Nhìn từ kỳ tích tăng trưởng của Quảng Ninh: Tầm nhìn kiến tạo mở biên độ cho những bước nhảy vọt

Sau hơn một thập kỷ duy trì đà tăng trưởng cao, Quảng Ninh tiếp tục tạo dấu ấn khi GRDP 9 tháng đầu năm 2026 tăng 12,54%, dẫn đầu cả nước. 

Bước sang quý IV, Quảng Ninh sẽ có một chặng nước rút để đạt mức tăng trưởng ít nhất 14,96% như kịch bản được xây dựng tại quyết định số 2633/QĐ-UBND. Đặc biệt, tại cuộc làm việc với TP. Quảng Ninh ngày 15/10, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng đề nghị Quảng Ninh tập trung cao độ, quyết liệt dồn lực cho quý cuối năm, phấn đấu tăng trưởng từ 15% trở lên để hoàn thành xuất sắc mục tiêu cả năm.

Tại cuộc làm việc này, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh: "Ngày hôm nay, Quảng Ninh phải làm những công việc để tạo ra động lực, dư địa cho các cái thế hệ sau. Và với kết quả này, với những nhóm nhiệm vụ giải pháp rất khả thi mà Quảng Ninh đưa ra thì tôi tin tưởng chắc chắn là Quảng Ninh sẽ đạt và vượt kế hoạch về tăng trưởng kinh tế và các chỉ tiêu khác, thậm chí là đạt và vượt ở mức rất cao"...

Phía sau những con số mà Quảng Ninh đã, đang và sẽ phấn đấu đạt được là cả một hành trình bồi đắp từ những lợi thế và nền tảng phát triển đã tích lũy qua nhiều năm, đồng thời cũng phản ánh khát vọng vươn lên, tư duy đổi mới và năng lực tổ chức thực hiện của địa phương. Từ chủ động xây dựng kịch bản tăng trưởng, tái cấu trúc không gian phát triển đến tập trung tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông các nguồn lực đầu tư, Quảng Ninh đã và đang cho thấy tầm quan trọng của một phương thức điều hành đồng bộ, quyết liệt và linh hoạt trong việc chuyển hóa tiềm năng thành động lực, biến quyết tâm thành kết quả cụ thể.

Điều này cũng gợi mở những kinh nghiệm có giá trị tham khảo đối với các địa phương trong nỗ lực hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số, bảo đảm hài hòa giữa tốc độ tăng trưởng, chất lượng phát triển và tính bền vững trong dài hạn.

❃ ❃ ❃

Những tháng cuối năm 2026 là giai đoạn có ý nghĩa quyết định đối với việc hoàn thành mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế. Để hiện thực hóa mục tiêu này, bên cạnh sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ và sự phối hợp đồng bộ của các bộ, ngành; sự chủ động, quyết tâm và năng lực tổ chức thực hiện của các địa phương giữ vai trò đặc biệt quan trọng.

Vai trò này được lãnh đạo Chính phủ ghi nhận tại Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 9/2026 và Hội nghị trực tuyến Chính phủ với địa phương. Tại Phiên họp, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đánh giá rất cao nỗ lực của các địa phương, nhất là các địa phương có tăng trưởng vượt bậc trong quý III, đóng góp vào tăng trưởng 9 tháng và tăng trưởng chung của cả nước. Theo Thủ tướng, đây là nền tảng quan trọng để tạo chuyển biến mạnh mẽ, tăng tốc, bứt phá, phát triển nhanh, bền vững, thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ, giải pháp, mục tiêu Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

Thực tiễn cho thấy, tăng trưởng kinh tế không chỉ được quyết định bởi những định hướng, chính sách ở tầm vĩ mô, mà còn phụ thuộc vào cách thức mỗi địa phương cụ thể hóa chủ trương, khai thác lợi thế và chuyển hóa nguồn lực thành kết quả phát triển thực chất. Theo đó, vai trò của địa phương không chỉ thể hiện ở mức đóng góp vào tăng trưởng chung, mà còn ở khả năng khơi thông nguồn lực, tạo lập động lực phát triển mới và hình thành những mô hình tăng trưởng có sức lan tỏa. Đây chính là những mắt xích quan trọng góp phần đưa mục tiêu tăng trưởng hai con số từ định hướng vĩ mô thành kết quả cụ thể trong thực tiễn.

Trong bức tranh đó, Quảng Ninh được nhìn nhận như một điển hình về năng lực duy trì tốc độ tăng trưởng cao, bền bỉ và liên tục tạo lập những dấu mốc phát triển mới. Trải qua hơn 1 thập kỷ chuyển mình mạnh mẽ, Quảng Ninh đã khẳng định vị thế là một trong những địa phương có nền kinh tế năng động hàng đầu cả nước. Giai đoạn 2015 - 2025, Quảng Ninh duy trì gần 10 năm liên tiếp tăng trưởng kinh tế hai con số, ngoại trừ năm 2024 với mức tăng 8,42%. Đặc biệt, năm 2025, GRDP tăng 11,89%, cao nhất cả nước và cũng là mức cao nhất trong giai đoạn 2021 - 2025. Tổng thu ngân sách nhà nước đạt 84.500 tỷ đồng, cao nhất từ trước đến nay, vượt 53% dự toán Trung ương giao và 47% dự toán tỉnh giao.

Không chỉ nổi bật về quy mô và tốc độ tăng trưởng, Quảng Ninh còn tạo dấu ấn đậm nét về chất lượng điều hành, cải cách thể chế, môi trường đầu tư. Quảng Ninh có 12 năm liên tiếp nằm trong nhóm 5 địa phương dẫn đầu cả nước về năng lực điều hành kinh tế; 7 năm liền (2017 - 2023) đứng đầu Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI); 6 năm dẫn đầu Chỉ số cải cách hành chính (PAR Index); 4 năm liên tiếp xếp hạng nhất Chỉ số hài lòng của người dân và tổ chức (SIPAS); 3 năm đứng đầu Chỉ số hiệu quả quản trị và hành chính công (PAPI). Bên cạnh đó, Quảng Ninh cũng từng được đánh giá là địa phương có chất lượng hạ tầng tốt nhất cả nước và dẫn đầu về Chỉ số Xanh cấp tỉnh (PGI).

Trên nền tảng đã được tích lũy qua nhiều năm, Quảng Ninh tiếp tục hướng tới những bước tiến ở tầm cao mới, với quyết tâm xác lập các dấu mốc phát triển vượt trội. Năm 2026 đang cho thấy rõ khát vọng và sức bật đó khi địa phương tiếp tục bứt phá, vươn lên dẫn đầu cả nước về tốc độ tăng trưởng. Cụ thể, GRDP quý III/2026 của Quảng Ninh ước tăng 15,04%, cao hơn mức tăng 12,88% cùng kỳ năm trước, đưa mức tăng trưởng 9 tháng lên 12,54%, cao nhất cả nước ở cả hai chỉ tiêu, bám sát với kịch bản đã đề ra. Trong cơ cấu kinh tế, công nghiệp tiếp tục giữ vai trò động lực chủ đạo, với giá trị sản xuất tăng 14,02%.

Đà tăng trưởng còn được phản ánh qua kết quả thu ngân sách và giải ngân đầu tư công. Lũy kế 9 tháng, thu ngân sách nhà nước của tỉnh đạt 78.453 tỷ đồng, bằng 106,16% dự toán cả năm và tăng 51,78% so với cùng kỳ. Giải ngân đầu tư công đạt 16.808 tỷ đồng; riêng vốn kế hoạch năm 2026 đạt 15.200 tỷ đồng, tương đương 78% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. 

Có thể khẳng định, những kết quả tăng trưởng nổi bật của Quảng Ninh trong 9 tháng đầu năm 2026 là sự kết tinh của quá trình tích lũy nội lực bền bỉ, tầm nhìn phát triển dài hạn và quyết tâm chính trị được xuyên suốt trong lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện. Trên nền tảng hơn một thập kỷ phát triển mạnh mẽ, Quảng Ninh không chỉ tiếp tục phát huy những lợi thế sẵn có, mà còn chủ động kiến tạo động lực mới, hướng tới những nấc thang tăng trưởng cao hơn và củng cố nền tảng cho phát triển bền vững trong dài hạn.

