Thích
Thủ tục đầu tư còn phức tạp, nguồn vốn ưu đãi chưa ổn định
Tại họp báo cung cấp thông tin về tình hình kinh tế - xã hội trên địa bàn TP.HCM diễn ra ngày 11/6/2026, đại diện Sở Xây dựng TP.HCM đã thông tin về những khó khăn, vướng mắc trong phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê cũng như các giải pháp trọng tâm nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án trong thời gian tới.
Theo Sở Xây dựng TP.HCM, thủ tục đầu tư xây dựng nhà ở xã hội hiện được quy định rải rác trong nhiều văn bản pháp luật liên quan đến đầu tư, quy hoạch, nhà ở, đất đai, xây dựng, kinh doanh bất động sản, quản lý, sử dụng tài sản công và đấu thầu. Mặc dù UBND TP.HCM đã hệ thống và ban hành trình tự thủ tục để các đơn vị có cơ sở thực hiện, song các bước triển khai dự án vẫn phải qua nhiều cơ quan, đơn vị giải quyết.
Ngoài các thủ tục như chấp thuận chủ trương đầu tư, công nhận chủ đầu tư, phê duyệt quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc cấp phép xây dựng, phòng cháy chữa cháy, đánh giá tác động môi trường tương tự như dự án nhà ở thương mại, dự án nhà ở xã hội còn phải thực hiện thêm nhiều thủ tục nhằm bảo đảm việc hưởng chính sách ưu đãi đúng quy định và tránh trục lợi chính sách.
Toàn cảnh cuộc họp.
Cụ thể, các dự án nhà ở xã hội phải thực hiện thêm ba bước gồm công bố thông tin dự án, công bố giá bán và thời điểm tiếp nhận hồ sơ; xác nhận đối tượng mua, thuê mua nhà ở xã hội; đồng thời kiểm soát lợi nhuận định mức của dự án thông qua kiểm toán độc lập và kiểm tra giá bán.
Bên cạnh đó, các chính sách ưu đãi dành cho chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội hiện được đánh giá là chưa đủ hấp dẫn. Theo quy định hiện hành, lợi nhuận định mức đối với nhà ở xã hội để bán không vượt quá 10% tổng chi phí đầu tư, do đó chưa thu hút được nhiều nhà đầu tư tham gia.
Một khó khăn khác được Sở Xây dựng chỉ ra là cơ chế xác định giá bán nhà ở xã hội và lợi nhuận định mức thông qua kiểm toán. Điều này dẫn đến việc không thể xác định giá bán chính thức ngay khi triển khai xây dựng mà chỉ có giá tạm tính theo dự toán. Trong trường hợp giá trị kiểm toán sau cùng cao hoặc thấp hơn mức dự toán ban đầu, cả chủ đầu tư và người mua nhà đều có thể đối mặt với những rủi ro nhất định.
Về nguồn vốn, hiện nay các nguồn tín dụng dài hạn từ 15 - 20 năm với lãi suất ưu đãi dành cho doanh nghiệp đầu tư dự án nhà ở xã hội cũng như người dân mua nhà chưa ổn định. Chính sách hỗ trợ lãi suất hiện nay chỉ kéo dài khoảng 3 - 5 năm, tiềm ẩn nhiều rủi ro cho cả doanh nghiệp và người dân trong quá trình vay vốn.
Ngoài ra, Nhà nước hiện chưa có cơ chế huy động nguồn vốn từ chính những người có nhu cầu về nhà ở xã hội thông qua các định chế như ngân hàng, quỹ tín dụng hoặc mô hình quỹ tiết kiệm nhà ở để phục vụ đầu tư xây dựng các dự án.
Nhiều giải pháp đồng bộ về quy hoạch, đất đai và tài chính được triển khai
Để tháo gỡ các khó khăn nêu trên, TP.HCM đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Trong lĩnh vực quy hoạch, Thành phố sẽ hoàn tất quy hoạch định hướng bố trí quỹ đất phát triển nhà ở xã hội đến năm 2030 và định hướng đến năm 2040 theo Kết luận số 1307-KL/TU ngày 22/4/2025 của Thành ủy và Kết luận số 04-KL/ĐU ngày 02/4/2025 của Đảng ủy UBND TP.HCM.
Về đất đai, Thành phố sẽ xây dựng và triển khai hiệu quả Đề án sử dụng nguồn lực đất đai sẵn có, phù hợp với quy hoạch để đầu tư xây dựng nhà ở xã hội trên địa bàn.
