Giữ lòng dân trên đất nóng: Bài 1 - Một phường gánh 120 dự án

Một đứa trẻ chào đời vào năm Khu đô thị số 9 (phường Điện Bàn Đông, TP. Đà Nẵng) được thỏa thuận địa điểm đầu tư nay đã bước sang tuổi hai mươi ba. Chừng ấy năm đủ để một con người lớn lên, dựng nhà, lập nghiệp... Điện Bàn Đông mới thành hình đã tiếp nhận khoảng 120 dự án cùng nhiều hồ sơ tồn tại qua các thời kỳ. Trước khối việc lớn ấy, cấp ủy và chính quyền phường bắt đầu từ điều gần dân nhất. Mỗi chủ trương cần được giải thích rõ. Mỗi quyền lợi cần được tính đúng. Và những đóng góp dù nhỏ của mỗi gia đình vào sự phát triển chung của đất nước đều được ghi nhận. Khi lòng dân đã thông, vướng mắc đất đai, hạ tầng được tháo gỡ, qua đó từng bước mở đường cho phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương.

Ở Khu đô thị số 9, có người đã chờ lâu đến mức quên cả tên dự án. Chị Nguyễn Thị Ngọc Hóa, sinh năm 1988, trú tổ dân phố Ngọc Bình, phường Điện Bàn Đông, TP. Đà Nẵng, kể rằng bà con chỉ quen gọi chung nơi mình sống bằng hai tiếng dự án. Cái tên có lúc nhạt đi trong trí nhớ, còn sự dang dở vẫn ở lại trong từng nếp sinh hoạt hằng ngày.

Khoảng năm 2006, khi gia đình bắt đầu gắn bó với mảnh đất này, chị Hóa còn là nữ sinh lớp 12. Gần hai mươi năm trôi qua, chị đã lấy chồng, có ba người con. Ngày ấy, chị là người con sống cùng những lo toan của gia đình. Bây giờ, đến lượt chị làm mẹ, tính chuyện chỗ ở lâu dài cho các con.

Trong quãng chờ ấy, cuộc sống vẫn phải đi qua từng mùa mưa. Tuyến đường trước nhà ngập nước khi mưa lớn, có lúc ô tô không thể qua lại. Những khoảng đất trống thành nơi tập kết rác, phế thải, gặp mùa mưa lại bốc mùi hôi. Chị Hóa đã phản ánh, phường xuống san ủi, dọn một khu vực. Chị mong đường sá, môi trường sống được bảo đảm hơn. Dự án chưa thể xong, nhưng mỗi ngày người dân vẫn cần một con đường để đi, một nơi sạch sẽ, an toàn để ở. 

Cách đó vài trăm mét, gia đình chị Lý Thị Thu cũng đã sống ở đây từ năm 2010. Mười sáu năm, căn nhà dần xuống cấp. Chị kể, vì nằm trong vùng dự án, việc sửa chữa, xây mới không thể tùy ý, gia đình chỉ cố sửa tạm để ở. Đến những đợt bão lớn, cả nhà lại phải sang nhà ngoại tránh trú.

Một căn nhà là nơi người ta tìm về khi mưa gió. Với chị Thu và bốn người con, có những lúc muốn được an toàn lại phải rời chính nhà mình. Sự chờ đợi in dấu trong căn nhà xuống cấp và trong những lần cả gia đình phải sang nhà ngoại tránh bão.

Gần hai mươi năm của chị Hóa, mười sáu năm của gia đình chị Thu, những quãng đời ấy nằm phía sau phần diện tích còn vướng trên bản đồ dự án. Muốn giải quyết phần mặt bằng ấy, chính quyền phải hiểu cả căn nguyên của hồ sơ lẫn những điều đang khiến từng gia đình chưa thể ổn định cuộc sống.