ĐIỀU HÀNH QUYẾT LIỆT THEO KỊCH BẢN, LINH HOẠT CÁC CHỈ TIÊU

Năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt với thành phố Quảng Ninh, đây là năm đầu của nhiệm kỳ 2026 - 2030, song cũng là năm thành phố chuyển bước sang không gian phát triển mới, chính thức từ 1/9.2026 trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Bởi vậy, yêu cầu đặt ra với công tác điều hành không chỉ dừng ở việc hoàn thành các chỉ tiêu trước mắt, mà còn phải tạo dựng nền tảng đủ vững chắc để duy trì đà tăng trưởng trong dài hạn. Trên tình thần đó, để duy trì đà tăng trưởng cao và tạo ra bước bứt phá mới, Quảng Ninh đã xác lập rõ định hướng phát triển năm 2026 thông qua chủ đề công tác "Đột phá trong tăng trưởng kinh tế, nâng cao chất lượng đô thị, sớm đạt tiêu chí thành phố trực thuộc Trung ương". Đây là khát vọng vươn lên và yêu cầu đổi mới mạnh mẽ trong tư duy lãnh đạo, điều hành, tổ chức thực hiện của địa phương.

Chia sẻ về cách thức triển khai, bà Nguyễn Thị Hạnh, Trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy Quảng Ninh cho biết, chủ đề công tác năm không chỉ là một khẩu hiệu mang tính định hướng, mà được cụ thể hóa thông qua việc tập trung lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện, có trọng tâm, trọng điểm; trong đó, đặc biệt chú trọng chuyển hóa các nghị quyết, kết luận, chỉ thị của Trung ương thành những nhiệm vụ cụ thể, với mục tiêu và yêu cầu thực hiện rõ ràng.

Trên cơ sở đó, Quảng Ninh từng bước chuyển hóa quyết tâm chính trị thành kỷ luật thực thi trong bộ máy. Quảng Ninh xác định rõ những nhiệm vụ trọng tâm, phân công trách nhiệm gắn với tiến độ và kết quả, đồng thời tăng cường kiểm tra, đôn đốc để kịp thời xử lý những khó khăn, vướng mắc phát sinh. Theo bà Nguyễn Thị Hạnh, mỗi nhiệm vụ phải gắn với chỉ tiêu cụ thể, có thể đo lường, kiểm tra và đánh giá, qua đó bảo đảm tính thực chất trong quá trình triển khai.

"Quảng Ninh đặc biệt coi trọng nguyên tắc "rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ kết quả", đồng thời áp dụng phương thức điều hành bám sát các chỉ số đánh giá hiệu quả công việc (KPI), theo dõi đến từng kết quả và số liệu cụ thể", Trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy Quảng Ninh thông tin.

Cùng với kỷ luật thực thi, Quảng Ninh chú trọng nâng cao tính chủ động, linh hoạt trong điều hành thông qua việc xây dựng các kịch bản tăng trưởng theo từng quý, từng tháng. Theo bà Nguyễn Thị Hạnh, các kịch bản được thường xuyên rà soát, điều chỉnh sát với diễn biến thực tế nhằm tận dụng tối đa dư địa tăng trưởng ở những lĩnh vực có điều kiện thuận lợi, đồng thời chủ động phương án bù đắp khi một số ngành gặp khó khăn. 

Để các kịch bản không dừng lại trên giấy, Quảng Ninh duy trì cơ chế kiểm tra, giám sát thường xuyên, gắn tiến độ thực hiện với trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và người đứng đầu. "Hằng tháng, kết quả thực hiện được kiểm đếm, đánh giá và gắn với trách nhiệm cụ thể của người đứng đầu các sở, ngành, địa phương. Những khó khăn, vướng mắc phát sinh cũng được kịp thời xem xét, điều chỉnh để bảo đảm tiến độ và mục tiêu tăng trưởng", bà Nguyễn Thị Hạnh nhấn mạnh.

Từ thực tiễn này, có thể thấy tính linh hoạt trong điều hành chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng kỷ luật thực thi và cơ chế giám sát chặt chẽ. Kịch bản tăng trưởng dù được xây dựng sát thực tế đến đâu cũng khó phát huy tác dụng nếu thiếu sự phối hợp giữa các cấp, các ngành hoặc không xác định rõ trách nhiệm trong quá trình triển khai. Ngược lại, khi mục tiêu, tiến độ và trách nhiệm được xác lập cụ thể, việc điều chỉnh kịch bản không đồng nghĩa với thay đổi mục tiêu một cách tùy tiện, mà là cách thức chủ động phân bổ lại nguồn lực và khai thác các động lực thay thế để giữ vững quỹ đạo tăng trưởng chung.

QUY HOẠCH VÀ ĐỀ ÁN CHIẾN LƯỢC MỞ ĐƯỜNG CHO TĂNG TRƯỞNG

Song song với kỷ luật thực thi và sự linh hoạt trong điều hành, Quảng Ninh cũng chú trọng là hoàn thiện thể chế, cơ chế và hệ thống quy hoạch nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng, mở rộng không gian phát triển và tạo nền tảng thu hút đầu tư. Thay vì chỉ tập trung vào các chỉ tiêu tăng trưởng trước mắt, Quảng Ninh hướng tới tái cấu trúc không gian kinh tế, phát triển hạ tầng đồng bộ, hiện đại, nâng cao chất lượng đô thị và dịch vụ, đồng thời phát huy các ngành kinh tế mũi nhọn như du lịch, công nghiệp, logistics và kinh tế biển.

"Các quy hoạch chiến lược được phê duyệt và thường xuyên rà soát, điều chỉnh đã tạo cơ sở quan trọng để Quảng Ninh tái cấu trúc không gian phát triển, thu hút đầu tư, xây dựng hệ thống hạ tầng đồng bộ, hiện đại và nâng cao chất lượng đô thị, dịch vụ. Trên nền tảng đó, Quảng Ninh tập trung khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế, thúc đẩy các ngành kinh tế mũi nhọn như du lịch, dịch vụ, công nghiệp, logistics và kinh tế biển, qua đó mở rộng dư địa và tạo thêm động lực cho tăng trưởng trong giai đoạn mới", bà Nguyễn Thị Hạnh thông tin.

Cụ thể, địa phương đã hoàn thành phê duyệt điều chỉnh quy hoạch thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Đây là nhiệm vụ được triển khai kịp thời nhằm cập nhật những yêu cầu mới trong quá trình phát triển, nhất là sau Đại hội XIV của Đảng, khi nhiều định hướng mới đặt ra yêu cầu điều chỉnh quy hoạch cho phù hợp với xu hướng phát triển trong giai đoạn tới. Bên cạnh đó, Quảng Ninh đã trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt quy hoạch chung đô thị đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075, làm cơ sở thu hút đầu tư; trình công nhận đạt tiêu chí đô thị loại I vào ngày 26/6/2026; đồng thời điều chỉnh cục bộ quy hoạch tại các khu kinh tế Vân Đồn, Móng Cái, các đô thị Cẩm Phả, Uông Bí và một số khu vực ven biển, miền núi. 

Địa phương cũng hoàn thành công nhận phân loại đô thị theo các tiêu chí, phê duyệt chương trình phát triển đô thị đến năm 2030 và chương trình phát triển nhà ở; phê duyệt 17 nhiệm vụ quy hoạch phân khu, thẩm định 16 quy hoạch phân khu. Bà Hạnh nhấn mạnh, những công việc này góp phần đẩy nhanh tiến độ cụ thể hóa các quy hoạch chung, qua đó tạo cơ sở quan trọng để thu hút thêm nhà đầu tư đến với Quảng Ninh.

Việc liên tục cập nhật quy hoạch không đơn thuần nhằm hoàn thiện hồ sơ quản lý không gian, mà còn đáp ứng yêu cầu điều chỉnh mô hình phát triển trước những thay đổi về định hướng, cơ cấu kinh tế và nhu cầu đầu tư. Khi quy hoạch được cụ thể hóa đồng bộ các cấp, nhà đầu tư có cơ sở rõ ràng hơn để xác định cơ hội, quy mô và phương án triển khai dự án. Theo cách tiếp cận này, quy hoạch không chỉ định hình không gian phát triển, mà còn đóng vai trò mở đường cho việc huy động nguồn lực xã hội, kết nối hạ tầng và hình thành các cực tăng trưởng mới.

Cùng với hoàn thiện quy hoạch, Quảng Ninh cũng tích cực đẩy mạnh xây dựng các đề án chiến lược nhằm chuyển hóa định hướng dài hạn thành chương trình hành động cụ thể. Bà Hạnh khẳng định, các đề án không được xây dựng chỉ để có đề án, mà phải xác định rõ nhiệm vụ, giải pháp và nguồn lực thực hiện.

