Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II: Khi doanh nghiệp bất động sản trở thành lực lượng kiến tạo không gian phát triển mới

Trong bối cảnh nền kinh tế bước vào giai đoạn chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo định hướng của Đại hội XIV, với trọng tâm là khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, thị trường bất động sản cũng đang chứng kiến sự dịch chuyển rõ nét trong tư duy và cách thức phát triển của cộng đồng doanh nghiệp, từ khai thác giá trị ngắn hạn sang kiến tạo giá trị dài hạn, từ phát triển dự án đơn lẻ sang tổ chức không gian kinh tế có tính hệ thống và liên kết, từng bước tiến tới vị thế kiến tạo không gian phát triển kinh tế - xã hội.

Trong dòng chuyển động đó, Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II đóng vai trò như một cơ chế nhận diện, tôn vinh và lan tỏa đối với sự chuyển biến trong tư duy và hành động của doanh nghiệp bất động sản. Thông qua hệ thống tiêu chí tiệm cận với các chuẩn mực phát triển mới, Giải thưởng dẫn dắt quá trình thích ứng của doanh nghiệp với mô hình tăng trưởng mới, nơi bất động sản giữ vai trò nền tảng trong việc hiện thực hóa các động lực phát triển dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của nền kinh tế.

Xoay quanh những chuyển biến trong tư duy, năng lực và vai trò của doanh nghiệp bất động sản trong mô hình tăng trưởng mới, cũng như ý nghĩa dẫn dắt của Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II đối với thị trường, Reatimes đã có cuộc trao đổi với Theo GS. TS. Hoàng Văn Cường, nguyên Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, nguyên Phó Hiệu trưởng Đại học Kinh tế Quốc dân, Thành viên Hội đồng Giám khảo Chung khảo Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II, nhằm làm rõ những xu hướng phát triển chủ đạo, các tiêu chí đánh giá mới và kỳ vọng đặt ra đối với cộng đồng doanh nghiệp trong giai đoạn tới.

❃ ❃ ❃

- Thưa GS. TS. Hoàng Văn Cường, với tư cách là thành viên Hội đồng Giám khảo trực tiếp thẩm định các doanh nghiệp và dự án tại Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II, từ góc nhìn chuyên môn, ông đánh giá như thế nào về chất lượng hồ sơ tham dự Giải thưởng lần này?

GS. TS. Hoàng Văn Cường: Từ góc độ trực tiếp tham gia chấm giải và quan sát các doanh nghiệp, dự án, có thể thấy rõ các doanh nghiệp đang từng bước thoát ly khỏi vai trò truyền thống là chủ thể phát triển dự án đơn thuần để tiến gần hơn tới vai trò là lực lượng kiến tạo nền tảng phát triển cho nền kinh tế.

Nếu như trước đây, cách tiếp cận phổ biến vẫn là tập trung vào sản phẩm, quy mô và tốc độ bán hàng thì hiện nay, nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu chuyển sang một cách tiếp cận mang tính hệ thống và dài hạn hơn. Thay vì nhìn dự án như một sản phẩm kinh doanh, các doanh nghiệp đã bắt đầu tiếp cận theo hướng tổ chức không gian phát triển một cách có hệ thống. Điều đó có nghĩa là dự án không còn được đặt tách rời, mà được xem xét trong mối liên kết với tổng thể phát triển kinh tế - xã hội của khu vực; từ vị trí quy hoạch, khả năng kết nối hạ tầng, cho đến mức độ gắn kết với các hoạt động sản xuất, dịch vụ và đời sống đô thị xung quanh.

Sự thay đổi trong cách tiếp cận này cho thấy một bước dịch chuyển quan trọng về chất, khi doanh nghiệp không chỉ dừng lại ở việc "tạo ra sản phẩm bất động sản", mà đang dần hướng tới việc "tạo ra không gian phát triển". Thay vì chỉ khai thác giá trị sẵn có của tài nguyên đất đai, doanh nghiệp đang từng bước chuyển sang tư duy kiến tạo giá trị dài hạn. Đây là chuyển biến rất quan trọng, bởi trong mô hình tăng trưởng mới, không gian phát triển không còn là yếu tố “đi sau” để phục vụ hoạt động kinh tế, mà trở thành một yếu tố có tính quyết định, chi phối hiệu quả phân bổ nguồn lực và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Một không gian được tổ chức tốt sẽ tạo điều kiện để các dòng vốn, công nghệ và lao động chất lượng cao hội tụ, tương tác và tạo ra giá trị gia tăng lớn hơn. Ngược lại, nếu không gian phát triển thiếu đồng bộ và phân tán, thì ngay cả khi có nguồn lực, hiệu quả sử dụng cũng sẽ bị hạn chế đáng kể. Vì vậy, việc doanh nghiệp bất động sản chuyển sang vai trò kiến tạo không gian phát triển, gắn với các ngành kinh tế có giá trị gia tăng cao và có khả năng lan tỏa chính là tiền đề để nâng cao chất lượng tăng trưởng trong giai đoạn tới.

