GS.TSKH. NGND. Vũ Minh Giang: Vĩnh Long có thể vươn lên thành cực tăng trưởng nếu biết chuyển hóa các giá trị truyền thống thành nguồn lực phát triển

Theo GS.TSKH. NGND. Vũ Minh Giang, muốn phát triển bền vững, Vĩnh Long không thể chỉ dựa vào hạ tầng hay các dự án đầu tư mà phải đặt văn hóa và con người ở vị trí trung tâm. Với nền tảng lịch sử, môi trường sống, bản sắc văn hóa và chất lượng con người, địa phương đang sở hữu những lợi thế khác biệt để hình thành một cực tăng trưởng mới nếu biết chuyển hóa các giá trị truyền thống thành nguồn lực phát triển.

Văn hóa là nền móng của phát triển bền vững

Phát biểu tại Hội thảo "Vĩnh Long trong không gian phát triển mới: Động lực đô thị hóa và cơ hội kiến tạo chuẩn sống thế hệ mới" do Viện Nghiên cứu Bất động sản Việt Nam (VIRES) và Tạp chí điện tử Bất động sản Việt Nam (Reatimes) phối hợp tổ chức sáng 3/7, GS.TSKH. NGND. Vũ Minh Giang, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo Đại học Quốc gia Hà Nội, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa Quốc gia cho rằng, trong mọi chiến lược phát triển, văn hóa và con người phải được đặt ở vị trí trung tâm.

Theo ông, phát triển không chỉ được nhìn nhận dưới góc độ đầu tư hay tăng trưởng kinh tế mà cần được xây dựng trên nền tảng văn hóa. Đây cũng là tinh thần xuyên suốt trong các chủ trương lớn của Đảng - khi coi văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, còn con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển bền vững.

Ông phân tích, từ đầu thập niên 1990, mô hình phát triển bền vững trên thế giới được xây dựng dựa trên ba trụ cột là kinh tế, xã hội và môi trường. Tuy nhiên, trong điều kiện Việt Nam, cách tiếp cận này cần được bổ sung để phù hợp với đặc điểm lịch sử, văn hóa và thể chế.

"Nếu hình dung quốc gia như một ngôi nhà thì ba trụ cột kinh tế, xã hội và môi trường là phần kết cấu. Nhưng chỉ có kết cấu thì chưa đủ, một ngôi nhà hoàn chỉnh còn cần đến mái nhà và nền móng. Chính vì vậy, tại Việt Nam, thể chế được xem là mái nhà bảo đảm sự vận hành của toàn bộ hệ thống; còn văn hóa chính là nền móng quyết định sức sống và sự bền vững của quá trình phát triển", ông nói.

Nếu hình dung quốc gia như một ngôi nhà thì ba trụ cột kinh tế, xã hội và môi trường là phần kết cấu. Nhưng chỉ có kết cấu thì chưa đủ, một ngôi nhà hoàn chỉnh còn cần đến mái nhà và nền móng. Vì vậy, tại Việt Nam, thể chế được xem là mái nhà bảo đảm sự vận hành của toàn bộ hệ thống; còn văn hóa chính là nền móng quyết định sức sống và sự bền vững.

GS.TSKH. NGND. Vũ Minh Giang

Từ góc nhìn đó, GS. Vũ Minh Giang cho rằng Vĩnh Long đang hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để bứt phá nếu biết phát huy đồng bộ các giá trị về lịch sử, văn hóa, xã hội và môi trường sống.

Theo ông, địa phương có 5 lợi thế nổi bật.

Thứ nhất là không gian sống thân thiện, bình yên và giàu tính nhân văn - yếu tố ngày càng có giá trị khi nhiều đô thị lớn phải đối mặt với áp lực dân số, ô nhiễm và suy giảm chất lượng sống. Một môi trường sống an lành sẽ là lợi thế để thu hút cư dân, nguồn nhân lực chất lượng cao và các nhà đầu tư dài hạn.

Thứ hai là sự kết hợp giữa nét bình yên đặc trưng với những trung tâm phát triển năng động, tạo nên sự cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và gìn giữ chất lượng sống, hình thành diện mạo của một đô thị hiện đại nhưng vẫn bảo tồn được bản sắc.

Thứ ba là môi trường sinh thái sông nước đặc trưng với hệ thống sông ngòi dày đặc, cảnh quan trong lành và điều kiện tự nhiên thuận lợi. Đây không chỉ là lợi thế về chất lượng sống mà còn mở ra dư địa phát triển du lịch, kinh tế xanh và các mô hình đô thị sinh thái.

Thứ tư là triển vọng thu hút dòng vốn đầu tư dài hạn. Theo GS. Vũ Minh Giang, tư duy đầu tư hiện nay đã thay đổi khi các nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến những địa phương có môi trường sống tốt, tiềm năng phát triển bền vững và khả năng đồng hành lâu dài.

