TS. KTS. Trương Văn Quảng: Đô thị chuẩn quốc tế - Động lực kiến tạo không gian phát triển mới của Vĩnh Long

Sau khi mở rộng không gian phát triển, Vĩnh Long đang đứng trước cơ hội định vị vai trò trong vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Theo TS. KTS. Trương Văn Quảng, Phó Tổng Thư ký Hội Quy hoạch Phát triển Đô thị Việt Nam, lợi thế địa lý chỉ thực sự trở thành lợi thế cạnh tranh khi được chuyển hóa thành các đô thị hiện đại, đồng bộ và đáng sống. Chính những đô thị đủ sức dẫn dắt sẽ quyết định khả năng thu hút nguồn lực, nâng cao chất lượng sống và tạo động lực tăng trưởng lâu dài cho địa phương.

- Thưa TS. KTS. Trương Văn Quảng, việc sắp xếp đơn vị hành chính và mở rộng không gian phát triển đang tạo ra những thay đổi lớn đối với nhiều địa phương. Theo ông, Vĩnh Long đang đứng trước những cơ hội như thế nào trong bối cảnh hình thành không gian phát triển mới của Đồng bằng sông Cửu Long?

TS. KTS. Trương Văn Quảng: Theo tôi, điều quan trọng nhất không phải là địa giới hành chính được mở rộng, mà là không gian phát triển được mở rộng. Đây là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau.

Việc hợp nhất các địa phương không chỉ tạo ra một đơn vị hành chính có quy mô lớn hơn về diện tích, dân số và nguồn lực, mà quan trọng hơn là tạo điều kiện để tổ chức lại không gian phát triển theo hướng tích hợp, liên kết và hiệu quả hơn.

Thay vì phát triển theo tư duy cục bộ của từng địa phương, giờ đây có thể quy hoạch trên quy mô lớn hơn, khai thác tốt hơn các lợi thế bổ trợ giữa kinh tế sông, kinh tế biển, công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ và logistics.

Đối với Vĩnh Long, tôi cho rằng đây là một cơ hội đặc biệt.

Sau hợp nhất, Vĩnh Long không chỉ sở hữu quy mô phát triển lớn hơn mà còn có vị trí trung tâm trong cấu trúc phát triển mới của Đồng bằng sông Cửu Long.

Địa phương hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để trở thành đầu mối kết nối giữa các hành lang kinh tế, giữa vùng nội địa với vùng ven biển và giữa Đồng bằng sông Cửu Long với vùng Đông Nam Bộ.

Tuy nhiên, tôi cũng cho rằng lợi thế vị trí chỉ thực sự trở thành lợi thế phát triển khi được chuyển hóa thành lợi thế cạnh tranh. Điều đó đòi hỏi địa phương phải có quy hoạch tích hợp, tư duy phát triển hiện đại, hệ thống hạ tầng đồng bộ và đặc biệt là khả năng kiến tạo các không gian đô thị có chất lượng cao để thu hút đầu tư, nguồn nhân lực và các hoạt động đổi mới sáng tạo.

Nói cách khác, cơ hội lớn nhất của Vĩnh Long hôm nay không chỉ là mở rộng địa giới hay gia tăng quy mô kinh tế, mà là cơ hội định vị lại vai trò của mình trong không gian phát triển mới của Đồng bằng sông Cửu Long. Nếu tận dụng tốt thời cơ này, Vĩnh Long hoàn toàn có thể trở thành một cực tăng trưởng mới, góp phần thúc đẩy sự phát triển chung của toàn vùng.

- Thưa ông, nhiều ý kiến cho rằng, trong giai đoạn phát triển mới, hạ tầng có thể tạo ra cơ hội, nhưng chính đô thị mới quyết định khả năng giữ lại nguồn lực và tạo dựng sức cạnh tranh của một địa phương. Ông nhìn nhận như thế nào về quan điểm này?

TS. KTS. Trương Văn Quảng: Tôi hoàn toàn đồng tình với nhận định đó.

Trong nhiều năm, chúng ta thường coi hạ tầng giao thông là động lực chủ yếu của phát triển. Điều này là đúng, bởi hạ tầng luôn đóng vai trò mở đường, tạo điều kiện kết nối không gian, giảm chi phí logistics, mở rộng giao thương và thu hút đầu tư.

