"Kinh tế bạc": Khơi mở động lực tăng trưởng mới từ xu hướng già hóa dân số
Già hóa dân số đang mở ra một không gian tăng trưởng mới cho kinh tế Việt Nam, từ sự gia tăng nhu cầu tiêu dùng, dịch vụ đến khả năng tiếp tục đóng góp của người cao tuổi. Tuy nhiên, để kinh tế bạc phát triển tương xứng với tiềm năng, cần tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, nguồn lực và tổ chức thị trường, tạo nền tảng hình thành một hệ sinh thái phát triển đồng bộ, bền vững.
***
“Tuổi già nhưng chí không già / Góp phần xây dựng nước nhà phồn vinh”. Lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh về tinh thần cống hiến của người cao tuổi càng mang ý nghĩa sâu sắc trong bối cảnh Việt Nam đang già hóa dân số nhanh chóng. Với trí tuệ, kinh nghiệm và vốn sống tích lũy qua nhiều thế hệ, người cao tuổi là nguồn lực quý báu cần tiếp tục được chăm lo, phát huy trong tiến trình phát triển đất nước.
Tại cuộc gặp mặt đại biểu người cao tuổi tiêu biểu nhân kỷ niệm 85 năm Ngày truyền thống Người cao tuổi Việt Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Một quốc gia biết chăm lo và phát huy người cao tuổi là quốc gia biết trân trọng cội nguồn, biết sử dụng nguồn lực xã hội một cách bền vững”[1].
Đặt trong bối cảnh già hóa dân số, quan điểm này gợi mở yêu cầu nhìn nhận đầy đủ hơn vai trò của người cao tuổi đối với sự phát triển kinh tế - xã hội. Sự gia tăng quy mô và tuổi thọ của nhóm dân số này kéo theo những nhu cầu mới về chăm sóc sức khỏe, nhà ở và dịch vụ nâng cao chất lượng sống; đồng thời, tri thức, kinh nghiệm và khả năng tiếp tục đóng góp của người cao tuổi vẫn là nguồn lực quan trọng đối với nền kinh tế. Những chuyển dịch đó đang tạo cơ sở hình thành các thị trường và mô hình kinh doanh mới, mở ra dư địa phát triển cho kinh tế bạc.
Dẫu vậy, sự gia tăng nhu cầu và nguồn lực người cao tuổi mới chỉ tạo ra tiềm năng, chưa đủ bảo đảm kinh tế bạc trở thành một động lực tăng trưởng thực chất. Khoảng cách giữa nhu cầu thị trường với khả năng cung ứng dịch vụ, huy động đầu tư và phát huy nguồn lực người cao tuổi đặt ra yêu cầu kiến tạo một hệ sinh thái kinh tế bạc đồng bộ, đủ sức kết nối các ngành, lĩnh vực và chuyển hóa cơ hội thành giá trị kinh tế.
Già hóa dân số và yêu cầu đặt kinh tế bạc trong tổng thể đổi mới mô hình phát triển đất nước
Kết quả Điều tra dân số và nhà ở giữa kỳ năm 2024 của Cục Thống kê cho thấy, Việt Nam có khoảng 14,2 triệu người từ 60 tuổi trở lên.[2} Đến năm 2026, theo thông tin công bố tại Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc ngày 16/11 (Hội nghị), con số này đã tăng lên gần 16,5 triệu người. Đáng chú ý, theo báo cáo Dự báo dân số Việt Nam giai đoạn 2024 - 2074 của Cục Thống kê, quy mô dân số từ 60 tuổi trở lên dự kiến đạt 20,9 triệu người vào năm 2034, trong khi thời kỳ cơ cấu dân số vàng sẽ kết thúc vào năm 2036, sớm hơn 3 năm so với dự báo năm 2019.[3]
Không chỉ gia tăng nhanh về quy mô, quá trình chuyển đổi cơ cấu dân số tại Việt Nam còn diễn ra trong khoảng thời gian ngắn hơn đáng kể so với nhiều nền kinh tế phát triển. Tại Hội nghị, Bà Pauline Tamesis, Điều phối viên Thường trú Liên Hợp Quốc tại Việt Nam cho biết, Pháp mất khoảng 115 năm, Hoa Kỳ mất 69 năm để chuyển từ xã hội già hóa sang xã hội già, trong khi Việt Nam dự kiến chỉ trải qua quá trình này trong 23 năm.
Sự khác biệt về tốc độ già hóa có ý nghĩa quan trọng đối với triển vọng phát triển kinh tế. Nếu nhiều quốc gia phát triển có thời gian dài tích lũy nguồn lực và hoàn thiện hệ thống an sinh trước khi bước vào giai đoạn dân số già, Việt Nam phải đồng thời tận dụng lợi thế dân số vàng còn lại để thúc đẩy tăng trưởng và chuẩn bị những điều kiện thích ứng với sự gia tăng nhanh chóng của dân số cao tuổi. Áp lực vì thế lan rộng từ hệ thống y tế, an sinh xã hội đến thị trường lao động, năng suất và khả năng duy trì tăng trưởng trong dài hạn.
Bà Pauline Tamesis, Điều phối viên Thường trú Liên Hợp Quốc tại Việt Nam cho biết, Việt Nam dự kiến chỉ trải qua quá trình chuyển đổi cơ cấu dân số trong 23 năm - khoảng thời gian ngắn hơn đáng kể so với nhiều nền kinh tế phát triển. (Ảnh: Báo Chính phủ)
Những tác động này đã tưng được Ngân hàng Thế giới (WB) chỉ ra trong báo cáo "Việt Nam: Thích ứng với xã hội già hóa" công bố năm 2021. Theo đó, Việt Nam đang trải qua quá trình già hóa ở giai đoạn phát triển kinh tế và mức thu nhập bình quân đầu người thấp hơn so với nhiều quốc gia từng đối mặt với sự chuyển đổi tương tự. WB dự báo, phần lớn do tác động của già hóa dân số, tốc độ tăng trưởng kinh tế dài hạn giai đoạn 2020 - 2050 có thể chậm lại khoảng 0,9 điểm phần trăm so với 15 năm trước đó, đồng thời làm gia tăng đáng kể nhu cầu chi tiêu cho y tế, hưu trí và chăm sóc người cao tuổi. [4]
Phân tích về những thay đổi đối với mô hình tăng trưởng trong cuộc trao đổi với Reatimes, PGS. TSKH. Võ Đại Lược, Chủ tịch Hội đồng quản lý Trung tâm Kinh tế Thái Bình Dương (VAPEC), nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế và Chính trị Thế giới cho rằng trong nhiều thập niên, lực lượng lao động trẻ, dồi dào và chi phí cạnh tranh đã góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế Việt Nam. Tuy nhiên, khi quá trình già hóa diễn ra nhanh, những lợi thế này sẽ dần thay đổi, đòi hỏi nền kinh tế chuyển từ tăng trưởng dựa nhiều vào số lượng lao động, vốn và mở rộng quy mô sang dựa nhiều hơn vào năng suất, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chất lượng nguồn nhân lực. Theo ông, năng lực cạnh tranh trong tương lai sẽ ngày càng phụ thuộc vào giá trị mà mỗi lao động tạo ra thay vì số lượng lao động sẵn có.
