chỉ dừng ở từng sự kiện. Từ góc nhìn đó, Việt Nam nên tận dụng APEC 2027 như thế nào để văn hóa, con người và du lịch không chỉ được giới thiệu trong những ngày hội nghị mà thực sự tạo thêm sức hấp dẫn lâu dài cho hình ảnh và thương hiệu quốc gia?

Đại sứ Vũ Quang Minh: Mỗi khi nói về văn hóa Việt Nam, tôi nghĩ chúng ta có rất nhiều điều để tự hào. Một đất nước có chiều sâu lịch sử, bản sắc vùng miền phong phú, ẩm thực đặc sắc, con người cởi mở và một đời sống sáng tạo đang chuyển động rất nhanh. Văn hóa có khả năng tạo ra sự gần gũi và khơi gợi tò mò; từ sự tò mò ấy có thể hình thành nhu cầu du lịch, tìm hiểu sản phẩm, học tập, đầu tư hay hợp tác kinh doanh. Với chiều sâu lịch sử, bản sắc vùng miền phong phú và đời sống sáng tạo đang phát triển, Việt Nam có nhiều chất liệu để tạo những kết nối như vậy.

Một dấu mốc rất có ý nghĩa là ngày 4/9/2026, Đại hội đồng Liên hợp quốc đã thông qua Nghị quyết về Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì phát triển bền vững giai đoạn 2027 - 2036, do Việt Nam khởi xướng. Theo tôi, sáng kiến này cho thấy Việt Nam đang đóng góp chủ động hơn vào việc xác định những ưu tiên phát triển chung của thế giới. Văn hóa cần được đặt trong các quyết định phát triển, từ bảo tồn di sản, khuyến khích sáng tạo đến tạo việc làm và cải thiện đời sống cộng đồng [3].

APEC 2027 diễn ra ngay trong năm đầu tiên của Thập kỷ ấy. Tôi cho rằng đây là cơ hội để Việt Nam thể hiện tinh thần của sáng kiến bằng những việc làm cụ thể: Phát triển du lịch gắn với bảo vệ di sản, mở thêm cơ hội cho các ngành công nghiệp văn hóa và giúp người dân địa phương tham gia, hưởng lợi từ hoạt động kinh tế. Khi đó, những giá trị văn hóa được gìn giữ và tiếp nối ngay trong quá trình phát triển.

Tôi mong những vị khách quốc tế đến Việt Nam có thể cùng lúc cảm nhận được chiều sâu của di sản và sức sống của một Việt Nam đương đại. Nghề thủ công, ẩm thực, âm nhạc truyền thống hoàn toàn có thể hiện diện bên cạnh thiết kế, điện ảnh, công nghệ và những sản phẩm sáng tạo của thế hệ trẻ. Khi đó, văn hóa hiện lên như một phần sống động của xã hội Việt Nam hôm nay.

Phú Quốc có nhiều điều kiện để trở thành một không gian chuyển tải rõ nét câu chuyện đó. Sức hấp dẫn của Phú Quốc nằm ở những giá trị rất riêng của một hòn đảo: Biển, rừng, hệ sinh thái biển đảo, quần đảo An Thới, đời sống cộng đồng, những làng nghề và sản vật đã gắn với tên tuổi của vùng đất này.

Nước mắm Phú Quốc là một ví dụ rất đáng tự hào. Đây là sản phẩm đầu tiên của Việt Nam được Liên minh châu Âu bảo hộ tên gọi xuất xứ, đồng thời từng là sản phẩm đầu tiên của ASEAN được bảo hộ tên gọi xuất xứ tại EU. Cùng với nước mắm, hồ tiêu, nghề nuôi trai lấy ngọc, ẩm thực biển và văn hóa của cộng đồng cư dân đảo đều có thể trở thành những chất liệu rất giàu bản sắc để kể câu chuyện về Phú Quốc.

Theo tôi, điều quan trọng là biến những giá trị ấy thành trải nghiệm có chiều sâu. Một sản phẩm địa phương nên đi cùng câu chuyện về nguồn gốc, con người làm ra nó và giá trị mà sản phẩm mang lại cho cộng đồng. Một trải nghiệm văn hóa nên giúp du khách hiểu thêm về vùng đất họ đang đến. Khi khách quốc tế biết vì sao nước mắm Phú Quốc có giá trị, một làng nghề được hình thành như thế nào hay đời sống của cư dân biển đảo có gì đặc biệt, văn hóa bắt đầu tạo ra giá trị kinh tế theo cách tự nhiên hơn.