Điểm đáng chú ý là các đề án này được định hướng như những chương trình hành động, gắn với nhiệm vụ, giải pháp và nguồn lực triển khai, thay vì dừng ở việc xác lập ý tưởng hay mục tiêu trên văn bản. Bên cạnh các lĩnh vực kinh tế, Quảng Ninh còn xây dựng đề án thí điểm mô hình bệnh viện xã hội chủ nghĩa và trường học xã hội chủ nghĩa, thể hiện định hướng gắn phát triển kinh tế với nâng cao chất lượng các dịch vụ xã hội. Các đề án đều hướng tới xác định cụ thể nhiệm vụ, giải pháp và nguồn lực, làm cơ sở để Quảng Ninh tổ chức triển khai trong thực tế.

TẬP TRUNG THÁO GỠ ĐIỂM NGHẼN, ĐƯA NGUỒN LỰC VÀO NỀN KINH TẾ

Bên cạnh việc hoàn thiện thể chế, quy hoạch và xây dựng các đề án chiến lược, Quảng Ninh chủ động tăng cường phối hợp với các bộ, ngành Trung ương để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai, bảo đảm các định hướng phát triển được cụ thể hóa bằng những giải pháp khả thi. Theo bà Nguyễn Thị Hạnh, sự quan tâm, làm việc trực tiếp của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và các cơ quan Trung ương không chỉ thể hiện sự ghi nhận, động viên đối với địa phương, mà còn góp phần định hướng những nhiệm vụ trọng tâm, hỗ trợ tháo gỡ các điểm nghẽn và tạo thêm động lực để Quảng Ninh thực hiện các mục tiêu đã đề ra.

Song song với đó, tỉnh tập trung chỉ đạo những nhiệm vụ có tác động trực tiếp đến tăng trưởng, từ thúc đẩy sản xuất, kinh doanh, giải ngân vốn đầu tư toàn xã hội đến đẩy nhanh tiến độ các dự án, công trình trọng điểm. Chính quyền địa phương tổ chức các cuộc làm việc chuyên đề với từng nhóm doanh nghiệp nhằm nắm bắt khó khăn, tìm giải pháp tháo gỡ, đồng thời đẩy mạnh giải phóng mặt bằng tại các khu công nghiệp, khu kinh tế và những dự án có vai trò tạo động lực phát triển.

Một trọng tâm khác là xử lý các dự án tồn đọng, chậm triển khai, nhất là những dự án liên quan đến đất đai, thủ tục đầu tư và quy hoạch. Các vướng mắc về thủ tục đối với khu công nghiệp, cụm công nghiệp, nguồn vật liệu san lấp, chuyển đổi mục đích sử dụng đất, xác định giá đất và tạo quỹ đất sạch được rà soát để tìm hướng giải quyết. Theo bà Nguyễn Thị Hạnh, đây là những khó khăn không chỉ riêng Quảng Ninh gặp phải; điều quan trọng nằm ở khả năng nhận diện đúng vấn đề, lựa chọn phương án xử lý và giải quyết dứt điểm để nguồn lực đầu tư sớm được đưa vào khai thác, phát huy hiệu quả.

Thực tế cho thấy, Quảng Ninh lựa chọn giải phóng mặt bằng là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm khơi thông nguồn lực đầu tư. Trên địa bàn có hàng trăm dự án cần giải phóng mặt bằng, nhưng địa phương lựa chọn 32 dự án động lực với tổng diện tích gần 10.000ha để tập trung nguồn lực triển khai. Hằng tháng, Ban Chấp hành Đảng bộ và Ban Thường vụ Thành ủy tổ chức kiểm điểm tiến độ, xác định rõ thời hạn hoàn thành đối với từng dự án.

"Đến nay, công tác giải phóng mặt bằng tại nhóm dự án này đã hoàn thành khoảng 90%, tương đương 9.000ha", bà Nguyễn Thị Hạnh cho biết, đồng thời nhấn mạnh việc tạo quỹ đất sạch có ý nghĩa quan trọng, giúp nhà đầu tư có thể "xuống vốn được ngay".

Điểm đáng chú ý trong cách làm của Quảng Ninh là việc tập trung giải phóng mặt bằng không tách rời yêu cầu nâng cao hiệu quả thực hiện dự án. Việc lựa chọn danh mục ưu tiên, thường xuyên kiểm điểm tiến độ và xác định thời hạn cụ thể giúp địa phương tập trung nguồn lực vào những khâu có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ đầu tư, thay vì dàn trải nguồn lực trên toàn bộ danh mục dự án.

Không chỉ xử lý những vướng mắc trước mắt, địa phương còn tập trung đẩy mạnh xử lý các dự án chậm triển khai, tồn đọng nhiều năm. Trong tổng số 198 dự án được rà soát, Quảng Ninh đã tháo gỡ hoàn toàn vướng mắc cho 150 dự án; 48 dự án còn lại đang tiếp tục được kiểm tra, rà soát pháp lý để tìm phương án xử lý. Kết quả này cho thấy nỗ lực đưa các dự án từ trạng thái đình trệ trở lại quỹ đạo triển khai, qua đó từng bước khơi thông nguồn lực đất đai, vốn đầu tư và cơ hội phát triển.

Từ những giải pháp trên có thể thấy, điểm đáng chú ý trong cách điều hành của Quảng Ninh là không dừng ở việc nhận diện khó khăn hay ban hành chủ trương tháo gỡ, mà tập trung xác định rõ dự án cần ưu tiên, khâu cần xử lý và trách nhiệm thực hiện. Khi giải phóng mặt bằng, hoàn thiện thủ tục và xử lý vướng mắc pháp lý được triển khai đồng thời, các nguồn lực vốn bị đình trệ mới có thể chuyển hóa thành hoạt động đầu tư và năng lực sản xuất thực tế. Đây cũng là một trong những điều kiện quan trọng giúp địa phương duy trì đà tăng trưởng, đồng thời tạo nền tảng cho những động lực phát triển trong giai đoạn tiếp theo.

Cùng với khơi thông nguồn lực đất đai, cải cách hành chính được Quảng Ninh xác định là một khâu đột phá nhằm cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh. Theo bà Nguyễn Thị Hạnh, địa phương đang triển khai cải cách theo hướng không chỉ số hóa quy trình, mà còn trực tiếp rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, giảm chi phí và tạo thuận lợi thực chất cho người dân, doanh nghiệp.

Hiện Quảng Ninh có 2.128 thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền địa phương, trong đó 100% đã được cung cấp trực tuyến. Đáng chú ý, tỉnh đã cắt giảm 40% thời gian giải quyết đối với 1.249 thủ tục do Trung ương quy định; giảm 39% thời gian xử lý đối với 703 thủ tục liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh; đồng thời bãi bỏ 21 thủ tục, điều kiện không còn phù hợp theo Nghị quyết 66. Tỷ lệ hồ sơ được giải quyết trước hạn và đúng hạn đạt 99,7%.

Quy mô triển khai cũng cho thấy mức độ vận hành của hệ thống này. Trong 9 tháng năm 2026, Trung tâm Phục vụ hành chính công các cấp của địa phương đã tiếp nhận 652.503 hồ sơ, trong đó có 16.532 hồ sơ được giải quyết không phụ thuộc vào địa giới hành chính. Đây là bước tiến đáng chú ý đối với những thủ tục liên quan đến đất đai, doanh nghiệp, nhà đầu tư và người dân, vốn thường chịu tác động bởi quy trình xử lý qua nhiều cấp, nhiều địa bàn. Khi thời gian chờ đợi được rút ngắn, thủ tục được đơn giản hóa và quỹ đất sẵn sàng hơn, cơ hội đầu tư có điều kiện chuyển hóa nhanh hơn thành năng lực sản xuất, việc làm và giá trị tăng thêm cho nền kinh tế. Đây cũng là một trong những cơ sở quan trọng giúp địa phương duy trì đà tăng trưởng cao, đồng thời nâng cao chất lượng và hiệu quả phát triển.

PGS. TS. Đinh Trọng Thịnh, chuyên gia kinh tế nhìn nhận, Quảng Ninh là một trong những địa phương có nhiều kinh nghiệm đáng chú ý trong công tác lãnh đạo, điều hành và thúc đẩy phát triển kinh tế. Những kết quả tăng trưởng đạt được trong 9 tháng đầu năm 2026 không chỉ phản ánh sức bật của nền kinh tế, mà còn cho thấy vai trò quan trọng của tư duy lãnh đạo, tầm nhìn chiến lược và năng lực tổ chức thực hiện ở cấp địa phương. Bởi trong bối cảnh nền kinh tế còn đối mặt với nhiều biến động, việc duy trì tốc độ tăng trưởng cao không đơn thuần phụ thuộc vào lợi thế sẵn có, mà còn đòi hỏi khả năng nhận diện đúng cơ hội, lựa chọn trúng trọng tâm và tổ chức các nguồn lực theo hướng tạo ra hiệu quả thực chất.