Như vậy, già hóa dân số đang đặt ra yêu cầu thay đổi cách thức huy động và sử dụng nguồn lực cho tăng trưởng. Khi lợi thế về số lượng lao động trẻ dần thu hẹp, việc nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực hiện có, bao gồm cả lực lượng người cao tuổi, trở thành một hướng thích ứng đáng chú ý.
Thực tế, người cao tuổi vẫn đang trực tiếp tham gia nhiều hoạt động tạo ra giá trị cho nền kinh tế. Ông Nguyễn Thanh Nghị, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cho biết, hiện cả nước có gần 9 triệu người cao tuổi tham gia lao động, sản xuất, kinh doanh, trong đó có những đóng góp vào quá trình chuyển đổi xanh và phát triển kinh tế tuần hoàn. Bên cạnh đó, theo thông tin được đại diện Liên Hợp Quốc nêu tại Hội nghị, khoảng 400.000 người cao tuổi đang làm chủ doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh.
Ông Nguyễn Thanh Nghị, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cho biết, hiện cả nước có gần 9 triệu người cao tuổi tham gia lao động, sản xuất, kinh doanh, trong đó có những đóng góp vào quá trình chuyển đổi xanh và phát triển kinh tế tuần hoàn. (Ảnh: Báo Chính phủ)
Tại Hà Nội, nhu cầu tiếp tục tham gia kinh tế của người cao tuổi cũng được ghi nhận rõ nét. Theo Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng, kết quả khảo sát trên địa bàn cho thấy gần 30% người cao tuổi có nhu cầu tiếp tục làm việc. Bên cạnh những người trực tiếp sản xuất, kinh doanh, nhiều người vẫn tham gia nghiên cứu khoa học, giảng dạy, tư vấn và các hoạt động tại làng nghề truyền thống. Thành phố cũng đã tổ chức các phiên giao dịch việc làm dành cho người cao tuổi nhằm kết nối nhu cầu lao động với những cơ hội phù hợp.
Những hoạt động này cho thấy người cao tuổi vẫn có thể tiếp tục đóng góp vào nhiều lĩnh vực kinh tế, đặc biệt là những công việc đòi hỏi kinh nghiệm nghề nghiệp, kiến thức chuyên môn và khả năng truyền đạt. Việc phát huy nguồn lực này có thể góp phần duy trì hoạt động sản xuất, thúc đẩy chuyển giao kỹ năng giữa các thế hệ và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn con người trong bối cảnh cơ cấu lao động thay đổi.
Bên cạnh khả năng tiếp tục đóng góp của người cao tuổi, sự thay đổi cơ cấu dân số còn tạo ra những chuyển dịch đáng chú ý về nhu cầu tiêu dùng và sử dụng dịch vụ. Khi quy mô dân số cao tuổi gia tăng và tuổi thọ được kéo dài, nền kinh tế đứng trước hai yêu cầu song hành: Nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực con người và thích ứng với những nhu cầu mới đang hình thành.
Từ góc độ đó, bà Pauline Tamesis nhận định quá trình già hóa có thể trở thành cơ hội khai thác một nguồn lợi tức nhân khẩu học mới. Dẫn ước tính của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), bà cho biết việc khai thác lợi tức bạc có thể đóng góp tới 1,1% GDP Việt Nam, tương đương hơn 5,6 tỷ USD tính theo quy mô nền kinh tế năm 2025. Đây là ước tính về tiềm năng, cho thấy những giá trị kinh tế có thể được tạo ra khi quá trình già hóa được tiếp cận chủ động và nguồn lực người cao tuổi được phát huy hiệu quả.
Ở góc độ định hướng chiến lược, ông Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh yêu cầu đặt phát triển kinh tế bạc trong tổng thể đổi mới mô hình phát triển đất nước. Theo đó, cần chuyển từ quản lý quy mô, cơ cấu dân số sang phát triển vốn dân số quốc gia, chủ động thích ứng với già hóa và khai thác những cơ hội kinh tế mới. Cách tiếp cận này đặt kinh tế bạc trong mối quan hệ với mục tiêu nâng cao chất lượng tăng trưởng, phát huy nguồn lực con người và thích ứng với những thay đổi dài hạn của cơ cấu dân số.
Khi nhu cầu của người cao tuổi định hình những thị trường mới
Sự gia tăng dân số cao tuổi đang làm thay đổi cơ cấu nhu cầu tiêu dùng và đặt ra những yêu cầu mới đối với sản phẩm, dịch vụ trên thị trường. Trong đó, các nhu cầu về chăm sóc sức khỏe, nhà ở, sinh hoạt và nâng cao chất lượng sống ngày càng đòi hỏi những phương thức cung ứng chuyên biệt, có sự kết nối giữa nhiều ngành, lĩnh vực. Từ những thay đổi này, các phân khúc kinh tế bạc đang từng bước hình thành, mở rộng cơ hội kinh doanh cho doanh nghiệp trong lĩnh vực y tế, bất động sản, du lịch, công nghệ và dịch vụ đời sống.