Đối với truyền thông, chúng ta cũng cần xây dựng kế hoạch với một tầm nhìn dài hơn. Những nội dung đa ngôn ngữ, hình ảnh, phim, tuyến trải nghiệm hay mạng lưới đối tác được xây dựng cho APEC cần tiếp tục được khai thác sau sự kiện.

- Thưa Đại sứ, bên cạnh văn hóa và du lịch, văn hóa kinh doanh có vai trò như thế nào trong việc tạo dựng niềm tin của đối tác quốc tế nhân APEC 2027?

Đại sứ Vũ Quang Minh: Văn hóa của một quốc gia còn thể hiện trong cách kinh doanh và phục vụ. Giá cả minh bạch, thực hiện đúng cam kết, xử lý khiếu nại có trách nhiệm, tôn trọng người lao động và gìn giữ môi trường đều góp phần tạo nên hình ảnh Việt Nam. Một lời chào thân thiện mở đầu trải nghiệm; sự tử tế và đáng tin cậy trong suốt trải nghiệm ấy mới tạo nên thiện cảm lâu dài.

Tháng 11/2026 tới đây, Việt Nam sẽ kỷ niệm 10 năm Cuộc vận động “Xây dựng văn hóa doanh nghiệp Việt Nam”, do Thủ tướng Chính phủ phát động và giao Hiệp hội Phát triển Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam (VNABC) chủ trì triển khai. Theo tôi, dịp kỷ niệm này cần trở thành một bước thúc đẩy thực hành văn hóa kinh doanh sâu rộng hơn: Để những chuẩn mực tốt đẹp đi vào cách điều hành doanh nghiệp, quan hệ với người lao động và ứng xử với khách hàng, đối tác.

Một bước tiến đáng chú ý là Bộ giá trị Văn hóa kinh doanh Việt Nam do VNABC xây dựng đã được công bố ngày 21/3/2026 tại Diễn đàn quốc gia “Văn hóa với doanh nghiệp”. Tại diễn đàn, Phó Thủ tướng Mai Văn Chính đã phát động việc thực thi và lan tỏa Bộ giá trị. Tôi nhìn nhận ý nghĩa của hệ giá trị này ở việc tạo một nền tảng chung để doanh nhân và doanh nghiệp định hướng hành động, kết nối bản sắc văn hóa Việt Nam với những yêu cầu của quản trị và hội nhập quốc tế.

Giá trị của một hệ chuẩn mực nằm ở khả năng hướng dẫn những lựa chọn cụ thể. Liêm chính phải thể hiện trong tính minh bạch của thông tin và sự công bằng khi lựa chọn đối tác; chữ tín được kiểm chứng bằng chất lượng sản phẩm, tiến độ và việc thực hiện hợp đồng; trách nhiệm được thể hiện ở cách chăm lo cho người lao động, bảo vệ môi trường và chia sẻ lợi ích với cộng đồng. Khi những điều ấy trở thành nếp quản trị, doanh nghiệp có cơ sở để xây dựng quan hệ hợp tác bền vững, giữ chân nhân tài và tạo dựng uy tín trên thị trường quốc tế.

Với APEC 2027, tôi hy vọng tinh thần ấy hiện diện trong toàn bộ quá trình chuẩn bị và phục vụ, từ nhà thầu xây dựng, doanh nghiệp vận tải, khách sạn đến những cơ sở kinh doanh nhỏ tại địa phương. Chất lượng của từng sản phẩm, dịch vụ và cách giải quyết từng vướng mắc sẽ góp phần định hình cảm nhận của đối tác về Việt Nam. Nếu các chuẩn mực được duy trì sau hội nghị, văn hóa kinh doanh sẽ trở thành một đóng góp lâu dài của năm APEC đối với năng lực cạnh tranh và thương hiệu quốc gia.

- Tuy nhiên, ở một giai đoạn phát triển mới, có lẽ chỉ “quảng bá Việt Nam” thôi là chưa đủ. Theo ông, điều gì cần được thể hiện rõ hơn qua lần đăng cai này để các đối tác có thể cảm nhận trực tiếp về năng lực và tầm vóc của Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới?

