Photo Travel: Lả lơi má đỏ, môi hồng múa điệu "con đĩ đánh bồng" ngày xuân
Thích
Lễ hội làng Triều Khúc (phường Thanh Liệt, TP. Hà Nội) kéo dài trong suốt 4 ngày (từ mùng 9 tới 12 tháng giêng) thu hút rất đông người dân địa phương và du khách tham gia. Một trong những điểm nhấn của lễ hội là múa trống bồng, dân gian gọi là "con đĩ đánh bồng", điệu múa được thực hiện như một nghi lễ phục vụ cho việc tế Thánh Phùng Hưng.
Lễ hội làng Triều Khúc được công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia và điệu múa "Con đĩ đánh bồng" chính là phần hội, nơi không khí trở nên sôi động hơn với màn trình diễn của các chàng trai duyên dáng hóa thân với má đỏ môi hồng.
Trước thời khắc khai hội, trai làng Triều Khúc khẩn trương hoàn tất khâu hóa trang để bước vào phần múa bồng. Trong đoàn múa bồng khoảng 30 người năm nay, có hai bé nhỏ tuổi nhất là Trịnh Hải Đăng và Nguyễn Duy Phú. Việc những em nhỏ như Đăng, Phú tham gia lễ hội được xem là tín hiệu tích cực trong hành trình gìn giữ và tiếp nối nét văn hóa đặc trưng của làng Triều Khúc qua nhiều thế hệ.
Lễ hội làng được tổ chức vào ngày Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng lên ngôi (lễ Tức vị), nhằm tưởng nhớ công lao của người anh hùng đã phát động cuộc khởi nghĩa thắng lợi chống ách đô hộ của quân xâm lược phương Bắc tại Tống Bình (Hà Nội xưa). Trải qua nhiều thế hệ, điệu múa Bồng đã chiếm trọn tình yêu, niềm say mê của người Triều Khúc và được coi là "linh hồn" của hội làng.
Trai làng Triều Khúc trong trang phục váy áo sặc sỡ, má đỏ, môi hồng chuẩn bị cùng nhau múa điệu 'con đĩ đánh bồng' trong lễ hội truyền thống của làng...
... Người múa sẽ trang điểm giống con gái, đầu đội khăn gỗ ngoài chít khăn mỏ quạ màu đỏ tươi, mặc quần áo trắng.
Vào hội, hai bé nhỏ tuổi nhất là Trịnh Hải Đăng và Nguyễn Duy Phú quần áo sặc sỡ, tô má đỏ, môi hồng, với những dải màu ngũ sắc, vừa múa nhún nhảy, vừa vỗ trống bồng đeo trước bụng một cách nhí nhảnh, duyên dáng.
Khi điệu múa bắt đầu, những người tham gia sẽ ghép thành từng cặp để cùng nhau biểu diễn. Trong tiếng trống rộn ràng, các chàng trai khoác áo mớ ba mớ bảy, hóa trang duyên dáng, trình diễn các động tác vừa uyển chuyển vừa mạnh mẽ, tạo nên không khí sôi động, giàu bản sắc.
Hai bé Hải Đăng và Duy Phú nhỏ tuổi nhất đoàn múa bồng làng Triều Khúc cũng là hai nhân vật gây sốt hội làng năm nay. Đi đến đâu đều nhận được những tràng vỗ tay cùng những lời thán phục của người dân và du khách.
Điệu múa tuy chỉ gồm những động tác cơ bản như xoay tròn, dựa lưng, úp mặt vào ngực nhau, nhưng lại đòi hỏi sự dứt khoát, mạnh mẽ xen lẫn mềm mại, linh hoạt.