Y tế và chăm sóc dài hạn mở rộng thành chuỗi dịch vụ liên tục
Chăm sóc sức khỏe là một trong những lĩnh vực phản ánh rõ nhất sự thay đổi nhu cầu của xã hội già hóa. Theo nghiên cứu Phát triển kinh tế chăm sóc người cao tuổi tại Việt Nam theo cách tiếp cận dự báo chiến lược do Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) tại Việt Nam công bố, số người cao tuổi cần hỗ trợ thực hiện các hoạt động sinh hoạt hằng ngày được dự báo tăng từ khoảng 4,7 triệu người năm 2025 lên 6,5 triệu người vào năm 2035, tương đương mức tăng khoảng 38% trong một thập kỷ. [4]
Sự gia tăng này đặt ra yêu cầu phát triển các dịch vụ chăm sóc phù hợp với từng mức độ sức khỏe và khả năng tự chủ của người cao tuổi, từ phòng bệnh, theo dõi sức khỏe thường xuyên đến phục hồi chức năng, điều dưỡng và chăm sóc dài hạn. Đồng thời, nhu cầu ngày càng đa dạng cũng thúc đẩy sự liên kết giữa cơ sở y tế, gia đình, cộng đồng và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ.
Theo GS. TS. Phạm Văn Lình, Hiệu trưởng Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng (Tập đoàn Nguyễn Hoàng), y tế và chăm sóc giữ vai trò nền tảng trong phát triển kinh tế bạc. Ông nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ mô hình chăm sóc chủ yếu tại bệnh viện sang chuỗi dịch vụ liên tục, kết nối giữa cơ sở y tế, gia đình và cộng đồng. Theo đó, các hoạt động quản lý bệnh mạn tính, phục hồi chức năng, điều dưỡng tại nhà, chăm sóc tại cơ sở dưỡng lão và chăm sóc dài hạn cần được tổ chức phù hợp với từng giai đoạn nhu cầu.
Từ cách tiếp cận này, ông Phạm Văn Lình xác định sáu lĩnh vực có quan hệ chặt chẽ, gồm quản lý bệnh mạn tính, phục hồi chức năng, điều dưỡng tại nhà và cộng đồng, cơ sở dưỡng lão, chăm sóc dài hạn và chăm sóc giảm nhẹ. "Mỗi lĩnh vực đáp ứng một giai đoạn và mức độ nhu cầu khác nhau, nhưng đều cần sự phối hợp về nhân lực, chuyên môn và phương thức cung ứng dịch vụ", ông cho biết.
GS. TS. Phạm Văn Lình, Hiệu trưởng Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng (Tập đoàn Nguyễn Hoàng) cho biết y tế và chăm sóc giữ vai trò nền tảng trong phát triển kinh tế bạc. (Ảnh: Báo Chính phủ)
Trên thực tế, một số địa phương đã bắt đầu triển khai các mô hình chăm sóc theo hướng linh hoạt hơn. Tại Hà Nội, Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng cho biết, địa phương đã thí điểm mô hình chăm sóc ban ngày cho người cao tuổi tại một số xã, phường, tận dụng cơ sở vật chất và nhân lực của các trạm y tế mà không thành lập thêm tổ chức hay tăng biên chế.
Theo mô hình này, người cao tuổi được theo dõi sức khỏe, phục hồi chức năng, tư vấn dinh dưỡng, tham gia các hoạt động thể chất và giao lưu cộng đồng vào ban ngày, sau đó trở về sinh hoạt cùng gia đình vào buổi tối. Thành phố đang tiếp tục nhân rộng mô hình trên địa bàn.
Điểm đáng chú ý là hoạt động chăm sóc được tổ chức gần với nơi sinh sống, phù hợp với nhu cầu duy trì cuộc sống gia đình của người cao tuổi. Đồng thời, việc tận dụng hạ tầng y tế cơ sở cho phép mở rộng phạm vi phục vụ mà không phải phụ thuộc hoàn toàn vào các cơ sở dưỡng lão tập trung. Đây là một hướng tổ chức dịch vụ có thể tạo cơ sở cho sự tham gia của các đơn vị điều dưỡng, phục hồi chức năng, dinh dưỡng và những dịch vụ hỗ trợ tại cộng đồng.
Trong khi đó, ở khu vực doanh nghiệp, nhu cầu chăm sóc theo từng mức độ sức khỏe đang được tiếp cận theo hướng chuyên môn hóa sâu hơn. TTƯT. PGS. TS. BS. Trần Quang Bính, Giám đốc chuyên môn, Giám đốc Trung tâm Đào tạo và Nghiên cứu khoa học Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, đơn vị đang phát triển mô hình chăm sóc sức khỏe toàn diện đa tầng, lấy người cao tuổi làm trung tâm và phân loại nhu cầu thành năm mức độ, từ người còn khả năng sinh hoạt độc lập đến người cần hỗ trợ thường xuyên hoặc điều trị y tế chuyên sâu.
Trên cơ sở phân loại này, các hình thức chăm sóc được định hướng kết nối từ theo dõi sức khỏe tại nhà, chăm sóc tại cộng đồng đến phục hồi chức năng, dưỡng lão và điều trị chuyên sâu tại bệnh viện. Đối với người cao tuổi còn khả năng tự chăm sóc, trọng tâm là dự phòng, phát hiện sớm và quản lý bệnh mạn tính. Khi mức độ phụ thuộc gia tăng, nhu cầu chuyển sang hỗ trợ sinh hoạt, điều dưỡng, phục hồi chức năng và chăm sóc dài hạn.
Cùng với việc tổ chức các cấp độ chăm sóc, Tâm Anh cũng định hướng phát triển thiết bị theo dõi từ xa, phần mềm quản lý dữ liệu sức khỏe và đào tạo nhân lực phục vụ lĩnh vực lão khoa, phục hồi chức năng, chăm sóc tại cơ sở và tại nhà.
Những hướng tiếp cận này cho thấy thị trường chăm sóc người cao tuổi có khả năng phát triển thành một chuỗi dịch vụ với nhiều nhóm sản phẩm và hoạt động kinh doanh liên quan. Bên cạnh khám chữa bệnh, nhu cầu còn mở rộng sang điều dưỡng, thiết bị y tế, dinh dưỡng, công nghệ theo dõi sức khỏe, đào tạo nhân lực và các sản phẩm bảo hiểm phục vụ chăm sóc dài hạn. Sự liên kết giữa các lĩnh vực cũng tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển những mô hình cung ứng dịch vụ phù hợp hơn với từng nhóm người cao tuổi.
