Doanh nhân Nguyễn Quốc Hiệp: Một đời kiến tạo bằng chữ tín và trách nhiệm

*****

Trong mỗi giai đoạn phát triển của đất nước, luôn có những doanh nhân không chỉ tạo dựng doanh nghiệp, mà còn góp phần định hình một ngành kinh tế, thúc đẩy sự hoàn thiện của thể chế và tạo dựng những giá trị bền vững cho xã hội. Với ngành xây dựng và bất động sản - lĩnh vực gắn liền với quá trình đô thị hóa, phát triển hạ tầng và kiến tạo không gian sống, doanh nhân Nguyễn Quốc Hiệp là một trong những người đã dành trọn tâm huyết cho hành trình ấy.

Điều khiến chúng tôi ấn tượng không chỉ là những công trình ông đã góp phần kiến tạo hay những kiến nghị chính sách mà ông bền bỉ theo đuổi suốt nhiều năm. Đó còn là tinh thần học hỏi gần như chưa bao giờ dừng lại. Trong nhiều hội thảo chuyên ngành, ông luôn có mặt từ rất sớm, chăm chú lắng nghe trọn vẹn từng tham luận và gần như chỉ rời hội trường khi chương trình kết thúc. Có lần, sau một hội thảo, ông còn chủ động nhắn tin cho Ban tổ chức xin lại bài tham luận của một chuyên gia kinh tế để “tiếp tục nghiên cứu, học hỏi”. Có lẽ, với doanh nhân Nguyễn Quốc Hiệp, học hỏi chưa bao giờ là câu chuyện của tuổi tác, mà là một phần của trách nhiệm làm nghề.

Nửa thế kỷ gắn bó với ngành xây dựng, ông đã đi qua nhiều cương vị, từ điều hành doanh nghiệp, trực tiếp kiến tạo các công trình, khu đô thị đến đồng hành cùng quá trình hoàn thiện thể chế và kết nối cộng đồng doanh nghiệp, doanh nhân với vai trò Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu xây dựng Việt Nam. Từ những ngày đầu tham gia gây dựng Vinaconex, đảm nhiệm vai trò lãnh đạo tại Constrexim đến gần hai thập kỷ xây dựng và phát triển GP.Invest, dấu ấn của ông không chỉ nằm ở những công trình đã hoàn thành, mà còn ở một triết lý được ông kiên trì theo đuổi: “Làm nghề bằng sự tử tế, giữ chữ tín và tạo dựng giá trị bền vững qua thời gian”. Chính những giá trị ấy đã trở thành nền tảng cho hành trình lớn mạnh của GP.Invest, khi doanh nghiệp kiên định theo đuổi chiến lược phát triển bền vững, lấy chất lượng công trình, giá trị sử dụng lâu dài và sự hài lòng của khách hàng làm trọng tâm.

Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045, khi yêu cầu về đổi mới mô hình tăng trưởng, hoàn thiện thể chế, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp ngày càng trở nên cấp thiết, hành trình của doanh nhân Nguyễn Quốc Hiệp không chỉ phản ánh chặng đường của một doanh nhân hay một doanh nghiệp, mà còn là hình ảnh của một thế hệ doanh nhân trưởng thành cùng công cuộc Đổi mới, luôn nỗ lực thích ứng với những yêu cầu mới của từng giai đoạn phát triển đất nước.

Trong cuộc trao đổi với Tạp chí điện tử Bất động sản Việt Nam (Reatimes.vn), doanh nhân Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu Xây dựng Việt Nam, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Đầu tư bất động sản Toàn Cầu (GP.Invest) đã chia sẻ những chiêm nghiệm được đúc kết qua một đời gắn bó với ngành xây dựng và bất động sản, từ triết lý quản trị doanh nghiệp, quan điểm về phát triển bền vững đến những trăn trở về hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và những giá trị ông mong muốn gửi gắm tới thế hệ doanh nhân kế tiếp. 

- Xin chào doanh nhân Nguyễn Quốc Hiệp! Chúng tôi đã có nhiều dịp trao đổi cùng ông qua các cuộc phỏng vấn, hội thảo và tọa đàm về những vấn đề của ngành xây dựng và bất động sản. Điều khiến chúng tôi và một số chuyên gia hàng đầu luôn ấn tượng là, ông không chỉ xuất hiện với tư cách một doanh nhân trực tiếp phát triển dự án, mà còn là một người dành rất nhiều thời gian nghiên cứu pháp luật, phản biện chính sách và kiên trì lên tiếng với tinh thần nghiêm túc, trách nhiệm trước những điểm nghẽn của thị trường. Có cảm giác, ông luôn mang trong mình một sự “sốt ruột” trước những cơ hội phát triển của đất nước chưa được chuyển hóa thành kết quả thực tế. Điều gì đã hình thành nên tinh thần làm nghề ấy? Điều gì khiến sau nửa thế kỷ gắn bó với ngành xây dựng và bất động sản, ông vẫn dành trọn tâm huyết không chỉ cho doanh nghiệp, mà còn cho cả những câu chuyện về thể chế và sự phát triển của ngành?

Ông Nguyễn Quốc Hiệp: Tôi đến với ngành xây dựng cũng là một cái duyên. Ban đầu tôi học ngành điện tại Đại học Bách khoa Hà Nội, nhưng trong quá trình công tác lại gắn bó với xây dựng. Càng làm, tôi càng nhận ra đây là một nghề rất đặc biệt.

Khác với nhiều ngành sản xuất ra những sản phẩm riêng lẻ, ngành xây dựng tạo nên những công trình hiện hữu và lâu dài, từ những tòa nhà, cây cầu, nhà máy đến các khu đô thị. Mỗi công trình hoàn thành đều góp phần làm thay đổi diện mạo đô thị, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng sống của người dân. Đó là những giá trị có thể nhìn thấy rất rõ và cũng là điều khiến những người làm nghề như chúng tôi luôn cảm thấy tự hào.

Đương nhiên, xây dựng cũng là một nghề rất vất vả và nhiều gian truân. Người làm nghề phải đối mặt với nắng mưa, áp lực tiến độ, rất nhiều vấn đề kỹ thuật và pháp lý. Có lẽ vì vậy mà hiện nay không ít kỹ sư trẻ e ngại theo nghề. Nhưng càng gắn bó lâu, tôi càng thấy đây là một nghề đáng để cống hiến, bởi mỗi công trình hoàn thành đều để lại một dấu ấn cụ thể cho xã hội.

Chính điều đó khiến tôi đến hôm nay vẫn còn nhiều nhiệt huyết với công việc.

Bên cạnh niềm yêu nghề, tôi cũng có một quan niệm được gia đình giáo dục từ nhỏ: Đã làm việc gì thì phải làm đến nơi đến chốn, phải hiểu thật kỹ bản chất của công việc, làm một cách nghiêm túc và có trách nhiệm đến cùng. Vì vậy khi gắn bó với lĩnh vực xây dựng và bất động sản, tôi không chỉ quan tâm đến việc phát triển dự án mà còn dành rất nhiều thời gian để nghiên cứu pháp luật.

Tôi luôn cho rằng doanh nghiệp muốn phát triển bền vững thì trước hết phải hiểu và tuân thủ pháp luật. Vì vậy, tôi gần như cố gắng dành thời gian đọc rất kỹ các luật liên quan đến lĩnh vực bất động sản, từ Luật Xây dựng, Luật Quy hoạch, Luật Đất đai, Luật Nhà ở đến Luật Kinh doanh bất động sản...

Qua quá trình đó, tôi nhận ra pháp luật không chỉ giúp doanh nghiệp làm đúng mà còn giúp người làm nghề hiểu sâu hơn cách vận hành của thị trường, của nền kinh tế và của bộ máy quản lý. Có những vấn đề bản thân chưa trực tiếp gặp trong dự án của mình nhưng thông qua việc nghiên cứu quy định, đối chiếu với thực tiễn và trao đổi với các cơ quan quản lý, qua đó tôi dần tích lũy thêm được kiến thức và kinh nghiệm.

Cũng từ quá trình làm nghề, tôi dành nhiều thời gian tham gia góp ý xây dựng chính sách. Theo tôi, doanh nhân không chỉ có sứ mệnh phát triển doanh nghiệp mà còn cần mang tiếng nói từ thực tiễn đến với quá trình hoạch định chính sách. Tôi chưa bao giờ nghĩ việc góp ý chính sách là quyền lợi của doanh nghiệp. Theo tôi, đó là trách nhiệm của những người trực tiếp làm nghề. Một dự án thành công có thể mang lại giá trị cho một doanh nghiệp, nhưng một chính sách đúng sẽ mở ra cơ hội cho cả một ngành. Khi trực tiếp trải qua những vướng mắc trong thực tế, chúng tôi có trách nhiệm phản ánh để cơ quan quản lý có thêm cơ sở hoàn thiện thể chế. Những kiến nghị của doanh nghiệp có thể chưa được tiếp thu ngay, nhưng nếu góp phần làm cho chính sách ngày càng sát với cuộc sống hơn thì đó cũng là một cách đóng góp cho sự phát triển của ngành và của đất nước.