Bên cạnh thay đổi trong cách tiếp cận dự án, phần lớn doanh nghiệp tham gia Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II còn chủ động nâng cấp năng lực để thích ứng với những yêu cầu ngày càng cao của bối cảnh phát triển mới. Qua các dự án được đánh giá, xu hướng tích hợp công nghệ trong quản lý - vận hành, áp dụng các tiêu chuẩn phát triển xanh, tối ưu hóa sử dụng năng lượng và tài nguyên cũng như chú trọng đến tính đồng bộ của hạ tầng và hệ sinh thái dịch vụ đang dần trở rõ nét hơn. Điều đáng chú ý là những yếu tố này đang từng bước trở thành một cấu phần quan trọng trong cách doanh nghiệp thiết kế và triển khai dự án. Tức là công nghệ không chỉ phục vụ quản lý, mà tham gia vào việc nâng cao hiệu suất vận hành; tiêu chuẩn xanh không chỉ để đáp ứng xu hướng, mà gắn trực tiếp với bài toán chi phí, hiệu quả và khả năng cạnh tranh dài hạn; còn hạ tầng và dịch vụ không chỉ dừng ở mức hoàn thiện tiện ích, mà được tổ chức như một hệ sinh thái hỗ trợ hoạt động kinh tế.

Chính sự chuyển dịch này cho thấy doanh nghiệp bất động sản đang dần thay đổi thước đo phát triển, từ chạy theo quy mô và tốc độ sang chú trọng nhiều hơn đến chất lượng, hiệu quả và giá trị bền vững. Đây cũng là biểu hiện của quá trình tái cấu trúc mô hình kinh doanh, khi doanh nghiệp bắt đầu đặt mình vào chuỗi giá trị rộng hơn của nền kinh tế, thay vì chỉ tập trung vào giá trị tài sản.

- Trong bối cảnh Đại hội XIV của Đảng đặt ra yêu cầu xác lập mô hình tăng trưởng mới, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia là động lực chính, ông nhìn nhận như thế nào về sự chuyển biến trong tư duy và hành động của doanh nghiệp bất động sản hiện nay trong quá trình phát triển dự án, và sự chuyển biến đó đang đóng vai trò ra sao đối với việc hiện thực hóa các định hướng phát triển mới của nền kinh tế?

GS. TS. Hoàng Văn Cường: Tôi cho rằng, điều này sẽ đóng góp rất lớn vào mục tiêu xác lập mô hình trưởng mới mà Đại hội Đảng XIV đã đặt ra.

Yêu cầu xác lập mô hình tăng trưởng mới, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính là yêu cầu tất yếu khi nền kinh tế bước vào giai đoạn phát triển mới, với áp lực cạnh tranh ngày càng lớn và đòi hỏi cao hơn về chất lượng tăng trưởng. Thực tiễn phát triển cho thấy, chỉ khi dựa trên nền tảng khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, chúng ta mới có thể tạo ra những bước đột phá thực sự về năng suất, hiệu quả và giá trị gia tăng.

Tuy nhiên, những yếu tố này không thể tự thân trở thành động lực phát triển nếu thiếu đi một nền tảng hạ tầng tương xứng. Nói cách khác, khoa học - công nghệ chỉ thực sự trở thành động lực khi được đặt trong một không gian phát triển đồng bộ, hiện đại và có tính kết nối cao. Đặc biệt, với các lĩnh vực mới như công nghệ cao, sản xuất tiên tiến hay các mô hình kinh doanh mới, thì hạ tầng không còn chỉ đóng vai trò hỗ trợ, mà còn trở thành điều kiện tiên quyết, mang tính nền tảng cho sự hình thành và phát triển bền vững của các lĩnh vực này trong tương lai.