Tuy nhiên, thực tiễn phát triển của nhiều quốc gia cũng như nhiều địa phương thành công ở Việt Nam cho thấy, hạ tầng chỉ tạo ra cơ hội, còn đô thị mới là nơi chuyển hóa cơ hội đó thành giá trị phát triển bền vững.

Bởi lẽ, một tuyến đường hay một cây cầu tự thân không tạo ra tăng trưởng nếu xung quanh nó không hình thành các trung tâm đô thị, các khu dịch vụ, không gian đổi mới sáng tạo, hệ thống giáo dục, y tế, văn hóa và các hoạt động kinh tế có giá trị gia tăng cao.

Nói cách khác, đô thị chính là nơi hội tụ các nguồn lực phát triển. Đó là nơi thu hút dân cư, doanh nghiệp, nguồn nhân lực chất lượng cao, công nghệ và các dòng vốn đầu tư; đồng thời cũng là nơi tạo ra môi trường sống, môi trường làm việc và môi trường đổi mới sáng tạo để các nguồn lực đó phát huy hiệu quả.

Đối với Vĩnh Long, tôi cho rằng đây là thời điểm rất thuận lợi để chuyển từ tư duy “phát triển đô thị theo tăng trưởng” sang “phát triển đô thị để dẫn dắt tăng trưởng”.

Điều này có nghĩa là quy hoạch đô thị không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu mở rộng không gian xây dựng, mà phải hướng tới kiến tạo những đô thị có khả năng tạo việc làm, thu hút đầu tư, hình thành các trung tâm dịch vụ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Trong bối cảnh mới, năng lực cạnh tranh giữa các địa phương sẽ không chỉ được quyết định bởi số lượng các dự án đầu tư hay chiều dài đường cao tốc, mà còn bởi chất lượng của hệ thống đô thị, chất lượng môi trường sống và khả năng giữ chân cũng như thu hút người tài, doanh nghiệp và các nhà đầu tư.

Vì vậy, theo tôi, phát triển đô thị đối với Vĩnh Long không nên được nhìn nhận đơn thuần là một nhiệm vụ quy hoạch hay xây dựng, mà cần được xác định là một chiến lược phát triển, là nền tảng để hình thành các cực tăng trưởng mới và nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương trong dài hạn.

- Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Vĩnh Long nhiệm kỳ I (2025-2030) xác định phát triển đô thị là một trong những động lực quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng trong giai đoạn mới. Theo ông, trong quá trình đó, khu vực kinh tế tư nhân và các doanh nghiệp tiên phong phát triển đô thị cần đóng vai trò như thế nào?

TS. KTS. Trương Văn Quảng: Theo tôi, trong bối cảnh hiện nay, phát triển đô thị không còn là nhiệm vụ riêng của Nhà nước hay của công tác quy hoạch, mà là kết quả của sự đồng hành giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng.

Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thông qua quy hoạch, thể chế, đầu tư hạ tầng chiến lược và tạo lập môi trường phát triển minh bạch; còn doanh nghiệp là lực lượng trực tiếp hiện thực hóa quy hoạch, đưa các ý tưởng phát triển thành những công trình, những khu đô thị và những không gian sống cụ thể.

Điều này cũng đúng với tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về “Phát triển kinh tế tư nhân”, trong đó xác định: “Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia”. Đây là bước chuyển quan trọng trong nhận thức của Đảng về vị trí, vai trò của kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta.

Đặc biệt, trong giai đoạn phát triển mới, tôi cho rằng vai trò của các doanh nghiệp tư nhân tiên phong sẽ ngày càng quan trọng. Những doanh nghiệp có năng lực, có tầm nhìn dài hạn và tư duy phát triển bền vững không chỉ đầu tư xây dựng các dự án bất động sản đơn lẻ, mà còn góp phần kiến tạo diện mạo đô thị, hình thành các trung tâm dịch vụ, thương mại, không gian công cộng, hệ thống tiện ích và từng bước thiết lập những chuẩn mực sống mới cho địa phương.

Thực tiễn ở nhiều địa phương cho thấy, mỗi chu kỳ phát triển đô thị thành công thường gắn với sự xuất hiện của những “nhà đầu tư kiến tạo” - những doanh nghiệp có khả năng đi trước một bước, đồng hành cùng chính quyền trong hiện thực hóa quy hoạch, tạo sức lan tỏa cho cả khu vực thay vì chỉ phát triển một dự án riêng lẻ.