Đại sứ Vũ Quang Minh: Khi nhắc đến Việt Nam, nhiều du khách quốc tế cảm thán về một đất nước với nhiều điểm đến đẹp, người dân thân thiện và hiếu khách. Những giá trị đáng quý ấy vẫn luôn cần tiếp tục được gìn giữ và phát huy. Cùng với đó, ở một giai đoạn phát triển mới, hình ảnh Việt Nam cần được bổ sung thêm chiều sâu về năng lực, từ khả năng tổ chức, vận hành đến khả năng giải quyết những công việc ngày càng phức tạp và duy trì chất lượng ở quy mô lớn. Tôi cho rằng APEC 2027 là dịp quan trọng để chứng minh năng lực của Việt Nam.

Với hơn 150 hội nghị, cuộc họp dự kiến trong Năm APEC 2027, chất lượng tổ chức phải được bảo đảm bằng cả một hệ thống. Từ hàng không, giao thông, an ninh, y tế, phiên dịch, báo chí đến kết nối số và xử lý sự cố, các mắt xích phải vận hành đồng bộ, cần có các đầu mối rõ ràng, thông tin thống nhất và phương án dự phòng. Những quy trình ấy phải được diễn tập trong các tình huống thực tế, kể cả khi thời tiết bất lợi hoặc có sự cố kỹ thuật. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa Trung ương, địa phương và các đơn vị liên quan.

Hạ tầng và công nghệ cũng cần được vận hành như một chỉnh thể. Đặc biệt tại Phú Quốc, điện, nước, viễn thông, giao thông, y tế, hậu cần và xử lý chất thải phải ổn định và có khả năng dự phòng. Giá trị của các công trình nằm ở khả năng kết nối và phục vụ hiệu quả cho toàn bộ điểm đến.

Một yếu tố khác rất quan trọng là con người và chất lượng dịch vụ. Một nhân viên sân bay, lái xe, lễ tân, nhân viên y tế hay cán bộ hỗ trợ báo chí có thể không xuất hiện trong những hình ảnh chính thức, nhưng chính họ lại tạo nên cảm nhận trực tiếp nhất về mức độ chuyên nghiệp của một quốc gia. Đôi khi, ấn tượng về một quốc gia lại được tạo nên từ những việc rất nhỏ. Một đại biểu xuống sân bay và được hướng dẫn rõ ràng. Một nhà báo cần hỗ trợ và nhận được phản hồi nhanh. Một tình huống bất ngờ xảy ra nhưng được xử lý bình tĩnh hay đơn giản là một dịch vụ hoạt động đúng như những gì đã cam kết. Những trải nghiệm như vậy có sức thuyết phục hơn rất nhiều so với bất kỳ khẩu hiệu nào. Vì thế, đào tạo nhân lực phải được coi trọng ngang với chuẩn bị cơ sở vật chất.

Với một điểm đến biển đảo như Phú Quốc, phát triển bền vững và có trách nhiệm cũng là một phần của năng lực ấy. Sức hấp dẫn của đảo gắn trực tiếp với môi trường sống, cảnh quan, tài nguyên và cộng đồng. Vì vậy, tiết kiệm tài nguyên, xử lý nước thải và chất thải, tổ chức giao thông hợp lý, bảo đảm không gian công cộng và gìn giữ môi trường đều phải trở thành những kết quả cụ thể của quá trình phát triển.

Tôi mong sau APEC 2027, thế giới không chỉ nhớ đến Việt Nam qua những công trình mới hay một chuỗi sự kiện được tổ chức thành công. Quan trọng hơn là họ nhìn thấy một Việt Nam có khả năng huy động nguồn lực, phối hợp nhiều chủ thể, vận hành những hệ thống phức tạp, ứng phó linh hoạt và duy trì chất lượng một cách ổn định, chuyên nghiệp. Niềm tin hình thành từ những trải nghiệm cụ thể như vậy có thể tiếp tục phát huy trong quan hệ hợp tác sau APEC.

