“Vua thép” Trần Đình Long và hành trình bền bỉ kiến tạo năng lực công nghiệp Việt

Từ quặng thô đến những mẻ thép chất lượng cao là cả một hành trình tinh luyện khắc nghiệt dưới áp lực và nhiệt độ cực hạn. Chỉ khi vượt qua những thử thách đó, thép mới đủ sức gánh vác các công trình lớn. Sự khắc nghiệt của quy trình luyện kim cũng phản chiếu chính xác bản chất của ngành công nghiệp này trên thương trường. Trước những chu kỳ biến động dữ dội, ngành thép không chỉ là câu chuyện về vốn hay công nghệ mà còn là cuộc chơi của những người bản lĩnh và kiên cường. Để trở thành một doanh nghiệp mạnh, chỉ sức chống chịu thôi là chưa đủ, doanh nghiệp đó còn phải sở hữu năng lực vượt trội để vươn lên vị thế dẫn dắt cuộc chơi. 

Nhìn vào hành trình gần ba thập kỷ của Hòa Phát, người ta thấy thấp thoáng tinh thần ấy. Mỗi bước trưởng thành của Tập đoàn đều được hun đúc qua những thử thách, những lần dám dấn thân vào những lĩnh vực khó hơn và những quyết định mang tính bước ngoặt. Và “người giữ lửa” cho hành trình ấy không ai khác chính là doanh nhân Trần Đình Long. 

Những ai từng có dịp gặp gỡ, trò chuyện với ông trong các buổi làm việc, tại các kỳ Đại hội đồng cổ đông hay qua những cuộc phỏng vấn đều dễ dàng nhận thấy ở vị doanh nhân này một phong cách làm việc khoa học, sự cân bằng đáng nể giữa công việc và cuộc sống, cùng nét mộc mạc, hóm hỉnh mà không phải tỷ phú nào cũng có được. Thế nhưng, đó chưa phải là tất cả. Điều đọng lại sâu đậm nhất sau những cuộc gặp gỡ, trò chuyện ấy chính là tư duy sắc sảo, bản lĩnh vững vàng và một phong cách làm việc nghiêm túc, dấn thân đến cùng vì những mục tiêu đã lựa chọn. 

Chính vì thế, sự thành công của Tập đoàn Hòa Phát ngày hôm nay mang đậm dấu ấn của người “thuyền trưởng” tài ba Trần Đình Long, người đã dẫn dắt “con tàu” Hòa Phát vượt qua không ít sóng gió, từng bước khẳng định vị thế số một của ngành thép Việt Nam đến vị trí trong Top 30 doanh nghiệp thép lớn nhất thế giới. 

Điều đáng chú ý là khi đã chinh phục những cột mốc mà nhiều doanh nghiệp mơ ước, Hòa Phát vẫn không lựa chọn sự an toàn. Trái lại, tập đoàn tiếp tục mở rộng giới hạn của chính mình, bước vào những lĩnh vực có yêu cầu công nghệ cao hơn, chu kỳ đầu tư dài hơn và mức độ rủi ro lớn hơn. Với Hòa Phát, mỗi thành tựu đạt được không phải là điểm dừng để tự bằng lòng, mà là động lực để chinh phục những đỉnh cao mới và từng bước tạo ra thêm những giá trị mới ở những lĩnh vực mà trước đó doanh nghiệp chưa thực hiện. 

Tinh thần cầu thị và nỗ lực phát triển hơn mỗi ngày ấy được thể hiện rõ qua câu chuyện sản xuất ray thép và thép chất lượng cao - lĩnh vực vốn được xem là một trong những "bài toán khó" của ngành luyện kim. Cách đây hơn 1 năm, trong chuyến thăm và làm việc tại Khu liên hợp sản xuất gang thép Hòa Phát Dung Quất, lãnh đạo Chính phủ đã đề nghị tập đoàn Hòa Phát nghiên cứu sản xuất các dòng thép chất lượng cao, đặc biệt là ray thép phục vụ Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, các tuyến đường sắt kết nối quốc tế và hệ thống đường sắt đô thị trong tương lai. 

Trước đề nghị đó, doanh nhân Trần Đình Long không né tránh một bài toán khó mà khẳng định: "Hòa Phát đủ năng lực nghiên cứu sản xuất thép đường ray, thép làm trục bánh xe tàu hỏa, tàu cao tốc, bảo đảm tiến độ, chất lượng, giá cả". Đồng thời, doanh nghiệp cũng sẵn sàng tham gia sản xuất các dòng thép chất lượng cao phục vụ các dự án trọng điểm quốc gia và xuất khẩu. 

Cam kết ấy nhanh chóng được cụ thể hóa bằng hành động. Tại Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2025, doanh nhân Trần Đình Long tiếp tục công bố kế hoạch đầu tư nhà máy sản xuất ray thép và thép đặc biệt tại Dung Quất với tổng vốn khoảng 14.000 tỷ đồng. Ông khẳng định: "Đây là nhiệm vụ đất nước giao nên sẽ làm. Chúng tôi sẽ đầu tư một nhà máy sản xuất thép ray với tổng vốn 14.000 tỷ đồng. Chúng tôi sẽ làm để thể hiện uy lực của tập đoàn". 

Đến tháng 12/2025, dự án chính thức được khởi công. Nhà máy có công suất thiết kế 700.000 tấn mỗi năm, hướng tới sản xuất ray đường sắt tốc độ cao và các chủng loại thép đặc biệt từ năm 2027, sẵn sàng cung ứng cho những dự án hạ tầng trọng điểm của quốc gia. Chỉ hơn một năm sau, Hòa Phát đã chuyển hóa một định hướng chiến lược thành kế hoạch đầu tư cụ thể. Tốc độ ấy phản ánh một phong cách điều hành quyết liệt, nhất quán của doanh nhân Trần Đình Long, bởi khi đã xác định đúng hướng đi, ông không chờ đợi mà chủ động chuẩn bị mọi nguồn lực cần thiết để hiện thực hóa mục tiêu. 