Trong cấu trúc phát triển mới này, có thể nói doanh nghiệp bất động sản chính là chủ thể đi trước, là lực lượng kiến tạo nền tảng đối với quỹ đạo phát triển của nền kinh tế. Họ trực tiếp tham gia định hình không gian phát triển, tức là tạo ra "hình hài" vật chất cho nền kinh tế, qua đó tạo điều kiện để các ngành kinh tế mới hình thành, vận hành và bứt phá trong kỷ nguyên mới. Chính trên nền tảng không gian đó, quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa được thúc đẩy theo hướng mới, không còn phân tán mà gắn với các cực tăng trưởng có tính liên kết vùng và lan tỏa mạnh mẽ. Các khu công nghiệp thế hệ mới, đô thị tích hợp đa chức năng, hay các trung tâm logistics - dịch vụ - công nghệ dần trở thành "điểm neo" cho sự dịch chuyển của cơ cấu kinh tế, qua đó hình thành các động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế.

Quan trọng hơn, trong bối cảnh mô hình tăng trưởng mới lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và chuyển đổi năng lượng làm trụ cột, doanh nghiệp bất động sản đang đóng vai trò chủ thể tham gia vào quá trình chuyển đổi hệ sinh thái phát triển. Thông qua các dự án được thiết kế theo hướng bền vững, tiết kiệm năng lượng, tích hợp công nghệ số, tối ưu vận hành và thân thiện môi trường, các doanh nghiệp sẽ góp phần hiện thực hóa các mục tiêu chuyển đổi ở cấp độ nền kinh tế. Chính năng lực kiến tạo không gian phát triển này sẽ quyết định mức độ đóng góp của lĩnh vực bất động sản vào chất lượng tăng trưởng chung, từ việc nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, cho đến việc hình thành các cực tăng trưởng mới có khả năng dẫn dắt nền kinh tế trong dài hạn.

Nhìn chung, trong mô hình tăng trưởng mới, doanh nghiệp bất động sản không chỉ là một cấu phần của thị trường, mà là một trong những mắt xích có tính quan trọng, trực tiếp tham gia vào việc hình thành và định hình các động lực tăng trưởng mới. Khi họ làm tốt vai trò kiến tạo không gian nơi hội tụ sản xuất, dịch vụ, đổi mới sáng tạo và con người thì bản thân thị trường bất động sản cũng sẽ phát triển lành mạnh hơn, đồng thời tạo ra giá trị lan tỏa bền vững cho toàn bộ nền kinh tế.

Vì vậy, có thể nói những chuyển biến mạnh mẽ, từ tư duy đến năng lực triển khai, của doanh nghiệp bất động sản hiện nay sẽ giúp các doanh nghiệp đảm đương được vai trò ngày càng quan trọng của mình trong mô hình tăng trưởng mới của nền kinh tế. Đồng thời, đây cũng là cách để các doanh nghiệp có thể thích ứng trong bối cảnh mới.

- Trên nền tảng những chuyển biến tích cực của doanh nghiệp bất động sản trong bối cảnh mô hình tăng trưởng mới, theo ông, việc vinh danh các doanh nghiệp, dự án tại Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II sẽ đóng vai trò như thế nào trong việc dẫn dắt xu hướng và lan tỏa các giá trị phát triển bền vững của thị trường?

GS. TS. Hoàng Văn Cường: Lần trở lại này, Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II được điều chỉnh và làm mới theo hướng bám sát hơn với những chuyển động thực tiễn của thị trường và yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Theo đó, Giải thưởng đã bổ sung thêm các hạng mục mang tính định hướng rõ nét, phản ánh trực tiếp những xu thế đang định hình lại ngành bất động sản. Tiêu biểu như: Top 10 doanh nghiệp ứng dụng khoa học công nghệ - đổi mới sáng tạo - chuyển đổi số, Top 10 dự án bất động sản phát triển bền vững,...

Với bộ tiêu chí đánh giá hiện nay, doanh nghiệp không còn được nhìn đơn thuần qua "đầu ra" của dự án, mà được đánh giá sâu hơn ở "nội lực" tạo ra dự án đó, bao gồm khả năng tích hợp công nghệ trong toàn bộ vòng đời phát triển, năng lực quản trị rủi ro và dòng tiền, mức độ tuân thủ các tiêu chuẩn phát triển bền vững (ESG), cũng như giá trị thực mà dự án tạo ra cho người sử dụng và cho cộng đồng.