- Ông từng có nhiều năm công tác ngoại giao tại nhiều quốc gia khác nhau như Anh, Campuchia và Đức. Từ trải nghiệm đó, theo góc nhìn của ông, nếu Phú Quốc muốn vượt khỏi hình ảnh một điểm đến nghỉ dưỡng đơn thuần để định vị mình trên bản đồ đô thị du lịch đẳng cấp quốc tế, địa phương cần xác định vị trí và lợi thế khác biệt của mình như thế nào?

Đại sứ Vũ Quang Minh: Qua nhiều năm công tác và quan sát các điểm đến ở những quốc gia rất khác nhau, tôi nhận thấy những nơi phát triển bền vững thường hiểu rất rõ mình có gì đặc biệt và kiên trì xây dựng chất lượng quanh lợi thế đó. Bản sắc, chất lượng quản trị và khả năng kết nối quốc tế luôn gắn chặt với nhau.

Phú Quốc đã có một nền tảng khá tốt. Năm 2025, đảo đón khoảng 8,3 triệu lượt khách, trong đó 1,86 triệu lượt là khách quốc tế; du lịch - dịch vụ hiện đóng góp khoảng 70% cơ cấu giá trị sản xuất của địa phương. Giờ đây, chúng ta phải làm sao để mỗi chuyến đi của du khách mang lại giá trị cao hơn, thu hút khách ở lại lâu hơn và có nhiều lý do hơn để quay trở lại.

Theo tôi, Phú Quốc có thể tạo dấu ấn bằng hình ảnh một điểm đến biển đảo chất lượng cao, nơi nghỉ dưỡng, hội nghị - sự kiện, văn hóa và sinh thái bổ trợ cho nhau. Người đến dự hội nghị có thể ở lại nghỉ cùng gia đình; khách nghỉ dưỡng có thêm những trải nghiệm văn hóa; doanh nghiệp có thể gặp gỡ đối tác trong một không gian vừa chuyên nghiệp vừa đặc sắc. Khi đó, hạ tầng được khai thác quanh năm và điểm đến cũng có nhiều lớp trải nghiệm hơn. Khi các dòng khách và sản phẩm được kết nối với nhau, Phú Quốc sẽ có một hệ sinh thái du lịch đa dạng hơn và hạ tầng cũng được khai thác hiệu quả hơn quanh năm.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy nên gắn việc chuẩn bị APEC với nhu cầu phát triển lâu dài. Trước APEC 2013, Indonesia đưa vào sử dụng tuyến cao tốc Bali Mandara, kết nối khu vực Nusa Dua, sân bay Ngurah Rai và Benoa. Công trình vừa hỗ trợ hội nghị, vừa cải thiện giao thông cho một điểm đến du lịch lớn. Bài học ở đây là lựa chọn những hạng mục có thể tiếp tục phục vụ địa phương sau sự kiện.

Gần đây hơn, Gyeongju của Hàn Quốc tiếp tục triển khai các hoạt động “Post APEC” sau năm chủ nhà 2025, từ giao lưu văn hóa quốc tế đến xúc tiến đầu tư và hợp tác doanh nghiệp. Điều đáng tham khảo là cách địa phương duy trì những kết nối đã hình thành trong năm APEC để phục vụ các mục tiêu phát triển tiếp theo.

APEC 2027 tạo cho Phú Quốc một cơ hội hiếm có để tiếp xúc trực tiếp với nhóm khách, doanh nghiệp và nhà tổ chức quốc tế có yêu cầu cao. Giá trị của cơ hội ấy sẽ lớn hơn nhiều nếu sau APEC, Phú Quốc tiếp tục phát triển được thị trường hội nghị, sự kiện và các dịch vụ chất lượng cao một cách chuyên nghiệp.

Song Phú Quốc cũng không nên tìm kiếm vị thế quốc tế bằng cách trở nên giống những điểm đến khác. Có một điều cần lưu ý rằng, sức hấp dẫn sâu nhất của một hòn đảo vẫn là biển, rừng, cảnh quan, hệ sinh thái, đời sống cộng đồng và những câu chuyện văn hóa riêng của vùng đất ấy. Một bờ biển sạch, một không gian công cộng dễ tiếp cận, nguồn nước được bảo vệ hay một cộng đồng địa phương còn giữ được bản sắc đều là những tài sản rất khó tạo lại nếu đã mất đi.

