TP.HCM cùng Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long hướng tới không gian đầu tư chung

Kiến tạo không gian đầu tư chung từ lợi thế từng địa phương

Trong định hướng liên kết và hợp tác đầu tư giai đoạn 2026 - 2030, TP.HCM được xác định giữ vai trò đầu tàu kinh tế, cực tăng trưởng và trung tâm kết nối, cùng các địa phương Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long tổ chức lại không gian phát triển, huy động nguồn lực và triển khai các dự án có tính chất liên vùng.

Tại hội nghị "Kết nối đầu tư và hợp tác phát triển giữa TP.HCM với các tỉnh, thành Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL)" do UBND TP.HCM phối hợp cùng Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP.HCM (ITPC) tổ chức, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Bùi Minh Thạnh nhấn mạnh: liên kết vùng hiện nay không còn là một sự lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu tất yếu khách quan của tiến trình phát triển; không gian phát triển phải dựa trên sự liên kết chặt chẽ, phát huy tối đa chức năng và lợi thế riêng có của từng địa phương. 

Nền tảng pháp lý mới từ Luật Phát triển đô thị với các cơ chế, chính sách đặc thù dành cho Thành phố Hồ Chí Minh là tiền đề thể chế quan trọng để chuyển đổi căn bản từ tư duy quản lý đô thị sang tư duy kiến tạo và tổ chức không gian phát triển kinh tế liên vùng. TP.HCM và toàn vùng phía Nam đang đứng trước yêu cầu hình thành một không gian phát triển mới, với phương thức liên kết hiệu quả hơn và có khả năng cạnh tranh quốc tế cao hơn.

TP.HCM đặt mục tiêu chuyển trọng tâm từ trao đổi thông tin sang triển khai dự án cụ thể, tập trung kiến tạo ba chuỗi giá trị cốt lõi gồm công nghiệp công nghệ cao, hạ tầng phải tạo ra khả năng kết nối đồng bộ, cơ chế phải khơi thông nguồn lực và mỗi dự án đầu tư phải mang lại giá trị thực chất cho người dân, cộng đồng doanh nghiệp và toàn vùng.

Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Bùi Minh Thạnh nhấn mạnh, Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long có những lợi thế khác nhau nhưng có khả năng bổ trợ cho nhau. TP.HCM có thị trường, tài chính, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, dịch vụ và khả năng kết nối quốc tế. Các địa phương trong vùng có thế mạnh về công nghiệp, nông nghiệp, năng lượng, logistics, du lịch, tài nguyên và không gian phát triển.

Theo đó, việc kết nối quy hoạch với hạ tầng, hạ tầng với đô thị, đô thị với logistics, vốn với dự án, công nghệ với sản xuất và sản phẩm với thị trường được xác định là một trong những nội dung của liên kết vùng.

TP.HCM cũng đặt mục tiêu chuyển từ xúc tiến đầu tư riêng lẻ tại từng địa phương sang kiến tạo hệ sinh thái đầu tư của toàn vùng. Thành phố không chỉ thu hút đầu tư cho riêng mình mà hướng tới phát huy vai trò trung tâm hội tụ, kết nối và phân bổ nguồn lực trong một không gian phát triển rộng hơn.

Theo định hướng được đưa ra tại hội nghị, nhà đầu tư khi đến TP.HCM có thể tiếp cận các cơ hội đầu tư tại cả Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long. Vai trò đầu tàu của TP.HCM được gắn với năng lực kết nối, chất lượng thể chế và khả năng mở rộng không gian phát triển. Để thúc đẩy liên kết vùng, lãnh đạo TP.HCM đề nghị Thành phố và các địa phương tập trung vào ba nhóm công việc.

Trước hết, các địa phương cần cùng rà soát và lựa chọn những lĩnh vực, dự án có khả năng hình thành chuỗi giá trị liên vùng, gắn hoạt động xúc tiến đầu tư với quy hoạch và định hướng phát triển không gian.

Tiếp đó là kết nối các dự án cụ thể với nguồn vốn, công nghệ, nhà đầu tư và thị trường, trong đó khai thác các định chế tài chính, cộng đồng doanh nghiệp và mạng lưới quốc tế tại TP.HCM. Cùng với đó, việc kết nối cần được chuyển từ các hội nghị sang triển khai cụ thể, với đầu mối, tiến độ, cơ chế phối hợp và quá trình theo dõi kết quả.

Ở góc độ xúc tiến đầu tư, ông Phạm Quang Nhật - Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP.HCM (ITPC) cho rằng, vấn đề cốt lõi là tổ chức những lợi thế riêng thành một không gian đầu tư chung, có đủ quy mô, sức cạnh tranh và khả năng chuyển cơ hội thành dự án cụ thể.

Trong cấu trúc này, TP.HCM tập hợp thị trường, nguồn vốn, công nghệ, dịch vụ chất lượng cao và mạng lưới quốc tế. Đông Nam Bộ tạo quy mô về công nghiệp, sản xuất và logistics. Đồng bằng sông Cửu Long có nền tảng về nông nghiệp, thủy sản, chế biến, kinh tế biển, năng lượng và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Theo Giám đốc ITPC, liên kết đầu tư cần xuất phát từ nhu cầu của doanh nghiệp. Khi đưa ra quyết định đầu tư, doanh nghiệp xem xét toàn bộ chuỗi từ nghiên cứu và phát triển, sản xuất, nguyên liệu, năng lượng, logistics, thị trường, nguồn nhân lực đến thời gian giải quyết thủ tục và cơ quan chịu trách nhiệm. Do đó, phương án đầu tư cần vượt qua giới hạn của một địa phương.

