Mở 'cánh cửa mới' vươn ra biển lớn, Bà Rịa - Vũng Tàu thành đòn bẩy chiến lược của siêu đô thị TP.HCM

Trong nhiều năm, TP.HCM là đầu tàu của nền kinh tế Việt Nam. Sau hợp nhất, vai trò ấy càng được khẳng định rõ nét hơn khi thành phố sở hữu quy mô kinh tế khoảng 120 tỷ USD, đóng góp khoảng 23,6% GDP và 33,4% tổng thu ngân sách quốc gia. Với quy mô dân số gần 14 triệu người, TP.HCM chính thức bước vào nhóm các siêu đô thị của Đông Nam Á.

Nếu như trước đây, TP.HCM phát triển chủ yếu dựa vào lợi thế dịch vụ, thương mại và tài chính thì sau khi mở rộng không gian phát triển, cấu trúc kinh tế đã trở nên cân bằng và bền vững hơn. Không gian phát triển của TP.HCM đang được mở rộng từ đô thị trung tâm sang quy mô vùng đô thị và hướng biển. Trong đó, khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu trở thành cửa ngõ kinh tế biển với cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải - một trong số ít cảng trên thế giới có khả năng tiếp nhận tàu container trên 200.000 tấn, tạo lợi thế vượt trội cho phát triển logistics và thương mại quốc tế.

Từ lâu, Bà Rịa - Vũng Tàu đã là trung tâm dịch vụ dầu khí, công nghiệp năng lượng, dịch vụ hàng hải và du lịch biển của khu vực phía Nam. Sau sáp nhập, các lĩnh vực này trở thành một phần trong cơ cấu kinh tế chung của TP.HCM. Không gian ven biển cũng theo đó được mở rộng với hệ thống đô thị biển, khu du lịch và các trung tâm dịch vụ trải dài từ Vũng Tàu, Long Hải, Phước Hải đến Hồ Tràm và Bình Châu. Từ một đô thị ven sông, TP.HCM đang từng bước mở rộng không gian phát triển hướng biển, hướng tới trở thành trung tâm logistics và giao thương quốc tế của khu vực.

TS.KTS Trần Ngọc Chính - Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng cho rằng, sau sáp nhập, TP.HCM không chỉ là một đô thị sông nước mà còn là đô thị biển khi kinh tế biển càng có vai trò quan trọng hơn. TP.HCM đang dần chuyển từ "thành phố quay lưng với biển" sang mô hình đô thị ven sông, hướng biển đúng nghĩa.

TSKH. KTS Ngô Viết Nam Sơn, Chủ tịch Ngo Viet Architects & Planners đánh giá, hiện nay, TP.HCM là một "cục diện phát triển hoàn toàn mới", với mô hình "tam giác động lực" gồm TP.HCM hiện hữu là trung tâm tài chính - đổi mới sáng tạo, Bình Dương là vùng công nghiệp - sản xuất, Bà Rịa - Vũng Tàu là đầu mối cảng biển, du lịch biển. Mô hình này đòi hỏi một tư duy quy hoạch tích hợp, hướng đến liên vùng và phát triển bền vững, trong đó TP.HCM giữ vai trò "đầu tàu kéo đoàn tàu đi".

TSKH. KTS Ngô Viết Nam Sơn cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đầu tư vào chuỗi đô thị sinh thái biển kéo dài từ Cần Giờ - Vũng Tàu - Phước Hải - Hồ Tràm đến Phan Thiết, đồng thời phát triển hệ thống metro và kết nối hạ tầng để hình thành các đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD), tạo lực hút đầu tư và phát triển theo chiều sâu.

Để hoàn thiện hệ sinh thái kinh tế biển, chỉ trong một năm sau hợp nhất, TP.HCM đã và đang triển khai hàng loạt dự án hạ tầng giao thông chiến lược phát triển hướng biển, kết nối từ trung tâm đến nối liền hai bờ vịnh Gành Rái. Đây là kế hoạch đầu tư hạ tầng hướng biển lớn nhất từ trước đến nay của TP.HCM, phản ánh quyết tâm và khát vọng mở rộng không gian phát triển, lấy biển làm động lực tăng trưởng mới.

Đơn cử, cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải gắn với hành lang kinh tế Mộc Bài - TP.HCM - Biên Hòa - Bà Rịa - Vũng Tàu đã chính thức được khởi công. Hay dự án cảng Cần Giờ với tổng đầu tư lên đến 6 tỷ USD đang được đẩy nhanh tiến độ. Dự án đường vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu dài khoảng 14 km, với tổng vốn đầu tư hơn 93.159 tỷ đồng đã được khởi công vào đầu tháng 7/2026. Tuyến đường này gồm cầu, hầm vượt biển và dự kiến hoàn thành vào năm 2029, giúp rút ngắn thời gian di chuyển từ 90-120 phút xuống chỉ còn 10-20 phút.

