GS. TS. Hoàng Văn Cường: Vĩnh Long đang hội tụ đầy đủ điều kiện để phát triển các đô thị đáng sống trong giai đoạn tới

Trong không gian phát triển mới sau hợp nhất, Vĩnh Long không chỉ có cơ hội mở rộng quy mô kinh tế mà còn đứng trước thời điểm quan trọng để tái định vị mô hình tăng trưởng. Theo GS. TS. Hoàng Văn Cường, với lợi thế về vị trí địa kinh tế, hệ sinh thái tự nhiên và dư địa phát triển còn rất lớn, địa phương đang hội tụ đầy đủ điều kiện để hình thành các đô thị đáng sống, qua đó tạo động lực cho quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thu hút nguồn lực chất lượng cao và bứt phá trở thành cực tăng trưởng mới của Đồng bằng sông Cửu Long.

❃ ❃ ❃

Vĩnh Long trong không gian phát triển mới của Đồng bằng sông Cửu Long

Sáng 03/7, tại tỉnh Vĩnh Long, dưới sự chỉ đạo của Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, Viện Nghiên cứu Bất động sản Việt Nam (VIRES) và Tạp chí điện tử Bất động sản Việt Nam (Reatimes) phối hợp tổ chức Hội thảo: "Vĩnh Long trong không gian phát triển mới: Động lực đô thị hóa và cơ hội kiến tạo chuẩn sống thế hệ mới".

Phát biểu tại hội thảo, GS. TS. Hoàng Văn Cường, Đại biểu Quốc hội khóa XIV và XV, Phó Chủ tịch Hội đồng Giáo sư Nhà nước, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam cho rằng, xét trên nhiều chỉ tiêu kinh tế - xã hội, Vĩnh Long vẫn đang ở mức xuất phát khá thấp. Hiện quy mô GRDP của tỉnh đứng thứ 4/5 địa phương trong khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, chỉ xếp trên Cà Mau; trong khi GRDP bình quân đầu người đứng thứ 3/5. Giai đoạn 2021 - 2025, tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân đạt khoảng 5,58%, thấp hơn mức bình quân của vùng Đồng bằng sông Cửu Long (5,86%) và của cả nước (6,51%). Đáng chú ý, tỷ lệ đô thị hóa mới đạt khoảng 17,8%, thấp hơn đáng kể so với mức bình quân của vùng (28,6%) và cả nước (44%).

Theo GS. TS. Hoàng Văn Cường, những con số này phản ánh khá rõ điểm xuất phát của địa phương, nhưng đồng thời cũng cho thấy dư địa phát triển còn rất lớn. Một trong những nguyên nhân là do trước đây Vĩnh Long, Bến Tre và Trà Vinh phát triển tương đối độc lập. Mỗi địa phương đều có lợi thế riêng nhưng chưa được kết nối hiệu quả để hình thành một không gian kinh tế thống nhất và phát huy sức mạnh cộng hưởng.

Chính vì vậy, theo chuyên gia, việc hợp nhất 3 địa phương không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tái cấu trúc không gian phát triển. Khi cùng nằm trong một không gian kinh tế chung, những lợi thế vốn phân tán nay có điều kiện bổ trợ, bù đắp và cộng hưởng lẫn nhau. Không gian phát triển được mở rộng, các điểm nghẽn về kết nối từng bước được tháo gỡ, tạo tiền đề hình thành các chuỗi liên kết kinh tế quy mô lớn. Chẳng hạn, Bến Tre có điều kiện kết nối thuận lợi hơn với vùng nội địa và các trung tâm tiêu thụ, chế biến; trong khi Vĩnh Long phát huy vai trò trung tâm kết nối giữa Bến Tre và Trà Vinh, tạo nền tảng cho sự phát triển đồng bộ của toàn vùng.

"Từng địa phương có thể còn những hạn chế nhất định, nhưng khi được đặt trong một không gian phát triển thống nhất, những hạn chế đó sẽ được bù đắp bằng lợi thế của địa phương khác", GS. TS. Hoàng Văn Cường nhấn mạnh. Theo ông, hiệu ứng cộng hưởng sau hợp nhất không chỉ mở rộng dư địa tăng trưởng mà còn tạo ra những động lực mới để Vĩnh Long bứt phá, hướng tới trở thành một cực tăng trưởng năng động của Đồng bằng sông Cửu Long trong giai đoạn phát triển mới.

