Tuyến đường sắt kết nối 2 ga tàu hỏa lâu đời của Thủ đô sắp có thay đổi lớn

Bộ Xây dựng vừa ban hành quyết định thành lập Tổ công tác liên ngành nhằm rà soát, nghiên cứu phương án tổng thể bàn giao tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia đoạn từ ga Hà Nội đến ga Gia Lâm cho UBND TP. Hà Nội quản lý, khai thác.

Tổ công tác do ông Trần Thiện Cảnh - Cục trưởng Cục Đường sắt Việt Nam, làm Tổ trưởng; ông Đỗ Việt Hải - Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội, giữ vai trò Tổ phó. Thành phần tham gia gồm đại diện các đơn vị thuộc Bộ Xây dựng như Vụ Vận tải và An toàn giao thông, Vụ Kế hoạch - Tài chính, Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng; đại diện các sở của TP. Hà Nội gồm Tài chính, Xây dựng, Quy hoạch - Kiến trúc, Nông nghiệp và Môi trường; cùng lãnh đạo Tổng công ty Đường sắt Việt Nam.

Theo quyết định, Tổ công tác có nhiệm vụ rà soát cơ sở pháp lý, xác định phạm vi, hiện trạng tài sản; xây dựng phương án tổng thể bàn giao, bao gồm lộ trình thực hiện, nội dung chuyển giao, các hạng mục cần đầu tư bổ sung và trách nhiệm của từng bên. Kết quả nghiên cứu sẽ được tổng hợp, báo cáo Bộ Xây dựng và UBND TP. Hà Nội xem xét, quyết định theo thẩm quyền. Cục Đường sắt Việt Nam được giao làm cơ quan thường trực, chịu trách nhiệm điều phối hoạt động và tổ chức triển khai.

Trước đó, Thông báo số 168/TB-VP của Văn phòng Bộ Xây dựng và Văn phòng UBND TP. Hà Nội đã nêu kết luận của Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Danh Huy và Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Hà Nội Dương Đức Tuấn về chủ trương bàn giao đoạn tuyến này. Việc chuyển giao nhằm phục vụ cải tạo, chỉnh trang và tái thiết khu vực nội đô lịch sử, đồng thời gắn với phương án thiết kế các nút giao của Dự án tuyến đường kết nối sân bay Gia Bình với Thủ đô Hà Nội và Dự án đường sắt Lào Cai -Hà Nội - Hải Phòng.

Liên quan đến khu vực 131 vòm cầu Phùng Hưng - Gầm Cầu, trên cơ sở đề xuất của TP. Hà Nội, Bộ Xây dựng đã thống nhất chủ trương giao Tổng công ty Đường sắt Việt Nam thực hiện bàn giao hạ tầng, đi đôi với bảo đảm tuyệt đối an toàn chạy tàu.

Về tổ chức vận tải, hai bên thống nhất điều chỉnh khai thác đoạn ga Hà Nội - Gia Lâm. Theo đó, giảm tần suất tàu khách và tàu du lịch; các chuyến cắt giảm sẽ dừng tại ga Gia Lâm. Thành phố sẽ bố trí điểm trung chuyển xe buýt tại khu vực Nhà máy xe lửa Gia Lâm để kết nối hành khách giữa hai ga.

Đối với vận tải hàng hóa, tàu hàng trên đoạn Hà Nội - Long Biên - Gia Lâm sẽ dừng khai thác. Toàn bộ tàu hàng Bắc - Nam sẽ chuyển hướng đi theo tuyến phía Tây hiện hữu (Bắc Hồng - Văn Điển). TP. Hà Nội đồng thời phối hợp hỗ trợ Tổng công ty Đường sắt Việt Nam khảo sát, giải phóng mặt bằng và tạm bàn giao khoảng 1ha tại khu vực phía ga Hà Đông, phường Phú Lương để làm bãi chứa hàng.

Về phạm vi chuyển giao, hai bên thống nhất bàn giao tài sản kết cấu hạ tầng từ mặt ray trở xuống trên đoạn ga Hà Nội - Gia Lâm, bao gồm cả cầu Long Biên, để TP. Hà Nội triển khai các dự án chỉnh trang đô thị gắn với bảo tồn không gian lịch sử - văn hóa trung tâm Thủ đô.

Đầu tháng 1/2026, UBND TP. Hà Nội đã có văn bản chính thức đề nghị Bộ Xây dựng thực hiện bàn giao. Trước mắt, việc chuyển giao dự kiến hoàn thành trong quý II/2026, tạo cơ sở triển khai tái thiết khu vực phía Tây phố cổ và phía Đông Trung tâm Hoàng thành Thăng Long. Song song đó, thành phố sẽ nghiên cứu phương án kiến trúc tuyến đường sắt đô thị số 1 đoạn đi qua khu vực phố cổ, bảo đảm không làm phá vỡ cấu trúc cảnh quan di sản.

Ngoài ra, Hà Nội cũng đề nghị nghiên cứu điều chỉnh tổ chức chạy tàu quốc gia qua khu vực này, phân luồng tàu khách phía Nam dừng tại ga Hà Nội và tàu khách phía Bắc dừng tại ga Gia Lâm; đồng thời khảo sát phương án cải dịch tuyến từ Tổ hợp ga Ngọc Hồi đến nút giao Đại Xuyên để chuẩn hóa hành lang đường sắt và cập nhật quy hoạch đầu mối đường sắt Thủ đô trong giai đoạn tới.