Điểm đáng ghi nhận ở Quảng Ninh, theo PGS. TS. Đinh Trọng Thịnh là tinh thần chủ động, quyết liệt và nhất quán trong điều hành. Địa phương không triển khai nhiệm vụ theo hướng dàn trải, mà chú trọng xác định những khâu đột phá, những lĩnh vực có khả năng tạo sức lan tỏa để ưu tiên nguồn lực; đồng thời thường xuyên rà soát tiến độ, nhận diện những điểm nghẽn phát sinh và linh hoạt điều chỉnh cách thức thực hiện phù hợp với tình hình thực tế. Đặc biệt, các mục tiêu phát triển không dừng lại ở những định hướng mang tính chiến lược, mà được cụ thể hóa thành chương trình, kế hoạch và nhiệm vụ có thể kiểm đếm, gắn với tiến độ và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị. 

"Cách tiếp cận này góp phần thu hẹp khoảng cách giữa chủ trương và thực tiễn, giữa mục tiêu đặt ra và kết quả đạt được, qua đó nâng cao hiệu quả điều hành và khả năng phản ứng của bộ máy trước những yêu cầu phát triển ngày càng cao", PGS.TS. Đinh Trọng Thịnh nhấn mạnh.

Ở một khía cạnh khác, Quảng Ninh cũng cho thấy sự chủ động trong việc tạo lập dư địa tăng trưởng, thay vì chỉ trông đợi vào những động lực vốn có. Chuyên gia nhìn nhận việc kiên trì cải thiện môi trường đầu tư, tháo gỡ vướng mắc về quy hoạch, đất đai, thủ tục hành chính và đẩy nhanh tiến độ các dự án cho thấy địa phương đã chú trọng xử lý những yếu tố trực tiếp ảnh hưởng đến khả năng đưa nguồn lực vào nền kinh tế. Khi các điểm nghẽn được tháo gỡ, nguồn lực đất đai, vốn đầu tư và tiềm năng của doanh nghiệp mới có điều kiện chuyển hóa thành năng lực sản xuất, hoạt động kinh doanh và giá trị gia tăng. Nói cách khác, hiệu quả điều hành không chỉ nằm ở việc huy động được bao nhiêu nguồn lực, mà còn ở khả năng khơi thông, phân bổ và sử dụng những nguồn lực đó đúng trọng tâm, đúng thời điểm.

Từ thực tiễn này, có thể thấy kinh nghiệm của Quảng Ninh nằm ở cách địa phương xây dựng và duy trì năng lực phát triển qua nhiều năm. Khát vọng vươn lên được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với kỷ luật thực thi, tư duy đổi mới và khả năng giải quyết những vấn đề cụ thể nảy sinh trong quá trình phát triển. 

"Đây là điều có ý nghĩa tham khảo đối với các địa phương đang tìm kiếm động lực tăng trưởng mới, bởi trong cùng một môi trường chính sách và trước những thách thức chung của nền kinh tế, sự khác biệt về chất lượng điều hành, năng lực tổ chức thực hiện và hiệu quả sử dụng nguồn lực có thể tạo ra những kết quả phát triển rất khác nhau", PGS.TS. Đinh Trọng Thịnh nhận định.

*****

Có thể khẳng định, câu chuyện của Quảng Ninh là một điển hình về tăng trưởng ở cấp địa phương, đồng thời mở ra những bài học kinh nghiệm thiết thực cho các địa phương khác đang nỗ lực hoàn thành mục tiêu tăng trưởng trên chặng đường về đích năm 2026 và tạo đà bước sang năm 2027.

Để giải mã sâu hơn những yếu tố làm nên kết quả tăng trưởng của Quảng Ninh, đặc biệt là tư duy điều hành, cách thức tổ chức thực hiện và sự linh hoạt trong ứng xử, tháo gỡ những điểm nghẽn phát sinh từ thực tiễn, Reatimes đã có cuộc trao đổi với PGS. TS. Nguyễn Thường Lạng, Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Đại học Kinh tế Quốc dân - chuyên gia có quá trình gắn bó với Quảng Ninh, đồng thời có nhiều nghiên cứu và góc nhìn chuyên sâu về phát triển kinh tế địa phương.

- Thưa, PGS. TS. Nguyễn Thường Lạng, quý III/2026, GRDP của Quảng Ninh tăng 15,04%, đưa tốc độ tăng trưởng 9 tháng lên 12,54%, dẫn đầu cả nước ở cả hai chỉ tiêu. Từ góc nhìn của người có quá trình nghiên cứu và am hiểu sâu sắc về Quảng Ninh, chuyên gia lý giải như thế nào về kết quả tăng trưởng ấn tượng này?

PGS. TS. Nguyễn Thường Lạng: Tôi đánh giá rất cao kết quả tăng trưởng của Quảng Ninh trong quý III và 9 tháng năm 2026. Đây là kết quả đáng ghi nhận, phản ánh nỗ lực của chính quyền, cộng đồng doanh nghiệp và người dân địa phương. 

Qua quá trình quan sát, nghiên cứu và làm việc trực tiếp với Quảng Ninh, tôi nhận thấy một điểm nổi bật của địa phương là tầm nhìn phát triển dài hạn, thể hiện ở cách chính quyền chủ động chuẩn bị các điều kiện cho tăng trưởng thay vì chỉ tập trung vào những mục tiêu trước mắt. Việc kiên trì đầu tư hạ tầng chiến lược, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và nâng cao chất lượng quản trị, thúc đẩy liên kết giữa các ngành, lĩnh vực đã góp phần tạo dựng nền tảng để thu hút nguồn lực, giảm chi phí cho doanh nghiệp và mở rộng không gian phát triển. Đây đều là những định hướng đòi hỏi tầm nhìn xa, sự nhất quán trong điều hành và quyết tâm theo đuổi đến cùng của chính quyền địa phương.

Song song với đó là khả năng nhận diện cơ hội và lựa chọn đúng hướng đi cho địa phương. Bên cạnh dựa vào những lợi thế sẵn có về vị trí địa kinh tế, di sản thiên nhiên, du lịch, kinh tế biển, Quảng Ninh luôn chủ động tìm cách nâng cao giá trị của các nguồn lực thông qua phát triển hạ tầng kết nối, thu hút đầu tư và mở rộng những mô hình kinh tế mới. Theo tôi, đây là cách tiếp cận thể hiện tư duy kiến tạo phát triển không thụ động chờ đợi các điều kiện thuận lợi, mà chủ động tạo lập môi trường, cơ chế và không gian để các nguồn lực xã hội được khơi thông, các cơ hội kinh doanh được hình thành và những động lực tăng trưởng mới được phát huy.

Nhìn chung, kết quả tăng trưởng của Quảng Ninh là sự kết hợp giữa nền tảng được tích lũy qua nhiều năm, tầm nhìn chiến lược, tư duy đổi mới trong lựa chọn hướng phát triển và năng lực tổ chức thực hiện của chính quyền Quảng Ninh. Tầm nhìn giúp địa phương xác định những lĩnh vực cần ưu tiên; tư duy kiến tạo giúp khơi thông và huy động nguồn lực; còn năng lực điều hành quyết định các định hướng đó được chuyển hóa thành kết quả đến đâu. Đây là những yếu tố quan trọng góp phần lý giải kết quả tăng trưởng hiện nay, đồng thời tạo cơ sở để Quảng Ninh tiếp tục củng cố năng lực cạnh tranh và duy trì động lực phát triển trong dài hạn.

- Có chiến lược đúng đã khó, nhưng biến chiến lược thành hành động, kết quả cụ thể còn khó hơn. Song trên thực tế, Quảng Ninh đã giải "bài toán" này bằng cách cụ thể hóa các nhiệm vụ phát triển theo nguyên tắc "rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ kết quả", đồng thời gắn với các chỉ tiêu KPI và cơ chế kiểm đếm thường xuyên. Theo chuyên gia, điều gì khiến cách điều hành này có ý nghĩa đối với việc hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược, nâng cao trách nhiệm của bộ máy và bảo đảm nguồn lực được chuyển hóa thành kết quả tăng trưởng thực chất?

PGS. TS. Nguyễn Thường Lạng: Đúng vậy, tầm nhìn chiến lược dù đúng đắn đến đâu cũng mới chỉ là điều kiện cần; điều kiện đủ là năng lực tổ chức thực hiện để biến các mục tiêu thành kết quả cụ thể. Đây là một trong những điểm tôi đánh giá cao trong phương thức điều hành của Quảng Ninh. Địa phương không chỉ xây dựng chiến lược hay ban hành kế hoạch, mà còn chú trọng thiết lập cơ chế để từng mục tiêu được cụ thể hóa thành nhiệm vụ, có người chịu trách nhiệm, có thời hạn hoàn thành và có tiêu chí đánh giá rõ ràng.