Bên cạnh lợi thế mở rộng không gian phát triển sau hợp nhất, GS. TS. Hoàng Văn Cường cho rằng Vĩnh Long đang đứng trước cơ hội rất lớn để định vị một mô hình phát triển mới, dựa trên lợi thế sinh thái, vị trí địa kinh tế và xu hướng phát triển bền vững của thế giới.

Vĩnh Long đang đứng trước cơ hội rất lớn để định vị một mô hình phát triển mới, dựa trên lợi thế sinh thái, vị trí địa kinh tế và xu hướng phát triển bền vững của thế giới.

GS. TS. Hoàng Văn Cường

Theo ông, trong bối cảnh hiện nay, phát triển xanh theo các tiêu chuẩn ESG không còn là một lựa chọn, mà đã trở thành tiêu chuẩn cạnh tranh mới của nền kinh tế. "Đây là yếu tố quyết định năng lực thu hút đầu tư, đồng thời là điều kiện để sản phẩm, hàng hóa thâm nhập và đứng vững trên các thị trường quốc tế. Nếu không đáp ứng các tiêu chuẩn ESG, khả năng tiếp cận dòng vốn chất lượng cao cũng như các thị trường xuất khẩu sẽ ngày càng bị thu hẹp", ông nhấn mạnh.

Ở góc độ này, GS. TS. Hoàng Văn Cường cho rằng Vĩnh Long đang sở hữu những lợi thế phát triển mà không nhiều địa phương có được. Trong khi nhiều đô thị lớn phải đầu tư nguồn lực rất lớn để cải tạo môi trường, gia tăng không gian xanh và hoàn thiện hạ tầng nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững, thì Vĩnh Long vẫn gìn giữ được hệ sinh thái tự nhiên quý giá. Sau khi hợp nhất, địa phương hình thành một không gian phát triển đặc biệt với ba mặt giáp sông, một mặt hướng biển, hội tụ hệ sinh thái sông nước đặc trưng cùng tỷ lệ không gian xanh lớn.

Theo GS. TS. Hoàng Văn Cường, chính những điều kiện tự nhiên này tạo nên nền tảng để Vĩnh Long theo đuổi mô hình phát triển xanh dựa trên các tiêu chuẩn ESG. Nếu được khai thác đúng hướng, những lợi thế vốn có sẽ không chỉ là tài nguyên thiên nhiên, mà còn trở thành lợi thế cạnh tranh khác biệt, góp phần nâng cao sức hấp dẫn đối với các dòng vốn đầu tư chất lượng cao, mở rộng khả năng hội nhập và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong dài hạn.

Không chỉ có lợi thế về sinh thái, GS. TS. Hoàng Văn Cường còn đánh giá cao vị trí địa kinh tế của Vĩnh Long trong không gian phát triển mới. Theo ông, sau khi mở rộng địa giới, địa phương gần như nằm ở vị trí trung tâm của Đồng bằng sông Cửu Long, đồng thời kết nối trực tiếp với vùng Đông Nam Bộ, qua đó có điều kiện hưởng lợi từ cả hai cực tăng trưởng.

Đáng chú ý, Vĩnh Long là địa phương hội tụ đầy đủ 3 không gian phát triển đặc trưng của Đồng bằng sông Cửu Long gồm nông nghiệp, sông nước và biển. Đây là lợi thế để địa phương phát triển đồng thời kinh tế nông nghiệp, kinh tế sông nước và kinh tế biển, đồng thời hình thành các chuỗi giá trị liên kết giữa sản xuất, chế biến, logistics và dịch vụ.

Vĩnh Long cũng có nhiều điều kiện để phát triển thành trung tâm logistics của khu vực nhờ khả năng kết nối đa phương thức giữa đường bộ, đường thủy và cảng biển. Cùng với đó, hệ thống hạ tầng giao thông đang từng bước hoàn thiện theo hướng kết nối đồng bộ các trục dọc, trục ngang, tạo thành mạng lưới liên kết khép kín, mở rộng không gian giao thương của địa phương.

