Việt Nam sắp có thêm thành phố trực thuộc Trung ương với mô hình đô thị chưa từng có trong tiền lệ

Theo Báo và Phát thanh - Truyền hình Ninh Bình, đồng chí Đặng Xuân Phong - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình vừa có những chia sẻ về lộ trình chiến lược phát triển của tỉnh trong thời gian tới.

Theo đó, tỉnh Ninh Bình đặt mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030 với đặc trưng đô thị di sản thiên niên kỷ. Đây là mô hình đô thị còn khá mới mẻ và chưa có tiền lệ trong hệ thống đô thị Việt Nam, đòi hỏi cách tiếp cận khác biệt và dựa trên những giá trị đặc thù riêng có của địa phương. Theo Bí thư Tỉnh ủy Ninh Bình, trọng tâm của định hướng này là kết hợp hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, trong đó di sản không chỉ được gìn giữ mà còn phải trở thành nguồn lực, động lực cho tăng trưởng.

Trên nền tảng đó, Ninh Bình xác định ba trụ cột chính trong chiến lược phát triển đô thị di sản. Trước hết là bảo tồn để phát triển, coi di sản là tài sản có giá trị kinh tế - văn hóa, cần được khai thác theo hướng mở, linh hoạt, tạo dư địa cho sự bứt phá thay vì "đóng cứng" trong bảo tồn thuần túy.

Thứ hai là quản lý phát triển di sản thông qua quy hoạch bài bản và kỷ cương. Trong đó, việc phân định rõ vùng lõi, vùng đệm và các không gian phát triển mới được xem là yêu cầu then chốt. Vùng lõi di sản phải được kiểm soát nghiêm ngặt, các khu vực vùng đệm và không gian mới sẽ được tạo điều kiện phát triển các khu đô thị hiện đại, đóng vai trò bổ trợ, tạo thế cân bằng giữa bảo tồn và phát triển.

Trụ cột thứ ba là lấy hiện đại để gia tăng giá trị cho di sản. Theo Bí thư Tỉnh ủy Ninh Bình, công nghệ, nền tảng số và các ứng dụng khoa học – kỹ thuật hiện đại cần được sử dụng như những "công cụ viết tiếp" câu chuyện nghìn năm của vùng đất cố đô. Qua đó, giúp người dân và du khách tiếp cận, hiểu sâu hơn về các giá trị di sản và bản sắc riêng của Ninh Bình.

Để hiện thực hóa mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030, Ninh Bình xác định quy hoạch là nhiệm vụ đi trước một bước. Quy hoạch không gian mới sẽ được cập nhật toàn diện theo yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, đồng thời tổ chức thực hiện một cách chặt chẽ, hiệu quả và bền vững. Trong đó, ranh giới giữa không gian bảo tồn, không gian hiện đại và không gian phát triển mới phải được xác lập rõ ràng.

Từ quy hoạch tổng thể, tỉnh hướng tới việc hình thành các không gian phát triển đa tầng, bao gồm không gian ngầm, không gian trên không, không gian ven biển và không gian mặt đất. Cùng với đó là việc xây dựng các trục động lực phát triển, như trục ven biển, trục ven sông; trong đó, sông Đáy được định hướng trở thành trục động lực trung tâm. Dọc theo trục này, một bên là không gian bảo tồn Cố đô - đô thị di sản, bên còn lại là không gian phát triển đô thị hiện đại.

Song song với không gian phát triển, Ninh Bình cũng xác định cần có các cơ chế và động lực đặc thù để huy động tổng thể các nguồn lực, từ vốn đầu tư đến nguồn nhân lực chất lượng cao. Theo Bí thư Tỉnh ủy, nếu có cơ chế phù hợp và đủ mạnh, bài toán thiếu vốn sẽ không còn là rào cản, qua đó tạo nền tảng cho sự bứt phá trong 5 năm tới và xa hơn.

Từ thực tiễn phát triển Khu di sản Tràng An, ông Đặng Xuân Phong cho rằng mô hình phối hợp giữa đầu tư công và đầu tư tư theo hình thức đối tác công - tư (PPP) là hướng đi đúng, song hiện vẫn còn nhiều vướng mắc về cơ chế. Trong thời gian tới, Ninh Bình kỳ vọng sẽ có những chính sách đột phá, đặc biệt trong lĩnh vực văn hóa và di sản, nhằm khơi thông nguồn lực xã hội.

Trên cơ sở đó, địa phương đặt mục tiêu phát triển các sản phẩm đặc trưng gắn với lợi thế di sản, từ công nghiệp văn hóa, kinh tế biển đến các sản phẩm phim trường, du lịch trải nghiệm… tạo nên hệ sinh thái phát triển đa dạng, mang đậm dấu ấn riêng của Ninh Bình trong giai đoạn phát triển mới.