Việc thực hiện nguyên tắc "rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ kết quả", gắn trách nhiệm với các chỉ tiêu KPI và thường xuyên kiểm đếm kết quả hằng tháng cho thấy tỉnh đề cao tính kỷ luật, minh bạch và hiệu quả trong thực thi công vụ. Ý nghĩa của cách làm này là tạo ra sự gắn kết chặt chẽ giữa mục tiêu chiến lược với hoạt động điều hành hằng ngày của bộ máy. Khi trách nhiệm được xác định cụ thể và kết quả có thể đo lường, mỗi cơ quan, đơn vị và cán bộ phụ trách sẽ phải chủ động hơn trong triển khai nhiệm vụ, thay vì chỉ dừng ở việc hoàn thành quy trình hay báo cáo tiến độ. Qua đó, trách nhiệm cá nhân được nâng cao, sự phối hợp giữa các cơ quan được thúc đẩy và tình trạng đùn đẩy, né tránh trách nhiệm có điều kiện được hạn chế.

Đặc biệt, cơ chế kiểm đếm thường xuyên giúp chính quyền quan sát tiến độ thực hiện nhiệm vụ, đồng thời nhận diện kịp thời những điểm nghẽn đang cản trở quá trình thực hiện để có biện pháp xử lý. Trong điều hành kinh tế, thời gian rất quan trọng. Một dự án chậm giải phóng mặt bằng, một thủ tục đầu tư kéo dài hay một công trình hạ tầng chậm đưa vào sử dụng đều có thể làm gia tăng chi phí, bỏ lỡ cơ hội kinh doanh và trì hoãn khả năng tạo ra giá trị cho nền kinh tế. Vì vậy, việc theo dõi sát tiến độ, xác định rõ trách nhiệm và yêu cầu xử lý đến cùng các vướng mắc có tác động trực tiếp đến hiệu quả huy động, phân bổ và sử dụng nguồn lực phát triển.

- Bên cạnh kỷ luật trong tổ chức thực hiện, khả năng điều hành linh hoạt cũng là yếu tố quan trọng để hiện thực hóa các mục tiêu tăng trưởng. Trên thực tế, Quảng Ninh đã chủ động xây dựng kịch bản tăng trưởng theo tháng, quý và điều chỉnh phương án khi từng ngành, lĩnh vực phát sinh thuận lợi hoặc gặp khó khăn; chẳng hạn, tìm kiếm dư địa tăng trưởng ở các lĩnh vực khác để bù đắp khi một số hoạt động gặp trở ngại. Chuyên gia đánh giá thế nào về tư duy điều hành này trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng cao đòi hỏi nền kinh tế phải liên tục thích ứng với biến động? 

PGS. TS. Nguyễn Thường Lạng: Đây là tư duy điều hành chủ động, có tính dự báo và quản trị rủi ro cao. Trong bối cảnh nền kinh tế chịu tác động đồng thời từ biến động thị trường, chính sách thuế, giá cả hàng hóa và tình hình kinh tế quốc tế, việc xây dựng kịch bản tăng trưởng theo tháng, quý, đồng thời linh hoạt điều chỉnh phương án khi điều kiện thực tế thay đổi là rất cần thiết. Bởi lẽ, mục tiêu tăng trưởng cao không thể chỉ dựa vào những giả định thuận lợi, mà đòi hỏi địa phương phải chuẩn bị năng lực ứng phó với cả những tình huống bất lợi nhất. Đây là cách làm rất hay của Quảng Ninh.

Thực tế cho thấy, địa phương không đợi khó khăn phát sinh rồi mới tìm cách xử lý, mà chủ động dự báo những biến động có thể xảy ra để chuẩn bị phương án ứng phó từ trước. Chẳng hạn, với những lĩnh vực nhạy cảm trước biến động giá cả và chính sách như nhập khẩu xăng dầu, địa phương đã tính đến các kịch bản khác nhau để đánh giá mức độ tác động đến tăng trưởng và xác định phương án điều chỉnh phù hợp. Nếu một ngành, lĩnh vực không đạt mức tăng trưởng như kỳ vọng, việc nhận diện sớm mức thiếu hụt và tìm kiếm dư địa từ những ngành, lĩnh vực khác sẽ giúp hạn chế tác động tiêu cực đến kết quả chung của nền kinh tế.

Về bản chất, đây là cách tiếp cận quản trị trong điều kiện bất định, không tìm cách loại bỏ hoàn toàn rủi ro, mà chủ động nhận diện, dự báo, chuẩn bị phương án và nâng cao khả năng thích ứng trước rủi ro. Tôi cho rằng ý nghĩa lớn nhất của việc xây dựng các kịch bản tăng trưởng nằm ở việc giúp chính quyền chủ động hơn trong phân bổ nguồn lực, lựa chọn thứ tự ưu tiên và đưa ra quyết định điều hành đúng thời điểm. Khi có nhiều phương án dự phòng, địa phương sẽ giảm được sự bị động, tránh tình trạng chỉ tập trung xử lý những vấn đề đã xảy ra mà bỏ lỡ thời gian và cơ hội phát triển.

Một điểm quan trọng nữa tôi nhận thấy là Quảng Ninh nhìn nhận biến động không chỉ là nguy cơ, mà trong nhiều trường hợp còn có thể mở ra cơ hội mới. Khi một động lực tăng trưởng suy giảm, địa phương nhanh chóng đánh giá những lĩnh vực còn dư địa, những dự án có khả năng thúc đẩy hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh và những nguồn lực có thể huy động thêm. Tất nhiên, việc bù đắp tăng trưởng không đơn giản là chuyển chỉ tiêu từ ngành này sang ngành khác, mà phải dựa trên năng lực thực tế, khả năng triển khai và mức đóng góp có thể đo lường của từng lĩnh vực. Điều này đòi hỏi bộ máy điều hành phải nắm chắc tình hình, có dữ liệu đủ tin cậy và phối hợp hiệu quả giữa các ngành, các cấp.

Theo tôi, điều đáng ghi nhận ở Quảng Ninh là sự kết hợp giữa khát vọng tăng trưởng với phương pháp điều hành có tính khoa học. Khát vọng tạo ra quyết tâm hành động, nhưng chính năng lực dự báo, xây dựng kịch bản và điều chỉnh chính sách mới giúp quyết tâm đó thích ứng được với thực tế. Trong một môi trường kinh tế luôn biến động, lợi thế sẽ thuộc về địa phương nhận diện biến động sớm hơn, phản ứng nhanh hơn và chuyển hóa cơ hội thành kết quả hiệu quả hơn. Nếu duy trì được cách tiếp cận chủ động này, đồng thời bảo đảm các quyết định điều hành dựa trên dữ liệu và đánh giá đúng hiệu quả, Quảng Ninh sẽ có thêm cơ sở để bảo vệ mục tiêu tăng trưởng trước những cú sốc bên ngoài, cũng như mở rộng dư địa phát triển trong trung và dài hạn.

- Một trong những kinh nghiệm được địa phương nhấn mạnh là chủ động tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, quy hoạch, đất đai và đầu tư. Theo đó, Quảng Ninh xác định quy hoạch phải đi trước một bước để tạo không gian phát triển và thu hút các nguồn lực đầu tư. Địa phương đã hoàn thành phê duyệt điều chỉnh quy hoạch thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050; triển khai các quy hoạch đô thị, khu kinh tế, khu công nghiệp và nhiều đề án phát triển chiến lược. Theo ông, tư duy này đã góp phần tạo nên lợi thế tăng trưởng của Quảng Ninh như thế nào?

PGS. TS. Nguyễn Thường Lạng: Cần nhấn mạnh rằng Quảng Ninh là địa phương đặc biệt chú trọng công tác quy hoạch và hoạch định chiến lược phát triển. Qua quá trình làm việc với Thành phố, tôi nhận thấy Quảng Ninh có cách tiếp cận tương đối cởi mở, bài bản và hiện đại, trong đó chú trọng tham khảo kinh nghiệm quốc tế, tiếp thu tư vấn từ các đơn vị có uy tín như Boston Consulting Group (BCG). Điều này cho thấy địa phương rất chủ động trong việc tìm kiếm các phương pháp tiếp cận khoa học để xác định hướng đi và mô hình phát triển phù hợp trong dài hạn.