Đánh giá về quyết định này của Hòa Phát, GS. TS. Lê Hồng Hạnh - Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam cho rằng điều đáng ghi nhận ở Hòa Phát không nằm ở sự táo bạo, mà ở năng lực kiểm soát rủi ro khi theo đuổi những mục tiêu lớn. Theo ông, trong kinh doanh, ranh giới giữa một doanh nghiệp thông thường và một doanh nghiệp dẫn dắt thị trường nằm ở khả năng chấp nhận những rủi ro có tính toán. Dẫn lại quan điểm nổi tiếng của Warren Buffett: “Rủi ro là khi bạn không biết mình đang làm gì”, GS. TS. Lê Hồng Hạnh nhìn nhận, bản lĩnh của doanh nhân Trần Đình Long không phải là sự liều lĩnh, mà là sự dũng cảm được xây dựng trên nền tảng của tri thức, kinh nghiệm và năng lực quản trị. 

“Đằng sau quyết định đầu tư ấy là một tư duy vượt lên trên bài toán lợi nhuận đơn thuần. Đó là khát vọng góp phần nâng cao năng lực tự chủ của ngành luyện kim Việt Nam, từng bước làm chủ những sản phẩm có hàm lượng kỹ thuật cao mà trước đây phần lớn vẫn phải phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài. Cũng từ đây, có thể thấy rõ cách mà doanh nhân Trần Đình Long nhìn nhận vai trò của doanh nghiệp tư nhân, không chỉ tạo ra giá trị kinh tế, mà còn đồng hành cùng đất nước trong việc giải quyết những bài toán chiến lược”, GS. TS. Lê Hồng Hạnh nhìn nhận. 

Qua gần 3 thập kỷ tích lũy năng lực, rõ ràng sự tự tin của Hòa Phát ở thời điểm hiện tại là hoàn toàn có cơ sở. Có lẽ cũng giống như thép chỉ đạt được độ bền sau quá trình tôi luyện khắc nghiệt, bản lĩnh của Hòa Phát và doanh nhân Trần Đình Long cũng được hun đúc qua chính hành trình dấn thân vào những thử thách mới. Trong “nguy” luôn có “cơ”. Bởi chỉ khi dám bước vào những thử thách mới, cơ hội mới thực sự được mở ra. 

Biệt danh “vua thép” từ lâu đã gắn liền với doanh nhân Trần Đình Long. Có lẽ ở Việt Nam khó ai xứng với danh xưng này bằng ông, bởi gần như suốt đời sự nghiệp của mình, ông đầu tư phần lớn vào thép, suy nghĩ và trăn trở về thép. Danh xưng ấy chính là sự ghi nhận của xã hội đối với thành công của người đứng đầu Hòa Phát.

Khi nhắc đến hành trình khởi nghiệp của mình, doanh nhân Trần Đình Long từng chia sẻ: "Tất cả những gì tôi có khi đó là niềm đam mê và không sợ hãi".

Năm 1992, ông Trần Đình Long cùng các cộng sự thành lập Công ty TNHH Thiết bị Phụ tùng Hòa Phát. Phải đến năm 2000, thép xây dựng mới chính thức xuất hiện trong danh mục sản phẩm của doanh nghiệp. Nhưng kể từ thời điểm đó, thép dần trở thành lĩnh vực cốt lõi và là nơi Hòa Phát dành những nguồn lực đầu tư lớn nhất. Trong khi không ít doanh nghiệp liên tục dịch chuyển sang những lĩnh vực có khả năng sinh lời nhanh hơn, ông Trần Đình Long vẫn lựa chọn gắn bó với công nghiệp sản xuất thép. “Thép như chảy trong huyết mạch, có trong từng tế bào” khiến ông Long và các cộng sự càng làm càng mê.

Đó chưa bao giờ là lựa chọn dành cho những người tìm kiếm thành công nhanh chóng bởi công nghiệp nặng luôn đòi hỏi nguồn vốn khổng lồ, thời gian đầu tư kéo dài, yêu cầu công nghệ cao và luôn phải đối mặt với những biến động khó lường của thị trường toàn cầu. Với nhiều người, đó là lĩnh vực chứa đựng quá nhiều rủi ro nhưng nếu “ai cũng chọn việc nhẹ nhàng, gian khổ biết dành phần ai?”.

Ông Trần Đình Long nhiều lần khẳng định rằng: “Nhiều người đi thị trường ngách, nhưng Hòa Phát là xe tăng, xe lu cứ đường thẳng mà đi”. Cách nói ví von mộc mạc này phần nào phản ánh triết lý phát triển xuyên suốt của Hòa Phát trong hơn ba thập kỷ qua. Doanh nghiệp không chạy theo những xu hướng ngắn hạn, không tìm kiếm lợi nhuận dễ dàng, mà kiên trì theo đuổi những mục tiêu dài hạn đã đặt ra.

Có lẽ thấu hiểu hơn ai hết hành trình mà ông Trần Đình Long đã đi qua chính là ông Trần Tuấn Dương - người anh em gắn bó keo sơn với ông Long suốt mấy chục năm từ thời sinh viên tới hiện tại. Nghĩ về con đường mà doanh nhân Trần Đình Long và các cộng sự đã chọn cho Hòa Phát, ông Trần Tuấn Dương từng chia sẻ với báo chí cách đây gần chục năm: "Khó khăn như vậy nhưng thực ra đó mới là cơ hội cho người biết làm và dám làm. Dễ thì mọi người cùng dễ, ai cũng làm được, thế là 'dễ' lại trở thành 'khó'. Một doanh nghiệp muốn thành công phải 'nhìn thấy cơ hội trong khó khăn'. Nhưng quan trọng hơn, để doanh nghiệp lớn và phát triển mạnh mẽ thì phải 'làm đúng' và 'làm tốt'".

Chính bản lĩnh và tư duy sắc bén của ông Trần Đình Long đã giúp cho doanh nghiệp có những bước đi táo bạo nhưng vô cùng chắc chắn. Năm 2016, Hòa Phát quyết định tiếp quản dự án thép Dung Quất. Trước khi Hòa Phát xuất hiện, dự án thép Quảng Liên Dung Quất từng được kỳ vọng trở thành một tổ hợp công nghiệp quy mô lớn trong làn sóng đầu tư công nghiệp nặng vào Việt Nam giai đoạn 2006 - 2008. Thế nhưng, sau gần một thập kỷ triển khai, dự án vẫn trong tình trạng dang dở. Khu đất rộng hàng trăm héc-ta bị bỏ hoang, nhiều hạng mục xuống cấp, trở thành biểu tượng của sự đình trệ và lãng phí. Sau 10 năm đình trệ, dự án cuối cùng phải dừng lại.