Đối với lĩnh vực tài chính, TP.HCM sẽ ưu tiên bố trí nguồn vốn cho phát triển nhà ở xã hội bằng hình thức đầu tư công tại các quỹ đất do Nhà nước trực tiếp quản lý. Giải pháp này nhằm thực hiện mục tiêu kép, vừa giải quyết nhu cầu nhà ở phục vụ tái định cư cho các dự án trọng điểm, cấp bách của Thành phố, vừa đáp ứng nhu cầu nhà ở của cán bộ, công chức, viên chức và các đối tượng hưởng lương từ ngân sách.
Ảnh minh hoạ
Trong công tác tổ chức thực hiện, Thành phố sẽ xác định rõ trách nhiệm, tiến độ và thời gian thực hiện của từng đơn vị đối với các thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời giao chủ đầu tư; lập, phê duyệt và điều chỉnh quy hoạch; giao đất, chuyển mục đích sử dụng đất; cấp phép xây dựng.
Sở Xây dựng, Sở Quy hoạch - Kiến trúc, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Tài chính cùng UBND các phường, xã, đặc khu nơi có dự án sẽ thường xuyên kiểm tra, đôn đốc và kịp thời giải quyết khó khăn, vướng mắc cho chủ đầu tư. Thành phố cũng sẽ ưu tiên thực hiện các thủ tục hành chính theo cơ chế “luồng xanh”, “luồng ưu tiên” đối với các dự án nhà ở xã hội nhằm rút ngắn thời gian thực hiện, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả đầu tư.
Bên cạnh đó, TP.HCM sẽ xây dựng phần mềm theo dõi tiến độ giải quyết các thủ tục pháp lý đầu tư xây dựng nhà ở xã hội; tạo điều kiện về quỹ đất và thúc đẩy đầu tư xây dựng nhà ở phục vụ các đối tượng nhà ở xã hội đặc thù theo Luật Nhà ở như Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng và Quỹ Nhà ở quốc gia.
Thành phố cũng nghiên cứu chuyển đổi công năng từ nhà ở phục vụ tái định cư sang nhà ở xã hội đối với một số dự án hoặc quỹ nhà ở thuộc tài sản công không còn nhu cầu hoặc không còn phù hợp trong việc bố trí tái định cư. Đồng thời, xây dựng các biện pháp chế tài đối với những chủ đầu tư không triển khai hoặc chậm triển khai các dự án nhà ở xã hội trên địa bàn.
Một giải pháp khác là kiện toàn bộ máy và bổ sung nguồn vốn cho Quỹ Phát triển nhà ở TP.HCM theo Nghị định số 302/2025/NĐ-CP ngày 19/11/2025 của Chính phủ. Quỹ này sẽ tập trung thực hiện đầu tư xây dựng nhà ở xã hội để cho thuê, đồng thời được nghiên cứu bổ sung chức năng, nhiệm vụ để hoạt động theo mô hình tương tự Quỹ tiết kiệm nhà ở, qua đó huy động nguồn tài chính từ việc trích một phần lương của người có nhu cầu, đồng thời kiểm soát các đối tượng thuê và thuê mua nhà ở xã hội.
12 nhóm đối tượng được hưởng chính sách nhà ở xã hội
Theo Điều 76 Luật Nhà ở năm 2023, chính sách nhà ở xã hội được áp dụng đối với 12 nhóm đối tượng gồm: người có công với cách mạng và thân nhân liệt sĩ thuộc diện được hỗ trợ nhà ở; hộ nghèo, cận nghèo tại khu vực nông thôn; hộ nghèo, cận nghèo tại khu vực nông thôn thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai, biến đổi khí hậu; hộ nghèo, cận nghèo tại khu vực đô thị; người thu nhập thấp tại khu vực đô thị; công nhân, người lao động đang làm việc tại doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã trong và ngoài khu công nghiệp.
Theo Điều 76 Luật Nhà ở năm 2023, chính sách nhà ở xã hội được áp dụng đối với 12 nhóm đối tượng.
Ngoài ra còn có sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, hạ sĩ quan thuộc lực lượng vũ trang nhân dân, công an nhân dân, công chức, công nhân và viên chức quốc phòng đang phục vụ tại ngũ; người làm công tác cơ yếu hưởng lương từ ngân sách nhà nước; cán bộ, công chức, viên chức; đối tượng đã trả lại nhà ở công vụ theo quy định của pháp luật; hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất và phải giải tỏa, phá dỡ nhà ở nhưng chưa được bồi thường bằng nhà ở hoặc đất ở; học sinh, sinh viên các cơ sở giáo dục theo quy định và doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã trong khu công nghiệp./.