Tôi cho rằng, điểm cốt lõi trong cách tiếp cận của Quảng Ninh là địa phương nhìn nhận quy hoạch như cơ sở để tổ chức lại các nguồn lực, định hình mô hình tăng trưởng và tạo lập các động lực phát triển mới. Quy hoạch giúp địa phương xác định hướng đi dài hạn, lựa chọn những lĩnh vực có tiềm năng và chủ động chuẩn bị các điều kiện cần thiết để thu hút đầu tư. Tuy nhiên, giá trị của quy hoạch không chỉ nằm ở tầm nhìn, mà còn ở khả năng kết nối các lợi thế, nguồn lực và dự án thành một cấu trúc phát triển có tính bổ trợ. Đây cũng là yếu tố cần nhìn sâu hơn khi lý giải cách Quảng Ninh chuyển hóa tiềm năng thành kết quả tăng trưởng.

- Ông vừa nhấn mạnh vai trò kết nối các lợi thế và nguồn lực trong quy hoạch. Vậy, cụ thể, cách tiếp cận này giúp Quảng Ninh mở rộng không gian phát triển, thu hút đầu tư và tạo liên kết giữa các ngành kinh tế ra sao, thưa chuyên gia? 

PGS. TS. Nguyễn Thường Lạng: Muốn trả lời câu hỏi này, cần nhìn quy hoạch trong mối quan hệ giữa không gian phát triển, hạ tầng, dòng vốn đầu tư và khả năng liên kết ngành.

Việc Quảng Ninh hoàn thành điều chỉnh quy hoạch thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, đồng thời triển khai các quy hoạch đô thị, khu kinh tế, khu công nghiệp và những đề án chiến lược cho thấy địa phương đang tiếp cận quy hoạch như một công cụ tổ chức và dẫn dắt phát triển. Điểm quan trọng của cách làm này là đặt các quyết định đầu tư, phát triển hạ tầng và khai thác lợi thế địa phương trong một tầm nhìn dài hạn, qua đó xác định rõ không gian nào cần ưu tiên, ngành nào có khả năng tạo động lực và các nguồn lực cần được kết nối ra sao để tạo hiệu quả tổng thể.

Trên cơ sở đó, Thành phố có điều kiện phát huy lợi thế riêng của từng khu vực, đồng thời khắc phục tình trạng các ngành kinh tế phát triển tách rời nhau. Công nghiệp cần được kết nối với hệ thống logistics, cảng biển và các dịch vụ hỗ trợ; kinh tế cửa khẩu không chỉ dừng ở hoạt động giao thương mà còn có thể mở rộng sang vận tải, kho bãi và dịch vụ xuyên biên giới; du lịch có thể liên kết với thương mại, dịch vụ và kinh tế di sản để gia tăng giá trị khai thác tài nguyên văn hóa, thiên nhiên,... Khi các lĩnh vực được đặt trong một cấu trúc phát triển có tính bổ trợ, lợi ích kinh tế không chỉ đến từ từng dự án riêng lẻ mà còn từ sự hình thành các chuỗi hoạt động, thị trường và dịch vụ đi kèm.

Cách tiếp cận này cũng giúp nâng cao hiệu quả huy động và phân bổ nguồn lực. Thay vì đầu tư dàn trải theo từng dự án riêng biệt, địa phương có thể xác định những khu vực và công trình hạ tầng mang tính kết nối, tạo sức lan tỏa để ưu tiên nguồn lực. Hạ tầng được đầu tư đúng hướng sẽ mở rộng khả năng tiếp cận thị trường, giảm chi phí vận chuyển, nâng cao hiệu quả sản xuất, đồng thời gia tăng sức hấp dẫn của các khu vực đối với nhà đầu tư.

Một điểm nữa tôi đánh giá cao ở Quảng Ninh là cách địa phương gắn quy hoạch dài hạn với các đề án hành động, xác định cụ thể nhiệm vụ, giải pháp và nguồn lực thực hiện. Điều này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi quy hoạch chỉ tạo ra giá trị khi được chuyển hóa thành dự án khả thi, dòng vốn đầu tư và năng lực sản xuất, kinh doanh thực tế. Khi định hướng phát triển đi cùng điều kiện triển khai cụ thể, nhà đầu tư có cơ sở rõ ràng hơn để lựa chọn địa điểm, tính toán hiệu quả và xây dựng kế hoạch dài hạn; còn chính quyền có căn cứ để tập trung nguồn lực, theo dõi tiến độ và đánh giá kết quả thực hiện.

Nhìn từ góc độ tăng trưởng, đây là cách Quảng Ninh chủ động tạo lập những động lực mới trên nền tảng lợi thế sẵn có, đồng thời tăng khả năng kết nối giữa các động lực đó. Tăng trưởng không chỉ đến từ việc mở rộng quy mô đầu tư, mà còn từ việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, giảm chi phí của nền kinh tế và gia tăng giá trị tạo ra trong mỗi ngành, lĩnh vực. Khi quy hoạch định hướng đúng, hạ tầng được kết nối đồng bộ và các đề án được triển khai thực chất, những tiềm năng về vị trí địa lý, tài nguyên, công nghiệp, thương mại và dịch vụ mới có thể chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh và đóng góp bền vững hơn cho GRDP của địa phương.

- Quảng Ninh xác định giải phóng mặt bằng là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm khơi thông nguồn lực đầu tư. Theo đó xác định 32 dự án động lực với tổng diện tích cần giải phóng mặt bằng gần 10.000ha để tập trung chỉ đạo; đến nay, công tác giải phóng mặt bằng tại nhóm dự án này đạt khoảng 90%, tương đương 9.000ha. Theo chuyên gia, việc chủ động tạo lập quỹ đất sạch có ý nghĩa như thế nào trong việc mở dư địa thu hút đầu tư, nâng cao khả năng hấp thụ vốn và mở rộng năng lực sản xuất của địa phương? 

PGS. TS. Nguyễn Thường Lạng: Tôi cho rằng, việc Quảng Ninh chủ động giải phóng mặt bằng tại 32 dự án động lực cho thấy địa phương đã nhận diện đúng một trong những khâu có tính quyết định đối với quá trình chuyển hóa nguồn lực thành tăng trưởng. Bởi trên thực tế, tiềm năng thu hút đầu tư dù lớn đến đâu cũng khó trở thành năng lực sản xuất thực tế nếu dự án không có mặt bằng để triển khai. Đất đai không chỉ là nguồn lực phát triển, mà còn là điều kiện đầu vào để dòng vốn được đưa vào nền kinh tế và tạo ra giá trị gia tăng.

Việc hoàn thành giải phóng mặt bằng khoảng 9.000ha, tương đương 90% diện tích tại nhóm dự án động lực giúp Quảng Ninh chủ động hơn trong việc chuẩn bị điều kiện triển khai các dự án, giảm nguy cơ chậm tiến độ do vướng mắc mặt bằng và hạn chế tình trạng vốn đã được huy động nhưng chưa thể đưa vào sử dụng. Điều này đồng nghĩa với việc giảm thời gian chờ đợi, chi phí phát sinh và những bất định trong quá trình thực hiện, giúp cải thiện sức hấp dẫn của môi trường đầu tư, đồng thời nâng cao khả năng hấp thụ vốn của địa phương, bởi nguồn vốn có thể sớm chuyển thành hoạt động xây dựng, mua sắm thiết bị và tổ chức sản xuất, kinh doanh.

- Đây có thể là kinh nghiệm cho các địa phương đang tìm kiếm động lực tăng trưởng mới không thưa chuyên gia?

PGS. TS. Nguyễn Thường Lạng: Đây là kinh nghiệm có giá trị tham khảo đối với các địa phương đang tìm kiếm động lực tăng trưởng mới, bởi một trong những điểm nghẽn lớn của đầu tư hiện nay là nguồn lực chưa được đưa vào khai thác kịp thời và hiệu quả. Tuy nhiên, bài học từ Quảng Ninh không chỉ là đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, mà là chủ động chuẩn bị các điều kiện đầu vào để những dự án có vai trò dẫn dắt có thể sớm được triển khai, qua đó khơi thông dòng vốn và mở rộng năng lực sản xuất của nền kinh tế.

Với các địa phương, điều quan trọng là phải xác định đúng dự án trọng điểm trên cơ sở quy hoạch và định hướng phát triển dài hạn, ưu tiên nguồn lực cho những dự án có khả năng tạo giá trị gia tăng và sức lan tỏa lớn. Giải phóng mặt bằng cần đi đôi với hoàn thiện thủ tục đầu tư, phát triển hạ tầng kết nối và bảo đảm tính khả thi của dự án. Nếu chỉ tập trung giải phóng được nhiều đất nhưng dự án chậm triển khai, quỹ đất vẫn chưa thể tạo ra giá trị kinh tế tương xứng, trong khi nguồn lực xã hội tiếp tục bị bỏ phí.