Cùng với đó, hệ thống cao tốc, vành đai trọng điểm như Biên Hòa - Bà Rịa - Vũng Tàu; TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây, Vành đai 3, Vành đai 4 đang được đẩy nhanh tiến độ, kỳ vọng sẽ rút ngắn thời gian di chuyển từ TP.HCM xuống còn khoảng 60 phút, qua đó thay đổi đáng kể khả năng kết nối vùng.

Những dự án hạ tầng trên không chỉ mở rộng không gian kết nối ra biển, mà còn tạo nền tảng để TP.HCM hình thành hệ sinh thái kinh tế biển quy mô lớn, với các trụ cột là cảng biển, logistics, năng lượng và các ngành công nghiệp gắn với biển theo định hướng Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới.

Đặc biệt, theo Nghị quyết quy hoạch tổng thể TP.HCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm, được HĐND thành phố thông qua sáng 30/10, khu vực không gian từ Châu Đức đến Vũng Tàu, Cái Mép, Phú Mỹ đến Cần Giờ được xác định là cực cảng biển, thương mại tự do và năng lượng phía Nam. Khu vực Vũng Tàu - Long Hải - Hồ Tràm được tổ chức theo cấu trúc đô thị biển trung tâm - các cực du lịch - hành lang ven biển - hậu phương sinh thái. Trong đó, Vũng Tàu là trung tâm dịch vụ biển tổng hợp; Long Hải - Phước Hải là đô thị du lịch và văn hóa - sinh thái; Hồ Tràm - Bình Châu là cực nghỉ dưỡng, giải trí và chăm sóc sức khỏe.

Xét ở góc độ phát triển vùng, việc mở rộng không gian biển không chỉ gia tăng diện tích ven biển hay số lượng cảng biển. Điều quan trọng hơn là hình thành chuỗi liên kết hoàn chỉnh từ sản xuất công nghiệp, logistics đến các hoạt động kinh tế biển. Chuỗi liên kết này tạo điều kiện để các trung tâm sản xuất ở Bình Dương (cũ) kết nối thuận lợi hơn với hệ thống cảng biển, đồng thời giúp hoạt động logistics, dịch vụ hàng hải, thương mại quốc tế và du lịch biển có thêm dư địa phát triển trong một không gian kinh tế thống nhất.

Theo giới phân tích, khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu sau hợp nhất với TP.HCM đang từng bước vươn lên trở thành cực phát triển chiến lược gắn với kinh tế biển, logistics và đô thị biển quy mô lớn. Với vị trí cửa ngõ hướng ra Biển Đông, khu vực này không chỉ đóng vai trò "điểm tựa logistics" nhờ hệ thống cảng biển nước sâu, mà còn trực tiếp hưởng lợi từ dòng lao động chất lượng cao dịch chuyển phục vụ sân bay Long Thành và các trung tâm logistics, kéo theo nhu cầu an cư, lưu trú và dịch vụ gia tăng rõ rệt.

Song song đó, sân bay quốc tế Long Thành - dự án hạ tầng hàng không quy mô nhất cả nước đang hoàn tất các khâu cuối cùng để chuẩn bị khai thác thương mại đóng vai trò "điểm nút" quan trọng, thiết lập trục "xương sống giao thông" liên hoàn, giúp hành trình đến Bà Rịa - Vũng Tàu trở nên liền mạch và đồng bộ hơn. Khi các tuyến cao tốc trọng điểm hoàn thiện, điều kiện hình thành mô hình đô thị biển phục vụ nhu cầu nghỉ dưỡng, giải trí và tiêu dùng cao cấp của cư dân siêu đô thị càng trở nên cấp thiết hơn.

Giao thông hàng không kết hợp với đường biển, đường sắt, đường bộ sẽ tạo nên một mạng lưới kết nối hoàn hảo, góp phần đưa Bà Rịa - Vũng Tàu thành đô thị du lịch - nghỉ dưỡng tầm cỡ, không chỉ của miền Nam mà còn của cả nước.

Khác với nhiều thị trường nghỉ dưỡng thuần túy, Bà Rịa - Vũng Tàu từ lâu đã sở hữu nền tảng kinh tế ổn định từ cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải - khu vực được định hướng trở thành cảng trung chuyển tầm cỡ khu vực châu Á và quốc tế, tạo ra nhu cầu lưu trú dài hạn từ đội ngũ chuyên gia và kỹ sư nước ngoài. Yếu tố này giúp thị trường địa phương giảm phụ thuộc vào tính mùa vụ của du lịch, từ đó cải thiện tính ổn định của dòng tiền khai thác.

Bà Rịa -Vũng Tàu cũng là vùng có cảnh quan thiên nhiên rất đặc thù của Đông Nam Bộ, kết hợp giữa biển và núi. Đây cũng vùng đất có giá trị văn hóa lớn, tạo nên lợi thế không gian tổng hòa giữa nghỉ dưỡng, lịch sử và trải nghiệm.