Việc thiết lập các Top theo tiêu chí chuyên sâu sẽ tạo ra một cơ chế cạnh tranh mới. Những doanh nghiệp không nhất thiết phải đạt mức lợi nhuận cao nhất hay nhiều dự án nhất vẫn có thể được ghi nhận, nếu họ thể hiện năng lực vượt trội về đổi mới sáng tạo, phát triển xanh hay tạo ra các giá trị bền vững. Điều này đặc biệt quan trọng, bởi nó mở ra không gian cho những mô hình tiên phong, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào chất lượng, chiều sâu và giá trị dài hạn, thay vì chạy theo lợi ích ngắn hạn.

Và khi những tiêu chí này được hiện thực hóa một cách nhất quán, thị trường sẽ dần xuất hiện các mô hình phát triển mang tính dẫn dắt. Những doanh nghiệp được tôn vinh trong các nhóm tiêu chí đó có thể không phải là những "ông lớn" về quy mô, nhưng lại là những điển hình tiên phong - những chủ thể dám đi trước, thử nghiệm những hướng đi mới và tạo ra chuẩn mực mới cho thị trường. Chính họ sẽ là lực lượng góp phần định hình xu thế, dẫn dắt thị trường bất động sản vận động theo quỹ đạo phát triển hiện đại, bền vững và gắn chặt hơn với các mục tiêu dài hạn của quốc gia.

Vì vậy, Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II với vai trò nhận diện và tôn vinh những doanh nghiệp và mô hình phát triển có khả năng dẫn dắt trong giai đoạn mới thông qua hệ thống hạng mục và bộ tiêu chí minh bạch, khắt khe sẽ góp phần tạo ra hiệu ứng lan tỏa mang tính định hướng trong thị trường. Những mô hình được lựa chọn có thể trở thành các trường hợp tham chiếu thực tiễn, giúp làm rõ hơn cách thức các tiêu chuẩn phát triển được triển khai trong từng dự án cụ thể. Ở một mức độ nhất định, quá trình này tạo ra một kênh học hỏi gián tiếp giữa các doanh nghiệp. Thay vì tiếp cận các yêu cầu phát triển ở dạng lý thuyết, doanh nghiệp có thể quan sát, đối chiếu với những mô hình đã được kiểm chứng trong thực tế, từ đó điều chỉnh cách tiếp cận, lựa chọn chiến lược và tổ chức triển khai phù hợp hơn. Qua thời gian, nếu được duy trì một cách nhất quán, những thực hành này có thể góp phần hình thành các chuẩn mực mới và thúc đẩy quá trình thích ứng của thị trường theo hướng ngày càng chuyên nghiệp và bền vững hơn.

- Cuối cùng, ông kỳ vọng gì về vai trò và sự phát triển của cộng đồng doanh nghiệp bất động sản trong giai đoạn tới, nhất là trong bối cảnh Việt Nam đang đặt ra mục tiêu tăng trưởng 2 con số từ năm 2026 - 2030, và trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045?

GS. TS. Hoàng Văn Cường: Tôi kỳ vọng rằng trong giai đoạn tới, những chuyển biến tích cực trong tư duy và hành động của các doanh nghiệp bất động sản hiện nay sẽ tiếp tục được duy trì và ngày càng mang lại những kết quả rõ nét hơn, hướng tới góp phần phát triển thị trường theo hướng chuyên nghiệp, bền vững.

Và khi thị trường bất động sản phát triển chuyên nghiệp, bền vững, nó sẽ đóng góp thiết thực vào việc hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026 - 2030 và xa hơn là mục tiêu trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.

Bên cạnh đổi mới tư duy phát triển theo hướng dài hạn, coi trọng việc kiến tạo giá trị thay vì khai thác ngắn hạn; nâng cao năng lực tích hợp công nghệ, chuyển đổi số trong toàn bộ vòng đời dự án; tuân thủ và chủ động áp dụng các tiêu chuẩn phát triển xanh, bền vững cần trở thành yêu cầu bắt buộc; thì các doanh nghiệp cũng cần gắn chặt hơn với quy hoạch tổng thể và định hướng phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương, từng vùng, để mỗi dự án không chỉ mang lại hiệu quả kinh doanh riêng, mà còn góp phần tạo lập không gian phát triển đồng bộ, có khả năng lan tỏa. Khi hội tụ được những yếu tố đó, doanh nghiệp bất động sản không chỉ nâng cao năng lực cạnh tranh của mình, mà còn thực sự trở thành lực lượng quan trọng đóng góp vào việc hiện thực hóa các mục tiêu tăng trưởng và phát triển dài hạn của nền kinh tế./.

- Xin cảm ơn chuyên gia về cuộc trò chuyện!