- Để thúc đẩy tăng trưởng, Quảng Ninh cũng tập trung xử lý các dự án chậm triển khai, tồn đọng nhiều năm. Trong tổng số 198 dự án thuộc diện rà soát, địa phương đã tháo gỡ hoàn toàn vướng mắc cho 150 dự án. Việc đưa các dự án tồn đọng nhiều năm trở lại quỹ đạo triển khai có ý nghĩa như thế nào trong việc tạo thêm dư địa và động lực cho tăng trưởng kinh tế địa phương, thưa chuyên gia?

PGS. TS. Nguyễn Thường Lạng: Các dự án chậm triển khai kéo dài thường khiến một lượng lớn nguồn lực xã hội bị đình trệ. Đất đai chưa được khai thác hiệu quả, vốn đầu tư chưa thể chuyển hóa thành tài sản và năng lực sản xuất, trong khi doanh nghiệp vẫn phải gánh chịu chi phí tài chính, chi phí cơ hội và những rủi ro phát sinh theo thời gian. Đối với địa phương, tình trạng này còn làm chậm quá trình hình thành hạ tầng, mở rộng năng lực sản xuất, tạo việc làm và gia tăng nguồn thu ngân sách. Đây còn là sự lãng phí nguồn lực và cơ hội phát triển của cả nền kinh tế.

Trong bối cảnh đó, việc Quảng Ninh tháo gỡ hoàn toàn vướng mắc cho 150 trong tổng số 198 dự án thuộc diện rà soát cho thấy địa phương đang tập trung xử lý những điểm nghẽn để đưa nguồn lực sẵn có trở lại phục vụ tăng trưởng. Ý nghĩa của cách làm này là tạo thêm dư địa phát triển mà không hoàn toàn phụ thuộc vào việc tìm kiếm các dự án hay dòng vốn mới. Khi những vướng mắc về pháp lý, thủ tục và điều kiện triển khai được giải quyết, đất đai có thể được đưa vào sử dụng hiệu quả hơn, vốn đầu tư có cơ hội tiếp tục được giải ngân, các công trình được hoàn thiện và hoạt động sản xuất, kinh doanh có thể từng bước khôi phục. Quá trình đó không chỉ tạo ra giá trị trực tiếp từ các dự án, mà còn kích thích nhu cầu đối với lao động, vật liệu xây dựng, vận tải và nhiều dịch vụ liên quan, qua đó tạo hiệu ứng lan tỏa sang các ngành kinh tế khác.

Đồng thời, cách chính quyền giải quyết những điểm nghẽn kéo dài cũng cho thấy mức độ quyết liệt trong thực thi chính sách và đồng hành cùng doanh nghiệp.

- Có nghĩa là, bên cạnh việc khơi thông nguồn lực cho tăng trưởng, việc xử lý các dự án tồn đọng cũng góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư, thưa chuyên gia?

PGS. TS. Nguyễn Thường Lạng: Đúng vậy. Trên thực tế, nhà đầu tư không chỉ quan tâm đến tiềm năng thị trường hay chính sách ưu đãi, mà còn đặc biệt chú ý đến cách địa phương giải quyết những vướng mắc phát sinh trong thực tế. Khi các vấn đề được rà soát, giải quyết minh bạch, đúng quy định và có kết quả cụ thể, nhà đầu tư có thêm niềm tin rằng những khó khăn phát sinh trong quá trình thực hiện dự án sẽ được xem xét và xử lý trên tinh thần trách nhiệm. Niềm tin đó có thể ảnh hưởng đến quyết định tiếp tục triển khai, mở rộng hoạt động hoặc cân nhắc các cơ hội đầu tư mới tại địa phương. Vì vậy, việc Quảng Ninh chủ động rà soát, tháo gỡ các dự án tồn đọng không chỉ giúp khơi thông nguồn lực đang bị đình trệ, mà còn góp phần giảm bớt những bất định mà doanh nghiệp phải đối mặt.

Theo tôi, niềm tin của nhà đầu tư không thể chỉ được tạo dựng bằng cam kết hay những chính sách ưu đãi, mà phải được củng cố qua khả năng giải quyết những vấn đề cụ thể. Việc một dự án được tháo gỡ không chỉ giúp khôi phục nguồn lực của chính dự án đó, mà còn gửi đi tín hiệu về khả năng nhận diện điểm nghẽn và tổ chức thực hiện của chính quyền địa phương. Tín hiệu này có thể tác động đến quyết định của cả những doanh nghiệp đang hoạt động và cả những nhà đầu tư đang cân nhắc cơ hội tại Quảng Ninh.

- Chuyên gia vừa nhấn mạnh niềm tin không đến từ những cam kết hay ưu đãi đơn thuần, mà phải được chứng minh bằng kết quả giải quyết các vấn đề cụ thể. Nhìn vào cách Quảng Ninh tổ chức các cuộc làm việc chuyên đề với từng nhóm doanh nghiệp, trực tiếp xử lý những vướng mắc về quy hoạch, thủ tục đầu tư, vật liệu san lấp, giá đất hay giải phóng mặt bằng, có thể thấy rõ vai trò của chính quyền trong đồng hành cùng doanh nghiệp và khơi thông nguồn lực quan trọng cho tăng trưởng, chuyên gia có nghĩ vậy không?

PGS. TS. Nguyễn Thường Lạng: Tôi cho rằng, điểm đáng chú ý trong cách làm của Quảng Ninh là sự chuyển biến từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy kiến tạo và đồng hành cùng doanh nghiệp. Chính quyền không chỉ dừng lại ở việc tiếp nhận kiến nghị, hướng dẫn thủ tục hay xử lý từng hồ sơ theo quy trình, mà chủ động nhận diện những vướng mắc đang cản trở hoạt động đầu tư, kinh doanh để trực tiếp tìm cách tháo gỡ. Việc tổ chức các cuộc làm việc chuyên đề theo từng nhóm doanh nghiệp, đi sâu vào những vấn đề cụ thể như quy hoạch, giá đất, vật liệu san lấp hay giải phóng mặt bằng, cho thấy nỗ lực đưa hoạt động điều hành đến gần hơn với thực tiễn vận hành của nền kinh tế.

Cách tiếp cận này có ý nghĩa quan trọng bởi những điểm nghẽn của doanh nghiệp thường không tồn tại riêng lẻ. Một dự án có thể đồng thời vướng quy hoạch, thủ tục đất đai, nguồn vật liệu và tiến độ giải phóng mặt bằng; chỉ cần một khâu chưa được giải quyết, toàn bộ quá trình đầu tư có thể bị đình trệ. Nếu mỗi cơ quan chỉ xử lý phần việc thuộc phạm vi của mình mà thiếu sự phối hợp, doanh nghiệp sẽ phải mất nhiều thời gian và chi phí để giải quyết các vấn đề liên quan. Ngược lại, khi chính quyền chủ động tập hợp các bên, làm rõ trách nhiệm và xử lý những vướng mắc có tính liên thông, thời gian triển khai dự án có thể được rút ngắn, chi phí đầu tư được tiết giảm và nguồn vốn có điều kiện sớm đi vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Xét về tác động đến tăng trưởng, đây là một cơ chế giúp chuyển hóa các nguồn lực từ trạng thái tiềm năng sang giá trị kinh tế thực tế. Vốn đầu tư chỉ thực sự đóng góp vào tăng trưởng khi được giải ngân, tài sản được hình thành và hoạt động sản xuất, kinh doanh tạo ra giá trị gia tăng. Vì vậy, tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp không đơn thuần là hỗ trợ một dự án riêng lẻ, mà còn góp phần cải thiện khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế, thúc đẩy tiến độ đầu tư, tạo việc làm và mở rộng hoạt động của các ngành, lĩnh vực liên quan. Khi cách làm này được thực hiện thường xuyên, nhất quán, nó còn giúp doanh nghiệp giảm bớt sự bất định trong quá trình đầu tư và có cơ sở tốt hơn để xây dựng kế hoạch kinh doanh dài hạn.

- Mức tăng trưởng GRDP 12,54% trong 9 tháng là kết quả đáng ghi nhận, song để phấn đấu hoàn thành mục tiêu tăng trưởng cả năm trên 13%, theo kịch bản của Quảng Ninh, quý IV cần đạt mức tăng trưởng ít nhất 14,96%. Trong chặng nước rút này, theo chuyên gia, Quảng Ninh cần tập trung vào những động lực và giải pháp điều hành nào để tạo bứt phá tăng trưởng? 