Tại Vĩnh Long, chúng ta cũng đang chứng kiến sự tham gia của những doanh nghiệp lớn như T&T Group trong quá trình phát triển các khu đô thị được quy hoạch đồng bộ, chú trọng không gian xanh, hệ thống tiện ích và chất lượng sống. Tôi cho rằng, điều đáng ghi nhận không chỉ nằm ở quy mô đầu tư, mà ở tư duy tiếp cận theo hướng kiến tạo một môi trường sống hiện đại, văn minh và có khả năng tạo động lực phát triển cho khu vực xung quanh.

Tất nhiên, không phải bất kỳ dự án nào cũng có thể tạo ra giá trị lan tỏa như vậy. Điều quan trọng là các dự án phải được đặt trong tổng thể quy hoạch của địa phương, kết nối với hệ thống hạ tầng chung và đáp ứng được các yêu cầu về phát triển bền vững, bảo vệ môi trường, gìn giữ bản sắc văn hóa cũng như phục vụ lợi ích lâu dài của cộng đồng.

Tôi cho rằng, trong giai đoạn tới, Vĩnh Long cần tiếp tục thu hút nhiều hơn nữa những nhà đầu tư có năng lực, uy tín và tầm nhìn dài hạn. Khi chính quyền kiến tạo, quy hoạch tốt và doanh nghiệp đồng hành bằng những dự án chất lượng, chúng ta sẽ tạo nên những cực phát triển mới, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương và cải thiện chất lượng sống của người dân.

- Thưa ông, Hội thảo “Vĩnh Long trong không gian phát triển mới: Động lực đô thị hóa và cơ hội kiến tạo chuẩn sống thế hệ mới” nhấn mạnh đến “chuẩn sống thế hệ mới”. Theo ông, trong bối cảnh tỉnh Vĩnh Long bước vào chu kỳ phát triển mới, khái niệm “chuẩn sống thế hệ mới” cần được hiểu như thế nào và các khu đô thị mới sẽ đóng vai trò ra sao trong việc hình thành chuẩn sống đó?

TS. KTS. Trương Văn Quảng: Theo tôi, “chuẩn sống thế hệ mới” không nên được hiểu đơn thuần là những căn nhà đẹp hơn hay những khu đô thị có nhiều tiện ích hơn.

Ngày nay, người dân không chỉ lựa chọn một nơi để ở, mà lựa chọn một môi trường sống.

Vì vậy, chuẩn sống mới là sự tổng hòa của nhiều yếu tố, gồm: Quy hoạch khoa học, hạ tầng đồng bộ, không gian xanh, dịch vụ giáo dục, y tế, thương mại, văn hóa, thể thao, khả năng kết nối giao thông, môi trường an toàn, cộng đồng văn minh và đặc biệt là chất lượng quản lý, vận hành đô thị.

Nói cách khác, giá trị của đô thị, khu đô thị hiện đại không chỉ được quyết định bởi những công trình được xây dựng, mà còn bởi chất lượng cuộc sống mà nó mang lại cho cư dân.

Xu hướng này đang diễn ra khá rõ trên thế giới và cũng bắt đầu hình thành tại Việt Nam.

Thay vì phát triển theo mô hình phân lô hoặc các dự án đơn lẻ, nhiều địa phương đang hướng đến xây dựng những đô thị, khu đô thị đồng bộ, tích hợp đầy đủ chức năng sống, làm việc, học tập, vui chơi và nghỉ dưỡng. Đây cũng là mô hình phát triển đô thị bền vững mà nhiều quốc gia đã lựa chọn.

Đối với Vĩnh Long, tôi cho rằng đây là thời điểm rất thuận lợi để tiếp cận tư duy này.

Là một địa phương đang bước vào chu kỳ phát triển mới, Vĩnh Long hoàn toàn có điều kiện để hình thành những đô thị, khu đô thị kiểu mẫu ngay từ đầu, thay vì phát triển theo kiểu chắp vá rồi phải điều chỉnh sau này.

Điều này càng có ý nghĩa khi địa phương đang thu hút sự tham gia của các doanh nghiệp có năng lực phát triển đô thị quy mô lớn. Nếu các dự án được quy hoạch đồng bộ, kết nối tốt với hạ tầng vùng, chú trọng không gian xanh, bản sắc văn hóa địa phương và được quản lý, vận hành theo các tiêu chuẩn hiện đại, thì không chỉ góp phần thay đổi diện mạo đô thị mà còn tạo nên những chuẩn mực sống mới cho cư dân.

