TP.Hồ Chí Minh tập trung “giải bài toán” nhà ở xã hội

Tăng tốc nguồn cung, đặt mục tiêu phát triển 28.500 căn trong năm 2026

Theo lãnh đạo Sở Xây dựng, TP.Hồ Chí Minh đang bước vào giai đoạn tăng tốc phát triển nhà ở xã hội nhằm thực hiện mục tiêu quốc gia xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ. Theo chỉ tiêu được giao, sau khi sáp nhập tổng số nhà ở xã hội thành phố cần hoàn thành đến năm 2030 là 199.400 căn. Trong đó, khu vực TP.Hồ Chí Minh khoảng 100.000 căn, Bình Dương 86.900 căn và Bà Rịa – Vũng Tàu 12.500 căn.

Giai đoạn 2021- 2025, thành phố đã hoàn thành 17.902/18.143 căn, đạt 98,7% kế hoạch, riêng năm 2025 đạt 98,2%, cơ bản hoàn thành chỉ tiêu được giao. Đây là nền tảng để bước sang giai đoạn 2026–2030 với khối lượng 181.257 căn.Cụ thể, năm 2026 là 28.500 căn, năm 2027 là 38.157 căn, các năm 2028–2030 khoảng 38.200 căn mỗi năm.

Ngay từ đầu năm 2026, nhiều dự án đã được triển khai với 2 dự án khởi công (2.652 căn), 1 dự án hoàn thành (580 căn) và 11 dự án đang thi công với gần 9.700 căn. Bên cạnh đó, có 3 dự án dự kiến khởi công trước cuối tháng 3/2026 (4.600 căn) và 41 dự án trước tháng 6/2026 (khoảng 29.200 căn).

Trong năm 2026, thành phố phát triển nguồn cung từ nhiều kênh như dự án độc lập, quỹ đất 20% trong dự án thương mại, quỹ nhà ở thành phố, dự án của lực lượng vũ trang, nhà ở công nhân và tổ chức Công đoàn. Dự kiến có thêm 3 dự án hoàn thành với khoảng 1.300 căn và 7 dự án hoàn thành phần thô với hơn 4.000 căn. Đến năm 2027, dự kiến khoảng 46 dự án hoàn thành và đưa vào sử dụng. 

Về nhu cầu tổng thể, TP.Hồ Chí Minh dự kiến phân bổ khoảng 187.000 căn cho các nhóm đối tượng theo quy định của Luật Nhà ở 2023. Trong đó, nguồn cung lớn nhất đến từ quỹ đất 20% trong các dự án nhà ở thương mại với khoảng 60.000 căn. Phần còn lại đến từ đầu tư công, quỹ nhà ở, lực lượng vũ trang và các chương trình nhà ở cho công nhân, người lao động.

Công tác quy hoạch quỹ đất được xác định là yếu tố then chốt. Hiện TP.Hồ Chí Minh (trước sáp nhập) có 104 dự án với khoảng 400 ha đất dành cho nhà ở xã hội. Thành phố định hướng đến năm 2040 sẽ bổ sung thêm 1.000 ha, nâng tổng quỹ đất lên khoảng 1.400 ha. Sau khi sáp nhập, tổng quỹ đất toàn vùng hiện đạt khoảng 1.740 ha với 195 dự án, tạo dư địa lớn để phát triển lâu dài.

Nhiều nhóm giải pháp đồng bộ để tháo gỡ vướng mắc pháp lý

Để hoàn thành mục tiêu trên, thành phố đã đề ra nhiều nhóm giải pháp đồng bộ. Trước hết là xây dựng các đề án phát triển nhà ở xã hội, nhà tái định cư và nhà ở thương mại giá phù hợp. Đồng thời, ứng dụng công nghệ để quản lý tiến độ dự án, giúp lãnh đạo theo dõi và chỉ đạo kịp thời. Việc kiện toàn Quỹ phát triển nhà ở theo mô hình quỹ quốc gia cũng được triển khai nhằm tăng nguồn lực đầu tư.

Đối với quỹ đất 20%, thành phố yêu cầu thực hiện nghiêm việc bố trí trong các dự án nhà ở thương mại. Trường hợp chủ đầu tư không triển khai đúng tiến độ sẽ bị thu hồi để giao cho đơn vị khác. Song song đó, việc lựa chọn chủ đầu tư theo Nghị quyết số 201/2025/QH15 sẽ được đẩy nhanh, đảm bảo công khai và minh bạch.

Các dự án dành cho Lực lượng vũ trang cũng được ưu tiên, thông qua việc rà soát quỹ đất và phối hợp với Bộ Công an, Bộ Quốc phòng. Ngoài ra, Thành phố thúc đẩy phát triển nhà ở cho thuê thông qua Quỹ nhà ở quốc gia, Quỹ nhà ở Thành phố và tổ chức Công đoàn.

Đối với các dự án quy mô lớn trên 1.000 căn, trọng tâm là đẩy nhanh điều chỉnh quy hoạch và rút ngắn thủ tục đầu tư. Riêng nhà lưu trú công nhân, Thành phố định hướng tận dụng quỹ đất trong khu công nghiệp, đồng thời nghiên cứu cơ chế doanh nghiệp đóng góp để phát triển quỹ nhà ở.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình triển khai dự án nhà ở xã hội trên địa bàn Thành phố vẫn còn nhiều vướng mắc cần tháo gỡ. Điển hình là việc xác định chi phí bồi thường, hạ tầng và cơ chế thanh toán khi thu hồi quỹ đất 20%. Ngoài ra, quy trình chấp thuận chủ trương đầu tư đối với các khu đất chưa công bố hoặc do Nhà nước quản lý còn chưa rõ ràng. Trường hợp nhà đầu tư đang thuê đất của Nhà nước cũng chưa có hướng dẫn cụ thể về quyền thực hiện dự án.

Bên cạnh đó, Luật Nhà ở 2023 không còn quy định cứng về tỷ lệ 20% quỹ đất trong dự án thương mại, dẫn đến lúng túng trong việc lựa chọn hình thức thực hiện (bố trí đất, nộp tiền hoặc xây dựng tại vị trí khác). Một vấn đề khác là chi phí đầu tư hạ tầng bằng ngân sách Nhà nước có được tính vào giá bán nhà ở xã hội để hoàn vốn hay không vẫn chưa được hướng dẫn rõ.

Trước những khó khăn này, TP.Hồ Chí Minh đã kiến nghị các bộ, ngành sớm ban hành hướng dẫn để tháo gỡ vướng mắc pháp lý, tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ. 

Theo Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hoàng Nguyên Dinh, chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội trên địa bàn đã được Chính phủ và Thành phố xác định rõ, vì vậy đây là nhiệm vụ bắt buộc phải triển khai nhằm đảm bảo an sinh xã hội cho người dân. 

Thành phố có nhiều điều kiện thuận lợi, đặc biệt là sự tham gia của các nhà đầu tư chiến lược; tuy nhiên, công tác quy hoạch cần được thực hiện phù hợp với thực tiễn, đảm bảo tính khả thi và hiệu quả. Thành phố đang tập trung triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, quyết tâm hoàn thành các chỉ tiêu trong năm 2026, đồng thời chuẩn bị nền tảng cho các giai đoạn tiếp theo./.