Chăm sóc sức khỏe là một trong những lĩnh vực phản ánh rõ nhất sự thay đổi nhu cầu của xã hội già hóa. (Ảnh minh họa: Báo Chính phủ)
Nhu cầu nhà ở thích ứng mở ra phân khúc mới cho thị trường bất động sản
Cùng với chăm sóc sức khỏe, nhu cầu về nhà ở và môi trường sống của người cao tuổi đang mở ra những hướng phát triển mới cho thị trường bất động sản. Khi tuổi thọ được kéo dài, yêu cầu đối với nơi ở cũng thay đổi theo tình trạng sức khỏe và khả năng tự chủ của mỗi người. Một không gian sống phù hợp cần đáp ứng các điều kiện về an toàn, thuận tiện trong sinh hoạt, khả năng tiếp cận dịch vụ y tế và duy trì kết nối với cộng đồng.
Sự thay đổi này gợi mở khả năng mở rộng thị trường từ các cơ sở dưỡng lão truyền thống sang nhà ở thích ứng, cộng đồng hưu trí và những khu dân cư tích hợp dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Trong các mô hình đó, bất động sản được xem xét trong mối liên hệ với hệ thống dịch vụ đi kèm, từ quản lý vận hành, hỗ trợ sinh hoạt đến theo dõi sức khỏe và chăm sóc dài hạn. Đây là cơ sở hình thành những sản phẩm có đặc điểm khác biệt so với nhà ở thông thường, đáp ứng nhu cầu đa dạng của nhóm dân số cao tuổi.
Từ kinh nghiệm quốc tế, ông Lê Minh Hoan, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội dẫn trường hợp Singapore trong việc phát triển môi trường đô thị thân thiện với người cao tuổi, với sự quan tâm từ thiết kế nhà ở, vỉa hè, giao thông đến các không gian gặp gỡ, sinh hoạt cộng đồng. Trường hợp này cho thấy quá trình già hóa dân số có thể tác động đến cả sản phẩm nhà ở và cách tổ chức không gian đô thị, khi khả năng tiếp cận và sự thuận tiện trong đời sống trở thành những yếu tố ngày càng được coi trọng.
Tại Việt Nam, nhu cầu này đã được đặt ra trong định hướng phát triển của một số đô thị lớn. Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM, thành phố hiện có hơn 1,5 triệu người từ 60 tuổi trở lên, với những nhu cầu ngày càng đa dạng về chăm sóc sức khỏe, nhà ở, tài chính, việc làm và đời sống tinh thần.
Trước sự chuyển dịch đó, TP.HCM định hướng phát triển hạ tầng đô thị thân thiện với người cao tuổi, gắn với mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), đồng thời nghiên cứu xây dựng các cộng đồng hưu trí được chăm sóc liên tục. Đây là loại hình kết hợp không gian cư trú với dịch vụ y tế, chăm sóc và tiện ích cộng đồng, tạo điều kiện để người cao tuổi duy trì cuộc sống độc lập, tiếp cận các dịch vụ thiết yếu và tham gia sinh hoạt xã hội ngay tại nơi ở.
Dù mới ở giai đoạn định hướng, việc TP.HCM đề cập đến mô hình cộng đồng hưu trí chăm sóc liên tục cho thấy nhu cầu của người cao tuổi đang trở thành một yếu tố được xem xét trong phát triển bất động sản và hạ tầng đô thị. Đáng chú ý, mô hình này gợi mở sự mở rộng hoạt động kinh doanh từ cung cấp không gian cư trú sang kết hợp nhà ở với các dịch vụ chăm sóc, quản lý vận hành và tiện ích phục vụ đời sống.
Bên cạnh việc phát triển những dự án mới, nhu cầu thích ứng với tuổi già còn có thể tạo ra thị trường cải tạo nhà ở và công trình hiện hữu. Các yêu cầu về an toàn di chuyển, phòng ngừa tai nạn sinh hoạt, hỗ trợ vận động và sử dụng thiết bị trong gia đình mở ra cơ hội cho lĩnh vực thiết kế, xây dựng, vật liệu và các sản phẩm hỗ trợ người cao tuổi duy trì cuộc sống độc lập.
Từ góc độ kinh tế, những nhu cầu này cho thấy thị trường bất động sản dành cho người cao tuổi có thể phát triển theo nhiều hình thức, từ cải tạo nhà ở, cung cấp thiết bị hỗ trợ đến các dự án cư trú tích hợp dịch vụ. Đối với mô hình bất động sản tích hợp, khả năng tạo giá trị có thể được mở rộng thông qua hoạt động quản lý vận hành và cung cấp dịch vụ trong suốt quá trình sử dụng. Tuy nhiên, tại Việt Nam, nhiều mô hình chuyên biệt vẫn đang trong giai đoạn nghiên cứu, định hướng phát triển.
Dịch vụ đời sống, du lịch và công nghệ mở rộng phạm vi thị trường
Bên cạnh chăm sóc sức khỏe và nhà ở, sự gia tăng dân số cao tuổi còn làm thay đổi nhu cầu tiêu dùng trong nhiều lĩnh vực của đời sống, từ dinh dưỡng, đi lại đến du lịch, văn hóa, giải trí và công nghệ. Những nhu cầu này đang mở ra khả năng phát triển các phân khúc sản phẩm, dịch vụ chuyên biệt, góp phần mở rộng phạm vi của thị trường kinh tế bạc.
Đáng chú ý, nhu cầu tiêu dùng của người cao tuổi có sự khác biệt theo tình trạng sức khỏe, mức độ tự chủ, điều kiện kinh tế và sở thích cá nhân. Với những người còn khả năng sinh hoạt độc lập, du lịch, nghỉ dưỡng, học tập và các hoạt động văn hóa, giải trí có thể chiếm vị trí quan trọng trong đời sống. Trong khi đó, những người gặp khó khăn về vận động hoặc cần hỗ trợ thường xuyên lại có nhu cầu lớn hơn đối với các dịch vụ phục vụ sinh hoạt hằng ngày, từ cung cấp bữa ăn, đi lại đến hỗ trợ chăm sóc tại nhà.
