TP.HCM sẽ biến các dự án 'ngủ quên' thành động lực tăng trưởng

Xử lý 838 dự án vướng mắc, khơi thông nguồn lực phát triển

Ngày 2/6, UBND TP.Hồ Chí Minh tổ chức Hội nghị tổng kết thực hiện Kế hoạch số 34/KH-UBND ngày 07/8/2025 và triển khai Kế hoạch số 243/KH-UBND ngày 29/5/2026 về tiếp tục tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các công trình, dự án tồn đọng kéo dài.

Theo kết quả rà soát, toàn Thành phố có 838 công trình, dự án, khu đất tồn đọng cần xử lý, trong đó 54 dự án thuộc thẩm quyền Trung ương và 784 dự án thuộc thẩm quyền địa phương. Đến thời điểm báo cáo, Thành phố đã hoàn thành tháo gỡ hoặc có hướng xử lý đối với toàn bộ 838 dự án, đạt tỷ lệ 100%.

Trong số này, 417 dự án đã được xử lý dứt điểm, hoàn thành các thủ tục pháp lý hoặc được tái khởi động triển khai. Có 393 dự án cơ bản hoàn thành việc tháo gỡ các vướng mắc chính và đang thực hiện các thủ tục cuối cùng. Chỉ còn 28 dự án tiếp tục được tập trung xử lý do tính chất pháp lý đặc biệt phức tạp, liên quan nhiều giai đoạn pháp luật khác nhau.

Kết quả xử lý các dự án tồn đọng đã góp phần khơi thông hơn 206.000 tỷ đồng vốn đầu tư và đưa gần 17.000 ha đất vào khai thác, sử dụng. Đây được xem là nguồn lực rất lớn phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời hạn chế tình trạng lãng phí tài sản công và nguồn lực xã hội kéo dài nhiều năm.

Một số dự án trọng điểm đã ghi nhận chuyển biến rõ nét. Dự án giải quyết ngập do triều khu vực TP.Hồ Chí Minh có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu với tổng vốn đầu tư gần 10.000 tỷ đồng đã được tháo gỡ các vướng mắc về hợp đồng và thanh toán quỹ đất. Sau nhiều năm đình trệ, công trình được tái khởi động từ đầu năm 2026 và dự kiến hoàn thành trong năm nay. Khu đất công số 01 Lý Thái Tổ, diện tích hơn 4,4 ha, sau nhiều năm bỏ trống cũng đã được bàn giao để xây dựng công viên công cộng, góp phần tăng diện tích cây xanh và không gian sinh hoạt cộng đồng cho người dân.

Song song với công tác tháo gỡ dự án, Thành phố triển khai thanh tra chuyên đề đối với các công trình, dự án chậm tiến độ theo kế hoạch của Thanh tra Chính phủ. Đối với 20 dự án do Thanh tra Chính phủ trực tiếp thanh tra, nhiều kiến nghị đã được thực hiện, góp phần tháo gỡ khó khăn về pháp lý đầu tư, nghĩa vụ tài chính đất đai và thủ tục triển khai. Đối với 60 dự án do Thanh tra Thành phố thực hiện thanh tra, đã hoàn thành hơn một nửa số kiến nghị, đồng thời thu hồi phần lớn các khoản kinh tế phải nộp theo kết luận thanh tra.

Theo đánh giá của UBND Thành phố, thành công lớn nhất là việc hình thành cơ chế phối hợp liên ngành hiệu quả, xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và người đứng đầu. Nhiều mô hình tổ công tác chuyên trách được triển khai, góp phần khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm và nâng cao hiệu quả xử lý hồ sơ.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Thành phố cũng thẳng thắn nhìn nhận một số tồn tại như tâm lý e ngại trách nhiệm ở một bộ phận cán bộ, sự chồng chéo của hệ thống pháp luật về đất đai, đầu tư, xây dựng, cũng như khó khăn trong xác định giá đất và nghĩa vụ tài chính đối với các dự án có lịch sử pháp lý phức tạp. Ngoài ra, một số dự án còn phụ thuộc vào kết luận thanh tra, điều tra hoặc xét xử của các cơ quan có thẩm quyền Trung ương.