Lợi thế thứ năm là giá trị địa linh và phong thủy của vùng đất. Theo ông, Vĩnh Long nằm giữa hai nhánh sông lớn, tạo nên không gian hội tụ sinh khí và từ lâu đã sản sinh nhiều nhân vật có đóng góp quan trọng cho đất nước trên các lĩnh vực chính trị, văn hóa và xã hội.

Phân tích sâu hơn về chiều sâu văn hóa, GS. Vũ Minh Giang cho biết Vĩnh Long là vùng đất giàu truyền thống lịch sử, được bồi đắp từ không gian văn hóa sông nước Nam Bộ. Tên gọi Long Hồ trước đây tượng trưng cho sự trù phú và hội tụ sinh khí; đến năm 1832, dưới triều vua Minh Mạng, địa danh Vĩnh Long được xác lập với ý nghĩa về sự trường tồn, thịnh vượng.

Ngoài ra, chính môi trường sinh thái sông nước đã góp phần hình thành nên một cộng đồng cởi mở, hiền hòa, nghĩa tình, giàu sức sống và có khả năng thích ứng cao. Đây là nguồn lực quan trọng cho chặng đường phát triển tiếp theo.

Cùng với đó, vị trí là đầu mối giao thương của khu vực Đồng bằng sông Cửu Long cũng giúp Vĩnh Long có thêm lợi thế để lan tỏa các động lực tăng trưởng trong không gian phát triển mới.

Biến lịch sử và văn hóa thành lợi thế cạnh tranh, thay vì chỉ gìn giữ để ngợi ca

Theo GS. Vũ Minh Giang, lịch sử và văn hóa sẽ không tự trở thành động lực phát triển nếu chỉ được bảo tồn một cách thụ động. Ông cho rằng, những giá trị ấy có thể trở thành nguồn lực thúc đẩy tăng trưởng, nhưng cũng có thể trở thành lực cản nếu chỉ dừng lại ở việc hoài niệm. Điều quan trọng là phải coi lịch sử là động lực phát triển và xem văn hóa như một loại tài nguyên đặc biệt để chuyển hóa thành các sản phẩm, giá trị mới có khả năng tạo ra tăng trưởng bền vững.

Để làm được điều đó, theo ông, địa phương cần có tư duy khai thác mới, biết quy tụ đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học và các nhà đầu tư có tâm, có tầm để cùng kiến tạo những mô hình phát triển phù hợp.

Bên cạnh văn hóa và lịch sử, GS. Vũ Minh Giang cũng nhấn mạnh yếu tố con người - một loại tài sản quý giá nhất của Vĩnh Long.

Ông cho rằng, sau khi mở rộng không gian phát triển, địa phương hội tụ nhiều phẩm chất nổi bật của con người vùng đất mới, từ sự kiên cường, bản lĩnh của người Bến Tre (cũ) đến sự năng động, linh hoạt và khả năng thích ứng của người Vĩnh Long (cũ). Đây sẽ là nguồn lực đặc biệt quan trọng cho chặng đường phát triển sắp tới.

"Văn hóa và lịch sử không phải để chỉ ngợi ca hay chiêm ngưỡng, mà phải được chuyển hóa thành lợi thế cạnh tranh và nguồn lực phát triển. Nếu làm được điều đó, Vĩnh Long hoàn toàn có cơ hội bứt phá, trở thành một cực tăng trưởng mới của khu vực", GS. Vũ Minh Giang nhấn mạnh.

Văn hóa và lịch sử không phải để chỉ ngợi ca hay chiêm ngưỡng, mà phải được chuyển hóa thành lợi thế cạnh tranh và nguồn lực phát triển. Nếu làm được điều đó, Vĩnh Long hoàn toàn có cơ hội bứt phá, trở thành một cực tăng trưởng mới của khu vực.

GS. TSKH. NGND. Vũ Minh Giang

Từ đó, ông đưa ra hai gợi mở đối với địa phương.

Thứ nhất, Vĩnh Long cần quảng bá mạnh mẽ, bài bản và sinh động hơn các giá trị lịch sử, văn hóa và con người nhằm khẳng định bản sắc riêng, đồng thời nâng cao sức hấp dẫn đối với du khách, nhà đầu tư và cộng đồng trong nước, quốc tế.

Thứ hai, địa phương cần chủ động chuẩn bị cho các dấu mốc quan trọng như 300 năm hình thành Long Hồ và 200 năm thành lập tỉnh Vĩnh Long. Theo GS. Vũ Minh Giang, đây không chỉ là dịp tôn vinh truyền thống lịch sử, văn hóa mà còn là cơ hội để quảng bá hình ảnh, khẳng định vị thế và mở ra những động lực phát triển mới trong tương lai./.