Khu đô thị số 9 được thỏa thuận địa điểm từ năm 2003, có quyết định thu hồi và giao đất từ năm 2005. Hơn hai thập niên sau, việc giải quyết phần mặt bằng còn lại vẫn phải lần về những câu chuyện cũ. Có thửa chuyển nhượng bằng giấy viết tay, thủ tục sang tên chưa trọn. Có nhà dựng trên đất khai hoang chưa được công nhận quyền sử dụng. Có phần đất gắn với nhà thờ tộc, miếu xóm, nơi một nét bút trên bản đồ không thể thay cho lịch sử mà nhiều thế hệ đã cùng gìn giữ.

Một dự án kéo dài cũng đi qua nhiều lần thay đổi chính sách, quy hoạch, địa giới và cơ quan xử lý. Người cán bộ hôm nay có khi phải tìm căn cứ cho những việc xảy ra từ trước khi mình nhận nhiệm vụ. Nguồn gốc thửa đất ra sao, đã qua những ai sử dụng, giấy tờ nào còn lưu lại, quyền lợi được xác định trên cơ sở nào. Từng điều phải được làm rõ mới có thể giải thích thấu đáo với người dân và đưa ra phương án có căn cứ.

Trong công việc ấy, lời kể của người dân giúp lần tìm lịch sử sử dụng đất, hồ sơ pháp lý giúp xác định quyền lợi. Lắng nghe và kiểm tra phải đi cùng nhau. Có hiểu nỗi lo của từng gia đình mới biết điều gì cần giải thích, có làm rõ căn cứ mới biết điều gì được giải quyết. Sự đồng thuận cần được gây dựng từ những việc cụ thể như thế.

Hồ sơ có thể cũ. Trách nhiệm với dân thì luôn mới! Phường Điện Bàn Đông mới thành hình đã tiếp nhận khoảng 120 dự án cùng nhiều hồ sơ tồn tại qua các thời kỳ. Có hồ sơ hơn mười năm, có hồ sơ trên hai mươi năm. Câu chuyện ở Khu đô thị số 9 vì thế nằm trong một khối việc lớn hơn nhiều. Nơi thiếu căn cứ xác định nguồn gốc, loại đất. Nơi chờ giá bồi thường, quỹ tái định cư. Nơi chủ đầu tư chưa bố trí được tiền. Nơi quy hoạch chung, quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết chưa thống nhất. Cùng một hiện trạng chưa bàn giao mặt bằng, nguyên nhân có thể rất khác nhau.

Từ thực tiễn đối thoại, phường đang tách rõ nhóm vướng nguồn gốc đất, nhóm chờ hạ tầng tái định cư, nhóm còn băn khoăn về chính sách và nhóm phụ thuộc nghĩa vụ của chủ đầu tư. Phân định như vậy để việc của cơ quan nào được giao đúng cơ quan ấy, trách nhiệm của doanh nghiệp được xác định rõ, từng gia đình hiểu phần việc còn chờ và căn cứ giải quyết quyền lợi của mình.

Những năm tháng đã qua không thể lấy lại. Bởi vậy, mỗi hồ sơ được giải quyết đến nơi đến chốn càng có ý nghĩa với người dân. Đó là cơ hội để một gia đình thu xếp lại chỗ ở, để những đứa con có nơi an cư, để chuyện ngày mai dần có một điểm tựa chắc chắn hơn những tháng năm đã đợi.

Tại Khu đô thị Mỹ Gia, khối phố Viêm Minh, phường Điện Bàn Đông, phần đất của vợ chồng ông Nguyễn Xong và bà Ngô Thị Khoẻ rộng hơn 5.044m². Đất đã theo gia đình qua nhiều mùa vụ, nhưng là đất nông nghiệp khai hoang nằm ngoài giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Để xác định quyền lợi, hồ sơ phải làm rõ nguồn gốc và quá trình sử dụng phần đất.