PGS. TS. Nguyễn Thường Lạng: Cần phải nhấn mạnh Quảng Ninh là địa phương có tư duy phát triển tương đối cởi mở, năng động và có tính bứt phá so với nhiều địa phương khác. Địa phương mạnh dạn thử nghiệm các cách làm mới, chủ động thăm dò những không gian phát triển mới và chấp nhận những chi phí cần thiết trong ngắn hạn để mở rộng tầm nhìn, tạo lợi thế trong dài hạn. Đây là cách tiếp cận thể hiện tư duy phát triển có tầm nhìn, gắn với xu hướng hội nhập và cạnh tranh trong bối cảnh kinh tế ngày càng mang tính toàn cầu.

Tuy nhiên, trong chặng nước rút của năm 2026, để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng trên 13%, Quảng Ninh cần chuyển hóa lợi thế về tư duy và cách điều hành thành kết quả cụ thể, trước hết thông qua việc tập trung nguồn lực vào những động lực có khả năng tạo tác động nhanh và lan tỏa rộng.

Thứ nhất, cần đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, nhất là các công trình hạ tầng trọng điểm có tính kết nối cao. Những dự án đã được chuẩn bị tương đối đầy đủ, đã xác định rõ nhu cầu và có khả năng triển khai cần được tập trung tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ và sớm đưa vào khai thác. Hạ tầng giao thông không chỉ tạo thêm khối lượng công việc cho ngành xây dựng, mà còn trực tiếp cải thiện khả năng lưu thông của người dân, hàng hóa và kết nối các khu vực kinh tế. Điều quan trọng không đơn thuần là giải ngân được bao nhiêu vốn, mà là nguồn vốn đó phải được chuyển hóa thành công trình, năng lực kết nối và giá trị kinh tế thực tế.

Thứ hai, tiếp tục khuyến khích đầu tư tư nhân, đồng thời phát huy vai trò dẫn dắt của các tập đoàn lớn. Quảng Ninh cần tạo điều kiện thuận lợi hơn về thủ tục, quỹ đất, hạ tầng và khả năng tiếp cận thông tin để doanh nghiệp yên tâm mở rộng đầu tư. Việc thu hút được các nhà đầu tư có tiềm lực không chỉ bổ sung vốn cho nền kinh tế, mà còn có thể tạo sức hút đối với các doanh nghiệp vệ tinh, nhà cung ứng và hệ sinh thái dịch vụ đi kèm. Qua đó, hiệu quả đầu tư không dừng lại ở một dự án riêng lẻ mà có thể lan tỏa sang nhiều ngành, lĩnh vực khác.

Thứ ba, tiếp tục thu hút đầu tư nước ngoài có chọn lọc, gắn với chất lượng và hiệu quả dài hạn. Bên cạnh quy mô vốn đăng ký, địa phương cần chú trọng năng lực triển khai dự án, mức độ đóng góp vào ngân sách, tạo việc làm, chuyển giao công nghệ và khả năng liên kết với doanh nghiệp trong nước. Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng lớn, lợi thế của Quảng Ninh không nên chỉ nằm ở ưu đãi, mà còn ở chất lượng hạ tầng, tính minh bạch của môi trường kinh doanh và khả năng hỗ trợ nhà đầu tư triển khai dự án hiệu quả.

Thứ tư, phát huy tốt hơn tiềm năng du lịch, nhất là du lịch trải nghiệm, kinh tế đêm và kinh tế di sản. Quảng Ninh đã có những lợi thế về cảnh quan, văn hóa và thương hiệu du lịch; vấn đề là cần tiếp tục đầu tư để các lợi thế này tạo ra sản phẩm đặc sắc hơn, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng mức chi tiêu của du khách. Khi du lịch được kết nối với văn hóa, ẩm thực, thương mại và các dịch vụ giải trí, giá trị tạo ra sẽ không chỉ nằm trong ngành du lịch mà còn lan tỏa đến cộng đồng doanh nghiệp và người dân địa phương.

Thứ năm, tăng cường liên kết với các trung tâm kinh tế và địa phương lân cận, đặc biệt là Hà Nội và Hải Phòng. Liên kết vùng cần được cụ thể hóa bằng kết nối giao thông, du lịch, logistics, thương mại và chuỗi cung ứng, qua đó mở rộng thị trường, thu hút dòng khách và tạo điều kiện để doanh nghiệp Quảng Ninh tham gia sâu hơn vào các mạng lưới kinh tế liên vùng. Cùng với đó, địa phương cần tiếp tục xây dựng thương hiệu Quảng Ninh theo hướng không chỉ là điểm đến du lịch, mà còn là địa bàn có môi trường đầu tư thuận lợi, năng lực tổ chức thực hiện tốt và nhiều cơ hội phát triển mới.

Tôi cho rằng Quảng Ninh có cơ sở để tiếp tục phát huy những lợi thế này. Dù vậy, mục tiêu tăng trưởng trong quý IV là một thách thức lớn, nên các giải pháp cần được triển khai đồng bộ, có trọng tâm và bám sát tiến độ thực tế. Trong giai đoạn nước rút, điều quan trọng là xác định đúng những khâu có thể tạo chuyển biến nhanh, tập trung nguồn lực xử lý dứt điểm các điểm nghẽn và bảo đảm mỗi động lực tăng trưởng đều tạo ra giá trị thực chất cho nền kinh tế.

- Từ kinh nghiệm của Quảng Ninh, trong chặng nước rút cuối năm, khi các địa phương đồng thời chịu áp lực hoàn thành mục tiêu tăng trưởng và yêu cầu nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, theo ông, chính quyền cần tập trung vào những khâu đột phá nào để khơi thông dòng vốn đầu tư, giải phóng các nguồn lực đang bị đình trệ và tạo thêm dư địa cho doanh nghiệp phát triển?

PGS. TS. Nguyễn Thường Lạng: Theo tôi, trước hết, mỗi địa phương cần xác định rõ lợi thế cạnh tranh của mình, từ đó lựa chọn những ngành kinh tế mũi nhọn và hướng phát triển có tính đặc thù, tạo ra giá trị gia tăng cao. Không nên địa phương nào cũng phát triển theo cùng một mô hình hoặc chạy theo những lĩnh vực đang được xem là có tiềm năng, mà cần căn cứ vào điều kiện thực tế, nguồn lực sẵn có và vị trí của mình trong liên kết vùng để xác định hướng đi phù hợp. Trên cơ sở đó, quy hoạch cần được rà soát, điều chỉnh kịp thời để mở ra không gian phát triển mới, tập trung nguồn lực vào những ngành có khả năng tạo sức bật và lan tỏa sang các lĩnh vực khác.

Tuy nhiên, lựa chọn đúng hướng đi mới chỉ là điều kiện ban đầu. Muốn biến lợi thế thành tăng trưởng thực chất, chính quyền cần chủ động khơi thông các nguồn lực đang bị đình trệ, đặc biệt là đất đai, vốn đầu tư và các dự án chậm triển khai; đồng thời tháo gỡ những vướng mắc về quy hoạch, thủ tục và giải phóng mặt bằng để doanh nghiệp có thể sớm đưa nguồn lực vào sản xuất, kinh doanh. Trong chặng nước rút cuối năm, cần ưu tiên những dự án có tính khả thi cao, khả năng triển khai nhanh và sức lan tỏa lớn, thay vì dàn trải nguồn lực hoặc chỉ chú trọng quy mô đầu tư mà chưa tính đầy đủ đến hiệu quả.

Một khâu quan trọng khác là tạo điều kiện để khu vực tư nhân phát huy vai trò động lực của tăng trưởng. Chính quyền cần chuyển từ tư duy quản lý đơn thuần sang chủ động kiến tạo, đồng hành cùng doanh nghiệp; kịp thời nhận diện những khó khăn phát sinh, phối hợp xử lý trên cơ sở minh bạch, nhất quán và đúng quy định. Khi thủ tục được rút ngắn, chi phí và rủi ro được giảm bớt, doanh nghiệp sẽ có thêm điều kiện để duy trì hoạt động, mở rộng đầu tư và phát triển các dự án mới.

Về dài hạn, các địa phương cần kết hợp những giải pháp tạo tăng trưởng trước mắt với việc xây dựng các động lực phát triển mới, gắn với đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ, nâng cao năng suất và phát triển các ngành có giá trị gia tăng cao. Mục tiêu không chỉ là huy động thêm vốn hay đẩy nhanh tiến độ dự án, mà phải làm sao để mỗi nguồn lực được sử dụng hiệu quả hơn, tạo ra giá trị kinh tế lớn hơn và đóng góp bền vững hơn cho địa phương. Đây cũng là bài học quan trọng từ cách tiếp cận của Quảng Ninh: phát huy thế mạnh sẵn có, mạnh dạn tìm kiếm hướng đi riêng và nâng cao năng lực tổ chức thực hiện để biến tiềm năng thành kết quả phát triển cụ thể.

- Xin trân trọng cảm ơn chuyên gia!