Trong bối cảnh ấy, việc Hòa Phát quyết định tiếp quản Dung Quất là một bài toán khó bởi doanh nghiệp phải giải quyết đồng thời nhiều bài toán về tài sản, hạ tầng, thủ tục pháp lý, quy hoạch, logistics và tổ chức lại toàn bộ dự án theo một định hướng phát triển mới. Thế nên, nhìn vào Dung Quất thời điểm ấy, nhiều người chỉ nhìn thấy những “vết thương” khó lành của một giấc mơ công nghiệp còn dang dở. Ấy thế mà, doanh nhân Trần Đình Long lại thấy được trong “nguy” có “cơ”.

Năm 2016, UBND tỉnh Quảng Ngãi đồng ý chủ trương giao cho Tập đoàn Hòa Phát tiếp quản đầu tư Dự án với kỳ vọng mở ra tương lai tươi sáng hơn cho vùng đất này. Hòa Phát cam kết hoàn thành dự án trong vòng 40 tháng và thực tế cho thấy tốc độ triển khai còn vượt xa kỳ vọng khiến nhiều người ngỡ ngàng. Chỉ sau vài năm, trên vùng đất từng bị bỏ hoang đã hình thành Khu liên hợp gang thép Hòa Phát Dung Quất quy mô hơn 400ha. Người ta không còn nhắc đến vùng đất hoang từng là nơi chăn thả bò, mà chỉ còn lại sự thán phục.

Từ Dung Quất 1, Hòa Phát sẵn sàng cung ứng ra thị trường khoảng 2,7 triệu tấn thép cuộn cán nóng (Hot rolled coil - HRC), hàng triệu tấn phôi và thép xây dựng... trở thành một trong những trung tâm sản xuất thép lớn nhất cả nước, góp phần thay đổi diện mạo Khu kinh tế Dung Quất và bổ sung năng lực sản xuất quan trọng cho ngành công nghiệp Việt Nam lúc bấy giờ.

Điều đáng chú ý là doanh nhân Trần Đình Long chưa bao giờ nhìn sự phát triển của doanh nghiệp bằng những chu kỳ ngắn hạn. Trong nhiều lần chia sẻ, Chủ tịch Hòa Phát khẳng định tập đoàn luôn xây dựng chiến lược với tầm nhìn 20 năm, 30 năm, thậm chí là 40 năm phía trước.

Từ sớm, ông Trần Đình Long tính toán, tại một đất nước đang phát triển như Việt Nam, ngành công nghiệp nặng như thép có tốc độ tăng trưởng bình quân 10%/năm. Khi thị trường tiếp tục phát triển lớn hơn mà doanh nghiệp không kịp đầu tư mở rộng, xây dựng nhà máy thì sẽ phát triển chậm lại, thị phần giảm xuống.

Sau thành công của Dung Quất 1, Hòa Phát lại tiếp tục triển khai Dung Quất 2 với tổng vốn đầu tư khoảng 85.000 tỷ đồng và hiện đang xúc tiến triển khai dự án nhà máy ray thép, thép đặc biệt.

Khi Hòa Phát tuyên bố tham gia sản xuất thép đường ray cho đường sắt tốc độ cao, có ý kiến lo ngại về bài toán thị trường sau khi dự án hoàn thành. Doanh nhân Trần Đình Long cho rằng Hòa Phát không đầu tư nếu không nhìn thấy hiệu quả kinh tế. Điều ông nhìn thấy không chỉ là một dự án, mà là quá trình phát triển dài hạn của đất nước với hàng loạt nhu cầu hạ tầng sẽ tiếp tục được triển khai trong nhiều thập kỷ tới. Hệ thống đường sắt đô thị, đường sắt liên vùng, các dự án năng lượng, dầu khí và hạ tầng quy mô lớn đang dần hình thành trên khắp cả nước. Theo cách nhìn ấy, thép ray không phải để phục vụ một tuyến đường sắt, mà để phục vụ cả một giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Ngoài ra, dự án này cũng chú trọng tới sản xuất thép hình để cung cấp cho các dự án điện gió và ngành dầu khí. Hòa Phát cũng vừa ký hợp tác toàn diện với Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia (Petrovietnam) - đầu mối thực hiện các công trình dầu khí tại Việt Nam và đã có các chế tạo chân đế cột điện gió ngoài khơi thời gian qua. Tập đoàn Hòa Phát cũng bày tỏ mong muốn cung cấp sản phẩm cho VinFast, Thành Công Group và THACO để sản xuất ôtô. Bên cạnh đó, ngoài thị trường nội địa, doanh nghiệp còn hướng đến xuất khẩu sản phẩm ra quốc tế.

Những quyết định này của doanh nhân Trần Đình Long là những tính toán kỹ lưỡng, mang theo niềm tin doanh nghiệp và khát vọng đảm đương, làm chủ được những lĩnh vực sản xuất vật liệu quan trọng, góp phần giảm phụ thuộc vào nhập khẩu thép. Bởi rõ ràng, một quốc gia muốn phát triển bền vững cần có những ngành công nghiệp nền tảng; và để những ngành công nghiệp ấy lớn mạnh, cần những doanh nghiệp đủ bản lĩnh chấp nhận đầu tư dài hạn.

Không chỉ với cao tốc Bắc - Nam, Hòa Phát tiếp tục khẳng định vị thế nhà sản xuất thép hàng đầu Việt Nam khi cung cấp cáp thép dự ứng lực (PC Strand) cho hàng loạt dự án hạ tầng trọng điểm phục vụ Tuần lễ Cấp cao APEC 2027 tại Phú Quốc. Các công trình tiêu biểu gồm: Trung tâm Hội nghị APEC, Dự án đầu tư mở rộng Sân bay quốc tế Phú Quốc, Dự án Tuyến tàu điện đô thị (LRT) giai đoạn 1 và nhiều dự án lấn biển quy mô lớn.