Theo quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Bà Rịa - Vũng Tàu sẽ trở thành cực tăng trưởng quan trọng trong khu vực Đông Nam Bộ và cả nước. Tầm nhìn đến năm 2050, Bà Rịa - Vũng Tàu là trung tâm kinh tế biển quốc gia, trung tâm dịch vụ hàng hải của khu vực Đông Nam Á, trung tâm du lịch chất lượng cao đẳng cấp quốc tế, một trong những trung tâm công nghiệp lớn của vùng Đông Nam Bộ.

Giới phân tích cho rằng, Bà Rịa - Vũng Tàu hội đủ những lợi thế mà nhiều thị trường du lịch biển trong khu vực phải mất hàng thập kỷ mới gây dựng được như thương hiệu điểm đến lâu đời, cảnh quan thiên nhiên đặc sắc và vị trí chỉ cách trung tâm TP.HCM chưa đầy 2 giờ di chuyển. Tuy nhiên, khu vực này đang thiếu những tổ hợp giải trí phức hợp quy mô lớn, đủ sức giữ chân dòng khách cao cấp, đặc biệt là khách quốc tế.

Thực tế, kỳ vọng của du khách hiện nay đã dịch chuyển rõ rệt. Chuyến đi biển cuối tuần không còn đơn thuần là tắm nắng, thưởng hải sản rồi về, mà du khách còn tìm đến một hệ sinh thái nghỉ dưỡng hoàn chỉnh, nơi có khu lưu trú phù hợp, ẩm thực, trải nghiệm đa dạng, được tích hợp liền mạch trong cùng một điểm đến. Đây là chuẩn mực đã được định hình tại Phuket, Bali hay Nha Trang, Đà Nẵng. Nếu thiếu các sản phẩm bất động sản du lịch có chiều sâu, dù tiềm năng có lớn, giá trị khai thác cũng khó đạt ngưỡng kỳ vọng.

Khi hạ tầng và dòng chảy kinh tế hội tụ, thị trường Bà Rịa - Vũng Tàu đang ghi nhận sự hiện diện ngày càng rõ nét của các chủ đầu tư lớn với những dự án quy mô, bài bản, dấu hiệu của một chu kỳ tăng trưởng bứt phá. Trong số đó, Qtopia - dự án được định vị là "thành phố cuối tuần" của siêu đô thị TP.HCM đang trở thành tâm điểm chú ý của giới đầu tư bất động sản. Qtopia kết hợp căn hộ du lịch với tổ hợp vui chơi, giải trí, ẩm thực ngày đêm, hướng đến nhu cầu nghỉ dưỡng của cư dân TP.HCM và các tỉnh phía Nam.

Được phát triển trên quy mô hơn 7,3 ha, Qtopia gồm các tòa tháp căn hộ du lịch kết hợp thương mại, dịch vụ. Dự án kết hợp mô hình Resort City với tổ hợp vui chơi, giải trí và nghỉ dưỡng, hướng đến đáp ứng nhu cầu lưu trú, trải nghiệm của du khách cũng như khai thác cho thuê.

Ngày 6/11 vừa qua, Qtopia chính thức khởi công 5 tháp đầu tiên: Q5, Q6, Q7, Q8, Q9. Tiếp theo sau đó sẽ khai trương Trạm Quậy, tổ hợp gồm clubhouse, nhà hàng và không gian ẩm thực tại dự án. Chủ đầu tư kỳ vọng địa điểm này trở thành nơi tổ chức sự kiện, vui chơi cuối tuần cho người dân địa phương và du khách.

Theo các chuyên gia, khi dịch vụ lưu trú kết hợp với hoạt động vui chơi, giải trí tại cùng một điểm đến, du khách có thêm lựa chọn sử dụng dịch vụ tại chỗ và kéo dài thời gian lưu trú. Đây cũng là yếu tố có thể góp phần gia tăng mức chi tiêu trong mỗi chuyến đi.

Với những lợi thế sẵn có, giới phân tích cho rằng, Bà Rịa - Vũng Tàu là mảnh ghép chiến lược cuối cùng để TP.HCM hoàn thiện cấu trúc của một siêu đô thị đúng nghĩa - nơi công nghiệp, tài chính, logistics và kinh tế biển vận hành trong một hệ sinh thái thống nhất, liên thông. Các yếu tố nền tảng cho một chu kỳ tăng trưởng dài hạn đang hội tụ đồng thời: hạ tầng giao thông chiến lược được đầu tư mạnh, dòng vốn từ các chủ đầu tư lớn dịch chuyển về khu vực này, quy hoạch đô thị biển đang dần định hình rõ nét. Câu hỏi hiện nay không còn là liệu Bà Rịa - Vũng Tàu có bứt phá hay không, mà là ai sẽ đặt chân vào đúng thời điểm thị trường chuyển mình./.