Ông cũng cho rằng, việc nằm tại điểm giao cắt của các hành lang kinh tế quan trọng và kết nối với các tuyến thương mại quốc tế sẽ tạo thêm dư địa tăng trưởng, giúp Vĩnh Long từng bước trở thành trung tâm chế biến, logistics, thương mại, dịch vụ và du lịch của khu vực.

"Vĩnh Long đang đứng trước cơ hội thuận lợi để thực hiện quá trình chuyển dịch này. Những thay đổi về hạ tầng giao thông, không gian phát triển sau hợp nhất cùng lợi thế kết nối vùng sẽ tạo điều kiện để địa phương vượt ra khỏi mô hình phát triển thuần nông, hướng tới nền nông nghiệp hiện đại gắn với chế biến sâu, logistics, thương mại, dịch vụ và du lịch. Đây sẽ là những lĩnh vực tạo ra giá trị gia tăng cao và trở thành nền tảng cho tăng trưởng dài hạn", GS. TS. Hoàng Văn Cường nhìn nhận.

Không gian phát triển mới mở đường cho Vĩnh Long kiến tạo các đô thị đáng sống

Từ những lợi thế về vị trí địa kinh tế, không gian sinh thái và hạ tầng kết nối, GS. TS. Hoàng Văn Cường cho rằng Vĩnh Long đang hội tụ đầy đủ điều kiện để phát triển các đô thị đáng sống trong giai đoạn tới. Theo ông, khi không gian phát triển được mở rộng và cơ cấu kinh tế từng bước chuyển dịch theo hướng hiện đại, địa phương sẽ có cơ hội thu hút dòng vốn đầu tư, doanh nghiệp và lực lượng lao động chất lượng cao, qua đó hình thành một lớp cư dân mới với những yêu cầu ngày càng cao về môi trường sống và chất lượng đô thị.

Động lực cho quá trình chuyển dịch đó đang vô cùng rõ nét khi Vĩnh Long sở hữu vị trí kết nối thuận lợi với các trung tâm tăng trưởng lớn. Địa phương chỉ cách Cần Thơ khoảng 30km và TP.HCM khoảng 100km, tạo lợi thế trong liên kết vùng, phát triển dịch vụ, thu hút khách du lịch cũng như dòng lao động chất lượng cao.

Không chỉ vậy, Vĩnh Long cũng ghi nhận những tín hiệu tích cực từ xu hướng dịch chuyển dân cư. Theo GS. TS. Hoàng Văn Cường, tỷ lệ nhập cư của địa phương trong giai đoạn 2021 - 2024 đã tăng từ khoảng 2,75 lên 4,1%. Dù chưa phải là con số lớn, nhưng xu hướng gia tăng này cho thấy Vĩnh Long đang từng bước trở thành điểm đến hấp dẫn đối với người dân và nhà đầu tư. Đây không chỉ là dấu hiệu của sức hút ngày càng lớn về môi trường sống, mà còn phản ánh kỳ vọng của thị trường vào triển vọng phát triển của địa phương trong không gian phát triển mới.

Sự chuyển dịch về cơ cấu kinh tế và dòng dân cư cũng đặt ra yêu cầu phải đổi mới tư duy phát triển đô thị tại Vĩnh Long. Theo GS. TS. Hoàng Văn Cường, đô thị không thể phát triển bền vững nếu chỉ được tạo dựng từ quy hoạch hay những công trình kiến trúc đẹp. Nền tảng của một đô thị hiện đại phải là một cơ cấu kinh tế đủ mạnh để tạo việc làm, thu hút doanh nghiệp, cư dân, khách du lịch và các dịch vụ chất lượng cao. Nói cách khác, quy hoạch đô thị phải luôn đi trước một bước, nhưng đồng thời phải bám sát xu hướng phát triển kinh tế và nhu cầu thực của thị trường.

Từ quan điểm đó, GS. TS. Hoàng Văn Cường cho rằng, thay vì phát triển theo mô hình một đô thị trung tâm với các đô thị vệ tinh phụ thuộc, nơi đây cần hình thành mạng lưới các đô thị liên kết, trong đó mỗi đô thị đảm nhiệm một vai trò, chức năng riêng, bổ trợ cho nhau trong một không gian phát triển thống nhất. Đây cũng là mô hình phù hợp với điều kiện tự nhiên, mạng lưới giao thông và xu hướng liên kết vùng đang rõ nét.