Tại Dự án đầu tư, mở rộng Sân bay quốc tế Phú Quốc, cáp dự ứng lực Hòa Phát đóng vai trò quan trọng trong các hạng mục hạ tầng kỹ thuật, góp phần nâng cấp sân bay đạt tiêu chuẩn 4E theo ICAO, đáp ứng nhu cầu phục vụ hàng chục nghìn đại biểu quốc tế trong thời gian APEC diễn ra.

Đặc biệt, Tuyến tàu điện đô thị (LRT) giai đoạn 1 - trục kết nối Sân bay quốc tế Phú Quốc với Trung tâm Hội nghị APEC cũng sử dụng cáp dự ứng lực Hòa Phát trong các hạng mục cầu, thể hiện năng lực của Hòa Phát trong các công trình giao thông hiện đại với yêu cầu kỹ thuật cao.

Với công suất thiết kế lớn và dây chuyền hiện đại nhập khẩu từ châu Âu, Hòa Phát đang từng bước thay thế nguồn cung nhập khẩu, chủ động vật liệu cho các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia. Việc tham gia chuỗi dự án APEC 2027 là minh chứng rõ nét cho chất lượng sản phẩm vượt trội và năng lực cung ứng của Hòa Phát trong lĩnh vực thép dự ứng lực.

Bên cạnh đó, thép dự ứng lực Hòa Phát được sử dụng ở nhiều dự án giao thông trọng điểm như cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh, cao tốc cửa khẩu Hữu Nghị - Chi Lăng, Quốc lộ 45 - Nghi Sơn,... và các tuyến hạ tầng chiến lược, góp phần đảm bảo tiến độ, chất lượng, đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe.

Không chỉ đồng hành khi đất nước đặt ra những nhiệm vụ mới, Hòa Phát còn chủ động đề xuất các giải pháp nhằm khai thác hiệu quả những nguồn lực chiến lược của quốc gia. Tinh thần ấy được thể hiện rõ qua đề xuất tham gia nghiên cứu và khai thác mỏ sắt Thạch Khê (Hà Tĩnh) - mỏ quặng sắt lớn nhất Đông Nam Á nhưng nhiều năm vẫn chưa thể đưa vào khai thác do những vướng mắc về kỹ thuật, môi trường và cơ chế triển khai.

Hòa Phát bày tỏ sẵn sàng phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường thuê đơn vị tư vấn độc lập để đánh giá toàn diện dự án, đồng thời đề xuất cùng các doanh nghiệp lớn trong nước như Vingroup, THACO, TKV... tham gia tái cơ cấu, tiếp nhận và triển khai dự án nếu đủ điều kiện.

Theo Hòa Phát, quặng sắt Thạch Khê có chất lượng phù hợp để sản xuất các dòng thép kỹ thuật cao, đặc biệt là thép ray đường sắt tốc độ cao và nhiều chủng loại thép chất lượng cao khác. Trong khi đó, việc mỏ vẫn chưa được khai thác gây lãng phí nguồn lực quốc gia, chảy máu ngoại tệ để nhập khẩu quặng sắt.

Đáng chú ý, Hòa Phát thẳng thắn nhìn nhận dự án có “độ khó” lớn do liên quan đến hàng loạt vấn đề như sụt lún bờ moong, mất nước mặt, áp lực đổ thải, rủi ro môi trường và công nghệ xử lý kẽm cao trong quặng. Song, tập đoàn cũng tin rằng với sự tham gia của các doanh nghiệp đầu ngành trong cả nước, Việt Nam hoàn toàn có đủ năng lực để từng bước làm chủ dự án, đồng thời bảo đảm yêu cầu về hiệu quả kinh tế, an toàn môi trường và an ninh quốc gia.

Trao đổi với Reatimes, GS. TS. Lê Hồng Hạnh - Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam đã có những phân tích về đóng góp của doanh nhân Trần Đình Long cũng như vai trò ngày càng lớn của khu vực kinh tế tư nhân trong tiến trình phát triển đất nước.

- Trong nhiều giai đoạn phát triển của Hòa Phát, doanh nhân Trần Đình Long lựa chọn đầu tư vào những dự án khó, rủi ro cao nhưng vẫn quyết tâm thực hiện đến cùng. Ông đánh giá thế nào về tầm nhìn, bản lĩnh và khát vọng đó?

GS. TS. Lê Hồng Hạnh: Với một ngành công nghiệp thâm dụng vốn và nhạy cảm với chu kỳ kinh tế như ngành thép, việc đi vào những lĩnh vực mới, những đại dự án mang tính tiên phong chưa bao giờ là một cuộc chơi dễ dàng. Thế nhưng, nếu chỉ bằng lòng với những lối mòn an toàn, người ta sẽ chỉ tạo ra những tăng trưởng tuyến tính, chứ không bao giờ có được những cú nhảy vọt mang tính đột phá cả.

Nhìn lại lịch sử phát triển của Hòa Phát, từ Dung Quất 1, Dung Quất 2 cho đến nhà máy sản xuất thép đường ray hay đề xuất khai thác mỏ sắt Thạch Khê, đó đều là những dự án rất khó, đòi hỏi quy mô vốn khổng lồ, năng lực vận hành, quản trị. Dưới góc nhìn của tôi, những quyết định được đưa ra ở từng bước ngoặt của doanh nghiệp và quyết tâm theo đuổi của doanh nhân Trần Đình Long phản ánh trọn vẹn phẩm chất cốt lõi của một doanh nhân thời đại mới, đó là tầm nhìn vượt thời gian, bản lĩnh sắt đá và khát vọng góp phần nâng tầm đất nước.

- Theo Giáo sư, khi một doanh nhân chủ động nhận về mình những "bài toán khó" của đất nước, điều đó phản ánh như thế nào về sự trưởng thành của khu vực kinh tế tư nhân cũng như vai trò của những doanh nhân tiên phong trong giai đoạn phát triển mới?

GS. TS. Lê Hồng Hạnh: Đây là một tín hiệu rất đáng ghi nhận không chỉ đối với Hòa Phát mà còn đối với toàn bộ khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam.

Trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, chúng ta đã nói rất nhiều về mục tiêu phát triển hạ tầng chiến lược nhưng có những công trình mang tính huyết mạch quốc gia vẫn chưa được triển khai tương xứng với yêu cầu phát triển.

Khi các dự án như đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam được đặt ra như một mục tiêu chiến lược của quốc gia, việc các doanh nghiệp tư nhân lớn chủ động tham gia cho thấy một bước trưởng thành mới của khu vực kinh tế tư nhân.

Trước đây, doanh nghiệp tư nhân chủ yếu tập trung vào mục tiêu tăng trưởng và mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh. Ngày nay, nhiều doanh nghiệp lớn đã bắt đầu nhìn nhận vai trò của mình ở một tầm vóc rộng hơn, đó là tham gia giải quyết những bài toán chiến lược của đất nước. Đây là sự chuyển biến rất quan trọng, phản ánh cả năng lực, bản lĩnh lẫn ý thức trách nhiệm của khu vực kinh tế tư nhân. Điều này cũng hoàn toàn đúng với nhiệm vụ, giải pháp được đặt ra trong Nghị quyết 68 - NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân. Theo đó, Nhà nước khuyến khích khu vực kinh tế tư nhân tham gia cùng Nhà nước vào các lĩnh vực chiến lược, các dự án, nhiệm vụ nghiên cứu khoa học trọng điểm, quan trọng quốc gia (như đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị, công nghiệp mũi nhọn, hạ tầng năng lượng, hạ tầng số, giao thông xanh, công nghiệp quốc phòng, an ninh…), những nhiệm vụ cấp bách.

Với riêng Hòa Phát, tôi cho rằng cam kết của tập đoàn dưới sự dẫn dắt của doanh nhân Trần Đình Long mang nhiều ý nghĩa. Nếu chỉ nhìn vào bài toán lợi nhuận ngắn hạn, có thể nhiều doanh nghiệp sẽ cân nhắc rất kỹ, thậm chí sẽ không tham gia các dự án này. Nhưng Hòa Phát đã nhận trách nhiệm. Việc sẵn sàng đồng hành cùng các công trình trọng điểm cho thấy doanh nghiệp đã nhìn nhận mình không chỉ là một chủ thể kinh doanh đơn thuần mà còn là một lực lượng góp phần kiến tạo năng lực phát triển quốc gia. Theo tôi, đó vừa là bản lĩnh của doanh nhân dân tộc, vừa là tinh thần trách nhiệm đối với tương lai đất nước.

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, năng lực cạnh tranh của một quốc gia không còn chỉ được đo bằng tốc độ tăng trưởng hay quy mô xuất khẩu, mà còn ở khả năng làm chủ các ngành công nghiệp nền tảng và những mắt xích tạo ra giá trị cao trong chuỗi sản xuất. Đối với lĩnh vực công nghiệp, thép giữ vai trò đặc biệt quan trọng bởi đây là nguyên liệu đầu vào của hầu hết các ngành, từ xây dựng, hạ tầng, cơ khí chế tạo, ô tô, đóng tàu đến năng lượng. Khi chủ động sản xuất được các chủng loại thép có hàm lượng kỹ thuật cao, một quốc gia không chỉ giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài mà còn tạo nền tảng để phát triển các ngành công nghiệp chế tạo có giá trị gia tăng lớn hơn, đồng thời nâng cao khả năng chống chịu trước những biến động của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo GS. TS. Lê Hồng Hạnh, những biến động của kinh tế thế giới trong thời gian qua như đại dịch Covid-19, đứt gãy chuỗi cung ứng, xung đột địa chính trị hay xu hướng tái cấu trúc sản xuất đã làm thay đổi tư duy phát triển của nhiều quốc gia. “Trong bối cảnh xu hướng "phi toàn cầu hóa" và "kết nối với các đối tác tin cậy" ngày càng rõ nét, năng lực sản xuất trong nước và khả năng làm chủ các ngành công nghiệp nền tảng trở thành yếu tố quyết định sức cạnh tranh cũng như an ninh kinh tế của mỗi quốc gia”, GS. TS. Lê Hồng Hạnh nhấn mạnh.

Đối với Việt Nam, yêu cầu đó càng trở nên cấp thiết khi khu vực doanh nghiệp trong nước vẫn chưa tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. GS. TS. Lê Hồng Hạnh chỉ ra rằng: “Mặc dù kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đã tiến sát mốc 930 tỷ USD trong năm 2025, phần lớn giá trị vẫn đến từ khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, trong khi nhiều doanh nghiệp nội địa mới dừng ở vai trò vệ tinh trong hệ sinh thái sản xuất. Thực trạng của ngành công nghiệp hỗ trợ phản ánh rõ khoảng cách này khi cả nước có hơn 5.000 doanh nghiệp nhưng chỉ vài trăm doanh nghiệp đủ năng lực tham gia trực tiếp vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia”.

Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị lần đầu tiên xác định kinh tế tư nhân là “một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia”, đồng thời là lực lượng tiên phong thúc đẩy tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2030 có 2 triệu doanh nghiệp hoạt động trong nền kinh tế, 20 doanh nghiệp hoạt động/ nghìn dân; có ít nhất 20 doanh nghiệp lớn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo số liệu của Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), năm 2025, Việt Nam nhập hơn 16,1 triệu tấn thép, tương đương trên 11,1 tỷ USD. Trong đó, 9,2 triệu tấn được nhập từ Trung Quốc, chiếm khoảng 57 - 58%. Trong khi đó, xuất khẩu thép thành phẩm chỉ đạt gần 5 triệu tấn, giảm tới 37,9%, riêng thép cuộn cán nóng (HRC) giảm hơn 60%.

Chiến lược phát triển ngành thép giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đặt mục tiêu ngành thép sẽ chuyển dịch mạnh từ tăng trưởng theo chiều rộng sang chiều sâu, ưu tiên phát triển các sản phẩm thép đáp ứng tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế, đa dạng chủng loại, phục vụ hiệu quả nhu cầu trong nước, đồng thời đẩy mạnh xuất khẩu. Trọng tâm là từng bước thay thế thép nhập khẩu, đặc biệt đối với các dòng thép hợp kim, thép dụng cụ và các sản phẩm thép đặc biệt phục vụ ngành chế tạo trong nước.