Sự phân hóa này cho thấy thị trường sản phẩm, dịch vụ dành cho người cao tuổi có thể phát triển theo nhiều hướng khác nhau. Trong lĩnh vực du lịch, nhu cầu về lịch trình phù hợp, điều kiện di chuyển thuận tiện và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế tạo ra những đặc điểm riêng của phân khúc khách hàng cao tuổi. Tương tự, đối với các sản phẩm dinh dưỡng, tài chính, bảo hiểm và dịch vụ đời sống, những yếu tố như sức khỏe, tính an toàn, sự thuận tiện và khả năng sử dụng có ảnh hưởng ngày càng rõ đến nhu cầu lựa chọn sản phẩm.
Một hướng thị trường đáng chú ý khác xuất phát từ những nhu cầu hỗ trợ sinh hoạt thường nhật. Tại Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc, ông Lê Minh Hoan đề cập đến các dịch vụ như đưa đón người cao tuổi đi khám bệnh, cung cấp bữa ăn tại nhà và chăm sóc sau xuất viện. Dù được nêu dưới dạng những gợi mở về hoạt động của doanh nghiệp, hợp tác xã, các ví dụ này phản ánh những nhu cầu cụ thể có thể trở thành cơ sở phát triển các loại hình dịch vụ chuyên biệt tại cộng đồng.
Xét về đặc điểm kinh tế, những dịch vụ này có phạm vi cung ứng và cách thức sử dụng khác với các cơ sở chăm sóc tập trung. Nhu cầu có thể phát sinh thường xuyên hoặc theo từng thời điểm, gắn với điều kiện sinh hoạt của mỗi gia đình. Vì vậy, bên cạnh các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ quy mô lớn, thị trường còn có khả năng mở ra cơ hội cho những đơn vị kinh doanh nhỏ và hợp tác xã hoạt động tại địa phương. Đồng thời, các dịch vụ như vận chuyển, dinh dưỡng và chăm sóc sức khỏe có thể liên kết với nhau, tạo ra những nhóm dịch vụ đáp ứng nhiều nhu cầu của người sử dụng.
Cùng với các dịch vụ trực tiếp, công nghệ cũng là một lĩnh vực có khả năng hưởng lợi từ sự thay đổi nhu cầu của người cao tuổi. Các thiết bị theo dõi sức khỏe, cảnh báo té ngã, gọi hỗ trợ khẩn cấp, nhắc sử dụng thuốc hay công cụ liên lạc thuận tiện phản ánh một nhóm nhu cầu ngày càng đáng chú ý: Hỗ trợ người cao tuổi duy trì cuộc sống an toàn và tự chủ tại nơi ở.
Ông Hà Văn An, Chủ tịch Hội đồng quản trị GreenMap Công ty cổ phần A&B Eco Green đề cập đến những sản phẩm như sàn chống trơn trượt, thiết bị cảnh báo té ngã, nút gọi khẩn cấp, hộp nhắc uống thuốc, điện thoại chữ lớn và trợ lý giọng nói. Đây là những nhóm sản phẩm được doanh nghiệp nêu trong đề xuất phát triển thị trường thiết bị và hạ tầng hỗ trợ người cao tuổi sinh hoạt an toàn tại nhà.
Từ góc độ thị trường, những sản phẩm này cho thấy cơ hội kinh doanh trong lĩnh vực công nghệ có thể bắt đầu từ các nhu cầu cụ thể của đời sống, thay vì chỉ giới hạn ở những hệ thống chăm sóc y tế chuyên sâu. Bên cạnh thiết bị phần cứng, các ứng dụng hỗ trợ liên lạc, theo dõi sức khỏe và kết nối dịch vụ cũng có khả năng mở rộng thị trường sản phẩm công nghệ phục vụ người cao tuổi.
Khoảng cách từ tiềm năng đến một thị trường kinh tế bạc thực chất
Mặc dù nhu cầu ngày càng gia tăng và một số mô hình kinh tế bạc đã bắt đầu hình thành, khả năng phát triển thị trường tại Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế. Những khó khăn về sức mua, điều kiện đầu tư, năng lực cung ứng dịch vụ và sự thiếu đồng bộ của cơ chế chính sách đang tạo ra khoảng cách đáng kể giữa tiềm năng từ xu hướng già hóa dân số với khả năng chuyển hóa thành giá trị kinh tế thực tế.
Một trong những vấn đề căn bản là nhu cầu của người cao tuổi ngày càng lớn nhưng khả năng chi trả cho các sản phẩm, dịch vụ chuyên biệt còn phân hóa mạnh. Đến năm 2025, tỷ lệ người sau độ tuổi nghỉ hưu có lương hưu hoặc trợ cấp hằng tháng mới đạt gần 42%. Điều này cho thấy nguồn thu nhập ổn định từ các chế độ hưu trí và trợ cấp chưa bao phủ phần lớn nhóm dân số sau tuổi nghỉ hưu, trong khi nhiều dịch vụ chăm sóc sức khỏe, điều dưỡng và dưỡng lão đòi hỏi chi phí duy trì thường xuyên trong thời gian dài.
Sự khác biệt về thu nhập và điều kiện sống khiến nhu cầu của người cao tuổi phân hóa thành nhiều phân khúc. Một bộ phận có khả năng sử dụng các dịch vụ chăm sóc chất lượng cao, trong khi nhiều người vẫn phụ thuộc vào nguồn lực gia đình hoặc các hình thức hỗ trợ xã hội. Vì vậy, sự gia tăng dân số cao tuổi chưa đồng nghĩa với sự mở rộng tương ứng của thị trường có khả năng chi trả. Đối với doanh nghiệp, đây là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến việc xác định khách hàng, mức giá dịch vụ và khả năng thu hồi vốn đầu tư.
Bài toán này càng trở nên rõ nét trong lĩnh vực chăm sóc dài hạn, nơi chi phí đầu tư và vận hành thường tương đối lớn. Ông Nguyễn Thanh Việt, Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Intracom nhận định, nhu cầu chăm sóc người cao tuổi tại Việt Nam rất lớn, nhưng đầu tư cơ sở dưỡng lão đòi hỏi nguồn vốn cao, thời gian thu hồi vốn dài, trong khi khả năng chi trả của nhiều gia đình còn hạn chế. Khi chi phí đầu tư khó giảm nhưng mức giá dịch vụ phải phù hợp với điều kiện tài chính của người sử dụng, doanh nghiệp phải cân nhắc kỹ hiệu quả kinh doanh và khả năng duy trì hoạt động lâu dài.