Chẳng hạn, khu vực Bình Minh với lợi thế tiếp giáp sông Hậu và liền kề Cần Thơ có thể phát triển theo hướng đô thị bổ trợ, chia sẻ các chức năng với đô thị trung tâm của vùng. Trong khi đó, khu vực trung tâm Vĩnh Long, với lợi thế về cảnh quan sinh thái, vị trí kết nối và nằm trên hành lang tuyến đường sắt TP.HCM - Cần Thơ theo quy hoạch, có nhiều điều kiện để phát triển thành đô thị sinh thái, đô thị đáng sống theo các tiêu chuẩn mới.

"Trong xu hướng người dân ngày càng ưu tiên những không gian sống xanh, an toàn và bền vững, Vĩnh Long hoàn toàn có cơ hội trở thành điểm đến của dòng cư dân chất lượng cao, đặc biệt là từ TP.HCM và các đô thị lớn", GS. TS. Hoàng Văn Cường nhận định. Theo ông, đây không chỉ là động lực thúc đẩy quá trình đô thị hóa mà còn góp phần nâng cao giá trị bất động sản, mở rộng không gian kinh tế và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững của địa phương trong dài hạn.

Tuy nhiên, để những định hướng phát triển đó không chỉ dừng lại ở quy hoạch hay tầm nhìn, theo GS. TS. Hoàng Văn Cường, cần có những chủ thể đủ năng lực để hiện thực hóa không gian phát triển mới. Trong đó, vai trò của các doanh nghiệp bất động sản và các nhà đầu tư chiến lược là đặc biệt quan trọng. Ông cho rằng doanh nghiệp không nên chờ đến khi mọi điều kiện đã hoàn thiện mới triển khai dự án, mà cần đi trước một bước để kiến tạo không gian phát triển, tạo sức hút cho thị trường và dẫn dắt quá trình hình thành các cực tăng trưởng mới.

Để khu vực tư nhân thực sự phát huy vai trò "người mở đường", điều kiện tiên quyết là Vĩnh Long phải xây dựng được một cơ chế thu hút đầu tư đủ thông thoáng, minh bạch và có sức cạnh tranh. GS.TS. Hoàng Văn Cường phân tích, Đồng bằng sông Cửu Long có nhu cầu đầu tư hạ tầng rất lớn, trong khi chi phí xây dựng cao do đặc thù địa chất yếu và hệ thống sông ngòi dày đặc. Bởi vậy, nếu chỉ trông chờ vào nguồn lực ngân sách nhà nước thì rất khó đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Theo ông, xu hướng tất yếu là phải huy động mạnh mẽ nguồn lực xã hội thông qua khu vực tư nhân và các mô hình hợp tác công - tư. Song, điều quan trọng không phải là thu hút đầu tư bằng mọi giá, mà phải lựa chọn được những doanh nghiệp có năng lực tài chính, tầm nhìn dài hạn, khả năng kết nối các nguồn lực quốc tế và tạo hiệu ứng lan tỏa cho toàn bộ nền kinh tế địa phương.

GS. TS. Hoàng Văn Cường cũng lưu ý, Vĩnh Long không nên chỉ đặt mục tiêu tối đa hóa nguồn thu từ đất trong ngắn hạn. Theo ông, giá trị lớn nhất mà một nhà đầu tư chiến lược mang lại không nằm ở khoản tiền sử dụng đất, mà ở khả năng kiến tạo hệ sinh thái phát triển, thu hút các nhà đầu tư thứ cấp, tạo việc làm, mở rộng nguồn thu ngân sách và nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương trong dài hạn.

"Nếu xây dựng được cơ chế lựa chọn nhà đầu tư minh bạch, có trọng tâm, ưu tiên những doanh nghiệp thực sự có uy tín và năng lực, tôi tin rằng các lợi thế của Vĩnh Long sẽ nhanh chóng được chuyển hóa thành động lực phát triển", GS. TS. Hoàng Văn Cường nhấn mạnh và cho rằng, đây sẽ là nền tảng để địa phương thu hút các dự án quy mô lớn, tạo hiệu ứng lan tỏa và từng bước khẳng định vai trò là một cực tăng trưởng mới của Đồng bằng sông Cửu Long./.