Giá trị bồi thường, hỗ trợ được xác định hơn 231,6 triệu đồng. Thực hiện kết luận của Chủ tịch UBND phường Nguyễn Thanh Vỹ tại Thông báo số 134 ngày 26/9/2025, phường và Chi nhánh Phát triển quỹ đất khu vực VI, khối phố Viêm Minh và Công ty TNHH Phú Gia Thịnh Quảng Nam tiếp tục làm việc với gia đình, giải thích căn cứ xác định quyền lợi đối với phần đất ngoài giấy chứng nhận.

"Gia đình tôi làm nông nên những thủ tục, giấy tờ về đất đai nhiều cái cũng không rành. Ban đầu nghe nói đất nằm ngoài sổ, rồi phải xác định nguồn gốc, căn cứ bồi thường, gia đình rất lo vì không biết phần đất mình canh tác lâu nay sẽ được giải quyết thế nào. Sau nhiều lần được cán bộ giải thích, chỉ rõ từng vấn đề, gia đình hiểu hơn nên cũng yên tâm. Khi đã hiểu rõ rồi thì vợ chồng tôi thống nhất nhận tiền bồi thường, hỗ trợ và bàn giao đất cho dự án", bà Khoẻ cho biết.

Phần đất hơn 5.044m² được gia đình thống nhất bàn giao sau quá trình ấy. Từ điều chưa hiểu đến quyết định chấp thuận phương án, câu chuyện ở Mỹ Gia cho thấy sức thuyết phục của việc giải thích đến nơi đến chốn những vấn đề gắn với quyền lợi của người dân.

Trao đổi với Reatimes, ông Cao Lê Quang Phương, Phó Giám đốc Công ty TNHH Phú Gia Thịnh Quảng Nam, cho biết doanh nghiệp đã chủ động ký quỹ, bố trí kinh phí giải phóng mặt bằng và chuẩn bị nguồn tín dụng để tiếp tục thực hiện dự án.

Đến nay, khoảng 95% diện tích Khu đô thị Mỹ Gia đã được bàn giao mặt bằng; các thủ tục về môi trường, thiết kế, phòng cháy, chữa cháy đã được thực hiện. Quyết định số 3980 ngày 4/9/2026 của UBND thành phố Đà Nẵng cho phép tiếp tục thực hiện thủ tục giao đất, cho thuê đất, tạo thêm cơ sở để dự án tiếp tục triển khai.

Ông Phương ghi nhận sự phối hợp của các sở, ngành thành phố, UBND phường Điện Bàn Đông và Chi nhánh khu vực VI thuộc Trung tâm Phát triển quỹ đất trong việc hỗ trợ doanh nghiệp tháo gỡ thủ tục, giải phóng mặt bằng. Cùng với sự hỗ trợ ấy là trách nhiệm của nhà đầu tư đối với những phần đất người dân đã bàn giao.

"Chúng tôi luôn ý thức rằng khi người dân đã mở lối, doanh nghiệp càng phải nỗ lực để biến sự đồng thuận đó thành tiến độ thực tế trên công trường. Niềm tin không đến từ lời hứa, mà được bồi đắp bằng những việc đã làm và những kết quả có thể kiểm chứng", ông Cao Lê Quang Phương bày tỏ.

Điện Bàn Đông được hợp thành từ 5 phường cũ. Phường mới có địa giới rộng hơn, dân số đông hơn và một vùng đô thị đang mở về phía sông Cổ Cò, ven biển, Điện Nam và Điện Ngọc, Điện Dương. Đi cùng địa bàn ấy là khoảng 120 dự án, phần lớn dùng vốn ngoài ngân sách. 

Trong số 28 vụ việc, dự án phức tạp của tỉnh Quảng Nam trước đây, có 20 vụ việc trên địa bàn Điện Bàn Đông. Những tồn tại ấy đặt lên bộ máy mới yêu cầu phải bám sát từng hồ sơ, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan có thẩm quyền để tìm hướng giải quyết.

