Thích
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về kết quả giám sát năm 2025. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN
Tiếp tục Phiên họp thứ 56, sáng 2/4, tại Nhà Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về báo cáo kết quả thực hiện Chương trình giám sát năm 2025 và những tháng đầu năm 2026, dự kiến Chương trình giám sát năm 2027 của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Triển khai có hiệu quả các nghị quyết chiến lược
Đánh giá kết quả thực hiện Chương trình giám sát năm 2025 và tình hình triển khai những tháng đầu năm 2026, bà Lê Thị Nga, Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội cho biết: Trên cơ sở các nghị quyết về Chương trình giám sát năm 2025, năm 2026, Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH), các cơ quan của Quốc hội, các Đoàn đại biểu Quốc hội (ĐBQH) và ĐBQH đã có nhiều cải tiến, đổi mới về phương thức tổ chức, điều hành, điều chỉnh linh hoạt để phù hợp với tình hình thực tiễn, nhất là trong bối cảnh thực hiện chủ trương sắp xếp, tổ chức lại bộ máy cùng với việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đặc biệt là việc triển khai có hiệu quả các nghị quyết chiến lược, trụ cột của Trung ương, Bộ Chính trị; qua đó, đạt được những kết quả quan trọng.
Việc xây dựng và hoàn thiện thể chế tiếp tục là ưu tiên hàng đầu, bảo đảm tính sát thực với đời sống, từ đó tạo đột phá trong việc giải quyết những tồn đọng và điểm nghẽn khi thi hành các quy định pháp luật về hoạt động giám sát.
Sau khi Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân năm 2025 được Quốc hội thông qua, UBTVQH đã chỉ đạo xây dựng và ban hành 4 nghị quyết quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật; ban hành hệ thống các biểu mẫu văn bản phục vụ hoạt động giám sát, bảo đảm tính thống nhất, chặt chẽ và thuận lợi cho các cơ quan trong quá trình tổ chức thực hiện.
Hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn tại kỳ họp Quốc hội tiếp tục khẳng định là hình thức giám sát trực tiếp, hiệu quả, thu hút sự theo dõi của đông đảo cử tri và nhân dân cả nước. Các nhóm vấn đề được Quốc hội lựa chọn đều mang tính cấp thiết, bám sát hơi thở đời sống và đáp ứng đúng kỳ vọng của cử tri cả nước. Công tác chuẩn bị công phu, kỹ lưỡng với nhiều điểm đổi mới trong tổ chức thực hiện. Để dành thời gian cho các cơ quan, địa phương thực hiện việc sắp xếp, tổ chức lại bộ máy, UBTVQH đã quyết định không tổ chức chất vấn tại các phiên họp tháng 3 và tháng 8.
Bà Lê Thị Nga cho biết: Hoạt động giám sát chuyên đề tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng với nhiều kết quả thực tiễn đáng khích lệ và có sự điều chỉnh linh hoạt với tình hình thực tế; theo đó, UBTVQH đã kiến nghị trình Quốc hội quyết định không tổ chức giám sát chuyên đề trong năm 2026.
Hoạt động xem xét việc thực hiện các nghị quyết của Quốc hội về giám sát chuyên đề và chất vấn tiếp tục được triển khai theo cách thức đổi mới. Tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV do khối lượng công việc lập pháp lớn, Quốc hội đã quyết định không tổ chức chất vấn trực tiếp mà thực hiện theo hướng tăng cường thảo luận tại Hội trường đối với việc thực hiện 9 nghị quyết giám sát chuyên đề và 7 nghị quyết chất vấn của Quốc hội khóa XIV, XV với nội dung các nghị quyết trải rộng trên 17 lĩnh vực then chốt. Cách thức tổ chức này cho thấy sự chủ động đổi mới, linh hoạt trong công tác chỉ đạo, điều hành của Quốc hội trước yêu cầu thực tiễn.
Việc xem xét báo cáo, nhất là các báo cáo tổng kết công tác nhiệm kỳ của các cơ quan được thực hiện một cách thực chất, trách nhiệm, bảo đảm tính khách quan và hiệu quả, ưu tiên các vấn đề trọng tâm, đồng thời đề xuất lộ trình giải quyết dứt điểm các tồn tại, hạn chế.
Hoạt động giám sát văn bản quy phạm pháp luật tiếp tục được đẩy mạnh, thể hiện tinh thần chỉ đạo sát sao của UBTVQH và tinh thần nghiêm túc, trách nhiệm của các cơ quan của Quốc hội.
Việc giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị của cử tri ngày càng được quan tâm và đi vào nề nếp, thực hiện có hiệu quả, có chiều sâu, thể hiện tinh thần trách nhiệm, sự gắn bó giữa Quốc hội với cử tri và nhân dân.
Giám sát, hướng dẫn hoạt động của Hội đồng nhân dân tiếp tục được quan tâm, theo sát, tạo sự chuyển biến tích cực và đồng bộ. UBTVQH đã sớm ban hành văn bản hướng dẫn tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, cấp xã sau sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, qua đó giúp Hội đồng nhân dân 2 cấp có thể thực hiện tốt các nhiệm vụ sau sáp nhập và thực hiện mô hình tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp.