Việc vừa trực tiếp triển khai dự án, vừa nghiên cứu pháp luật và tham gia góp ý chính sách cũng khiến tôi luôn tự đặt ra yêu cầu phải làm tốt hơn chính mình. Mỗi công trình hoàn thành hay mỗi khó khăn được tháo gỡ đều trở thành động lực để tôi tiếp tục cố gắng. Tôi luôn tự nhắc mình rằng dự án sau phải tốt hơn dự án trước, giai đoạn sau phải tiến bộ hơn giai đoạn trước. Đó cũng là cách để một người làm nghề không ngừng hoàn thiện bản thân và tạo ra những giá trị tốt hơn cho xã hội.

Đúng là như bạn vừa chia sẻ, tôi luôn có cảm giác “sốt ruột”. Bởi càng làm nghề lâu, càng nhìn thấy rõ đất nước còn rất nhiều cơ hội phát triển, nhưng cũng còn không ít điểm nghẽn khiến những cơ hội ấy chưa thể nhanh chóng trở thành hiện thực.

Việt Nam đang có tốc độ đô thị hóa thuộc nhóm nhanh của khu vực, nhu cầu phát triển nhà ở và hạ tầng đô thị còn rất lớn. Tôi cho rằng ngành xây dựng và bất động sản là một trong những lĩnh vực đang có rất nhiều cơ hội phát triển khi đất nước bước vào giai đoạn tăng trưởng mới, nhu cầu đầu tư hạ tầng, phát triển đô thị và nhà ở đều rất lớn. Nhưng càng nhiều cơ hội thì tôi càng trăn trở, bởi giữa khát vọng phát triển ấy và tốc độ hiện thực hóa trên thực tế vẫn còn một khoảng cách.

Có những chủ trương rất đúng, những chính sách rất tiến bộ, nhưng khi đi vào thực tiễn thì vẫn còn những điểm nghẽn khiến nguồn lực chưa được khai thông như kỳ vọng. Là người trực tiếp làm nghề, tôi hiểu mỗi dự án bị kéo dài không còn là câu chuyện chi phí của doanh nghiệp, mà còn là sự chậm trễ trong việc đưa các nguồn lực của đất nước vào phục vụ tăng trưởng và phát triển.

Chính vì vậy, tôi luôn mong quá trình hoàn thiện thể chế sẽ ngày càng bám sát thực tiễn hơn, để những chủ trương đúng có thể nhanh chóng đi vào cuộc sống. Khi thể chế được hoàn thiện, doanh nghiệp sẽ có thêm động lực để sáng tạo và cống hiến. Bởi cuối cùng, điều người làm xây dựng mong muốn nhất không chỉ là hoàn thành nhiều dự án, mà là góp phần tạo nên nhiều công trình tốt hơn, nhiều đô thị đáng sống hơn và qua đó, đóng góp thiết thực vào sự phát triển trường tồn của đất nước.

- Thưa ông, ở tuổi 80, nhiều doanh nhân đã lựa chọn dành thời gian cho gia đình hoặc nghỉ ngơi sau một chặng đường dài. Nhưng ông vẫn trực tiếp điều hành doanh nghiệp, tham gia hoạt động hiệp hội, góp ý, phản biện chính sách và gần như không vắng mặt trong những diễn đàn lớn của ngành. Điều gì khiến ông vẫn lựa chọn dấn thân với cường độ như vậy?

Ông Nguyễn Quốc Hiệp: Đúng là ở tuổi này, nhiều người cũng hỏi tôi vì sao vẫn còn làm việc nhiều như vậy. Thực ra, đây cũng là câu hỏi mà tôi đã nhiều lần tự đặt ra cho chính mình. Và càng suy ngẫm, tôi càng thấy điều giữ mình ở lại với công việc đến hôm nay trước hết là trách nhiệm.

Khi thành lập GP.Invest, rất nhiều anh em, bạn bè và những người tin tưởng đã cùng góp vốn, đồng hành với tôi. Vì vậy, tôi chưa bao giờ nghĩ đây chỉ là doanh nghiệp của riêng mình. Đằng sau GP.Invest là niềm tin và sự gửi gắm của rất nhiều người. Tôi luôn nghĩ rằng, khi mọi người đã đặt niềm tin vào mình thì mình không có quyền dễ dàng buông tay. Chính điều đó khiến tôi luôn tự nhắc mình phải có trách nhiệm đưa doanh nghiệp phát triển ổn định, bền vững và không được phép chủ quan trong bất kỳ quyết định nào.

Điều thứ hai là niềm đam mê với nghề.

Nhiều người nghĩ ở tuổi này nên nghỉ ngơi, nhưng với tôi, được làm việc chính là một niềm vui. Khi còn sức khỏe, còn khả năng cống hiến thì tôi vẫn muốn tiếp tục làm. Mỗi khi một dự án được tháo gỡ khó khăn, được triển khai đúng tiến độ hay được xã hội ghi nhận, tôi đều cảm thấy rất hạnh phúc. Chẳng hạn, dự án của GP.Invest tại Phú Thọ từng được lãnh đạo tỉnh đánh giá là một trong những dự án tiêu biểu về chất lượng triển khai. Đối với tôi, đó là sự ghi nhận cho tâm huyết và công sức của cả một tập thể trong suốt nhiều năm.

Nhưng nếu nói điều khiến tôi hạnh phúc nhất thì đó chưa bao giờ là quy mô của doanh nghiệp hay những con số về doanh thu, lợi nhuận. Điều mang lại cho tôi niềm vui lớn hơn cả là nhìn thấy những công trình mà mình cùng đồng nghiệp dành biết bao tâm huyết để tạo dựng được xã hội đón nhận, góp phần làm cho đô thị văn minh hơn, đẹp hơn và mang lại những không gian sống tốt hơn cho người dân. Làm xây dựng có một niềm vui rất đặc biệt, đó là nhiều năm sau mình vẫn có thể nhìn thấy những công trình ấy hiện hữu, tiếp tục phục vụ cuộc sống. Có lẽ vì thế mà mỗi công trình đều phải được làm bằng tất cả trách nhiệm, bởi công trình có thể ở lại lâu hơn chính người làm ra nó.

Vì vậy mà đến hôm nay, tôi vẫn luôn tự tìm cho mình những việc cần làm, từ việc làm sao để doanh nghiệp đổi mới hơn, sản phẩm tốt hơn, đến việc góp thêm một ý kiến để chính sách ngày càng sát thực tiễn hơn. Chừng nào còn sức khỏe và còn thấy mình có thể đóng góp được, tôi vẫn muốn tiếp tục làm việc. Với tôi, được tiếp tục làm việc cũng là cách để mỗi ngày mình vẫn cảm thấy còn có ích, còn có thể tạo ra những giá trị cho doanh nghiệp, cho ngành và cho xã hội. Có lẽ, đó cũng là cách tôi lựa chọn để sống với nghề.

- Thưa ông, hành trình làm nghề của ông gần như song hành với 40 năm Đổi mới của đất nước và đi qua gần như trọn vẹn những thăng trầm của thị trường bất động sản Việt Nam. Trong chặng đường ấy, ông không chỉ chứng kiến nhiều doanh nghiệp vươn lên rất nhanh, mà cũng thấy không ít doanh nghiệp từng rất thành công rồi dần biến mất sau mỗi chu kỳ của thị trường. Từ những trải nghiệm ấy, theo ông, điều gì quyết định một doanh nghiệp có thể đi đường dài và phát triển bền vững? Đâu là những nguyên tắc mà ông luôn giữ vững, dù trong những giai đoạn thuận lợi hay khó khăn nhất?

Ông Nguyễn Quốc Hiệp: Tôi luôn coi mình là một người may mắn, bởi hành trình làm nghề của mình gần như song hành với 40 năm công cuộc Đổi mới của đất nước. Mỗi bước trưởng thành của doanh nghiệp cũng là một phần trong hành trình phát triển của nền kinh tế Việt Nam. Đổi mới không chỉ mở ra cơ hội để những doanh nghiệp như chúng tôi phát triển, mà còn dạy chúng tôi rằng muốn đi đường dài thì phải không ngừng tự đổi mới chính mình. Vì thế, những thăng trầm của thị trường cũng chính là những trải nghiệm giúp tôi hiểu rằng doanh nghiệp muốn đi đường dài thì phải có những nguyên tắc không thể thay đổi.

Điều đầu tiên là phải tuyệt đối tuân thủ pháp luật. Tôi luôn quan niệm làm doanh nghiệp thì trước hết phải làm đúng pháp luật. Có thể có những thời điểm nếu đi đường tắt hoặc làm khác quy định sẽ mang lại lợi ích trước mắt, nhưng cái giá phải trả về sau thường lớn hơn rất nhiều. Vì vậy, với tôi, phát triển bền vững luôn phải bắt đầu từ sự minh bạch và tuân thủ.