Vì vậy, phát triển Phú Quốc càng nhanh thì yêu cầu gìn giữ những giá trị ấy càng lớn. Tôi mong bất kỳ ai khi đến Phú Quốc đều có thể cảm nhận được cả hai khía cạnh: Một điểm đến hiện đại, kết nối tốt với thế giới và một hòn đảo vẫn giữ được những điều làm nên bản sắc của chính mình.

Tôi cũng kỳ vọng Phú Quốc kết nối sâu hơn với Đồng bằng sông Cửu Long. Thực phẩm, sản phẩm thủ công, nguồn nhân lực, các tuyến du lịch hay những dịch vụ hỗ trợ từ vùng có thể làm phong phú thêm trải nghiệm của đảo; đồng thời sự phát triển của Phú Quốc cũng có thể tạo thêm thị trường và cơ hội cho các địa phương xung quanh.

- Hiện ở Phú Quốc đang triển khai 21 công trình, dự án phục vụ APEC 2027, gồm 10 dự án đầu tư công và 11 dự án theo phương thức PPP và đầu tư kinh doanh, trải rộng từ sân bay, giao thông, điện, viễn thông đến nước sạch, xử lý nước thải, rác thải, chỉnh trang đô thị và trung tâm hội nghị. Theo ông, quy mô chuẩn bị này phản ánh điều gì về năng lực phát triển hạ tầng, đô thị, dịch vụ và tổ chức các sự kiện quốc tế lớn của Việt Nam?

Đại sứ Vũ Quang Minh: Phú Quốc đang cùng lúc nâng cấp nhiều cấu phần của một đô thị - điểm đến, từ sân bay, giao thông, điện, viễn thông đến nước sạch, xử lý nước thải, rác thải, chỉnh trang đô thị và trung tâm hội nghị. Chính phủ cũng xác định phát triển hạ tầng phục vụ APEC vừa là yêu cầu cấp thiết, vừa là cơ hội tạo bước đột phá về hạ tầng, dịch vụ và không gian phát triển của Phú Quốc.

Điều đó cho thấy APEC 2027 đang tạo ra một yêu cầu phát triển toàn diện hơn. Một trung tâm hội nghị hiện đại chỉ thực sự phát huy giá trị khi sân bay đủ năng lực, giao thông thuận tiện, điện và viễn thông ổn định, môi trường được bảo đảm và các dịch vụ phía sau cùng vận hành tốt. Năng lực của một điểm đến quốc tế được tạo nên từ chính sự đồng bộ ấy.

Theo Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030 của tỉnh An Giang ban hành tháng 1/2026, cả 11 dự án thuộc nhóm đối tác công tư và đầu tư kinh doanh đã hoàn thành lựa chọn nhà đầu tư. Đây là một dấu mốc quan trọng trong quá trình huy động nguồn lực. Việc tiếp theo là phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, nhà đầu tư, nhà thầu và đơn vị cung ứng, để tiến độ của từng hạng mục phù hợp với tiến độ chung của cả hệ thống.

Ngay trong giai đoạn xây dựng phải tính đến kiểm định, nghiệm thu, vận hành thử và đào tạo nhân lực. Kế hoạch khai thác sau APEC, nguồn kinh phí bảo trì và đơn vị chịu trách nhiệm vận hành cũng cần được xác định từ đầu. Hoàn thành công trình là một mốc quan trọng; phục vụ ổn định, an toàn và hiệu quả mới là kết quả cần duy trì.

Nếu làm tốt, những công trình phục vụ APEC sẽ bổ sung nền tảng phát triển cho Phú Quốc trong nhiều năm. Đó cũng là một minh chứng cụ thể về khả năng Việt Nam huy động nguồn lực và tổ chức thực hiện các chương trình phát triển lớn.

- Trong thời gian diễn ra APEC, nhiều lĩnh vực tại Phú Quốc sẽ phải vận hành ở những tiêu chuẩn rất cao. Theo ông, làm thế nào để các “chuẩn APEC” không chỉ được duy trì trong Tuần lễ Cấp cao mà sau năm 2027 có thể trở thành “chuẩn Phú Quốc” trong vận hành đô thị, cung cấp dịch vụ và phục vụ du khách? Việc duy trì được mặt bằng tiêu chuẩn đó sẽ có ý nghĩa như thế nào đối với năng lực cạnh tranh quốc tế của Phú Quốc?