Những khó khăn về tài chính còn gắn với các vướng mắc trong tiếp cận nguồn lực đầu tư. Theo Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, dù chủ trương ưu tiên quỹ đất cho phát triển hệ thống y tế, dưỡng lão đã được đặt ra, quá trình triển khai vẫn gặp trở ngại về quy hoạch, chuyển đổi mục đích sử dụng đất, giao đất và giải phóng mặt bằng. Trong khi đó, doanh nghiệp đầu tư vào cơ sở dưỡng lão chưa có cơ chế ưu đãi tín dụng riêng.
Điều này khiến các dự án chăm sóc người cao tuổi phải đối mặt với nhiều áp lực cùng lúc: Chi phí tiếp cận đất đai và xây dựng lớn, thời gian chuẩn bị đầu tư kéo dài, nguồn vốn huy động chưa thuận lợi, trong khi khả năng tạo doanh thu phụ thuộc vào sức mua của thị trường. Những yếu tố này có thể làm giảm sức hấp dẫn của lĩnh vực chăm sóc dài hạn đối với nhà đầu tư, hạn chế khả năng hình thành và mở rộng các cơ sở dịch vụ chuyên nghiệp.
Quy mô cung ứng hiện tại phần nào phản ánh những hạn chế đó. Theo ông Nguyễn Thanh Nghị, cả nước có khoảng 220 cơ sở chăm sóc người cao tuổi, phục vụ khoảng 15.000 người. Dù nhiều người cao tuổi vẫn được chăm sóc tại gia đình, cộng đồng hoặc các cơ sở y tế, số lượng cơ sở chăm sóc chuyên biệt còn hạn chế cho thấy thị trường dịch vụ chăm sóc tập trung chưa phát triển mạnh. Đặc biệt, các mô hình chăm sóc tại nhà và cộng đồng chưa được tổ chức thành mạng lưới đồng bộ, khiến khả năng đáp ứng những nhu cầu chăm sóc khác nhau vẫn còn phân tán.
Tuy nhiên, việc mở rộng nguồn cung dịch vụ cũng gặp trở ngại từ sự thiếu hụt nhân lực chuyên môn. "Việt Nam còn thiếu đội ngũ nhân lực trong các lĩnh vực lão khoa, điều dưỡng, công tác xã hội và chăm sóc dài hạn", ông Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh.
Từ thực tiễn đầu tư, ông Nguyễn Thanh Việt cũng cho rằng hoạt động đào tạo nhân lực chăm sóc chuyên nghiệp chưa gắn chặt với nhu cầu thực tế, trong khi liên kết giữa cơ sở y tế, dưỡng lão và các trường đại học còn hạn chế.
Khác với nhiều loại hình dịch vụ thông thường, chăm sóc người cao tuổi đòi hỏi đội ngũ nhân lực có kỹ năng phù hợp với tình trạng sức khỏe và mức độ phụ thuộc của từng người. Việc thiếu nhân lực chuyên biệt khiến các đơn vị cung ứng gặp khó trong duy trì chất lượng, phát triển các dịch vụ chăm sóc phức hợp và mở rộng hoạt động. Do đó, đầu tư thêm cơ sở vật chất chưa đủ để gia tăng năng lực phục vụ nếu không có nguồn nhân lực tương ứng.
Bên cạnh số lượng và chất lượng nhân lực, sự thiếu liên kết giữa các loại hình chăm sóc cũng hạn chế khả năng phát triển thị trường. GS. TS. Phạm Văn Lình chỉ ra rằng hệ thống chăm sóc người cao tuổi hiện còn những khoảng trống trong quản lý bệnh mạn tính, phục hồi chức năng, điều dưỡng tại nhà, chăm sóc cộng đồng và chăm sóc dài hạn. Đáng chú ý, dịch vụ chăm sóc tại nhà và cộng đồng chưa được chuẩn hóa, trong khi chưa có cơ chế tài chính và công cụ đánh giá mức độ phụ thuộc thống nhất.
Những hạn chế này khiến việc tổ chức các dịch vụ chăm sóc theo chuỗi gặp khó khăn. Khi chưa có tiêu chí thống nhất để xác định nhu cầu và mức độ chăm sóc, các đơn vị cung ứng khó xây dựng gói dịch vụ, xác định chi phí và tổ chức phối hợp giữa các cơ sở. Người sử dụng cũng khó tiếp cận một hệ thống chăm sóc liên tục, phù hợp với sự thay đổi về tình trạng sức khỏe trong từng giai đoạn.
Ở phạm vi rộng hơn, những khó khăn trong phát triển dịch vụ chăm sóc phản ánh điểm nghẽn về thể chế và cơ chế điều phối của kinh tế bạc. Theo ông Dương Trung Ý, Uỷ viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản, hệ sinh thái kinh tế bạc tại Việt Nam vẫn đang trong giai đoạn hình thành, chưa phát triển tương xứng với tiềm năng; trong đó, thể chế, cơ chế và chính sách chưa đồng bộ, chưa đủ sức kết nối thị trường và khơi thông nguồn lực.
Đặc thù liên ngành khiến kinh tế bạc chịu sự điều chỉnh của nhiều lĩnh vực như y tế, bảo hiểm, lao động, đất đai, nhà ở và dịch vụ xã hội. Một mô hình chăm sóc tích hợp có thể đồng thời liên quan đến các quy định về khám chữa bệnh, điều dưỡng, trợ giúp xã hội, đầu tư xây dựng và thanh toán dịch vụ. Khi những quy định này thiếu sự kết nối, doanh nghiệp gặp khó trong xác định điều kiện đầu tư, phạm vi hoạt động và phương thức vận hành, đặc biệt với những mô hình kinh doanh mới kết hợp nhiều loại hình dịch vụ.
Cùng với thể chế, hạn chế về dữ liệu cũng ảnh hưởng đến khả năng hình thành thị trường. Ông Nguyễn Thanh Nghị cho rằng hệ thống thống kê và đo lường quy mô, đóng góp của kinh tế bạc đối với nền kinh tế chưa được hình thành đầy đủ; việc kết nối, khai thác dữ liệu người cao tuổi còn hạn chế. Trong khi đó, một bộ phận người cao tuổi gặp khó khăn trong tiếp cận công nghệ và sử dụng các dịch vụ số.