Cụ thể đến năm 2030, sản phẩm thép trong nước đáp ứng khoảng 80 - 85% nhu cầu sử dụng nội địa, với mức tiêu thụ bình quân mỗi năm 270 - 280 kg/người/năm. Tỷ lệ này sẽ tăng lên khoảng 85 - 90% vào năm 2035. Tới năm 2050, ngành dự kiến đáp ứng tối đa nhu cầu sử dụng trong nước.

Từ những mục tiêu phát triển ấy có thể thấy, xây dựng chuỗi cung ứng vật liệu trong nước không chỉ nhằm giảm chi phí hay gia tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp, mà còn là bước đi chiến lược để củng cố năng lực tự chủ của nền kinh tế. Khi có những doanh nghiệp đủ tầm đầu tư dài hạn, làm chủ công nghệ và các ngành công nghiệp nền tảng, Việt Nam sẽ có điều kiện dịch chuyển từ vị trí tham gia sang vị trí kiến tạo giá trị trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trong nhiều cuộc trao đổi với cổ đông và giới truyền thông, doanh nhân Trần Đình Long từng gọi thép là "bánh mì của công nghiệp". Đây là vật liệu nền tảng của ngành xây dựng, có tính cạnh tranh cao giữa các quốc gia. Muốn xây dựng một nền công nghiệp mạnh, trước hết phải làm chủ được những vật liệu cơ bản nhất.

Chính vì thế, trong hành trình phát triển của Hòa Phát, quyết định đầu tư sản xuất thép cuộn cán nóng (HRC) được xem là một trong những bước đi mang tính chiến lược của doanh nhân Trần Đình Long. HRC được coi là nguyên liệu đầu vào quan trọng để chế tạo như ô tô, đóng tàu, cơ khí, thiết bị điện, sản xuất container, tôn mạ hay ống thép. Thế nhưng, Việt Nam từng phụ thuộc phần lớn vào nguồn cung nhập khẩu đối với loại vật liệu này. Điều đó đồng nghĩa với việc nhiều ngành sản xuất trong nước phải đối mặt với rủi ro về nguồn cung, chi phí và những biến động của thị trường quốc tế.

Tháng 5/2020, cuộn HRC đầu tiên của Hòa Phát ra đời tại Khu liên hợp gang thép Hòa Phát Dung Quất. Đây không chỉ là dấu mốc của riêng doanh nghiệp mà còn là bước tiến quan trọng của ngành công nghiệp Việt Nam khi lần đầu tiên một doanh nghiệp trong nước làm chủ công nghệ sản xuất thép cuộn cán nóng ở quy mô lớn. Từ công suất khoảng 3 triệu tấn HRC mỗi năm tại Dung Quất 1, Hòa Phát tiếp tục mở rộng năng lực sản xuất thông qua dự án Dung Quất 2. Sau khi hoàn thành toàn bộ dự án, tổng công suất thép của tập đoàn đạt khoảng 16 triệu tấn/năm, trong đó khoảng 9 triệu tấn là HRC. Quy mô này được đánh giá có khả năng đáp ứng phần lớn nhu cầu HRC trong nước, góp phần giảm phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu, tăng tính chủ động cho các ngành sản xuất và nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế trước những biến động của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đáng chú ý, Hòa Phát không chỉ sản xuất HRC với quy mô lớn mà còn từng bước nâng cấp chất lượng sản phẩm để đáp ứng yêu cầu của các ngành công nghiệp hiện đại. Giữa năm 2023, Thép Hòa Phát Dung Quất đã đăng ký và được cấp chứng nhận CE Marking cho các sản phẩm thép. Đây là chứng nhận quan trọng, khẳng định chất lượng sản phẩm của Tập đoàn, được coi là “giấy thông hành” khi xuất sang châu Âu, tạo điều kiện đẩy mạnh xuất khẩu, đa dạng hóa thị trường và kênh tiêu thụ.

Danh mục sản phẩm hiện nay bao gồm nhiều dòng thép theo các hệ tiêu chuẩn quốc tế như JIS của Nhật Bản, ASTM và SAE của Hoa Kỳ hay EN của châu Âu. Năm 2023, doanh nghiệp sản xuất thành công các mác thép mới như S235JR, S275JR, S355JR phục vụ xuất khẩu sang thị trường châu Âu và thép kháng thời tiết SPA-H dành cho ngành sản xuất container.

Những bước tiến về công nghệ và chất lượng sản phẩm đã giúp Hòa Phát mở rộng dấu ấn trên thị trường quốc tế. Từ chỗ phụ thuộc lớn vào nhập khẩu thép từ Trung Quốc và phải có thuế tự vệ để bảo hộ sản xuất thép trong nước, Việt Nam đã xuất ngược lại 1 lô hàng vào thị trường khổng lồ này vào năm 2018. Đến nay, sản phẩm thép của tập đoàn đã được xuất khẩu tới khoảng 40 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trong đó có nhiều thị trường phát triển như Hoa Kỳ, Canada, Australia, Nhật Bản, Hàn Quốc và các nước châu Âu - những nơi vốn nổi tiếng với các yêu cầu nghiêm ngặt về chất lượng vật liệu, tính ổn định của sản phẩm và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật.

Từ chỗ làm chủ nguồn nguyên liệu nền tảng cho sản xuất trong nước, Hòa Phát đang từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế và góp phần nâng cao vị thế của ngành công nghiệp Việt Nam trên bản đồ sản xuất thế giới.

Dưới tài năng lãnh đạo của doanh nhân Trần Đình Long, Hòa Phát trở thành nhà sản xuất thép lớn nhất Đông Nam Á và thuộc nhóm 30 doanh nghiệp thép lớn nhất thế giới.

Tại Đại hội đồng cổ đông năm 2024, Chủ tịch Tập đoàn Hòa Phát chia sẻ: “Làm sản xuất quy mô nhỏ và lạc hậu thì sớm bị đè bẹp. Mong muốn của tôi là sau 5 - 10 năm nữa, Hòa Phát sẽ nằm trong Top 20 công ty sản xuất thép lớn nhất thế giới”. Có mục tiêu, có quyết tâm, Hòa Phát nhất định sẽ kiên trì tiến về phía trước và từng bước chạm tới những cột mốc mới.