Nguyên tắc thứ hai là phải hiểu thật sâu về nghề mình đang làm.

Bất động sản là lĩnh vực có tính tổng hợp rất cao, liên quan đến quy hoạch, đất đai, xây dựng, tài chính, thị trường và cả những biến động của kinh tế vĩ mô hay các giá trị văn hóa, bản địa và hội nhập. Nếu chỉ nhìn ở góc độ xây một dự án thì chưa đủ, người làm bất động sản phải hiểu được chu kỳ của thị trường, hiểu nhu cầu thực của khách hàng, hiểu những rủi ro có thể phát sinh và biết mình nên làm gì trong từng giai đoạn.

Theo tôi, doanh nghiệp chỉ có thể đưa ra quyết định đúng khi thực sự hiểu nghề. Càng hiểu sâu thì càng biết lúc nào nên tiến, lúc nào cần chậm lại và lúc nào phải kiên trì với lựa chọn của mình.

Bên cạnh đó, tôi luôn tin rằng uy tín là tài sản lớn nhất của doanh nghiệp.

Thị trường bất động sản có lúc thuận lợi, có lúc rất khó khăn. Nhưng dù ở giai đoạn nào, doanh nghiệp cũng phải giữ được chữ tín với khách hàng, đối tác và cổ đông. Niềm tin ấy phải được xây dựng bằng chất lượng công trình, bằng việc thực hiện đúng cam kết và bằng cách ứng xử có trách nhiệm trong mọi hoàn cảnh. Uy tín không được tạo nên trong một ngày, nhưng chỉ cần một quyết định sai thì có thể đánh mất rất nhanh. Vì vậy, tôi luôn coi việc giữ chữ tín còn quan trọng hơn việc chạy theo tốc độ phát triển.

Cũng vì kiên định với những nguyên tắc đó mà GP.Invest luôn lựa chọn cách phát triển thận trọng. Chúng tôi không chạy theo quy mô bằng mọi giá hay đầu tư theo phong trào mà luôn cân nhắc rất kỹ hiệu quả, tính pháp lý và giá trị sử dụng lâu dài của mỗi dự án. Tôi vẫn thường nói với anh em rằng làm bất động sản không phải là cuộc đua ngắn hạn. Điều quan trọng không phải là làm được bao nhiêu dự án, mà là sau nhiều năm nhìn lại, những công trình mình để lại vẫn được thị trường ghi nhận và người dân hài lòng. Với tôi, đó mới là thước đo của một doanh nghiệp phát triển bền vững.

- Những nguyên tắc ấy chắc hẳn đã được thử thách nhiều lần trong thực tế. Trong hơn 40 năm làm nghề, có quyết định nào được đưa ra giữa những thời điểm khó khăn nhất của thị trường mà đến hôm nay ông vẫn cho rằng mình đã lựa chọn đúng? Và từ chính những trải nghiệm ấy, bài học lớn nhất về quản trị doanh nghiệp mà ông muốn chia sẻ với các doanh nhân Việt Nam là gì?

Ông Nguyễn Quốc Hiệp: Thực tế cho thấy, mỗi chu kỳ của thị trường đều là một phép thử đối với năng lực quản trị của doanh nghiệp. Nếu tính từ khi còn làm ở doanh nghiệp nhà nước đến khi điều hành GP.Invest, tôi đã trải qua hai cuộc khủng hoảng lớn của thị trường bất động sản và hiện nay có thể coi là đang đi qua một chu kỳ điều chỉnh rất sâu. Mỗi giai đoạn đều có những nguyên nhân khác nhau, nhưng càng trải qua nhiều biến động, tôi càng thấy một điều: Thị trường luôn vận động theo chu kỳ, còn điều quyết định doanh nghiệp có thể tồn tại hay không lại phụ thuộc vào bản lĩnh và những lựa chọn của chính doanh nghiệp.

Tôi còn nhớ rất rõ giai đoạn thị trường bất động sản rơi vào khủng hoảng những năm 2012. Khi đó, tín dụng bị siết chặt, lãi suất ở mức rất cao, thanh khoản thị trường gần như đóng băng, hàng tồn kho lớn, nhiều doanh nghiệp phải dừng dự án hoặc chuyển nhượng để cắt lỗ. Sau đó, Chính phủ đã ban hành nhiều giải pháp để tháo gỡ khó khăn, xử lý nợ xấu và từng bước khơi thông thị trường.

Đúng vào thời điểm khó khăn ấy, GP.Invest đang triển khai dự án Nam Đô Complex. Khi đó không ít ý kiến, kể cả trong Hội đồng quản trị cho rằng nên dừng thi công hoặc chỉ hoàn thiện một phần dự án để giảm áp lực tài chính. Nhưng sau khi cân nhắc rất kỹ, tôi quyết định vẫn tiếp tục triển khai đồng thời cả hai tòa nhà.

Quyết định đó không phải sự mạo hiểm mà xuất phát từ việc đánh giá đúng nhu cầu của thị trường và năng lực của chính doanh nghiệp. Tôi cho rằng nếu chỉ làm dở dang thì càng khó bán hàng, còn khi đã quyết tâm thì phải làm đến nơi đến chốn, bảo đảm chất lượng, tiến độ và có chính sách bán hàng phù hợp. Cuối cùng, dự án vẫn hoàn thành và GP.Invest đã vượt qua được giai đoạn khó khăn nhất của thị trường.

Đến giai đoạn đại dịch Covid-19, khi triển khai dự án The Nine, chúng tôi lại đứng trước một phép thử khác. Dịch bệnh khiến thị trường chững lại, tâm lý người mua bị ảnh hưởng, nhưng chúng tôi xác định đây là một cú sốc mang tính thời điểm và tin rằng khi dịch bệnh được kiểm soát, thị trường sẽ từng bước phục hồi. Vì vậy, GP.Invest vẫn kiên trì triển khai dự án theo đúng kế hoạch. Đến tháng 4/2022, khi nền kinh tế mở cửa trở lại và thị trường bắt đầu khởi sắc, dự án cũng kịp hoàn thành, đón đúng thời điểm nhu cầu quay trở lại.

Hai giai đoạn đó càng khiến tôi tin rằng doanh nghiệp không thể lựa chọn thời điểm của thị trường, nhưng hoàn toàn có thể lựa chọn chiến lược phù hợp trước từng biến động. Theo tôi, bài học lớn nhất là phải biết lượng sức mình, tôn trọng quy luật của thị trường và luôn chuẩn bị đủ nội lực để ứng phó với những tình huống khó khăn. Điều quan trọng nhất là giữ được kỷ luật tài chính, không chạy theo tăng trưởng bằng mọi giá và kiên định với chiến lược đã lựa chọn.

Tôi vẫn thường nói với anh em rằng trong cái khó luôn có cơ hội, nhưng cơ hội chỉ dành cho những doanh nghiệp đã chuẩn bị từ trước. Ngược lại, ngay cả khi thị trường rất thuận lợi thì nếu chủ quan, đầu tư vượt quá năng lực hoặc chạy theo đám đông thì rủi ro cũng sẽ đến rất nhanh.

Có lẽ cũng nhờ kiên định với quan điểm đó mà qua các giai đoạn khó khăn, GP.Invest vẫn giữ được sự ổn định. Có những năm kết quả kinh doanh chịu ảnh hưởng, nhưng chúng tôi vẫn duy trì hoạt động, vẫn bảo đảm quyền lợi của cổ đông và không đánh đổi những giá trị dài hạn chỉ để chạy theo kết quả ngắn hạn. Theo tôi, đó mới là điều quan trọng nhất đối với một doanh nghiệp muốn phát triển bền vững.

- Năm 2026 đánh dấu 40 năm công cuộc Đổi mới và là năm đầu tiên triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Khi khu vực kinh tế tư nhân được xác định là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, theo ông, cộng đồng doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp xây dựng - bất động sản cần đảm nhận sứ mệnh gì để góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển của Việt Nam?

Ông Nguyễn Quốc Hiệp: Mỗi giai đoạn phát triển của đất nước đều đặt ra những yêu cầu và sứ mệnh mới cho cộng đồng doanh nghiệp. Nếu trước đây, doanh nghiệp chủ yếu được nhìn nhận là lực lượng tạo ra của cải vật chất, việc làm và đóng góp cho tăng trưởng thì hiện nay, doanh nghiệp tư nhân còn phải trở thành một trong những lực lượng góp phần hiện thực hóa các mục tiêu phát triển chiến lược của đất nước, đặc biệt là khát vọng tăng trưởng nhanh và bền vững đến năm 2045.

Riêng đối với lĩnh vực xây dựng và bất động sản, tôi cho rằng đây sẽ là một trong những ngành giữ vai trò đặc biệt quan trọng, nói cách khác thuộc nhóm ngành “đứng mũi chịu sào” trong giai đoạn phát triển mới. Hiện nay, ngành xây dựng và bất động sản đóng góp khoảng trên 10% GDP và quan trọng hơn, đây là ngành trực tiếp tạo ra hạ tầng cho tăng trưởng.