Bà Lê Thị Nga cho biết, lần đầu tiên, tại nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV, Diễn đàn giám sát của Quốc hội với chủ đề “Giám sát để kiến tạo phát triển” được tổ chức thành công; qua đó, tiếp tục khẳng định vai trò của Quốc hội nói chung, vai trò của hoạt động giám sát của Quốc hội nói riêng, trong việc bảo đảm tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời góp phần kiến tạo chính sách, hoàn thiện pháp luật, đồng hành cùng Chính phủ phát triển đất nước, thể chế hóa hiệu quả các chủ trương lớn, quyết sách đột phá của Đảng.
Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga phát biểu.
Tiếp tục tăng cường chương trình giám sát năm 2027
Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga cho biết, căn cứ đặc điểm, tình hình đặc thù của năm 2027, trên cơ sở đề nghị của Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, các Đoàn ĐBQH, các vị ĐBQH và ý kiến, kiến nghị của cử tri cả nước, Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát đã dự kiến Chương trình giám sát năm 2027 của Quốc hội, UBTVQH; trong đó kiến nghị UBTVQH báo cáo Quốc hội xem xét, quyết định về giám sát chuyên đề gồm:
Quốc hội giám sát tối cao chuyên đề: “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về cải cách thủ tục hành chính trong quản lý nhà nước giai đoạn 2021 - 2026” (dự kiến giao Ủy ban Pháp luật và Tư pháp chủ trì tham mưu). UBTVQH giám sát chuyên đề: “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về an toàn thực phẩm giai đoạn 2021 - 2026” (dự kiến giao Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường chủ trì tham mưu). UBTVQH giao Ủy ban Công tác đại biểu tổ chức giám sát chuyên đề: “Hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương từ đầu nhiệm kỳ 2026 - 2031 đến hết tháng 6 năm 2027” để báo cáo UBTVQH.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá cao việc chuẩn bị báo cáo chương trình giám sát năm 2026 và dự kiến cho năm 2027. Tuy nhiên cần ngắn gọn hơn, đi thẳng vào vấn đề và các nhận định, kết quả đạt được, hạn chế.
Chủ tịch Quốc hội cho rằng, việc giám sát phải "đúng vai, thuộc bài". Quốc hội thực hiện giám sát tối cao và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, bên cạnh việc giám sát của Mặt trận Tổ quốc, Thanh tra Chính phủ và kiểm tra của Đảng. “Chúng ta cần tập trung hoàn thiện thể chế, ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số trong hoạt động giám sát để kiến tạo phát triển. Đặc biệt, cần triển khai khẩn trương, hiệu quả hoạt động giám sát việc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031”, Chủ tịch Quốc hội nêu ý kiến.
Chủ tịch Quốc hội cho rằng do thay đổi tư duy và quy trình xây dựng pháp luật, khối lượng văn bản hướng dẫn thi hành luật, nghị quyết rất lớn nên các cơ quan của Quốc hội cần tập trung giám sát trong thời gian tới để có giải pháp thiết thực.
Để đất nước bước vào kỷ nguyên mới và đạt tăng trưởng hai con số theo nghị quyết của Đảng, Chủ tịch Quốc hội đề nghị tăng thêm một số lĩnh vực giám sát chuyên đề mà Tổng Bí thư rất quan tâm.
Thứ nhất là Nghị quyết 57 về cơ chế, chính sách trong lĩnh vực khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. “Chúng ta cần giám sát xem Quốc hội, bộ ngành và địa phương đã làm được gì, còn vướng mắc gì để bổ sung, sửa đổi. Giao Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường chủ trì, thực hiện giám sát gọn nhẹ thông qua hệ thống thông tin và báo cáo của các bộ thay vì tổ chức đoàn đi nhiều nơi. Cần giám sát ngay tại Văn phòng Quốc hội về việc thực hiện Nghị quyết 57, nguồn vốn và giải ngân trước khi đi giám sát địa phương”, Chủ tịch Quốc hội phát biểu.
Thứ hai, giao Ủy ban Kinh tế và Ủy ban Tài chính - Ngân sách giám sát việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số, xác định xem tăng trưởng như thế nào và Quốc hội cần ban hành thêm chính sách gì. Ngoài ra, cần xem xét lại các thủ tục hành chính trong thực hiện chính quyền hai cấp.
Về lĩnh vực an toàn thực phẩm, giai đoạn 2021 - 2025 đã qua, nên tập trung giám sát ngay trong năm 2026, đặc biệt là các vấn đề nóng về an toàn thực phẩm tại các trường học. Về thủ tục hành chính, Chủ tịch Quốc hội biết hiện còn 40% thủ tục của các bộ ngành chưa chuyển về địa phương. Cần chỉ rõ 40% này nằm ở bộ nào, vụ nào để lãnh đạo nắm bắt và xử lý.