Chia sẻ về vai trò của khu vực kinh tế tư nhân trong giai đoạn đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình, GS. TS. Lê Hồng Hạnh nhấn mạnh rằng một quốc gia muốn phát triển hùng cường không thể thiếu một khu vực kinh tế tư nhân vững mạnh. Theo ông, Hòa Phát là một trong những doanh nghiệp tiêu biểu đã và đang đóng góp quan trọng vào quá trình nâng cao năng lực nội sinh và sức cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam.

- Theo ông, những đóng góp của doanh nhân Trần Đình Long và Hòa Phát có ý nghĩa như thế nào đối với quá trình nâng cao năng lực tự chủ của ngành thép Việt Nam?

GS. TS. Lê Hồng Hạnh: Điều tôi đánh giá cao không chỉ là quy mô của Hòa Phát, mà là năng lực cạnh tranh mà doanh nghiệp đã tạo dựng được trong một ngành vốn chịu sức ép rất lớn từ thép nhập khẩu, đặc biệt là thép Trung Quốc. Việc một doanh nghiệp Việt Nam đầu tư bài bản, làm chủ công nghệ, tham gia các phân khúc có giá trị gia tăng cao và từng bước thay thế hàng nhập khẩu là điều không dễ.

Quan trọng hơn, Hòa Phát hôm nay không chỉ đáp ứng nhu cầu của thị trường trong nước mà còn tham gia chuỗi cung ứng quốc tế. Theo tôi, đó là đóng góp có ý nghĩa vượt lên trên phạm vi của một doanh nghiệp, bởi nó trực tiếp nâng cao năng lực tự chủ của ngành thép và của nền công nghiệp Việt Nam.

- Trong bối cảnh Nghị quyết 68 xác định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, ông nhìn nhận thế nào về vai trò của những doanh nghiệp như Hòa Phát đối với mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030, tầm nhìn 2045?

GS. TS. Lê Hồng Hạnh: Để trả lời câu hỏi này, tôi muốn nhắc lại tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Dân giàu, nước mạnh”. Theo tôi, đây là tư tưởng phát triển có giá trị bền vững, là mục tiêu cốt lõi của sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.

Trong nhiều năm nghiên cứu về thể chế kinh tế, tôi luôn cho rằng muốn đất nước phát triển nhanh và bền vững thì phải phát huy tối đa tiềm năng của khu vực kinh tế tư nhân. Nghị quyết 68-NQ/TW đánh dấu một bước tiến rất quan trọng khi khẳng định rõ ràng hơn vai trò của kinh tế tư nhân trong nền kinh tế quốc dân. Trong bối cảnh đó, Hòa Phát là một minh chứng tiêu biểu cho thấy khi được tạo điều kiện phát triển, doanh nhân và doanh nghiệp hoàn toàn có thể đảm đương những nhiệm vụ lớn, đầu tư vào những lĩnh vực nền tảng, góp phần nâng cao năng lực sản xuất của nền kinh tế, tăng cường tự chủ công nghiệp và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Để hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2030 và tầm nhìn 2045, Việt Nam vẫn cần nhiều doanh nghiệp tiên phong và vững mạnh hơn thế.

Trong cuộc cạnh tranh của nền kinh tế hiện nay, khoảng cách giữa các doanh nghiệp ngày càng được quyết định bởi năng lực làm chủ công nghệ và đổi mới sáng tạo. Giá trị lớn nhất trong chuỗi sản xuất không nằm ở các công đoạn gia công, mà tập trung vào nghiên cứu, thiết kế, công nghệ lõi và phát triển sản phẩm. Vì vậy, để thoát khỏi vị trí ở đáy "đường cong nụ cười", cả quốc gia lẫn doanh nghiệp đều phải không ngừng tích lũy tri thức, nâng cao năng lực công nghệ và từng bước làm chủ những mắt xích tạo ra giá trị gia tăng cao hơn trong chuỗi sản xuất.

Lịch sử phát triển công nghiệp thế giới cho thấy đây là quy luật chung của các nền kinh tế đi sau. Nhật Bản từng trải qua nhiều thập niên tiếp nhận và cải tiến công nghệ phương Tây, từ thời Minh Trị Duy tân đến giai đoạn tái thiết sau Thế chiến II, trước khi vươn lên trở thành một trong những cường quốc công nghiệp hàng đầu thế giới. Hàn Quốc chủ động tiếp thu công nghệ quốc tế, kết hợp với đầu tư mạnh cho nghiên cứu và phát triển để xây dựng những tập đoàn toàn cầu như Samsung, Hyundai hay POSCO. Trung Quốc cũng kiên trì thu hút đầu tư, tiếp nhận công nghệ và từng bước hình thành năng lực nghiên cứu, sản xuất của riêng mình. Điểm chung của các quốc gia này là học hỏi để rút ngắn khoảng cách, nhưng mục tiêu cuối cùng luôn là làm chủ công nghệ và xây dựng năng lực cạnh tranh nội sinh.

Đó cũng là tư duy phát triển mà Hòa Phát theo đuổi trong suốt hơn ba thập kỷ qua. Từ một doanh nghiệp kinh doanh máy móc xây dựng, Hòa Phát từng bước tiến sâu vào lĩnh vực sản xuất công nghiệp, liên tục đầu tư vào các công nghệ hiện đại của ngành luyện kim nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm và năng lực cạnh tranh.

Khi triển khai Khu liên hợp gang thép Hòa Phát Dung Quất, Hòa Phát đã lựa chọn công nghệ QSP (Quality Strip Production) của Danieli (Italia) để sản xuất thép cuộn cán nóng (HRC). Đây là một trong những công nghệ hiện đại hàng đầu thế giới hiện nay, tích hợp quá trình đúc phôi mỏng và cán nóng liên tục, giúp tối ưu hóa hiệu suất sản xuất, giảm tiêu hao năng lượng và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Lựa chọn này có ý nghĩa đặc biệt bởi HRC là nguyên liệu đầu vào của hàng loạt ngành công nghiệp như cơ khí chế tạo, ô tô, đóng tàu, thiết bị điện và công nghiệp hỗ trợ. Sản xuất thành công HRC đã giúp nước ta giảm phụ thuộc đáng kể vào nguồn nhập khẩu đối với loại vật liệu nền tảng này.