Mục tiêu tăng trưởng hai con số, phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, triển khai đường sắt tốc độ cao, các tuyến đường vành đai, cao tốc, cảng biển, sân bay, phát triển đô thị hiện đại hay hoàn thành chương trình 1 triệu căn nhà ở xã hội... cuối cùng đều phải được hiện thực hóa bằng những công trình cụ thể. Mỗi cây cầu, tuyến đường, khu đô thị hay nhà máy được xây dựng không chỉ đáp ứng một mục tiêu trước mắt mà còn mở ra không gian phát triển mới, kết nối các vùng kinh tế, thu hút đầu tư và nâng cao chất lượng sống của người dân. Có thể nói, ngành xây dựng và bất động sản chính là lực lượng trực tiếp đưa những chiến lược phát triển của đất nước vào cuộc sống. Theo tôi, đó cũng là lý do doanh nghiệp xây dựng và bất động sản hôm nay không chỉ tạo ra những công trình, mà còn góp phần kiến tạo năng lực phát triển của quốc gia.

Chính vì vậy, trong kỷ nguyên phát triển mới, doanh nghiệp xây dựng và bất động sản không thể chỉ dừng lại ở việc hoàn thành một dự án đúng tiến độ hay bảo đảm hiệu quả kinh doanh. Điều quan trọng hơn là phải coi mỗi công trình là một phần của hạ tầng phát triển quốc gia, góp phần định hình diện mạo đô thị, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và chất lượng sống của người dân. Đó mới là sứ mệnh lớn nhất của doanh nghiệp hôm nay.

Dĩ nhiên, để cộng đồng doanh nghiệp có thể phát huy hết vai trò ấy thì bên cạnh nỗ lực tự thân của doanh nghiệp, rất cần một môi trường thể chế ổn định, minh bạch và đủ sức khơi thông các nguồn lực phát triển. Tôi tin rằng, khi những điểm nghẽn về cơ chế, chính sách tiếp tục được tháo gỡ, doanh nghiệp sẽ có điều kiện phát huy tốt hơn nội lực của mình, đầu tư cho đổi mới sáng tạo và từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh. Đó cũng là tiền đề để cộng đồng doanh nghiệp đồng hành cùng đất nước trên chặng đường hiện thực hóa khát vọng phát triển đến năm 2045.

- Ông vừa nhấn mạnh doanh nghiệp cần được trao điều kiện để phát huy hết vai trò trong giai đoạn phát triển mới. Từ góc nhìn của một doanh nhân đồng thời là Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu Xây dựng Việt Nam, theo ông, đâu là những rào cản lớn nhất đang làm giảm năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và cần được ưu tiên tháo gỡ trong thời gian tới?

Ông Nguyễn Quốc Hiệp: Điều doanh nghiệp cần nhất hiện nay là một môi trường pháp lý ổn định, minh bạch, nhất quán và có thể dự báo được để yên tâm đầu tư dài hạn. Vấn đề lớn nhất hiện nay không phải là chúng ta thiếu chính sách, mà ở một số lĩnh vực, các quy định vẫn chưa thật sự đồng bộ, chưa theo kịp thực tiễn và còn tạo ra những vướng mắc trong quá trình thực thi.

Một trong những bất cập lớn hiện nay là giữa các dự án sử dụng vốn đầu tư công và các dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách vẫn đang tồn tại hai cơ chế quản lý với nhiều quy định và cách thức thực hiện khác nhau. Điều đó khiến doanh nghiệp phải thích ứng với hai “hệ quy chiếu” trong cùng một lĩnh vực, làm gia tăng chi phí tuân thủ, kéo dài thời gian triển khai dự án và giảm hiệu quả sử dụng nguồn lực. Đây cũng là vấn đề mà Hiệp hội Nhà thầu Xây dựng Việt Nam đã nhiều lần kiến nghị với các cơ quan quản lý.

Thời gian qua, hệ thống pháp luật về đầu tư, đất đai, quy hoạch và xây dựng liên tục được sửa đổi, bổ sung, thể hiện quyết tâm rất lớn của Nhà nước trong việc hoàn thiện thể chế và tháo gỡ điểm nghẽn cho nền kinh tế. Tuy nhiên, một số quy định chưa có đủ thời gian kiểm nghiệm từ thực tiễn nên khi triển khai vẫn phát sinh những vướng mắc cần tiếp tục điều chỉnh và hoàn thiện.

Cùng với đó, chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho chính quyền địa phương về tổng thể là một hướng đi đúng, nhằm giảm bớt tầng nấc trung gian và nâng cao tính chủ động của cơ sở. Tuy nhiên, theo tôi, không phải lĩnh vực nào cũng có thể áp dụng cùng một cách thức phân cấp. Với những thủ tục hành chính như cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hay xác nhận hồ sơ, việc cắt giảm cấp trung gian là cần thiết và mang lại hiệu quả rõ rệt. Nhưng đối với công tác quy hoạch thì lại khác. Đây là lĩnh vực đòi hỏi trình độ chuyên môn rất cao, vì vậy nếu phân cấp khi năng lực của bộ máy thực thi chưa đáp ứng thì sẽ rất dễ phát sinh vướng mắc.

Thực tế hiện nay, nhiều địa phương, đặc biệt ở cấp xã, phường vẫn chưa có đủ đội ngũ kiến trúc sư và cán bộ quy hoạch có kinh nghiệm để xử lý những dự án phức tạp. Vì vậy, không ít hồ sơ phải xin ý kiến nhiều lần hoặc kéo dài thời gian xử lý, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai của cả doanh nghiệp và người dân. Theo tôi, phân cấp chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi phù hợp với năng lực của bộ máy.

Ở góc độ của ngành xây dựng, bên cạnh những vấn đề về thể chế, bài toán về đơn giá, định mức, tiền lương nhân công và cơ chế thanh toán trong xây dựng cũng vẫn còn không ít điểm chưa phù hợp với thực tiễn. Người trong nghề vẫn thường nói vui rằng làm xây dựng “ráo mồ hôi là hết tiền”. Đó là cách nói hình ảnh nhưng phản ánh khá đúng thực tế của nhiều doanh nghiệp xây dựng hiện nay. Nếu những cơ chế này không sớm được hoàn thiện thì doanh nghiệp sẽ rất khó tích lũy nguồn lực để đầu tư cho công nghệ, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh.

Tôi kỳ vọng trong thời gian tới, cùng với quá trình hoàn thiện thể chế, tiếng nói từ thực tiễn của cộng đồng doanh nghiệp sẽ được lắng nghe nhiều hơn trong quá trình xây dựng chính sách. Khi những rào cản trong quá trình thực thi được tháo gỡ, doanh nghiệp sẽ có điều kiện tích lũy nguồn lực, đầu tư cho công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia nhiều hơn vào các công trình trọng điểm quốc gia. Đó cũng là nền tảng để ngành xây dựng đóng góp nhiều hơn nữa cho mục tiêu tăng trưởng và khát vọng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

- Thưa ông, trong giai đoạn phát triển mới, khi cạnh tranh không còn chỉ diễn ra giữa các doanh nghiệp trong nước mà ngày càng diễn ra ở quy mô khu vực và toàn cầu, theo ông, điều gì sẽ quyết định vị thế của doanh nghiệp xây dựng và bất động sản Việt Nam trong 10 - 20 năm tới? Doanh nghiệp cần chuẩn bị những năng lực cốt lõi nào để không chỉ phát triển trong nước mà còn đủ sức tham gia những công trình quy mô quốc gia và từng bước vươn ra quốc tế?

Ông Nguyễn Quốc Hiệp: Theo tôi, điều doanh nghiệp cần thay đổi trước tiên không phải là quy mô hay mô hình kinh doanh, mà chính là tư duy phát triển. Giai đoạn trước, nhiều doanh nghiệp có thể phát triển nhờ tận dụng cơ hội của thị trường, nhưng trong giai đoạn mới, lợi thế cạnh tranh sẽ thuộc về những doanh nghiệp biết phát triển bằng nội lực, quản trị tốt và có chiến lược dài hạn. Trong giai đoạn mới, doanh nghiệp sẽ không còn cạnh tranh chủ yếu bằng những lợi thế sẵn có, mà bằng năng lực liên tục tạo ra những lợi thế mới.

