Sau khi Thủ tướng Chính phủ yêu cầu rà soát các tuyến cao tốc đầu tư theo giai đoạn, UBND TP. HCM đã có văn bản gửi Bộ Xây dựng đề nghị nghiên cứu nâng cấp toàn bộ tuyến Vành đai 3 lên quy mô cao tốc hoàn chỉnh.
Theo quy hoạch ban đầu, Vành đai 3 được thiết kế với 8 làn xe và vận tốc tối đa 100km/h, đóng vai trò trục giao thông chiến lược kết nối TP. HCM với các địa phương trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Tuy nhiên, quá trình triển khai nhiều năm qua diễn ra theo từng giai đoạn, khiến quy mô các đoạn tuyến hiện chưa đồng nhất.
Thực tế, một số đoạn đã đưa vào khai thác với tiêu chuẩn khác nhau. Chẳng hạn, tuyến Mỹ Phước - Tân Vạn qua khu vực Bình Dương (trước đây) đã vận hành với 6 làn xe, trong khi cầu Nhơn Trạch chỉ có 4 làn.
Ở hướng kết nối với khu vực Long An và Đồng Nai, gần 40km cao tốc Bến Lức - Long Thành đi trùng hướng tuyến Vành đai 3 hiện cũng đang được hoàn thiện, với cấu hình 4 làn xe chính kèm hai làn dừng khẩn cấp.

Một nút giao trên dự án Vành đai 3 TP. HCM. Ảnh: Lê Toàn/ Tạp chí Nhà Đầu Tư
Điểm đáng chú ý là hơn 76km còn lại của Vành đai 3 hiện đang được đầu tư theo mô hình cao tốc hạn chế 4 làn, tốc độ thiết kế khoảng 80 km/h.
Ở phương án này, tuyến đường chưa có làn dừng khẩn cấp liên tục. Thay vào đó, các điểm dừng xe chỉ được bố trí cách nhau khoảng 5km. Điều này khiến tiêu chuẩn khai thác chưa đạt mức hoàn chỉnh của một tuyến cao tốc hiện đại.
Tuy nhiên, lợi thế là quỹ đất cho toàn tuyến đã được giải phóng theo quy mô 8 làn, giúp việc nâng cấp sau này thuận lợi hơn so với nhiều dự án giao thông khác.
Từ thực tế đó, TP. HCM cho rằng việc tiếp tục khai thác tuyến theo quy mô phân kỳ có thể sớm trở nên quá tải khi lưu lượng xe gia tăng nhanh trong vùng đô thị hơn 20 triệu dân. Vì vậy, thành phố đề xuất nâng cấp đồng loạt toàn tuyến lên chuẩn 8 làn cao tốc, bao gồm cả những đoạn đã khai thác và các đoạn đang thi công. Tổng mức đầu tư sơ bộ cho phương án này được ước tính khoảng 60.000 tỷ đồng.

Toàn cảnh sơ đồ tuyến Vành đai 3 TP. HCM. Đồ họa: Báo Chính Phủ
Vành đai 3 TP. HCM hiện là dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn nhất khu vực phía Nam đang được triển khai.
Tuyến có tổng chiều dài khoảng 130 km, đi qua TP. HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Trong đó, 8,75km thuộc dự án thành phần 1A do Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận thực hiện. Khoảng 38,5km nằm trong dự án cao tốc Bến Lức - Long Thành do Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) làm chủ đầu tư.
Đoạn lớn nhất dài 76,34km hiện đang được các địa phương triển khai theo Nghị quyết 57/2022/QH15 của Quốc hội, với tổng vốn đầu tư hơn 75.300 tỷ đồng.
Dự án khởi công từ tháng 6/2023 và đến nay đã đạt khoảng 70% khối lượng thi công. Nếu tiến độ được giữ vững, tuyến đường này dự kiến thông xe toàn tuyến vào giữa năm nay.
Khi hoàn chỉnh, Vành đai 3 không chỉ giúp giảm áp lực giao thông cho khu vực nội đô TP. HCM mà còn mở ra hành lang vận tải mới cho toàn vùng Đông Nam Bộ - nơi được xem là đầu tàu kinh tế của cả nước.
Sau khi sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, vị thế "đầu tàu kinh tế" của TP. HCM tiếp tục được khẳng định rõ nét khi tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) hợp nhất của thành phố ước đạt 2.707.805 tỷ đồng, chiếm khoảng 1/4 GDP cả nước.
Với quy mô này, TP. HCM duy trì vị trí dẫn đầu toàn quốc về kinh tế, trở thành cực tăng trưởng quan trọng hàng đầu của Việt Nam, là thành phố giàu nhất cả nước.