Đối với một thị trường có nhu cầu khác biệt theo sức khỏe, độ tuổi, thu nhập và điều kiện sống, dữ liệu là cơ sở quan trọng để nhận diện quy mô khách hàng, xác định sản phẩm và xây dựng phương án kinh doanh. Việc thiếu thông tin đầy đủ, có khả năng kết nối khiến doanh nghiệp khó đánh giá nhu cầu thực tế và tiềm năng từng phân khúc, đồng thời hạn chế khả năng xây dựng chính sách phù hợp. Khó khăn về tiếp cận công nghệ cũng có thể thu hẹp nhóm khách hàng sử dụng các sản phẩm, dịch vụ số dành cho người cao tuổi.
Nhìn tổng thể, các điểm nghẽn của kinh tế bạc có quan hệ chặt chẽ và tác động lẫn nhau. Khả năng chi trả hạn chế ảnh hưởng đến quy mô thị trường; chi phí đầu tư lớn, khó khăn về vốn và đất đai làm chậm sự phát triển của nguồn cung; trong khi những bất cập về nhân lực, tiêu chuẩn dịch vụ, dữ liệu và thể chế tiếp tục cản trở khả năng liên kết các mô hình kinh doanh. Chính sự đan xen này khiến nhu cầu ngày càng gia tăng chưa dễ chuyển hóa thành một thị trường kinh tế bạc có khả năng phát triển trên diện rộng.
Kiến tạo hệ sinh thái kinh tế bạc để chuyển hóa tiềm năng thành động lực phát triển
Khoảng cách giữa nhu cầu ngày càng lớn và khả năng đáp ứng của thị trường cho thấy phát triển kinh tế bạc cần một cách tiếp cận vượt ra ngoài những chính sách chăm sóc, an sinh riêng lẻ. Để những cơ hội từ quá trình già hóa dân số trở thành động lực tăng trưởng, yêu cầu đặt ra là hình thành một hệ sinh thái có khả năng kết nối nguồn lực, tạo điều kiện cho doanh nghiệp đầu tư, phát triển dịch vụ phù hợp và phát huy vai trò kinh tế của người cao tuổi.
Theo ông Nguyễn Thanh Nghị, phát triển kinh tế bạc cần xác lập rõ vai trò của các chủ thể, trong đó Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, định hướng và dẫn dắt; doanh nghiệp là lực lượng quan trọng trong đổi mới sáng tạo, phát triển sản phẩm và tổ chức cung ứng dịch vụ; người cao tuổi vừa là trung tâm thụ hưởng, vừa là chủ thể tham gia phát triển.
Từ cách tiếp cận đó, hoàn thiện thể chế là điều kiện quan trọng để tháo gỡ những rào cản đang hạn chế sự phát triển của thị trường. Các chính sách về y tế, bảo hiểm, lao động, đất đai, nhà ở, đầu tư và dịch vụ xã hội cần được kết nối theo hướng liên ngành, thay vì vận hành riêng lẻ. Trọng tâm là làm rõ điều kiện đầu tư, cấp phép, tiêu chuẩn chất lượng và cơ chế thanh toán đối với những mô hình dịch vụ mới, đặc biệt là chăm sóc tích hợp và chăm sóc dài hạn. Cùng với việc tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, khuôn khổ pháp lý cũng phải bảo đảm kiểm định, giám sát chất lượng và bảo vệ quyền lợi người sử dụng.
Định hướng này đang được cụ thể hóa thông qua quá trình xây dựng Đề án phát triển kinh tế bạc tại Việt Nam, dự kiến trình Bộ Chính trị xem xét trong quý I/2027. Đồng thời, việc rà soát, sửa đổi Luật Người cao tuổi và các quy định pháp luật liên quan được đặt ra nhằm tạo hành lang pháp lý phù hợp hơn cho các mô hình kinh tế bạc.
Cùng với thể chế, khả năng huy động nguồn lực đầu tư là yếu tố quyết định đến việc mở rộng nguồn cung dịch vụ. Từ thực tiễn triển khai các dự án chăm sóc người cao tuổi, Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Intracom đề xuất bố trí quỹ đất phù hợp cho các cơ sở dưỡng lão, chăm sóc dài hạn; áp dụng chính sách ưu đãi về tiền thuê đất, thuế, tín dụng dài hạn và đơn giản hóa thủ tục đầu tư, cấp phép, vận hành.
Những kiến nghị này xuất phát từ đặc điểm của lĩnh vực chăm sóc người cao tuổi: Nhu cầu đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị và nhân lực chuyên môn lớn, trong khi thời gian thu hồi vốn kéo dài và khả năng chi trả của người sử dụng còn phân hóa. Nếu thiếu cơ chế tài chính phù hợp, doanh nghiệp khó mở rộng đầu tư, đặc biệt đối với những mô hình chăm sóc dài hạn đòi hỏi nguồn lực ổn định trong nhiều năm. Chính sách hỗ trợ vì thế cần hướng đến giảm chi phí đầu tư, cải thiện khả năng tiếp cận vốn, đồng thời gắn ưu đãi với chất lượng dịch vụ và hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Tuy nhiên, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư mới giải quyết được một phía của thị trường. Ở phía người sử dụng, khả năng tiếp cận dịch vụ còn phụ thuộc vào thu nhập và nguồn tài chính dành cho chăm sóc tuổi già. Theo ông Nguyễn Thanh Nghị, cần phân định rõ trách nhiệm bảo đảm an sinh thiết yếu của Nhà nước với không gian phát triển dịch vụ theo cơ chế thị trường. Nhà nước ưu tiên nguồn lực cho các nhóm yếu thế và những nhu cầu cơ bản, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp, các tổ chức xã hội phát triển sản phẩm, dịch vụ phù hợp với các mức thu nhập khác nhau.
Đặc biệt, đối với chăm sóc dài hạn, việc giải quyết bài toán tài chính cần được đặt song song với mở rộng nguồn cung. Kinh nghiệm quốc tế được GS. TS. Phạm Văn Lình chia sẻ cho thấy nhiều quốc gia đã xây dựng cơ chế bảo hiểm chăm sóc dài hạn nhằm chia sẻ chi phí và hình thành nguồn tài chính cho các dịch vụ chăm sóc người cao tuổi.