Từ tư duy đó mới hình thành nên những năng lực cốt lõi. Tôi cho rằng, trước hết là năng lực công nghệ. Nếu nhìn lại khoảng hơn 20 năm qua, ngành xây dựng Việt Nam đã có bước tiến rất nhanh. Từ chỗ chủ yếu đảm nhận những hạng mục đơn giản hoặc làm thầu phụ cho các doanh nghiệp nước ngoài, đến nay chúng ta đã có thể làm chủ nhiều công nghệ xây dựng hiện đại, thi công nhà siêu cao tầng, cầu dây văng, hầm tuynel đường kính lớn hay các công trình xanh theo tiêu chuẩn quốc tế. Thực tế tại nhiều dự án trọng điểm quốc gia như Cảng hàng không quốc tế Long Thành, doanh nghiệp Việt Nam đang đảm nhận phần lớn khối lượng thi công. Điều đó cho thấy khoảng cách về công nghệ với khu vực đã được rút ngắn rất nhanh.

Tuy nhiên, công nghệ thôi là chưa đủ. Công nghệ chỉ thực sự tạo ra lợi thế cạnh tranh khi đi cùng với năng lực quản trị và khả năng tổ chức thực thi. Muốn tham gia những dự án quy mô quốc gia, từng bước vươn ra khu vực và quốc tế, doanh nghiệp còn phải có năng lực tài chính và năng lực quản trị tương xứng. Tôi không cho rằng doanh nghiệp Việt Nam thiếu năng lực chuyên môn, nhưng để thực hiện những dự án quy mô rất lớn như đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam thì cần nguồn lực tài chính rất lớn, đồng thời cần có cơ chế phù hợp để doanh nghiệp trong nước được tham gia ngay từ đầu, từng bước tích lũy kinh nghiệm và trưởng thành cùng các công trình trọng điểm quốc gia.

Năng lực cốt lõi tiếp theo là năng lực quản trị rủi ro và hiểu đúng giới hạn của mình. Đối với doanh nghiệp bất động sản, bài học lớn nhất sau quá trình sàng lọc của thị trường vài năm qua là phải biết phát triển phù hợp với năng lực của mình. Theo tôi, không phải doanh nghiệp nào cũng cần làm đại đô thị, cũng không phải mở rộng quy mô càng nhanh thì càng thành công. Điều quan trọng hơn là phải xác định đúng phân khúc, đúng thị trường, đúng quy mô và lựa chọn hướng phát triển phù hợp với năng lực tài chính, năng lực quản trị và xu hướng của thị trường.

Chúng ta đã chứng kiến bài học từ Evergrande của Trung Quốc khi doanh nghiệp mở rộng quá nhanh, sử dụng đòn bẩy tài chính vượt quá khả năng kiểm soát. Điều đó cho thấy tăng trưởng nhanh chưa chắc đã là tăng trưởng bền vững. Doanh nghiệp không nên chạy đua xem ai lớn nhanh hơn, mà phải hướng tới việc ai có thể đi xa hơn và phát triển bền vững hơn.

Vì vậy, tôi cho rằng sức cạnh tranh của doanh nghiệp trong giai đoạn tới sẽ được quyết định bởi chất lượng nội lực. Đó là nền tảng công nghệ, năng lực quản trị, tiềm lực tài chính, khả năng kiểm soát rủi ro và trên hết là một chiến lược phát triển phù hợp với chính mình. Đối với doanh nghiệp xây dựng cũng vậy, không nhất thiết phải bắt đầu bằng những công trình quá lớn. Có thể đi từ những hạng mục nhỏ, làm tốt vai trò nhà thầu phụ, từng bước tích lũy năng lực và làm chủ những công trình lớn hơn. Đó mới chính là con đường phát triển bền vững.

Khi mỗi doanh nghiệp xây dựng được những năng lực cốt lõi ấy, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam mới có thể từng bước tham gia sâu hơn vào các công trình trọng điểm quốc gia, chuỗi giá trị khu vực và quốc tế, qua đó khẳng định vị thế của doanh nghiệp Việt. Sức cạnh tranh của doanh nghiệp sẽ không chỉ được quyết định bởi quy mô của hôm nay, mà còn bởi năng lực thích ứng với những thay đổi của ngày mai.

- Việt Nam đang bước vào giai đoạn đổi mới mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị cũng đã xác định đây là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển lực lượng sản xuất hiện đại, đổi mới phương thức quản trị và đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới. Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và công nghệ số đang làm thay đổi cách doanh nghiệp vận hành trên toàn cầu, theo ông, điều khó nhất đối với một nhà lãnh đạo hiện nay là làm chủ công nghệ hay là làm chủ chính sự thay đổi của mình?

Ông Nguyễn Quốc Hiệp: Thực ra đây cũng là điều mà bản thân tôi luôn tự nhìn nhận rất thẳng thắn. Ở tuổi của mình, tôi không thể nói rằng mình theo kịp tất cả những thay đổi rất nhanh của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo hay dữ liệu lớn. Nhưng điều đó không có nghĩa là người lãnh đạo có thể đứng ngoài cuộc. Theo tôi, điều khó nhất hôm nay không phải là học tập hay ứng dụng thành công một công nghệ mới, mà là vượt qua tư duy cũ của chính mình.

Từ góc nhìn của tôi, trước hết người lãnh đạo phải chủ động tiếp cận và hiểu công nghệ. Người lãnh đạo không nhất thiết phải là người giỏi công nghệ nhất trong doanh nghiệp, nhưng nhất thiết phải là người sẵn sàng thay đổi trước tiên. Quan trọng hơn, phải thay đổi tư duy quản trị, nhìn công nghệ không chỉ là một công cụ hỗ trợ mà là động lực tạo ra những phương thức quản trị mới, nâng cao năng suất, hiệu quả và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Khi người lãnh đạo thay đổi tư duy thì mới có thể dẫn dắt cả tổ chức thay đổi.

Trong lĩnh vực xây dựng cũng vậy. Hiện nay, nhiều doanh nghiệp đã ứng dụng Mô hình thông tin công trình (BIM) trong toàn bộ quá trình từ thiết kế, quản lý tiến độ, kiểm soát chất lượng, dự toán chi phí đến vận hành công trình. Theo tôi, BIM chỉ là một ví dụ. Điều quan trọng hơn là công nghệ đang làm thay đổi cách doanh nghiệp ra quyết định, phối hợp công việc và quản trị toàn bộ vòng đời của một dự án. Muốn triển khai hiệu quả thì ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án, chủ đầu tư đã phải lựa chọn thiết kế trên nền tảng BIM, có như vậy các đơn vị tư vấn, nhà thầu thi công mới có cơ sở để phân tích, phối hợp và cung cấp thông tin trở lại cho chủ đầu tư trong suốt quá trình triển khai dự án.

Trong thời đại trí tuệ nhân tạo, lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp ngày càng được quyết định bởi khả năng xây dựng một tổ chức biết học hỏi, biết thích ứng và biết tận dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả quản trị. Tôi cho rằng, trí tuệ nhân tạo sẽ không thay thế người lãnh đạo, nhưng rất có thể sẽ thay thế những nhà lãnh đạo không chịu thay đổi.

Người lãnh đạo phải sẵn sàng học hỏi những tri thức mới, lắng nghe đội ngũ trẻ, những người am hiểu công nghệ và chấp nhận thay đổi chính mình trước khi yêu cầu tổ chức thay đổi. Cuối cùng, sức cạnh tranh của doanh nghiệp sẽ không được quyết định bởi việc sở hữu bao nhiêu công nghệ, mà bởi khả năng học hỏi nhanh hơn và thích ứng nhanh hơn với những thay đổi của thời đại.

- Qua những chia sẻ của ông, có thể thấy quản trị thông minh không chỉ là câu chuyện của công nghệ mà trước hết là câu chuyện của con người, tư duy lãnh đạo và văn hóa doanh nghiệp. Vậy GP.Invest đang chuẩn bị như thế nào cho quá trình chuyển đổi ấy?

Ông Nguyễn Quốc Hiệp: Như đã trao đổi, muốn quản trị thông minh thì trước hết doanh nghiệp phải tạo ra một môi trường quản trị cởi mở, nơi những ý tưởng mới và cách làm mới có cơ hội được thử nghiệm. Công nghệ có thể mua được, nhưng một tư duy quản trị cởi mở và một văn hóa sẵn sàng thích ứng thì phải được bồi đắp từ bên trong doanh nghiệp.

Ở GP.Invest, chúng tôi đang bắt đầu quá trình chuyển giao cho thế hệ F2. Đây không chỉ là chuyển giao vị trí quản lý, mà còn là chuyển giao tư duy lãnh đạo, mô hình quản trị và những giá trị cốt lõi mà doanh nghiệp đã bền bỉ xây dựng trong nhiều năm. Thế hệ trẻ hôm nay được đào tạo bài bản hơn, có khả năng tiếp cận rất nhanh với những công nghệ mới, từ công nghệ thiết kế, thi công, vật liệu xây dựng đến các tiêu chuẩn công trình xanh, chuyển đổi số hay những phương thức quản trị hiện đại. Đó chính là lợi thế mà doanh nghiệp cần tạo điều kiện để phát huy.