Từ thực tiễn triển khai, TP.Hồ Chí Minh kiến nghị Chính phủ tiếp tục hoàn thiện thể chế, đẩy nhanh sửa đổi các luật liên quan đến đất đai, đầu tư, đấu thầu và xây dựng; tăng cường phân cấp, phân quyền cho địa phương trong xử lý các dự án tồn đọng; đồng thời xây dựng cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

Với kết quả xử lý 100% số dự án thuộc diện rà soát và khối lượng nguồn lực lớn được khơi thông, TP.Hồ Chí Minh hiện được đánh giá là một trong những địa phương đi đầu cả nước trong công tác tháo gỡ khó khăn cho các công trình, dự án tồn đọng, góp phần cải thiện môi trường đầu tư, thúc đẩy tăng trưởng và tạo nền tảng cho phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Gỡ “nút thắt” cơ chế định giá đất và khung pháp lý chuyển tiếp

Tại hội nghị, Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, tiến độ tháo gỡ các dự án đất đai tồn đọng đã đạt kết quả khá tích cực nhưng vẫn còn nhiều vướng mắc pháp lý mang tính hệ thống. Tổng cộng Thành phố rà soát 265 dự án/khu đất. Trong đó: 110 dự án đã được xử lý dứt điểm; 139 dự án đã có hướng xử lý; 249/265 trường hợp (khoảng 94%) đã có kết quả hoặc phương án giải quyết.

Các dự án được chia thành nhiều nhóm như: đầu tư công, đầu tư tư nhân, nghĩa vụ tài chính, dự án theo dõi đặc biệt và khu đất chậm đưa vào sử dụng. Trong đó, nhóm đất chậm sử dụng chiếm lớn nhất (149 trường hợp). Nhiều khu đất đã được thu hồi, gia hạn hoặc kết luận không vi phạm, giúp giảm tình trạng bỏ hoang kéo dài.

Để xử lý, Sở đã phối hợp các đơn vị liên quan tổ chức 12 cuộc họp chuyên đề, tập trung tháo gỡ cho 56 dự án trọng điểm. Đồng thời, Thành phố đẩy mạnh số hóa dữ liệu đất đai, cập nhật lên hệ thống quản lý để tăng minh bạch và giúp theo dõi tiến độ hiệu quả hơn. Sau khi sắp xếp lại bộ máy, trách nhiệm xử lý cũng được phân công rõ ràng hơn cho từng đơn vị.

Tuy đạt tỷ lệ xử lý cao, báo cáo vẫn chỉ ra nhiều khó khăn lớn. Nổi bật nhất là vấn đề xác định giá đất và nghĩa vụ tài chính đối với các dự án kéo dài từ thời Luật Đất đai 1993 và 2003. Việc áp dụng quy định chuyển tiếp theo Nghị định 102/2024/NĐ-CP còn lúng túng, đặc biệt với các dự án chưa xác định được giá đất cụ thể.

Ngoài ra, việc thuê đơn vị tư vấn định giá gặp khó vì nhiều dự án đã kéo dài hàng chục năm, khiến đơn vị e ngại rủi ro pháp lý. Một vấn đề khác là thiếu dữ liệu giao dịch thị trường trong quá khứ, làm cho việc so sánh và định giá theo quy định hiện hành gần như không thực hiện được. Các dự án đặc thù như cảng biển, bệnh viện, sân golf cũng khó định giá do không có tài sản tương đồng.

Trước các vướng mắc này, Sở kiến nghị cho phép áp dụng phương pháp quy đổi giá đất (dùng bảng giá đất tại thời điểm tương ứng nhân hệ số điều chỉnh của Thành phố) để thay thế dữ liệu thị trường quá khứ. Đồng thời, đề xuất Trung ương sửa đổi Nghị định 102 theo hướng tăng phân quyền cho địa phương trong xác định giá đất và sớm hướng dẫn rõ cơ chế khấu trừ chi phí bồi thường, giải phóng mặt bằng.

Ở cấp Thành phố, Sở đề xuất tiếp tục theo dõi các dự án đã có hướng xử lý, đồng thời lập thêm tổ công tác tại cơ sở để giải quyết dứt điểm từng trường hợp.

TP.Hồ Chí Minh đã xử lý được phần lớn dự án tồn đọng, nhưng "nút thắt" lớn nhất vẫn nằm ở cơ chế định giá đất và khung pháp lý chuyển tiếp, cần sự điều chỉnh từ Trung ương để giải quyết dứt điểm.

Đẩy nhanh xử lý dự án tồn đọng

Tại hội nghị, Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Văn Được đánh giá, trong hơn một năm qua, Thành phố đã tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn, đặc biệt là các công trình, dự án, khu đất tồn đọng kéo dài, qua đó giải phóng nguồn lực lớn cho phát triển kinh tế – xã hội. Đây là bước đột phá quan trọng trong quản lý và khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai, đầu tư.