Trước mắt, ba nhóm chuỗi được đề cập gồm công nghiệp công nghệ cao gắn với cảng biển, hàng không và logistics; nông nghiệp, thủy sản gắn với chế biến sâu, chuỗi lạnh, xây dựng thương hiệu và xuất khẩu; năng lượng sạch, kinh tế tuần hoàn và thích ứng với biến đổi khí hậu. Mỗi phương án cần xác định cụ thể địa phương đảm nhận từng mắt xích, điều kiện về hạ tầng, nguồn lực, cơ quan giải quyết thủ tục và tiến độ thực hiện.

Ông Phạm Quang Nhật cũng đề xuất các địa phương chuẩn hóa danh mục cơ hội đầu tư theo chuỗi giá trị và mức độ sẵn sàng. Mỗi dự án cần có thông tin về quy hoạch, địa điểm, quy mô, phương thức đầu tư, hạ tầng, các thủ tục còn phải hoàn thiện và đơn vị phụ trách.

Đối với từng kết nối với nhà đầu tư, cần có cơ chế theo dõi thống nhất, xác định doanh nghiệp quan tâm, dự án hoặc địa bàn được đề xuất, cơ quan chủ trì, đơn vị phối hợp, thời gian phản hồi, bước xử lý và kết quả.

Những đề xuất có khả năng triển khai sẽ được tiếp tục trao đổi, chuyển đến đúng cơ quan và theo dõi phản hồi. Các dự án đang nghiên cứu, dự án cần bổ sung điều kiện và những vướng mắc cần tháo gỡ cũng được đề xuất rà soát định kỳ.

Theo ITPC, trong cấu trúc liên kết mới, TP.HCM cần phát huy ba năng lực gồm kết nối thị trường và mạng lưới quốc tế; cung cấp các dịch vụ giá trị gia tăng về tài chính, công nghệ, đổi mới sáng tạo, logistics và đào tạo; đồng thời điều phối để nhu cầu đầu tư đến đúng địa phương, đúng cơ quan và đúng thời điểm.

Hạ tầng, nguồn vốn và cơ chế “4 cùng”

Cùng với tổ chức chuỗi giá trị, hạ tầng và nguồn lực tài chính được xác định là những nội dung quan trọng trong thúc đẩy liên kết giữa TP.HCM với các địa phương.

Ông Hoàng Vũ Thảnh - Giám đốc sở Tài chính TP.HCM cho rằng, với định hướng và cơ chế thúc đẩy liên kết, hợp tác đầu tư vùng giai đoạn 2026 - 2030, bốn trụ cột được đặt ra gồm kết nối hạ tầng giao thông và logistics; phát triển vành đai kinh tế, công nghiệp, đô thị; phát triển chuỗi giá trị sản xuất, thu hút FDI và Trung tâm tài chính quốc tế; khoa học công nghệ, chuyển đổi số và nguồn nhân lực, đồng thời thống nhất quy hoạch các vành đai kinh tế, công nghiệp và đô thị.

Bên cạnh hạ tầng giao thông, khoa học công nghệ, chuyển đổi số và nguồn nhân lực chất lượng cao cũng được xác định là những nội dung gắn với phát triển chuỗi sản xuất và thu hút dòng vốn chất lượng cao. TP.HCM được định hướng đảm nhiệm vai trò trung tâm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho vùng.

Về nguồn lực, các cơ chế được đề cập gồm cùng góp vốn ngân sách liên vùng; huy động nguồn vốn ngoài ngân sách thông qua các dự án PPP và khai thác quỹ đất TOD; kết nối dòng vốn quốc tế, tài chính xanh thông qua Trung tâm tài chính quốc tế; đồng thời bảo đảm nguồn vật liệu xây dựng cho các dự án lớn.

Đối với các công trình liên vùng, giáp ranh hoặc liên tỉnh, phương án các địa phương cùng góp vốn ngân sách được đặt ra song song với việc kích hoạt các dự án hợp tác công - tư.

Việc khai thác giá trị đất thông qua tổ chức quy hoạch TOD cũng được đề cập trong mối liên hệ với đầu tư các tuyến Vành đai 3, Vành đai 4, Vành đai 4.5, metro và những tuyến giao thông kết nối liên vùng, liên khu vực.

Trong huy động nguồn vốn quốc tế, Trung tâm tài chính quốc tế TP.HCM được định hướng trở thành kênh kết nối với các nhà đầu tư và quỹ đầu tư lớn, đồng thời thu hút vốn cho hạ tầng số, chuyển đổi xanh, công nghệ lõi, trí tuệ nhân tạo, chip bán dẫn và chuyển đổi số.

Cùng với nguồn vốn, cơ chế phối hợp bảo đảm nguồn cung cát, đá và các loại vật liệu khác từ Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long cho các dự án trọng điểm tại TP.HCM và các địa phương cũng được đề cập.

Một trong những nội dung được đưa ra trong cơ chế hợp tác liên vùng là nguyên tắc “4 cùng”, gồm: cùng quyết định trên cơ sở đồng thuận về chiến lược và quy hoạch; cùng chịu trách nhiệm trong tháo gỡ vướng mắc và chia sẻ rủi ro; cùng góp vốn, chia sẻ nguồn lực tài chính; cùng hưởng lợi và phân bổ giá trị gia tăng trên cơ sở thống nhất.

Theo định hướng của TP.HCM, việc liên kết không dừng ở kết nối tiềm năng của từng địa phương mà hướng tới đưa thị trường, công nghệ, sản xuất, nguyên liệu, năng lượng và logistics vào những dự án cụ thể. Cùng với đó, TP.HCM cam kết phối hợp với các địa phương, đồng hành với doanh nghiệp và nhà đầu tư, hướng tới xây dựng môi trường đầu tư liên vùng thông thoáng, minh bạch, hiện đại và bền vững./.