Vai trò của thế hệ chúng tôi là định hướng, đồng hành và tạo không gian để lớp lãnh đạo kế cận được thử sức, trưởng thành từ thực tiễn và tự tin đảm nhận những trọng trách lớn hơn. Hội đồng quản trị phải trở thành điểm tựa để những đổi mới tích cực được triển khai bài bản, hạn chế những xáo trộn không cần thiết trong quá trình chuyển đổi.

Bên cạnh việc trao quyền, tôi cũng cho rằng quản trị hiện đại đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa kinh nghiệm của thế hệ đi trước với tri thức và công nghệ của thế hệ trẻ. Người lãnh đạo không nhất thiết phải là người làm giỏi nhất mọi việc, nhưng phải biết phát hiện và lựa chọn đúng người, trao đúng việc, tạo ra một môi trường để mỗi cá nhân đều có thể phát huy tối đa năng lực của mình. Đó cũng là cách doanh nghiệp xây dựng được một tổ chức biết học hỏi và thích ứng trước những thay đổi rất nhanh của thị trường.

Nếu làm được điều đó thì quản trị thông minh sẽ không chỉ dừng lại ở việc ứng dụng công nghệ mà sẽ trở thành một năng lực nội tại của doanh nghiệp. Theo tôi, công nghệ có thể tạo ra lợi thế trong một giai đoạn, nhưng một tổ chức biết học hỏi, biết đổi mới và biết thích ứng mới là lợi thế cạnh tranh bền vững của doanh nghiệp. Đó cũng là nền tảng để GP.Invest có thể phát triển ổn định và không ngừng đổi mới trong những chặng đường tiếp theo.

- Việt Nam đang hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, đồng thời thúc đẩy mô hình tăng trưởng xanh và phát triển kinh tế tuần hoàn. Trong khi đó, trên thế giới, ESG cùng các tiêu chuẩn về phát triển xanh đang ngày càng trở thành thước đo năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận dòng vốn, đối tác và thị trường. Đối với ngành xây dựng - bất động sản, đây cũng là lĩnh vực đang chịu áp lực chuyển đổi mạnh mẽ khi các yêu cầu về giảm phát thải, sử dụng năng lượng hiệu quả, vật liệu xanh và công trình bền vững đang trở thành xu hướng tất yếu. Theo ông, doanh nghiệp Việt Nam cần chuẩn bị như thế nào để không chỉ đáp ứng các tiêu chuẩn đó mà còn tạo ra giá trị gia tăng và lợi thế cạnh tranh từ chính quá trình chuyển đổi xanh?

Ông Nguyễn Quốc Hiệp: Đây không còn là một xu hướng để lựa chọn, mà sẽ dần trở thành một tiêu chuẩn mới của thị trường. Tuy nhiên, nếu nhìn vào thực tế hiện nay thì việc triển khai ESG, công trình xanh hay mô hình kinh tế tuần hoàn ở Việt Nam vẫn đang trong giai đoạn đầu và ở nhiều doanh nghiệp vẫn mang tính thử nghiệm hoặc đáp ứng yêu cầu của từng dự án, chứ chưa thực sự trở thành một chiến lược phát triển dài hạn.

Chúng ta đã bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến các vấn đề như giảm phát thải, sử dụng năng lượng tái tạo, vật liệu thân thiện với môi trường hay các chứng chỉ công trình xanh. Nhưng phải thẳng thắn nhìn nhận rằng hiệu quả của những giải pháp này vẫn cần thêm thời gian để kiểm chứng, trong khi chi phí đầu tư ban đầu còn khá lớn. Vì vậy, không ít doanh nghiệp vẫn coi đây là một khoản chi phí hơn là một khoản đầu tư cho năng lực cạnh tranh.

Theo tôi, điều doanh nghiệp cần thay đổi trước tiên chính là cách nhìn về ESG. Doanh nghiệp nào coi ESG chỉ là chi phí thì sẽ nhìn thấy chi phí; còn doanh nghiệp nào coi ESG là một khoản đầu tư thì sẽ tạo ra lợi thế cạnh tranh trong dài hạn. Chỉ khi xem ESG là một phần trong chiến lược phát triển dài hạn, giúp nâng cao chất lượng công trình, tối ưu chi phí vận hành, giảm rủi ro và gia tăng giá trị tài sản thì doanh nghiệp mới chủ động đầu tư và chuyển đổi.

Ngay tại GP.Invest, chúng tôi cũng đang từng bước tiếp cận theo hướng đó. Dự án Evergreen Estate tại Lạng Sơn được phát triển theo các tiêu chí của hệ thống chứng nhận công trình xanh LEED (Leadership in Energy and Environmental Design) - một trong những hệ thống chứng nhận công trình xanh uy tín của USGBC (U.S. Green Building Council - Hội đồng Công trình xanh Hoa Kỳ), đánh giá toàn diện từ thiết kế, thi công đến vận hành. Mục tiêu của chúng tôi là tạo ra một môi trường sống chất lượng hơn, sử dụng năng lượng hiệu quả hơn và nâng cao giá trị bền vững của dự án trong dài hạn. Điều chúng tôi hướng tới không chỉ là đạt một chứng chỉ công trình xanh, mà quan trọng hơn là từng bước hình thành một tư duy phát triển bền vững ngay từ khâu quy hoạch, thiết kế đến vận hành dự án.

Với tôi những dự án như vậy cũng là quá trình để doanh nghiệp tự học hỏi, tích lũy kinh nghiệm và chuẩn bị cho những tiêu chuẩn mới của thị trường trong tương lai.

Tôi cho rằng quá trình chuyển đổi này càng bắt đầu sớm thì doanh nghiệp càng có lợi thế. Bởi cùng với cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 và các định hướng phát triển đô thị tăng trưởng xanh, những yêu cầu về công trình xanh, sử dụng năng lượng hiệu quả và giảm phát thải sẽ dần trở thành tiêu chuẩn của thị trường chứ không còn là yếu tố mang tính khuyến khích. Doanh nghiệp chuẩn bị từ sớm sẽ có điều kiện thích ứng tốt hơn, đồng thời nâng cao khả năng tiếp cận dòng vốn, đối tác và các thị trường có yêu cầu cao về phát triển bền vững.

Bên cạnh nỗ lực của từng doanh nghiệp, tôi cho rằng cũng cần có sự chuyển động đồng bộ của cả thị trường. Khi hệ thống tiêu chuẩn, cơ chế khuyến khích, chính sách tín dụng, các tiêu chí đánh giá công trình xanh và nhận thức của khách hàng cùng thay đổi thì doanh nghiệp sẽ nhìn thấy rõ hơn giá trị mà ESG mang lại. Khi đó, việc đầu tư cho phát triển xanh sẽ không còn mang tính hình thức mà sẽ trở thành nhu cầu tự thân của doanh nghiệp.

Tôi tin rằng trong tương lai, lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp xây dựng và bất động sản sẽ không còn được đo bằng quy mô dự án hay năng lực tài chính, mà còn bằng khả năng tạo ra những công trình đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững, sử dụng năng lượng hiệu quả và mang lại giá trị lâu dài cho người sử dụng. Theo tôi, doanh nghiệp trong tương lai sẽ không chỉ cạnh tranh bằng những gì mình xây dựng, mà còn bằng cách mình kiến tạo những giá trị bền vững cho cộng đồng, cho môi trường và cho các thế hệ sau.

- Ông đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển của đất nước, từ thời kỳ bao cấp, Đổi mới đến kỷ nguyên chuyển đổi số và kinh tế xanh. Ngày nay, GP.Invest cũng đã bước vào một giai đoạn chuyển giao quan trọng khi thế hệ kế cận trực tiếp đảm nhận vai trò điều hành doanh nghiệp. Từ trải nghiệm của mình, theo ông, điểm khác biệt lớn nhất giữa thế hệ doanh nhân đi trước và thế hệ doanh nhân trẻ hôm nay là gì? Và làm thế nào để quá trình chuyển giao trở thành sự kế thừa và cộng hưởng, thay vì chỉ đơn thuần là sự thay thế giữa các thế hệ?

Ông Nguyễn Quốc Hiệp: Theo tôi, mỗi thế hệ doanh nhân đều có một sứ mệnh riêng, bởi họ được định hình bởi những bối cảnh lịch sử khác nhau.

Thế hệ chúng tôi lớn lên trong thời kỳ còn nhiều khó khăn, từ cơ chế bao cấp cho đến những năm đầu của công cuộc Đổi mới. Chính những trải nghiệm đó giúp chúng tôi hiểu rất rõ giá trị của cơ chế thị trường, của sự đổi mới và của những cơ hội mà đất nước có được hôm nay. Quan trọng hơn, những lần va vấp và các chu kỳ thăng trầm của thị trường cũng giúp chúng tôi tích lũy những kinh nghiệm quý giá trong quá trình làm nghề.

Trong khi đó, thế hệ doanh nhân trẻ hôm nay có một lợi thế rất lớn. Họ được đào tạo bài bản hơn, có điều kiện tiếp cận tri thức quốc tế, công nghệ mới, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số và những xu hướng quản trị hiện đại ngay từ khi bước vào nghề. Họ cũng tự tin hơn, quyết đoán hơn và sẵn sàng thử nghiệm những cách làm mới. Đây là điều mà thế hệ chúng tôi rất trân trọng.