Đại sứ Vũ Quang Minh: Theo tôi, “chuẩn APEC” nên được hiểu là mức độ chuyên nghiệp, an toàn và tin cậy cần có khi phục vụ một sự kiện quốc tế cấp cao. Điều quan trọng là sau năm 2027, những chuẩn mực tốt được hình thành trong quá trình chuẩn bị phải trở thành chất lượng thường xuyên của Phú Quốc. 

Trước hết, cần chuyển các tiêu chuẩn phục vụ sự kiện thành những cam kết có thể đo lường, từ cấp nước, xử lý nước thải, vệ sinh công cộng, giao thông đến thời gian tiếp nhận và giải quyết phản ánh. Mỗi cam kết phải gắn với đơn vị chịu trách nhiệm, nguồn lực thực hiện và cơ chế kiểm tra rõ ràng. Cùng với đó là duy trì những quy trình phối hợp hiệu quả và bảo đảm nguồn lực vận hành lâu dài. Một công trình chỉ thực sự có giá trị khi được bảo trì tốt, nhân lực được đào tạo thường xuyên và chất lượng không giảm đi sau khi sự kiện kết thúc. 

Chất lượng cũng cần được kiểm chứng bằng phản hồi của người dân, du khách, doanh nghiệp và các nhà tổ chức sự kiện. Quan trọng hơn, những tiêu chuẩn ấy phải đi vào đời sống hằng ngày. Người dân được phục vụ tốt hơn, du khách nhận được thông tin rõ ràng hơn, phản ánh được xử lý đến nơi đến chốn, còn các cơ sở kinh doanh địa phương có cơ hội được đào tạo và cùng nâng chuẩn. 

Ý nghĩa lớn nhất là Phú Quốc có thể chuyển từ cạnh tranh chủ yếu bằng tài nguyên và sức hút nghỉ dưỡng sang cạnh tranh bằng chất lượng của cả hệ thống. Cảnh quan đẹp có thể đưa du khách đến lần đầu, nhưng khả năng vận hành ổn định, dịch vụ chuyên nghiệp và trải nghiệm nhất quán mới quyết định họ có quay lại, doanh nghiệp có đầu tư lâu dài hay các nhà tổ chức quốc tế có tiếp tục lựa chọn Phú Quốc hay không. 

Khi mặt bằng tiêu chuẩn được duy trì, Phú Quốc cũng có điều kiện hướng tới những phân khúc có giá trị cao hơn, giảm phụ thuộc vào tăng trưởng số lượng khách và tạo thêm giá trị cho doanh nghiệp, người lao động địa phương. Khi đó, lợi thế cạnh tranh của đảo không chỉ nằm ở những gì thiên nhiên ban tặng, mà còn ở năng lực tạo ra và duy trì chất lượng.

- APEC 2027 đang tạo ra một quá trình đầu tư và nâng cấp rất lớn tại Phú Quốc, với sự tham gia ngày càng sâu của khu vực tư nhân. Theo ông, Nhà nước và doanh nghiệp cần phối hợp như thế nào để nguồn lực này không chỉ phục vụ một kỳ hội nghị, mà thực sự nâng năng lực cạnh tranh của Phú Quốc và để lại một dấu ấn phát triển lâu dài của Việt Nam sau APEC 2027?

Đại sứ Vũ Quang Minh: Cần ghi nhận rõ vai trò và sự tham gia tích cực của khu vực kinh tế tư nhân trong quá trình chuẩn bị cho APEC 2027 tại Phú Quốc. Việc các doanh nghiệp sẵn sàng huy động nguồn lực lớn, tham gia những dự án có quy mô và yêu cầu kỹ thuật cao cho thấy năng lực vượt trội của khu vực tư nhân Việt Nam. Đây không chỉ là câu chuyện đầu tư vào từng công trình, mà còn là sự đồng hành, là tinh thần trách nhiệm với Nhà nước trong việc nâng cấp hạ tầng, dịch vụ và năng lực của cả một điểm đến, một địa phương.