Gìn giữ gần như nguyên vẹn nghi thức và cách thức trình diễn, điệu múa tuy chỉ đơn giản là các động tác xoay tròn, vươn tay, gập chân, dựa lưng, úp mặt vào ngực nhau, nhưng nhờ có tiếng trống vỗ hào sảng, điệu múa lả lơi nhịp nhàng, ánh mắt biểu cảm lúng liếng… nên người xem xung quanh đều thích thú và cổ vũ hào hứng. Điệu múa trống bồng của làng Triều Khúc cũng gửi gắm ước vọng viên mãn theo triết lý âm dương cổ. Gắn với truyền thuyết binh sĩ giả gái, đeo trống múa cổ vũ tinh thần thượng võ của những chiến binh thời Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng, điệu múa như một sự giao thoa giữa "nhu" và "cương" mà khó có thể tìm thấy ở bất kỳ nơi nào khác.
Trai làng Triều Khúc má đỏ, môi hồng, duyên dáng múa điệu "con đĩ đánh bồng", đưa mắt lúng liếng sau mỗi bước nhảy xoay tròn ảo diệu.
Điệu múa này đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa người múa với người múa và giữa các cặp múa mà vẫn thể hiện được tính lẳng lơ của các cặp múa từ ánh mắt, nụ cười và cách múa phải dẻo.
Theo nhịp trống hội, các "con đĩ" vừa nhún nhảy, lắc hông uyển chuyển, vừa gõ nhịp trên mặt trống bồng. Động tác múa cực kỳ phóng khoáng, dứt khoát mạnh mẽ nhưng cũng rất mềm mại, linh hoạt.
Hình ảnh những bộ váy áo sặc sỡ tung bay theo từng cú nhảy thuần thục theo nhịp đập trống cũng tạo nên ấn tượng thị giác cao. Đây là các chàng trai được lựa chọn kỹ, hóa trang má phấn, môi son, khoác áo tứ thân, yếm đào, đầu quấn khăn mỏ quạ, trước ngực đeo trống bồng. Bên ngoài quần, họ mặc thêm váy nhiễu màu đen trùng tới mắt cá chân, cổ quàng tấm lụa nhỏ có hình lá sen thêu hoa lá cách điệu, có những dải màu ngũ sắc rủ xuống. Ngang lưng họ thắt một tấm lụa dài màu xanh lục và khi các chàng trai xoay người, những dải lụa màu sắc rực rỡ xoay xoay, tạo thành những vòng tròn ảo diệu đẹp mắt. Để được "giả gái", họ đã phải vượt qua vòng casting đặc biệt, phải là trai chưa vợ, gương mặt điển trai và gia đình gia giáo.
Lễ hội thu hút sự quan tâm của đông đảo người dân địa phương lẫn khách thập phương. Không chỉ mang yếu tố diễn xướng dân gian, điệu múa "Con đĩ đánh bồng" còn phản ánh tinh thần thượng võ và đời sống văn hóa cộng đồng của cư dân vùng ven kinh thành xưa, góp phần tạo nên bản sắc riêng cho lễ hội đầu xuân ở Hà Nội.
Động tác múa mềm mại nhưng không kém phần tinh nghịch, tạo nên sự hòa quyện giữa yếu tố linh thiêng và sắc thái hài hước dân gian.
Triều Khúc là ngôi làng cổ ven đô Hà nổi tiếng với cụm di tích đình, chùa, đền, lăng, miếu. Nơi đây còn là làng nghề truyền thống chuyên làm nón quai thao, các sản phẩm từ lông gà và may thêu đồ thờ tự. Nhưng độc đáo và đặc sắc hơn cả chính là điệu múa "Con đĩ đánh bồng", báu vật nhân văn sống động giữa lòng phố thị. Trải qua nhiều thế hệ, cộng đồng làng Triều Khúc vẫn gìn giữ gần như nguyên vẹn nghi thức và cách thức trình diễn để cứ ngày mùng 9 đến 12 tháng Giêng âm lịch mỗi năm, người dân lại tổ chức biểu diễn điệu múa dân gian độc đáo và đón chào năm mới với hy vọng gặp nhiều may mắn, an vui./.
