Quảng Ngãi tìm lời giải tăng thu từ bất động sản

Trước áp lực hoàn thành chỉ tiêu thu ngân sách, tỉnh đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ khai thác hiệu quả quỹ nhà, đất công dôi dư đến tháo gỡ các vướng mắc trong đấu giá quyền sử dụng đất, phân cấp mạnh thẩm quyền về đất đai nhằm khai thông nguồn lực từ bất động sản.

Lần đầu tiên rà soát, cho thuê nhà đất dôi dư theo Nghị quyết 31 của Chính phủ

Một trong những giải pháp mới được Quảng Ngãi triển khai là đưa các cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy vào khai thác theo cơ chế đặc thù, thay vì để bỏ không gây lãng phí.

Mới đây, Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Quảng Ngãi đã tổ chức bốc thăm công khai để xác định người thuê đối với 24 cơ sở nhà, đất do đơn vị quản lý. Đây là lần đầu tiên việc rà soát, cho thuê nhà, đất dôi dư được thực hiện theo Nghị quyết 31 của Chính phủ về cơ chế, chính sách đặc thù trong xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy.

Nhiều tài sản sở hữu vị trí đắc địa tại khu vực trung tâm đô thị, thuận lợi cho hoạt động thương mại, dịch vụ. Có thể kể đến trụ sở Ban Thi đua - Khen thưởng tỉnh (cũ) trên đường Hùng Vương, diện tích đất gần 152m², diện tích sàn 580m², có giá cho thuê khởi điểm hơn 73 triệu đồng/năm; hay trụ sở Phòng Công chứng số 1 đối diện, diện tích đất 143m², diện tích sàn 255m², có giá khởi điểm gần 90 triệu đồng/năm.

Theo ông Phạm Xuân Vinh, Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Quảng Ngãi, phần lớn các cơ sở đưa ra cho thuê đều nằm trên các trục đường lớn, có giá trị thương mại cao. Tuy nhiên, nhiều tài sản đã hết khấu hao, một số công trình xuống cấp nên người thuê sẽ phải đầu tư sửa chữa để tiếp tục khai thác.

Đến nay, đã có 17 trong tổng số 24 tài sản xác định được người thuê và đang tiến hành thương thảo hợp đồng. Các tài sản còn lại được thực hiện giảm giá 5% lần đầu theo quy định để tiếp tục tổ chức cho thuê.

Ông Phạm Xuân Vinh cho biết việc niêm yết công khai thông tin và giá thuê đã tạo sự minh bạch, cạnh tranh trong khai thác tài sản công. Có những cơ sở thu hút tới 12 người đăng ký thuê, nhiều tài sản có từ 2 người tham gia trở lên. Theo ông Vinh, trên cơ sở kết quả bước đầu, đơn vị sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện phương án để đưa các cơ sở nhà, đất dôi dư khác vào khai thác, góp phần tránh lãng phí tài sản công và tạo thêm nguồn thu cho ngân sách.

Gỡ điểm nghẽn để khai thông nguồn lực đất đai

Cùng với khai thác tài sản công, Quảng Ngãi đang tập trung tháo gỡ những vướng mắc trong công tác đấu giá quyền sử dụng đất - lĩnh vực được kỳ vọng sẽ tạo nguồn thu lớn cho ngân sách địa phương.

Năm 2026, HĐND tỉnh giao dự toán thu tiền sử dụng đất 3.328 tỷ đồng. Tuy nhiên, đến cuối tháng 6, toàn tỉnh mới thu được hơn 1.000 tỷ đồng, đạt 32,3% dự toán trung ương và 30,1% dự toán tỉnh, hụt thu hơn 600 tỷ đồng so với yêu cầu.

Trong đó, phần thu điều tiết về ngân sách trung ương đạt 123,4 tỷ đồng, bằng 24,7% dự toán; thu ngân sách cấp tỉnh đạt 215 tỷ đồng, bằng 9,6% dự toán. Qua đánh giá, nguồn thu cấp tỉnh vẫn là khâu gặp nhiều khó khăn.

Hiện Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh đang triển khai 45 dự án, với tổng nguồn thu dự kiến trên 1.880 tỷ đồng. Tuy nhiên, mới chỉ có 7 dự án, tương ứng khoảng 117 tỷ đồng, bảo đảm tiến độ theo kế hoạch; số còn lại đều chậm.

Theo đánh giá, nhiều dự án đang vướng các thủ tục về chuyển mục đích sử dụng đất, giao đất, xác định giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất nông nghiệp cũng như việc chậm ban hành phương án đấu giá và giá khởi điểm tại một số xã, phường.

Để đẩy nhanh tiến độ, Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh đã hoàn thành thông báo đấu giá đối với nhiều dự án khu dân cư; đồng thời tiếp tục triển khai lựa chọn tổ chức đấu giá cho các dự án còn lại. Bên cạnh đó, còn 12 dự án đã được phê duyệt phương án đấu giá quyền sử dụng đất và 12 dự án đang hoàn thiện thủ tục đấu giá.

Theo ông Phạm Xuân Vinh, hiện có hai dự án trọng điểm dự kiến mang lại khoảng 1.200 tỷ đồng tiền sử dụng đất, gồm dự án đầu tư hạ tầng tạo quỹ đất sạch kết hợp kè chống sạt lở bờ Bắc sông Trà Khúc, đoạn qua xã Tịnh Long (kế hoạch thu 300 tỷ đồng) và dự án tạo quỹ đất sạch tại khu vực hạ lưu đập dâng sông Trà Khúc, thuộc phường Trương Quang Trọng và xã Tịnh Khê (kế hoạch thu 900 tỷ đồng). Để bảo đảm tiến độ, chủ đầu tư cần sớm hoàn tất các thủ tục thu hồi đất, chuyển mục đích sử dụng đất và giao đất để tổ chức đấu giá.

Một trong những giải pháp đáng chú ý khác là việc UBND tỉnh ban hành Quyết định số 120/2026/QĐ-UBND, phân cấp cho chủ tịch UBND cấp xã thực hiện 15 nhóm thẩm quyền trong lĩnh vực đất đai như thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất, phê duyệt phương án bồi thường và đấu giá quyền sử dụng đất. Việc phân cấp được kỳ vọng sẽ rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục, tăng tính chủ động cho chính quyền cơ sở và đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án.

Thực tế cũng cho thấy nhiều địa phương đã phát huy hiệu quả cơ chế này. Dù nguồn thu tiền sử dụng đất của toàn tỉnh còn thấp, nguồn thu cấp xã đã đạt 83,1% dự toán. Nhiều địa phương hoàn thành và vượt kế hoạch ngay trong 6 tháng đầu năm, qua đó đề xuất UBND tỉnh điều chỉnh tăng dự toán thu tiền sử dụng đất năm 2026.

Điển hình là xã Măng Đen, nơi đã đấu giá thành công 40 lô đất ngay từ những tháng đầu năm, thu về khoảng 270 tỷ đồng, cao hơn 46 tỷ đồng so với giá khởi điểm. Đây được xem là minh chứng cho thấy nếu các thủ tục được chuẩn bị kỹ lưỡng, quỹ đất được đưa ra thị trường đúng thời điểm thì đất đai hoàn toàn có thể trở thành nguồn lực quan trọng phục vụ phát triển.

Với việc đồng thời khai thác hiệu quả tài sản công dôi dư, đẩy nhanh đấu giá quyền sử dụng đất và mạnh dạn phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực đất đai, Quảng Ngãi đang từng bước tìm lời giải để biến nguồn lực bất động sản thành nguồn lực tài chính, tạo dư địa cho đầu tư công và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn tới.