Thích
Từ một địa phương nổi tiếng với than đá và vịnh Hạ Long, Quảng Ninh đang được định vị cho một vai trò lớn hơn nhiều trong chiến lược phát triển quốc gia. Theo quy hoạch vừa được Thủ tướng phê duyệt, địa phương này hướng tới mục tiêu trở thành một đô thị di sản mang tầm quốc tế vào năm 2050, với quy mô dân số khoảng 3,8 triệu người, đồng thời giữ vai trò trung tâm kinh tế biển quan trọng của Việt Nam và khu vực Đông Nam Á.
Đây không chỉ là câu chuyện mở rộng không gian đô thị, mà còn phản ánh tham vọng xây dựng một cực tăng trưởng mới dựa trên ba trụ cột: Di sản, kinh tế biển và đổi mới sáng tạo.
Từ thủ phủ du lịch đến trung tâm kinh tế biển tầm khu vực
Trong hơn một thập kỷ qua, Quảng Ninh là một trong những địa phương có tốc độ chuyển đổi mạnh mẽ nhất cả nước. Hệ thống cao tốc, cảng biển, sân bay quốc tế Vân Đồn cùng hàng loạt dự án hạ tầng chiến lược đã giúp địa phương này vượt khỏi hình ảnh một trung tâm khai thác than truyền thống để trở thành đầu tàu du lịch phía Bắc.
Tuy nhiên, quy hoạch mới cho thấy tầm nhìn của Quảng Ninh không dừng lại ở du lịch.
Theo định hướng được phê duyệt, đến năm 2030, Quảng Ninh sẽ trở thành trung tâm dịch vụ du lịch quốc tế, cửa ngõ thương mại quốc gia, đồng thời phát triển mạnh các ngành dịch vụ chất lượng cao và sản xuất ứng dụng công nghệ cao.
Đến năm 2040, địa phương này được định vị là trung tâm kinh tế biển cấp quốc gia, phát triển theo mô hình đô thị biển hiện đại với nền tảng đổi mới sáng tạo và quản trị thông minh.
Xa hơn, vào năm 2050, Quảng Ninh hướng tới vị thế của một đô thị di sản mang tầm quốc tế, trung tâm kinh tế biển của Việt Nam và Đông Nam Á, đồng thời trở thành một trong những cực tăng trưởng quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia.
Quy mô dân số tiến tới 3,8 triệu người
Theo dự báo trong quy hoạch, quy mô dân số toàn đô thị Quảng Ninh sẽ đạt khoảng 2,23-2,32 triệu người vào năm 2030; tăng lên 2,98-3,10 triệu người vào năm 2040 và chạm ngưỡng khoảng 3,8 triệu người vào năm 2050.
Đáng chú ý, trong tổng quy mô này, dân số thường trú dự kiến khoảng 2,8 triệu người. Phần còn lại là lực lượng lao động lưu trú, chuyên gia, khách du lịch và dân số quy đổi từ các hoạt động kinh tế - dịch vụ.
Điều này phản ánh đặc điểm của một đô thị mở, nơi tăng trưởng không chỉ đến từ dân cư bản địa mà còn từ dòng dịch chuyển lao động, vốn đầu tư và khách quốc tế.
Trong cấu trúc phát triển tương lai, Hạ Long tiếp tục giữ vai trò hạt nhân với quy mô dân số dự kiến khoảng 860.000-880.000 người. Đây sẽ là trung tâm du lịch quốc tế, kinh tế số và đổi mới sáng tạo.
Trong tương lai, tỉnh Quảng Ninh sẽ là đô thị di sản mang tầm vóc Đông Nam Á. Ảnh: Internet
Bên cạnh đó, Quảng Yên được định hướng trở thành trung tâm công nghiệp công nghệ cao và logistics hiện đại với quy mô khoảng 760.000-780.000 dân.
Vân Đồn tiếp tục được phát triển theo mô hình đặc khu kinh tế với các ngành mũi nhọn như du lịch nghỉ dưỡng cao cấp, logistics hàng không - hàng hải quốc tế và dịch vụ casino, quy mô khoảng 500.000-560.000 người.
Trong khi đó, Móng Cái sẽ giữ vai trò cửa ngõ giao thương quốc tế với Trung Quốc, phát triển thương mại biên giới, logistics và du lịch cửa khẩu.