Trong khoảng 120 dự án trên địa bàn thì 81 dự án thuộc kế hoạch tháo gỡ khó khăn của thành phố, gồm 7 dự án du lịch nghỉ dưỡng và 74 khu dân cư, khu đô thị. Một phạm vi công việc khác gồm 54 dự án được phường lập kế hoạch chi tiết theo Quyết định số 1049 ngày 25/3/2026. Chúng là hai lớp công việc giúp bộ máy xác định dự án đang mắc ở đâu, việc nào thuộc phường, việc nào cần thành phố giải quyết và phần nào doanh nghiệp cần chủ động hoàn thành.

Từ khi mô hình chính quyền hai cấp vận hành, 27 phương án bồi thường, hỗ trợ đã được phê duyệt, quyết định thu hồi đất được ban hành đối với 75 trường hợp và hơn 50 cuộc đối thoại, vận động đã diễn ra. Đặt cạnh khoảng 120 dự án, những con số ấy cho thấy bộ máy cơ sở đang đi vào từng lớp hồ sơ với khối lượng công việc rất lớn.

Tại buổi làm việc với Đảng ủy phường Điện Bàn Đông ngày 16/9/2026, ông Nguyễn Đình Vĩnh, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP. Đà Nẵng ghi nhận những kết quả địa phương đạt được trong chín tháng đầu năm.

Đối với các dự án lớn, ông Nguyễn Đình Vĩnh cho biết thành phố sẽ chỉ đạo HĐND, UBND, các sở, ngành và các đơn vị liên quan phân công phụ trách địa bàn, tổ chức trao đổi, làm việc chuyên đề để xử lý từng nhóm vấn đề cụ thể.

Theo ông Nguyễn Đình Vĩnh, việc tháo gỡ cần bắt đầu từ những vướng mắc riêng của từng dự án, từ đó xác định rõ cách làm và trình tự xử lý phù hợp. "Không thể đem một khuôn mẫu để xử lý cho tất cả", ông Vĩnh nhấn mạnh.

Ở cấp phường, theo ông Nguyễn Thanh Vỹ, Chủ tịch UBND phường Điện Bàn Đông, cái khó không nằm ở việc nhớ hết 120 cái tên. Nó nằm ở khả năng làm cho mỗi hồ sơ có một người theo, mỗi điểm nghẽn có một địa chỉ và mỗi kiến nghị đã chuyển đi vẫn được cập nhật đến kết quả. Phường không quyết thay sở, ngành nhưng giữ vai trò đầu mối gần dân nhất, nối câu hỏi của người dân với cơ quan có thẩm quyền trả lời. Chính sự liên tục ấy làm cho bộ máy mới gần dân hơn trong từng hồ sơ cụ thể.

"Bà con đã chờ từ trước ngày phường mới ra đời nên bộ máy mới xác định phải tiếp nhận cả hồ sơ lẫn trách nhiệm theo đến kết quả. Việc thuộc phường được giao rõ người thực hiện. Việc chuyển thành phố vẫn có đầu mối theo dõi. Mỗi lần người dân hỏi, cán bộ phải cập nhật được hồ sơ", ông Nguyễn Thanh Vỹ khẳng định.

Một phường mới tiếp nhận những hồ sơ cũ cũng là tiếp nhận những năm tháng chờ đợi của người dân. Ở phường Điện Bàn Đông, cấp ủy và chính quyền đang bắt đầu từ trách nhiệm ấy, kiên trì đối thoại, lần tìm căn cứ và theo sát từng phần việc cần tháo gỡ. Sự gần dân có sức nặng khi những điều người dân còn lo lắng trở thành công việc được cán bộ nhận trách nhiệm giải quyết.

Khoảng 120 dự án là một khối việc lớn. Nhưng ý nghĩa của mỗi việc được giải quyết thấu đáo lại nằm trong cuộc sống của từng gia đình. Việc yên dân chính là biết bền bỉ nối chủ trương với những mong mỏi đời thường ấy, để cùng với những con đường, những khu phố đang mở ra, người dân có thêm chỗ dựa để yên tâm dựng xây cuộc sống.