Nói cách khác, khác biệt lớn nhất không nằm ở năng lực mà ở trải nghiệm. Nếu thế hệ đi trước thường thận trọng hơn vì đã trải qua nhiều biến động và những lần va vấp của thị trường thì thế hệ trẻ lại có lợi thế về tri thức, công nghệ và khả năng tiếp cận cái mới. Tuy nhiên, vì chưa từng đi qua những giai đoạn khó khăn hay những cú sốc lớn của thị trường nên đôi khi các bạn có xu hướng muốn đi nhanh, bứt phá mạnh và sẵn sàng chấp nhận những quyết định có mức độ rủi ro cao hơn. Theo tôi, sự khác biệt ấy không tạo ra khoảng cách giữa các thế hệ, mà nếu biết kết hợp sẽ trở thành lợi thế rất lớn của doanh nghiệp.

Vì vậy, điều quan trọng nhất là kết hợp được thế mạnh của cả hai. Thế hệ đi trước chia sẻ kinh nghiệm, còn thế hệ trẻ mang đến những tư duy mới và động lực đổi mới. Đó cũng là điều tôi đang mong muốn xây dựng ở GP.Invest. Với tôi, quá trình chuyển giao không phải là sự thay thế giữa hai thế hệ, mà là quá trình kế thừa và phát huy. Khi kết hợp được hai giá trị đó, doanh nghiệp sẽ có khả năng thích ứng tốt hơn với những thay đổi rất nhanh của thị trường và tiếp tục phát triển bền vững trong tương lai. Tôi luôn tin rằng một doanh nghiệp chỉ thật sự trưởng thành khi mỗi thế hệ đều làm tốt hơn những gì thế hệ trước đã gây dựng, đồng thời tạo được những giá trị mới cho thế hệ tiếp theo.

- Có lẽ, điều khó nhất đối với một thế hệ lãnh đạo kế cận không phải là tiếp quản doanh nghiệp, mà là làm thế nào để doanh nghiệp tiếp tục phát triển trong một bối cảnh hoàn toàn khác trước. Ông cho rằng thế hệ lãnh đạo trẻ cần chuẩn bị những phẩm chất nào để có thể vừa kế tục sự nghiệp doanh nghiệp gia đình, vừa mở ra một chặng đường phát triển mới cho doanh nghiệp?

Ông Nguyễn Quốc Hiệp: Điều đầu tiên thế hệ lãnh đạo trẻ cần có là biết kế thừa nhưng không bảo thủ, biết đổi mới nhưng không phủ nhận những giá trị đã được gây dựng. Đây là điều không dễ, bởi nếu chỉ giữ nguyên những gì thế hệ trước đã làm thì doanh nghiệp sẽ khó phát triển; nhưng nếu phủ nhận toàn bộ để làm lại từ đầu thì cũng rất dễ đánh mất nền tảng đã được xây dựng qua nhiều năm. Theo tôi, đổi mới không phải là phủ nhận quá khứ, mà là làm cho những giá trị tốt đẹp của quá khứ tiếp tục phát huy giá trị trong một bối cảnh mới.

Tôi thường hình dung việc phát triển doanh nghiệp cũng giống như xây một ngôi nhà. Thế hệ đi trước đã bỏ rất nhiều công sức để tạo dựng nền móng, nhiệm vụ của thế hệ kế tiếp phải là tận dụng những gì tốt nhất đã có để xây thêm những tầng mới, hoàn thiện hơn, đẹp hơn và phù hợp hơn với yêu cầu của từng giai đoạn phát triển.

Điều đó đòi hỏi người lãnh đạo trẻ phải hiểu rất rõ doanh nghiệp của mình mạnh ở đâu, giá trị cốt lõi là gì, điều gì cần tiếp tục gìn giữ và điều gì cần mạnh dạn thay đổi. Trên nền tảng ấy, họ phải biết bổ sung những yếu tố mới như công nghệ, phương thức quản trị hiện đại, mô hình kinh doanh mới và tư duy hội nhập. Đó cũng chính là cách doanh nghiệp có thể vừa giữ được bản sắc, vừa không ngừng đổi mới để thích ứng với những thay đổi rất nhanh của thị trường. Người lãnh đạo kế cận không chỉ cần năng lực điều hành, mà còn cần đủ bản lĩnh để vừa gìn giữ những giá trị cốt lõi, vừa dám mở ra những con đường phát triển mới.

Mỗi thế hệ đều có dấu ấn riêng, nhưng dấu ấn ấy chỉ thực sự có ý nghĩa khi doanh nghiệp sau nhiều năm vẫn giữ được uy tín, tiếp tục lớn mạnh và tạo ra những giá trị tốt hơn cho khách hàng, cho xã hội. Tôi cho rằng, đó mới là thước đo thành công của một quá trình chuyển giao. Một quá trình chuyển giao thành công không phải là khi quyền điều hành được trao đi, mà là khi khát vọng phát triển của doanh nghiệp được tiếp nối qua nhiều thế hệ.

- Đúng như ông chia sẻ, chuyển giao không đơn thuần là bàn giao vị trí lãnh đạo mà là sự kế thừa và phát huy những giá trị đã được gây dựng qua nhiều năm. Vậy nếu phải trao lại “chiếc chìa khóa” của doanh nghiệp cho thế hệ kế tiếp, điều đầu tiên ông muốn truyền lại sẽ là gì: Kinh nghiệm, bản lĩnh hay hệ giá trị?

Ông Nguyễn Quốc Hiệp: Nhìn lại cả hành trình làm nghề, tôi nghĩ điều quý giá nhất mà một thế hệ doanh nhân có thể trao lại cho thế hệ sau không phải là doanh nghiệp lớn đến đâu hay đã đạt được bao nhiêu thành công, mà là tâm huyết với nghề và trách nhiệm đối với doanh nghiệp.

Kinh nghiệm có thể tích lũy theo thời gian, kiến thức, công nghệ hay kỹ năng quản trị đều có thể học hỏi và cập nhật. Ngay cả bản lĩnh của người lãnh đạo cũng được rèn luyện qua những lần va vấp và thử thách. Nhưng tình yêu với công việc, sự tận tâm và tinh thần trách nhiệm, không ai có thể trao lại hay học thay cho mình được. Đó phải là điều mỗi người tự xây dựng trong quá trình làm nghề. Theo tôi, doanh nghiệp có thể được kế thừa bằng tài sản, nhưng chỉ có thể phát triển bền vững khi kế thừa được hệ giá trị.

Tôi luôn quan niệm rằng khi thật sự yêu công việc và coi sự phát triển của doanh nghiệp là trách nhiệm của chính mình thì người lãnh đạo sẽ không dễ dàng bỏ cuộc trước khó khăn, cũng không lựa chọn những giải pháp ngắn hạn chỉ để đổi lấy lợi ích trước mắt. Chính tinh thần ấy sẽ giúp họ đủ kiên trì để vượt qua những giai đoạn thị trường nhiều biến động và đủ bản lĩnh để đưa ra những quyết định đúng đắn vì lợi ích lâu dài của doanh nghiệp.

Đó cũng là điều tôi luôn nhắc với thế hệ kế cận ở GP.Invest. Tôi không mong các bạn làm mọi việc giống thế hệ chúng tôi, bởi mỗi thời kỳ sẽ có những cách làm khác nhau. Điều tôi mong nhất là các bạn luôn giữ được tinh thần làm nghề nghiêm túc, trách nhiệm và khát vọng tạo ra những công trình thực sự có giá trị cho xã hội. Khi giữ được hệ giá trị đó, tôi tin rằng các bạn sẽ tìm được con đường phù hợp để đưa doanh nghiệp phát triển trong một giai đoạn mới.

- Nếu được bắt đầu lại ở tuổi 30, trong một bối cảnh hoàn toàn khác với nhiều cơ hội hơn, công nghệ phát triển hơn và một môi trường kinh doanh cởi mở hơn, ông sẽ vẫn lựa chọn con đường mình đã đi hay chọn một hướng khác?

Ông Nguyễn Quốc Hiệp: Tôi nghĩ mình vẫn sẽ chọn con đường đó. Nếu được bắt đầu lại, có lẽ tôi sẽ làm nhanh hơn, làm thông minh hơn nhờ những điều kiện của thời đại, nhưng tôi sẽ không thay đổi con đường mình đã lựa chọn. Có thể cách làm sẽ khác để phù hợp với điều kiện của thời đại, tận dụng tốt hơn những cơ hội mà công nghệ và môi trường kinh doanh hôm nay mang lại, nhưng những nguyên tắc cốt lõi thì tôi sẽ không thay đổi.

