Photo Travel: Chùa Bà Thiên Hậu, cổ tự lâu đời của người Hoa giữa lòng Sài Gòn
Thích
Là một trong những những ngôi chùa cổ nhất của người Hoa được xây dựng ở Sài Gòn vào năm 1760, chùa Bà Thiên Hậu không chỉ là nơi kết tinh giá trị văn hóa kiến trúc mà còn là chốn gửi gắm đức tin của những người con xa xứ.
Hội quán Tuệ Thành hay còn gọi là chùa Bà Thiên Hậu, chùa Bà Chợ Lớn là một trong những ngôi chùa có lịch sử lâu đời ở TP.HCM. Đây là một trong những địa điểm tâm linh của cộng đồng người Hoa từ Tuệ Thành (tên cũ của Quảng Châu) di cư sang.
Ngôi chùa được lập nên để thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu, vị nữ thần biển linh thiêng có tên thật là Lâm Mặc Nương, được người Hoa tôn kính như người bảo hộ cho những chuyến hải trình xa xứ. Lúc bấy giờ, tàu bè đi biển phải phụ thuộc hướng gió nên các thương gia thường ở lại Việt Nam khoảng thời gian khá dài, vì thế mọi người đã hùn tiền để xây miếu thờ và Hội quán để dừng chân.
Tọa lạc tại đường Nguyễn Trãi, chùa bà Thiên Hậu nổi bật với cổng tam quan ba mái cong mềm mại, mang đậm nét cổ kính của kiến trúc Trung Hoa.
Nhiều chi tiết kiến trúc chạm trổ cầu kỳ, tinh xảo, trang trí các tác phẩm điêu khắc gốm theo hình dáng Tứ Linh (Long, Phượng, Quy, Kỳ Lân) và tranh bích họa. Chùa được công nhận là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia năm 1993.
Kiến trúc chùa xây theo chữ "Khẩu", cách điệu với cửa vào ở chính giữa và hai hành lang hai bên.
Hậu điện là nơi linh khí hội tụ, không gian thiêng liêng nhất trong lòng ngôi chùa cổ, gồm 03 gian. Gian giữa thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu với pho tượng gỗ cao một mét, được đặt uy nghi ở trung tâm, giữa làn khói hương trầm mặc. Bên phải là tượng Kim Hoa Nương Nương, bên trái là tượng Long Mẫu Nương Nương, đều được phủ áo thêu rực rỡ.
Tượng Thiên Hậu Thánh Mẫu được tạc từ khối gỗ nguyên cao 1m, có trước khi xây Chùa Bà. Tượng thờ được khoác áo rực rỡ, ban thờ chạm trổ tỉ mỉ, công phu.
Trải qua hơn hai thế kỷ, chùa trở thành điểm tựa tâm linh quan trọng trong đời sống văn hóa, tín ngưỡng của nhiều thế hệ người Hoa tại Việt Nam. Với kiến trúc chùa xây theo hình chữ "Khẩu", chùa Bà Thiên Hậu là tổ hợp 4 gian nhà liên kết với nhau tạo thành tiền điện, trung điện và hậu điện. Từng hạng mục trong chùa, từ tiền điện đến chính điện đều liên kết hài hòa qua không gian mở và ánh sáng tự nhiên, tạo nên một tổng thể trang nghiêm và đầy tính biểu tượng.
Ngay khi bước vào cửa, bạn sẽ bắt gặp bàn thờ Phúc Đức Chính Thần (ông Bổn) bên phải, bàn thờ Môn Quan Vương Tả (thần giữ của) ở bên trái. Dọc theo hai hành lang là những bia đá khắc lại truyền thuyết về vị Thiên Hậu Thánh Mẫu cũng những bức phù điêu, bức họa mô tả hình ảnh Bà Thiên Hậu đang hiển linh trên sóng nước cứu độ cho những con thuyền gặp nạn.
Những ngày đầu xuân, chùa bà Thiên Hậu đón rất đông khách thập phương thắp hương cầu một năm mới an lành. Trong ảnh là bộ lư hương "Phát Lan" năm món quý hiếm, chạm khắc tinh xảo, phảng phất ánh kim dưới nắng sớm.
Điểm nhấn của chùa còn là những chiếc nhang vòng treo trên cao. Người viếng có thể mua nhang vòng, ghi lại những lời chúc, tâm nguyện của mình lên giấy. Sau đó người quản chùa sẽ treo nhang lên cao như gửi lời cầu nguyện tới Bà.
Nơi nối liền các điện là không gian giếng trời thoáng đãng, khói hương nghi ngút cùng hàng ngàn vòng nhang lớn treo trên cao tạo nên một khung cảnh vừa linh thiêng vừa gần gũi.
Không gian kiến trúc chùa đậm nét truyền thống Hoa, từ mái ngói âm dương, tượng gốm trang trí trên nóc đến những bức phù điêu, hoành phi câu đối sơn son thếp vàng.
Không chỉ những ngày đầu xuân, ngày lễ Bà, ngày Rằm hay mùng 1 mà cả những ngày thường trong năm, nhiều người đến chùa Bà Thiên Hậu để thăm viếng, xin lộc.
Ở chính điện chùa thờ tượng Thiên Hậu Thánh Mẫu. Không gian ánh sáng được thiết kế hài hòa mang đến cho bạn cảm giác như lạc vào chốn tiên cảnh và bạn sẽ có ấn tượng sâu đậm khi một lần đặt chân vào sâu bên trong chùa.
Nhang vòng ở chùa Bà Thiên Hậu giống như một điểm nhấn. Từng hàng nhang được treo đung đưa trên cao. Dù bạn cầu duyên, cầu an hay cầu tài thì chỉ cần viết nguyện ước vào giấy, treo cùng nhang vòng. Ghé thăm chùa Bà Thiên Hậu, bạn hãy thử đặt lễ cầu an cho bản thân và gia đình. Mùi nhang tan vào hư không, tán đều trong gió, mang theo những lời nguyện ước thành tâm tự đáy lòng gửi đến Bà Thiên Hậu, đến trời xanh...
Chùa Bà Thiên Hậu nổi tiếng gần xa là nơi linh thiêng để cầu tình duyên và hạnh phúc lứa đôi. Vào các ngày trăng tròn, đầu tháng âm lịch, đặc biệt là ngày Vía Bà (23/03 Âm lịch), nhiều du khách nữ tới đây thắp hương cầu duyên.
Hai bên gian thờ chính tại hậu điện là hai gian thờ nhỏ, thờ Quan Công, Địa Tạng Vương Bồ Tát và Thần Tài, những vị thần quen thuộc trong đời sống tâm linh người Hoa.
Chùa Bà Thiên Hậu là kho tàng lưu giữ hơn 400 hiện vật lịch sử, trong đó có ván gỗ chạm khắc tinh xảo, bia đá cổ và các vật phẩm nghi lễ cũ.