Hình thành chuỗi đô thị ven biển quy mô lớn nhất miền Bắc
Một trong những điểm đáng chú ý của quy hoạch là cách tổ chức không gian phát triển.
Thay vì tập trung dân cư và nguồn lực vào một đô thị duy nhất, Quảng Ninh được quy hoạch theo mô hình đa cực, đa trung tâm và đa tầng. Điều này phù hợp với xu hướng phát triển của nhiều vùng đô thị lớn trên thế giới, nơi các cực tăng trưởng được liên kết bằng hạ tầng hiện đại thay vì dồn nén vào khu vực trung tâm.
Toàn tỉnh được tổ chức theo ba hành lang phát triển gồm đô thị ven biển, đô thị biển đảo và không gian sinh thái đồi núi.
Năm trung tâm động lực chính bao gồm Hạ Long, Quảng Yên, Vân Đồn, Móng Cái và trung tâm di sản Yên Tử - vịnh Hạ Long.
Mô hình này giúp phân bổ dân cư hợp lý hơn, đồng thời tạo điều kiện để từng khu vực phát huy thế mạnh riêng, từ công nghiệp công nghệ cao, logistics, thương mại biên giới đến du lịch và dịch vụ quốc tế.
Hạ tầng sẽ là nền tảng cho một vùng đô thị mới
Quy hoạch xác định hệ thống hạ tầng giao thông là trục xương sống của toàn bộ quá trình phát triển.
Trong tương lai, chuỗi đô thị Quảng Ninh sẽ được kết nối bởi các tuyến cao tốc Hạ Long - Vân Đồn - Móng Cái, tuyến đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái và tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Hạ Long.
Đáng chú ý, không gian đô thị được phát triển theo mô hình TOD (phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng), xu hướng đang được nhiều quốc gia áp dụng nhằm tối ưu hóa sử dụng đất và giảm áp lực giao thông.
Tại Hạ Long, trọng tâm phát triển mới sẽ dịch chuyển về khu vực phía Bắc, lấy vịnh Cửa Lục làm trung tâm liên kết. Nhiều công trình hành chính, văn hóa, thể thao và dịch vụ quy mô lớn sẽ được hình thành tại đây.
Tăng trưởng nhưng không đánh đổi di sản
Điểm khác biệt lớn nhất của quy hoạch lần này nằm ở việc đặt bảo tồn vào trung tâm của chiến lược phát triển.
Trong khi nhiều đô thị ven biển trên thế giới phải đối mặt với áp lực đô thị hóa và suy giảm tài nguyên, Quảng Ninh lựa chọn hướng đi cân bằng hơn: mở rộng không gian phát triển nhưng vẫn duy trì các giới hạn sinh thái nghiêm ngặt.
Vùng lõi di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long, khu bảo tồn Đồng Sơn - Kỳ Thượng, rừng quốc gia Yên Tử hay khu bảo tồn biển Cô Tô - Đảo Trần sẽ được bảo vệ nghiêm ngặt, hạn chế tối đa các hoạt động có nguy cơ tác động tới hệ sinh thái.
Đặc biệt, nhiều khu vực khai thác than sau khi hoàn nguyên sẽ được chuyển đổi thành công viên, không gian xanh, công trình văn hóa và du lịch thay vì tiếp tục phát triển công nghiệp.
Đây được xem là bước chuyển mang tính biểu tượng đối với Quảng Ninh - từ một vùng đất gắn với khai khoáng sang mô hình đô thị hiện đại lấy chất lượng sống, cảnh quan và phát triển bền vững làm nền tảng.
Nếu hiện thực hóa thành công các mục tiêu đặt ra, Quảng Ninh sẽ không chỉ là địa phương sở hữu di sản thiên nhiên nổi tiếng thế giới, mà còn có cơ hội trở thành một trong những vùng đô thị biển năng động nhất Đông Nam Á. Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy chiến lược phát triển kinh tế biển và xây dựng các cực tăng trưởng mới, quy hoạch này được kỳ vọng sẽ mở ra một chương phát triển hoàn toàn khác cho vùng Đông Bắc cũng như cho cả nền kinh tế quốc gia.