Tôi cho rằng, chuẩn sống mới chính là yếu tố quyết định sức hấp dẫn lâu dài của một đô thị. Một địa phương có thể thu hút nhà đầu tư bằng hạ tầng, nhưng sẽ giữ chân người dân, người tài và doanh nghiệp bằng chất lượng môi trường sống.

Đó cũng là nền tảng để xây dựng một đô thị có khả năng cạnh tranh, phát triển bền vững và tạo ra giá trị lâu dài cho cả cộng đồng.

- Ở nhiều quốc gia, những đô thị, khu đô thị kiểu mẫu thường trở thành hạt nhân thúc đẩy sự phát triển của cả một khu vực. Theo ông, Vĩnh Long có cơ hội hình thành những “đô thị dẫn dắt” như vậy hay không? Điều kiện để hiện thực hóa là gì?

TS. KTS. Trương Văn Quảng: Hoàn toàn có cơ sở để kỳ vọng như vậy.

Trong lịch sử phát triển đô thị của nhiều quốc gia, mỗi giai đoạn tăng trưởng đều gắn với sự xuất hiện của những đô thị, khu đô thị có vai trò dẫn dắt. Đó không chỉ là những đô thị, những dự án bất động sản quy mô lớn, mà là những không gian phát triển mới có khả năng tạo ra sức lan tỏa về kinh tế, xã hội, văn hóa và chất lượng sống.

Những đô thị, khu đô thị như vậy thường đóng vai trò “hạt nhân phát triển”, thu hút dân cư, doanh nghiệp, dịch vụ, nguồn nhân lực chất lượng cao và các hoạt động đổi mới sáng tạo, từ đó tạo động lực thúc đẩy sự phát triển của cả khu vực xung quanh.

Đối với Vĩnh Long, tôi cho rằng địa phương đang có nhiều điều kiện thuận lợi để hình thành những đô thị dẫn dắt như vậy.

Thứ nhất, không gian phát triển sau hợp nhất đã được mở rộng đáng kể, tạo điều kiện để quy hoạch các khu đô thị trên quy mô lớn, có tính tích hợp cao.

Thứ hai, hệ thống hạ tầng giao thông và liên kết vùng đang được đầu tư mạnh mẽ, giúp gia tăng khả năng kết nối với TP.HCM, vùng Đông Nam Bộ và các địa phương trong Đồng bằng sông Cửu Long.

Thứ ba, quan trọng nhất là địa phương đang thu hút sự tham gia của những doanh nghiệp có năng lực và tầm nhìn dài hạn trong lĩnh vực phát triển đô thị.

Tôi cho rằng, những doanh nghiệp như T&T Group nếu phát triển dự án trên cơ sở bám sát quy hoạch, đầu tư đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, không gian xanh, tiện ích và dịch vụ thì hoàn toàn có thể góp phần hình thành những khu đô thị điển hình, không chỉ thay đổi diện mạo đô thị mà còn tạo ra động lực phát triển mới cho cả khu vực.

Tuy nhiên, điều quan trọng là không nên nhìn các đô thị, khu đô thị này như những dự án bất động sản đơn lẻ.

Theo tôi, chúng cần được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển của địa phương, gắn với quy hoạch vùng, hệ thống hạ tầng và các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.

Khi quy hoạch tốt, chính quyền kiến tạo và doanh nghiệp đồng hành bằng những dự án chất lượng, các đô thị, khu đô thị sẽ thực sự trở thành “động lực phát triển”, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và từng bước hình thành những cực tăng trưởng mới cho Vĩnh Long.

- Theo ông, xu hướng lựa chọn nơi ở của người dân hiện nay đã thay đổi như thế nào? Điều gì sẽ quyết định sức hấp dẫn của các khu đô thị trong tương lai?

TS. KTS. Trương Văn Quảng: Nếu trước đây, khi lựa chọn nhà ở, người dân thường quan tâm nhiều đến vị trí, giá cả hoặc diện tích căn nhà thì ngày nay, các tiêu chí đó vẫn quan trọng nhưng không còn là yếu tố quyết định duy nhất.

Người dân đang chuyển từ tư duy “mua một căn nhà” sang “lựa chọn một môi trường sống”.