Phía sau những dự án lớn là cả một mạng lưới kỹ sư, nhà thầu, nhà cung ứng, đơn vị tư vấn và người lao động cùng tham gia. Nếu các doanh nghiệp đầu tàu có thể kéo theo sự trưởng thành của hệ sinh thái doanh nghiệp trong nước, tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp địa phương và đầu tư vào đào tạo con người, thì giá trị tạo ra sẽ lớn hơn rất nhiều so với bản thân công trình. Theo tôi, đây cũng là một biểu hiện đáng khích lệ của tinh thần doanh nghiệp Việt Nam: Dám đầu tư, dám nhận những bài toán khó và cùng Nhà nước tham gia kiến tạo những nền tảng phát triển dài hạn.

Để nguồn lực ấy phát huy đầy đủ, Nhà nước cũng cần bảo đảm quy hoạch nhất quán, thông tin minh bạch, thẩm quyền rõ và thời gian xử lý có thể dự báo; đồng thời đặt tiêu chuẩn, giám sát thực hiện và bảo vệ lợi ích công cộng. Với các dự án PPP hay những cơ chế đặc thù, trách nhiệm, rủi ro, vận hành, bảo trì và sử dụng nguồn lực công càng phải được phân định ngay từ đầu.

Về phía doanh nghiệp, trách nhiệm phải thể hiện ở năng lực tài chính, tiến độ, an toàn, chất lượng dịch vụ và cách ứng xử với người lao động, cộng đồng. Kinh doanh có trách nhiệm cũng là bảo vệ uy tín của doanh nghiệp và hình ảnh quốc gia. Phối hợp tốt giữa Nhà nước và doanh nghiệp sẽ giúp Phú Quốc có thêm nguồn lực, đồng thời duy trì được kỷ luật thực hiện và chất lượng phát triển.

Có lẽ, giá trị lớn nhất sẽ xuất hiện khi Nhà nước và doanh nghiệp không chỉ cùng nhau hoàn thành những dự án cho APEC, mà cùng tạo ra một chuẩn phát triển mới cho Phú Quốc. Những công trình hôm nay cần tiếp tục tạo ra giá trị nhiều năm sau, những nguồn lực được huy động hôm nay cần trở thành năng lực của địa phương trong tương lai.

Trở lại câu chuyện ở Kuala Lumpur năm 1998, lời nói vui về Việt Nam “dẫn đường” vào thế kỷ mới vẫn là một kỷ niệm đẹp đối với tôi. Gần ba thập kỷ sau, cách đáp lại thiện chí ấy thiết thực nhất là đảm nhiệm tốt trách nhiệm của mình và tạo ra những đóng góp có ích. Nếu sau APEC 2027, Phú Quốc có môi trường tốt hơn, người dân có cuộc sống thuận lợi hơn, doanh nghiệp có năng lực cao hơn và các đối tác thêm tin cậy Việt Nam, đó sẽ là dấu ấn có sức sống lâu dài nhất.

- Xin chân thành cảm ơn Đại sứ Vũ Quang Minh về những chia sẻ sâu sắc. Kỳ vọng rằng APEC 2027 sẽ không chỉ mở ra những động lực phát triển mới cho Phú Quốc, mà còn góp phần bồi đắp niềm tin của người dân vào tương lai đất nước, củng cố niềm tin vào sức mạnh và khả năng kiến tạo của cộng đồng doanh nghiệp, để Việt Nam bước vào kỷ nguyên vươn mình bằng chính nội lực, bản lĩnh và năng lực phát triển ngày càng được khẳng định!

[1] Tạo dấu ấn sâu đậm của Việt Nam trong Năm APEC 2027, Báo Điện tử Chính phủ, 21/8/2025. https://baochinhphu.vn/tao-dau-an-sau-dam-cua-viet-nam-trong-nam-apec-2025-102250821120314842.htm 

[2] Việt Nam đề xuất tăng cường hợp tác năng lượng trong APEC, Bộ Công Thương, 10/9/2026. https://dangcongsan.org.vn/bocongthuong/tin-tuc-hoat-dong/viet-nam-de-xuat-tang-cuong-hop-tac-nang-luong-trong-apec.html 

[3] Đại hội đồng LHQ thông qua sáng kiến 'Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững' do Việt Nam đề xuất, Báo Điện tử Chính phủ, 5/9/2026 https://baochinhphu.vn/dai-hoi-dong-lhq-thong-qua-sang-kien-thap-ky-quoc-te-ve-van-hoa-vi-phat-trien-ben-vung-do-viet-nam-de-xuat-102260905085153577.htm