Tại Nhật Bản, bảo hiểm chăm sóc dài hạn được triển khai từ năm 2000, kết hợp nguồn lực ngân sách và đóng góp bảo hiểm để hỗ trợ các dịch vụ tại nhà, chăm sóc ban ngày và chăm sóc tại cơ sở. Hàn Quốc áp dụng hệ thống này từ năm 2008, gắn với đánh giá mức độ phụ thuộc của người cao tuổi để xác định quyền lợi. Trong khi đó, Đức triển khai bảo hiểm chăm sóc dài hạn bắt buộc từ năm 1995, còn Trung Quốc bắt đầu thí điểm từ năm 2016.
Cuộc sống "không nghỉ hưu" của người cao tuổi Nhật Bản. (Ảnh: TTXVN)
Điểm đáng tham khảo từ các mô hình này là cơ chế chia sẻ trách nhiệm tài chính giữa các bên, kết hợp với đánh giá nhu cầu để xác định hình thức và mức độ hỗ trợ phù hợp. Với Việt Nam, việc nghiên cứu bảo hiểm chăm sóc dài hạn có thể góp phần giải quyết đồng thời hai vấn đề: Mở rộng khả năng chi trả của người cao tuổi và tạo nguồn thanh toán ổn định hơn cho các đơn vị cung ứng dịch vụ.
Cùng với cơ chế tài chính, Hiệu trưởng Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng đề xuất chuẩn hóa dịch vụ điều dưỡng tại nhà và cộng đồng, phát triển mạng lưới chăm sóc liên tục giữa bệnh viện, y tế cơ sở, gia đình và các cơ sở dưỡng lão. Để các mô hình này vận hành hiệu quả, việc đào tạo nhân lực chuyên nghiệp trong lĩnh vực lão khoa, điều dưỡng, phục hồi chức năng và chăm sóc dài hạn cũng cần được chú trọng. Đây là điều kiện để khắc phục tình trạng thiếu hụt nhân lực, nâng cao chất lượng dịch vụ và mở rộng khả năng cung ứng trên thị trường.
Bên cạnh đáp ứng nhu cầu tiêu dùng và chăm sóc, phát triển kinh tế bạc còn đòi hỏi cơ chế phát huy hiệu quả nguồn lực người cao tuổi. Thực tế hàng triệu người vẫn tiếp tục tham gia lao động, sản xuất, kinh doanh sau tuổi nghỉ hưu cho thấy tiềm năng đóng góp của lực lượng này không chỉ nằm ở sức lao động mà còn ở tri thức, kinh nghiệm nghề nghiệp và khả năng truyền nghề cho thế hệ kế tiếp.
Từ góc độ đó, những đề xuất như mô hình Đại học tuổi thứ ba của ông Nguyễn Thanh Việt hay “Hồ sơ Bạc”, “Việc làm Bạc” của ông Hà Văn An gợi mở các phương thức kết nối kinh nghiệm, kỹ năng và nguyện vọng của người cao tuổi với nhu cầu của doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và cộng đồng. Việc phát triển những mô hình này cần gắn với thị trường lao động linh hoạt, phù hợp với sức khỏe, trình độ và mong muốn tiếp tục đóng góp của từng người.
Trong quá trình đó, công nghệ số có thể đóng vai trò kết nối nhu cầu với sản phẩm, dịch vụ và cơ hội việc làm. Bên cạnh ứng dụng trong chăm sóc sức khỏe và hỗ trợ sinh hoạt, việc xây dựng, kết nối dữ liệu người cao tuổi có thể giúp nhận diện nhu cầu, hỗ trợ hoạch định chính sách và phát triển các dịch vụ phù hợp. Tuy nhiên, ứng dụng công nghệ cũng cần tính đến khả năng tiếp cận của nhóm dân số này, nhất là về kỹ năng sử dụng và an toàn thông tin.
Từ những cơ hội và điểm nghẽn đã được nhận diện, vấn đề đặt ra đối với phát triển kinh tế bạc tại Việt Nam là đưa các định hướng chính sách vào thực tiễn, tạo điều kiện hình thành những mô hình kinh doanh và hệ thống dịch vụ có khả năng vận hành, mở rộng trên thị trường. Quá trình này đòi hỏi sự phối hợp giữa các ngành, lĩnh vực, gắn trách nhiệm của cơ quan quản lý với việc huy động nguồn lực và đáp ứng nhu cầu thực tế của người cao tuổi.
Theo định hướng được Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Chủ tịch Uỷ ban Quốc gia về Người cao tuổi Việt Nam nhấn mạnh, phát triển kinh tế bạc sẽ được đưa vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027 và những năm tiếp theo. Cùng với đó, Hà Nội, Thái Nguyên, Đà Nẵng, TP.HCM và An Giang dự kiến được lựa chọn làm điểm phát triển các mô hình kinh tế bạc phù hợp với điều kiện từng địa phương, làm cơ sở đánh giá, hoàn thiện chính sách và nhân rộng.
Việc triển khai thí điểm sẽ là cơ sở kiểm nghiệm khả năng huy động nguồn lực, thu hút đầu tư và tổ chức cung ứng dịch vụ phù hợp với nhu cầu người cao tuổi. Đây cũng là bước đi quan trọng để xác định những mô hình có khả năng phát triển và nhân rộng, từng bước đưa kinh tế bạc từ tiềm năng trở thành những hoạt động kinh tế thực chất.
Như gợi mở của ông Lê Minh Hoan, ý nghĩa sâu xa của kinh tế bạc là để những năm tháng sống thêm trở thành những năm tháng đáng sống. Bởi vậy, giá trị của kinh tế bạc cần được nhìn nhận từ cả đóng góp đối với tăng trưởng và những cải thiện trong chất lượng sống, khả năng tiếp cận dịch vụ, cơ hội tiếp tục tham gia, đóng góp của người cao tuổi. Khi những giá trị ấy được kết nối và phát huy, kinh tế bạc mới có cơ sở trở thành một động lực tăng trưởng bền vững, gắn với mục tiêu phát triển lấy con người làm trung tâm./.
(1) https://nhandan.vn/special/Tong-Bi-thu-Chu-tich-nuoc-To-Lam-gap-mat-nguoi-cao-tuoi/index.html
[3] https://nso.gov.vn/wp-content/uploads/2025/12/VIE-Du-bao-DS_fs_final-1.pdf