Họ quan tâm nhiều hơn đến chất lượng quy hoạch, mật độ xây dựng, không gian xanh, hệ thống trường học, y tế, thương mại, văn hóa, thể thao, khả năng kết nối giao thông, an ninh, cộng đồng cư dân cũng như chất lượng quản lý và vận hành sau khi dự án hoàn thành.

Có thể nói, điều mà người dân tìm kiếm ngày nay không chỉ là một nơi để ở, mà là một chuẩn sống.

Đó là chuẩn sống về môi trường, về sức khỏe, về giáo dục, về văn hóa, về sự thuận tiện trong sinh hoạt và cả những giá trị tinh thần mà không gian sống mang lại.

Đây cũng là xu hướng phát triển tất yếu của các đô thị hiện đại trên thế giới.

Đối với các doanh nghiệp phát triển đô thị, điều đó cũng đặt ra yêu cầu phải thay đổi tư duy.

Thay vì chỉ tạo ra sản phẩm để bán, doanh nghiệp cần kiến tạo những hệ sinh thái sống hoàn chỉnh, nơi con người có thể sinh sống, làm việc, học tập, nghỉ ngơi và tận hưởng cuộc sống trong một môi trường văn minh, an toàn và bền vững.

Tôi cho rằng, chính những khu đô thị có khả năng đáp ứng được các giá trị đó sẽ trở thành những dự án có sức hấp dẫn lâu dài, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng đô thị và chất lượng cuộc sống của người dân.

Đó cũng là xu hướng mà Vĩnh Long hoàn toàn có thể hướng tới trong quá trình xây dựng các khu đô thị mới trong giai đoạn phát triển sắp tới.

- Trước những thay đổi về không gian phát triển, hạ tầng và định hướng phát triển đô thị của tỉnh, ông kỳ vọng như thế nào về triển vọng của thị trường bất động sản Vĩnh Long trong giai đoạn tới?

TS. KTS. Trương Văn Quảng: Một thị trường bất động sản bền vững không được tạo nên bởi những cơn sốt ngắn hạn, mà được kiến tạo từ chất lượng quy hoạch, chất lượng đô thị và giá trị sống mà nó mang lại.

Tôi cho rằng thị trường bất động sản Vĩnh Long đang đứng trước một thời kỳ phát triển mới với nhiều yếu tố nền tảng rất tích cực.

Trước hết là không gian phát triển được mở rộng, tạo điều kiện để quy hoạch bài bản hơn và hình thành những khu đô thị có quy mô lớn, đồng bộ.

Thứ hai là hệ thống hạ tầng chiến lược đang được đầu tư mạnh mẽ, giúp nâng cao khả năng kết nối của Vĩnh Long với TP.HCM, vùng Đông Nam Bộ và toàn Đồng bằng sông Cửu Long.

Thứ ba là định hướng phát triển rất rõ ràng của tỉnh, lấy đô thị làm động lực, lấy phát triển bền vững làm định hướng và lấy chất lượng sống của người dân làm mục tiêu.

Theo tôi, đây đều là những yếu tố nền tảng tạo nên sức hấp dẫn lâu dài của thị trường.

Tuy nhiên, điều quan trọng hơn cả là thị trường cần phát triển trên nền tảng của giá trị thực.

Một thị trường bất động sản bền vững không được tạo nên bởi những cơn sốt ngắn hạn, mà phải dựa trên chất lượng quy hoạch, chất lượng hạ tầng, chất lượng đô thị và nhu cầu thực của người dân cũng như của nền kinh tế.

Tôi kỳ vọng Vĩnh Long sẽ không đi theo mô hình phát triển nóng, mà sẽ từng bước hình thành một thị trường minh bạch, ổn định, thu hút các nhà đầu tư có tầm nhìn dài hạn và những dự án thực sự tạo ra giá trị gia tăng cho địa phương.

Nếu giữ được định hướng đó, cùng với sự đồng hành của chính quyền, cộng đồng doanh nghiệp và các nhà đầu tư chiến lược, tôi tin rằng Vĩnh Long sẽ trở thành một trong những điểm đến đầu tư hấp dẫn của Đồng bằng sông Cửu Long, đồng thời hình thành những khu đô thị có khả năng dẫn dắt phát triển và nâng cao chất lượng sống của người dân trong nhiều năm tới.

Giá trị lâu dài của bất động sản không nằm ở tốc độ tăng giá, mà ở khả năng tạo dựng lòng tin vào những đô thị đáng sống và đóng góp cho sự phát triển của địa phương.

- Trân trọng cảm ơn chuyên gia!