Kết quả nổi bật là 100% công trình, dự án, khu đất tồn đọng đã được tháo gỡ hoặc có phương án xử lý dứt điểm, với hơn 206.000 tỷ đồng và khoảng 17.000 ha đất được đưa vào khai thác, sử dụng. Toàn bộ 54/54 dự án thuộc thẩm quyền Trung ương đã được giải quyết. Nhờ đó, GRDP năm 2025 của Thành phố đạt 8,03%, mức cao nhất trong 10 năm gần đây; quý I/2026 đạt 8,27%, tiếp tục dẫn đầu cả nước và cao hơn mức bình quân các địa phương thí điểm. Kết quả này thể hiện quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị.

Từ thực tiễn Thành phố, nhiều cơ chế, chính sách mới đã được kiến nghị và ban hành như Kết luận số 77 của Bộ Chính trị, các Nghị quyết của Quốc hội và Chính phủ, góp phần hoàn thiện thể chế pháp luật trên phạm vi cả nước. Đồng thời, mô hình Tổ công tác đặc biệt với nguyên tắc “6 rõ” đã phát huy hiệu quả rõ rệt, tạo áp lực tích cực thúc đẩy tiến độ xử lý, chuyển từ tư duy bị động sang chủ động giải quyết công việc.

Chủ tịch UBND Thành phố ghi nhận và biểu dương nỗ lực của cả hệ thống chính trị, các sở ngành, địa phương, đội ngũ cán bộ, công chức; đồng thời trân trọng sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư. Tuy nhiên, phía trước vẫn còn nhiều khó khăn, đòi hỏi sự quyết tâm cao hơn nữa.

Trong thời gian tới, Thành phố có thêm điều kiện thuận lợi khi Trung ương và Quốc hội ban hành nhiều cơ chế, chính sách đặc thù mới nhằm tháo gỡ vướng mắc các dự án tồn đọng, phân định rõ trách nhiệm và tạo hành lang pháp lý minh bạch hơn. Đây là cơ sở quan trọng để đẩy nhanh quá trình xử lý các dự án và thúc đẩy phát triển.

Mục tiêu xuyên suốt là đạt tăng trưởng GRDP hai con số trong năm 2026 và các năm tiếp theo, thông qua việc giải phóng triệt để nguồn lực đang bị “đóng băng”. Thành phố xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, do đó Chủ tịch UBND Thành phố yêu cầu các ngành, các cấp tập trung thực hiện 6 nhóm giải pháp lớn.

Thứ nhất, hoàn thiện cơ sở dữ liệu về các dự án tồn đọng, bảo đảm không bỏ sót, phân loại rõ trách nhiệm và vận hành hệ thống số hóa phục vụ giám sát, điều hành.

Thứ hai, tận dụng tối đa các cơ chế, chính sách mới; phân định rõ giữa xử lý vi phạm và tháo gỡ vướng mắc, kiên quyết không để ách tắc vì chồng chéo thủ tục, đồng thời ngăn ngừa lợi dụng chính sách để trục lợi.

Thứ ba, tập trung xử lý dứt điểm các dự án tồn đọng theo kế hoạch, coi đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm; đẩy nhanh tiến độ thanh tra, kiểm tra và thu hồi các khoản tồn đọng theo quy định.

Thứ tư, thực hiện nghiêm nguyên tắc “6 rõ”, nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, xử lý nghiêm tình trạng né tránh, đùn đẩy, chậm trễ trong thực thi nhiệm vụ.

Thứ năm, tiếp tục bảo vệ và khuyến khích cán bộ dám nghĩ, dám làm, tạo môi trường an toàn pháp lý để thúc đẩy đổi mới, sáng tạo vì lợi ích chung.

Thứ sáu, tăng cường đồng hành cùng doanh nghiệp; tháo gỡ khó khăn để khơi thông nguồn lực, đồng thời yêu cầu doanh nghiệp sau khi được hỗ trợ phải đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án, bảo đảm hiệu quả kinh tế – xã hội và tuân thủ nghĩa vụ với Nhà nước.

Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Văn Được nhấn mạnh: “Với nền tảng pháp lý vững chắc từ Kết luận số 24, Nghị quyết số 29, Nghị định số 147; với sự đồng lòng của toàn hệ thống chính trị Thành phố, sự phân công nhiệm vụ rõ ràng và triển khai quyết liệt; tin tưởng rằng chúng ta sẽ biến những khu đất tồn đọng thành công trình phục vụ Nhân dân, biến những dự án "ngủ quên" thành những nhà máy, khu đô thị, công trình hạ tầng hiện đại, đóng góp cho mục tiêu tăng trưởng "hai con số", khẳng định vị thế đầu tàu kinh tế của TP.Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới."/.