Thích
Theo báo Đầu tư, Ban Quản lý dự án đường sắt vừa trình Bộ Xây dựng xem xét, quyết định chủ trương đầu tư Dự án Cải tạo, nâng cao năng lực tuyến đường sắt Hà Nội – TP.HCM, giai đoạn I – dự án được kỳ vọng tạo cú hích mới cho trục giao thông xương sống Bắc – Nam.
Theo đề xuất, đối tượng thụ hưởng của dự án là Tổng công ty Đường sắt Việt Nam. Dự án được triển khai trên toàn tuyến đường sắt Hà Nội – TP.HCM, đi qua địa phận 15 tỉnh, thành phố từ Bắc vào Nam, gồm: Hà Nội, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đồng Nai và TP.HCM.
Về hạ tầng ga, dự án dự kiến đặt thêm đường tại ga Hải Vân Bắc (Km760+680) và ga Hải Vân Nam (Km771+550); mở mới ga Phú Lộc (Km748+300) và ga Xuân Lập (Km1655+677); kéo dài đường tại hai ga Hòa Vinh Tây và Thủy Thạch; đồng thời thay ghi tốc độ cao trên chính tuyến nhằm nâng cao khả năng thông qua và an toàn chạy tàu.
Đối với công trình tuyến, dự án tập trung xử lý các “điểm nghẽn” kỹ thuật kéo dài nhiều năm. Cụ thể, sẽ cải tạo cục bộ bình diện tại 14 vị trí có bán kính đường cong nhỏ hơn 600m, với tổng chiều dài khoảng 17,91km; nâng nền đường chống ngập lụt tại 5 vị trí, dài khoảng 6,97km; cải tạo kiến trúc tầng trên và hàn ray tại 10 khu gian, với tổng chiều dài khoảng 93,77km.
Với quy mô nêu trên, tổng mức đầu tư của dự án giai đoạn I là 4.573,326 tỷ đồng, sử dụng nguồn vốn ngân sách Trung ương trong giai đoạn 2026 – 2030.
Tuyến đường sắt Hà Nội – TP.HCM sắp được cải tạo. Ảnh: Internet
Ban Quản lý dự án đường sắt cho biết, lộ trình triển khai được xây dựng tương đối chặt chẽ. Theo đó, công tác lập, thẩm định và phê duyệt chủ trương đầu tư dự kiến thực hiện từ quý IV/2025 đến quý I/2026; báo cáo nghiên cứu khả thi hoàn thành trong quý II/2026; thiết kế bản vẽ thi công được phê duyệt trong giai đoạn quý III – IV/2026. Dự án dự kiến khởi công vào quý IV/2026, giải phóng mặt bằng trong năm 2027 và hoàn thành vào năm 2030.
Khi hoàn thành, dự án sẽ góp phần cải thiện đáng kể chất lượng kết cấu hạ tầng đường sắt, kéo dài tuổi thọ công trình, giảm chi phí sản xuất và chi phí duy tu, bảo dưỡng hàng năm, đồng thời nâng cao mức độ an toàn chạy tàu và chất lượng dịch vụ vận tải.
Đáng chú ý, việc cải tuyến và tăng bán kính đường cong sẽ giúp nâng cao năng lực thông qua, qua đó thúc đẩy lưu thông hàng hóa và hành khách, giảm chi phí vận tải, tạo động lực phát triển kinh tế – xã hội tại các địa phương dọc tuyến.
Theo tính toán, sau khi dự án hoàn thành, khối lượng vận chuyển hàng hóa trên toàn tuyến có thể tăng 1,3 – 1,5 lần, trong khi khối lượng vận chuyển hành khách tăng 1,5 – 1,6 lần. Tốc độ tàu khách dự kiến đạt bình quân trên 80km/h, tàu hàng khoảng 50km/h. Công trình cũng góp phần khắc phục tình trạng vận chuyển quá khổ, quá tải, giảm áp lực cho vận tải đường bộ và hạn chế tai nạn giao thông trên hành lang Bắc – Nam.
Trước đó, các dự án nâng cấp, cải tạo đường sắt trong kỳ trung hạn 2016 – 2020 (vốn khoảng 7.000 tỷ đồng) và giai đoạn 2021 – 2025 (khoảng 3.000 tỷ đồng) đã mang lại những chuyển biến rõ nét về chất lượng hạ tầng, an toàn chạy tàu và năng lực thông qua.
Tuy nhiên, do nguồn lực đầu tư còn hạn chế, tuyến đường sắt Hà Nội – TP.HCM vẫn tồn tại nhiều bất cập về bình diện, trắc dọc và tính đồng bộ của hạ tầng. Hiện nay, tuyến vẫn còn nhiều cầu, hầm yếu; độ dốc lớn; bán kính đường cong nhỏ; ray và tà vẹt nhiều chủng loại; hệ thống thông tin tín hiệu lạc hậu; đặc biệt là tình trạng giao cắt đồng mức giữa đường bộ và đường sắt còn phổ biến, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.
Tuyến đường sắt Hà Nội – TP.HCM, còn gọi là đường sắt Bắc – Nam, được người Pháp khởi công xây dựng từ năm 1881 và chính thức xây dựng xong từ năm 1936. Trong thời gian có chiến tranh từ năm 1946 đến 1975, tuyến đường này bị phá hủy, hư hỏng nặng nhiều đoạn nên không hoạt động được. Ngày 4/12/1976 được đánh dấu bởi sự kiện tuyến đường sắt Thống Nhất dài 1.730km chính thức khai thông sau 30 năm bị gián đoạn (1936-1976).
Trải qua hơn một thế kỷ tồn tại, tuyến đường không chỉ là chứng nhân lịch sử, đồng hành cùng đất nước qua hai cuộc chiến tranh khốc liệt, mà còn giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong phát triển kinh tế – xã hội.
Hiện nay, mạng lưới đường sắt Việt Nam có tổng chiều dài khoảng 4.161km, trong đó hơn 2.000km là đường chính tuyến. Hệ thống được chia thành 7 tuyến chính, phần lớn chạy song song với Quốc lộ 1A. Riêng tuyến Hà Nội – TP.HCM dài 1.726km, đi qua nhiều tỉnh, thành phố nhất cả nước, được ví như “dải lụa mềm” ôm trọn hình hài chữ S.