Suốt chặng đường làm nghề, tôi cũng đã trải qua không ít khó khăn, va vấp và cả những thời điểm rất áp lực. Nhưng điều khiến tôi cảm thấy hài lòng nhất là chưa bao giờ tôi phải xấu hổ về những gì mình đã làm hay về cách mình đã lựa chọn để phát triển doanh nghiệp. Có lẽ, đó cũng là điều khiến tôi cảm thấy hạnh phúc nhất khi nhìn lại cả chặng đường đã đi qua.

Có những giai đoạn thị trường rất thuận lợi, cũng có lúc vô cùng khó khăn. Có những quyết định đúng, cũng có những việc nếu làm lại có lẽ tôi sẽ làm tốt hơn. Nhưng từ đầu đến nay, tôi luôn cố gắng giữ một nguyên tắc là làm nghề bằng sự tử tế, tôn trọng pháp luật, giữ chữ tín với đối tác, khách hàng và với chính những người đã đặt niềm tin vào mình. Đó là điều tôi thấy đáng quý nhất sau cả một chặng đường làm nghề. Bởi cuối cùng, điều còn lại của một doanh nhân không chỉ là những công trình đã xây dựng hay doanh nghiệp đã gây dựng, mà còn là cách mình đã sống, đã làm nghề và đã giữ được chữ tín với mọi người.

- Hiện tại, ông suy nghĩ như thế nào về khát vọng “Tiên phong - Kiến quốc” của doanh nhân Việt Nam? Theo ông, một doanh nhân xứng đáng với tinh thần ấy cần hội tụ những giá trị gì?

Ông Nguyễn Quốc Hiệp: Theo tôi, một doanh nhân “Tiên phong - Kiến quốc” không nhất thiết phải làm những điều thật lớn lao. Điều quan trọng là ở bất cứ nơi nào mình đầu tư và phát triển cũng phải tạo ra giá trị mới, được xã hội tin cậy, được địa phương trân trọng và để lại những công trình có thể đứng vững cùng thời gian. Khi nhiều doanh nghiệp cùng làm được điều đó thì sẽ tạo nên sức mạnh cho cả nền kinh tế và góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển của đất nước.

Tôi không bao giờ nghĩ mình ở một vị trí quá lớn để nói về những điều to tát. Theo tôi, một doanh nhân trước hết phải làm tốt công việc của mình, hoàn thành đến nơi đến chốn những gì đã cam kết và tạo dựng được niềm tin bằng kết quả thực tế. Đó mới là nền tảng của mọi đóng góp lớn hơn.

Tôi luôn quan niệm rằng uy tín của doanh nghiệp không được tạo nên bằng những lời mình nói, mà bằng những công trình mình làm và niềm tin mà mình gây dựng được qua thời gian. Khi doanh nghiệp làm tốt một dự án, giữ đúng cam kết về chất lượng, tiến độ và trách nhiệm thì chính khách hàng, đối tác và địa phương sẽ là những người đánh giá mình. Đó chính là thước đo khách quan nhất.

Chẳng hạn như khi GP.Invest triển khai các dự án tại Phú Thọ hay Lạng Sơn, điều khiến tôi luôn trân trọng và nhắc nhở mình cần cố gắng hơn nữa là doanh nghiệp nhận được sự tin tưởng và đồng hành của chính quyền địa phương. Tại Lạng Sơn, ngay từ khi dự án Evergreen Estate được triển khai, lãnh đạo tỉnh đã xác định đây là một trong những dự án trọng điểm và khẳng định sẽ đồng hành, tháo gỡ những khó khăn trong quá trình thực hiện. Còn tại Phú Thọ, dự án Palm Manor cũng được địa phương đánh giá rất cao về chất lượng triển khai. Theo tôi, sự tin tưởng đó đã được tích lũy qua nhiều năm doanh nghiệp kiên trì giữ chữ tín trong từng dự án.

Vì vậy, tôi luôn xác định rằng, mỗi khi nhận một dự án thì phải làm bằng tất cả trách nhiệm. Khi doanh nghiệp tạo ra được những sản phẩm tốt, góp phần làm đẹp hơn cho đô thị, nâng cao chất lượng sống và được cộng đồng ghi nhận thì đó cũng là cách thiết thực nhất để đóng góp cho sự phát triển của đất nước. 

Một doanh nhân có thể được nhớ đến bởi quy mô doanh nghiệp hay những công trình đã xây dựng, nhưng sẽ được tôn trọng lâu dài bởi những giá trị mà mình để lại cho xã hội. Đó cũng chính là điều tôi hiểu về tinh thần “Tiên phong - Kiến quốc”.

- Cuối cùng, ông muốn gửi gắm điều gì tới thế hệ doanh nhân trẻ Việt Nam - những người sẽ góp phần định hình diện mạo đất nước trong vài thập kỷ tới?

Ông Nguyễn Quốc Hiệp: Tôi nghĩ thế hệ doanh nhân trẻ Việt Nam hôm nay đang có những điều kiện mà thế hệ chúng tôi trước đây không có. Các bạn được tiếp cận tri thức toàn cầu, công nghệ hiện đại, môi trường kinh doanh ngày càng minh bạch hơn và nhiều điều kiện thuận lợi để khởi nghiệp, phát triển doanh nghiệp cũng như hội nhập với thế giới. Có thể nói, điểm xuất phát của các bạn thuận lợi hơn rất nhiều so với thế hệ đi trước.

Nhưng điều kiện thuận lợi cũng đồng nghĩa với những yêu cầu cao hơn. Thị trường sẽ cạnh tranh quyết liệt, tốc độ thay đổi của công nghệ nhanh hơn và những chuẩn mực của kinh doanh cũng sẽ ngày càng khắt khe hơn. Vì vậy, điều quan trọng nhất là không ngừng học hỏi, thích ứng và hoàn thiện chính mình.

Việt Nam đang hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045. Đó là một khát vọng lớn và cũng là thời điểm vai trò của cộng đồng doanh nhân trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Để hiện thực hóa khát vọng ấy, đất nước cần một thế hệ doanh nhân không chỉ giỏi về công nghệ, quản trị hay năng lực cạnh tranh, mà còn có khát vọng cống hiến và ý thức phụng sự sự phát triển chung của quốc gia. Đó cũng là niềm tin và kỳ vọng mà cả dân tộc đang gửi gắm vào thế hệ doanh nhân trẻ hôm nay.

Thế hệ chúng tôi rồi sẽ hoàn thành vai trò của mình. Điều chúng tôi mong muốn nhất là những kinh nghiệm được tích lũy qua nhiều năm làm nghề sẽ trở thành nền tảng để thế hệ kế tiếp tiếp tục sáng tạo, làm tốt hơn và đưa doanh nghiệp Việt Nam tiến xa hơn trong thời đại mới. Đó cũng là điều khiến thế hệ chúng tôi có thể yên tâm trao lại chặng đường phía trước cho lớp doanh nhân kế tiếp.

Nếu được gửi gắm một điều, tôi mong các bạn hãy luôn giữ trong mình tinh thần học hỏi, lòng nhiệt huyết và trên hết là sự tử tế trong cách làm nghề. Công nghệ có thể thay đổi rất nhanh, thị trường sẽ còn biến động, nhưng một doanh nhân chỉ có thể tạo dựng niềm tin và phát triển bền vững khi biết làm việc bằng năng lực, bằng sự tử tế và bằng trách nhiệm đối với cộng đồng. Theo tôi, tài sản lớn nhất của một doanh nhân không chỉ là doanh nghiệp mình xây dựng, mà còn là niềm tin mình để lại. Nếu giữ được điều đó thì dù ở bất kỳ thời đại nào, doanh nhân Việt Nam cũng sẽ luôn đủ bản lĩnh để vươn lên và góp phần đưa đất nước phát triển hùng cường.

- Xin trân trọng cảm ơn ông vì những chia sẻ chân thành, sâu sắc và giàu tính thực tiễn! Những chiêm nghiệm được đúc kết của ông khiến chúng tôi suy ngẫm nhiều hơn về vị thế bền vững của doanh nhân và doanh nghiệp trong thời đại mới.

Có lẽ, điều đọng lại sâu sắc nhất từ cuộc trao đổi với doanh nhân Nguyễn Quốc Hiệp không chỉ là những chiêm nghiệm về quản trị doanh nghiệp, phát triển bền vững hay hoàn thiện thể chế, mà còn là một triết lý được ông bền bỉ gìn giữ suốt nửa thế kỷ: Làm nghề bằng trách nhiệm, phát triển bằng chữ tín và cống hiến bằng những giá trị bền vững. Với ông, mỗi công trình không chỉ là một dự án kinh doanh, mà còn là một phần của hạ tầng phát triển quốc gia; mỗi quyết định quản trị không chỉ hướng tới hiệu quả của doanh nghiệp, mà còn phải góp phần tạo dựng niềm tin và những giá trị lâu dài cho xã hội.

Và có lẽ, đó cũng chính là tinh thần của một doanh nhân “Tiên phong - Kiến quốc”./.