Bước sang giai đoạn Dung Quất 2, Hòa Phát tiếp tục hợp tác với những nhà cung cấp công nghệ hàng đầu thế giới như SMS Group (Đức) và Primetals Technologies. Dự án được đầu tư đồng bộ các công nghệ luyện kim hiện đại như lò thổi oxy BOF, hệ thống tinh luyện chân không RH, lò LF và dây chuyền đúc liên tục thế hệ mới. Các công nghệ này cho phép sản xuất HRC chất lượng cao, thép carbon thấp và nhiều chủng loại thép phục vụ ngành ô tô, cơ khí chế tạo cùng các lĩnh vực công nghiệp có yêu cầu kỹ thuật cao.

Song song với đầu tư thiết bị, tập đoàn cũng đẩy mạnh chuyển đổi số trong sản xuất. Năm 2024, Hòa Phát triển khai hệ thống Manufacturing Execution System (MES) do Primetals Technologies phát triển. Hệ thống này kết nối giữa nền tảng ERP, hệ thống điều độ sản xuất và các giải pháp tự động hóa, tạo luồng dữ liệu xuyên suốt trong quá trình vận hành, qua đó nâng cao hiệu quả quản trị sản xuất, kiểm soát chất lượng và khả năng truy xuất thông tin.

Quan trọng hơn cả, những khoản đầu tư này không chỉ dừng ở việc nhập khẩu thiết bị hay tiếp nhận công nghệ từ các đối tác quốc tế mà Hòa Phát còn chủ động xây dựng đội ngũ quản lý, kỹ sư công nghệ và nhân sự vận hành nòng cốt. Nhiều cán bộ được cử sang châu Âu cũng như các quốc gia có ngành đường sắt phát triển để đào tạo chuyên sâu, làm việc trực tiếp với các chuyên gia của SMS Group và tiếp cận thực tế các dây chuyền sản xuất hiện đại.

Thực tế, sau nhiều năm vận hành các tổ hợp luyện kim quy mô lớn, đội ngũ kỹ sư của Hòa Phát đã không chỉ đảm nhiệm vai trò vận hành mà còn tham gia tối ưu hóa quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và phát triển các dòng thép mới có yêu cầu kỹ thuật ngày càng cao.

Đó cũng là giá trị bền vững nhất của quá trình tiếp nhận công nghệ. Bởi xét đến cùng, máy móc có thể được nhập khẩu, nhưng năng lực công nghệ chỉ thực sự được hình thành khi tri thức được tích lũy, kinh nghiệm được chuyển giao và đội ngũ nhân lực trong nước đủ khả năng vận hành, cải tiến và phát triển những công nghệ đó.

Bên cạnh đó, quá trình hội nhập đang bước sang một giai đoạn mới, những "tấm vé thông hành" để đi vào thị trường toàn cầu không còn chỉ là giá thành hay sản lượng, mà ngày càng gắn với các tiêu chuẩn về môi trường, phát triển bền vững và trách nhiệm trong toàn bộ chuỗi sản xuất.

Từ Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu đến các bộ tiêu chuẩn ESG mà những tập đoàn đa quốc gia áp dụng đối với nhà cung cấp, một hệ quy chiếu mới đang dần hình thành. Trong hệ quy chiếu đó, doanh nghiệp không chỉ cạnh tranh bằng việc sản xuất được bao nhiêu, mà còn bằng cách thức tạo ra sản phẩm; không chỉ bằng quy mô, mà còn bằng hiệu quả sử dụng tài nguyên, mức độ giảm phát thải và khả năng thích ứng với những yêu cầu ngày càng cao của thế giới.

Với ngành thép, sự thay đổi ấy diễn ra rõ nét hơn bất kỳ lĩnh vực nào khác. Là một trong những ngành công nghiệp có lượng phát thải lớn trên toàn cầu phát thải khoảng 7 - 9% lượng CO₂ toàn cầu theo Hiệp hội Thép Thế giới, thép đang đứng trước áp lực phải tái định hình mô hình tăng trưởng. Đối với Việt Nam, yêu cầu này càng trở nên rõ nét khi Chính phủ cam kết đưa mức phát thải ròng về "0" vào năm 2050.

Phân tích xu hướng này, GS. TS. Lê Hồng Hạnh nhấn mạnh doanh nghiệp muốn vươn ra toàn cầu thì nhất thiết phải đáp ứng được các tiêu chuẩn mới của thị trường quốc tế: "Từ năm 2026, thép xuất khẩu sang Liên minh châu Âu sẽ phải thực hiện nghĩa vụ khai báo và chịu chi phí carbon theo cơ chế CBAM. Nếu quy trình sản xuất vẫn phụ thuộc nhiều vào nhiên liệu hóa thạch và có cường độ phát thải vượt ngưỡng cho phép, chi phí carbon sẽ làm suy giảm đáng kể sức cạnh tranh của sản phẩm Việt Nam trên thị trường quốc tế. Do đó, thách thức lớn nhất hiện nay là doanh nghiệp phải đồng thời giải hai bài toán: duy trì năng lực cạnh tranh trong ngắn hạn và đầu tư cho chuyển đổi xanh, chuyển đổi số trong dài hạn".

Tại các khu liên hợp gang thép ở Hải Dương và Dung Quất, tập đoàn đầu tư mạnh cho các hệ thống môi trường, tiết kiệm năng lượng và tận dụng tài nguyên. Theo doanh nghiệp, khoảng 30% tổng vốn đầu tư cố định của các dự án thép được dành cho các hạng mục liên quan đến môi trường và tối ưu hóa năng lượng.

Tại Dung Quất, Hòa Phát triển khai mô hình kinh tế tuần hoàn khi thu hồi khí lò cao, khí than cốc và nhiệt dư để phát điện phục vụ sản xuất. Nhờ đó, Tập đoàn có thể tự chủ phần lớn nhu cầu điện tại các tổ hợp luyện thép. Các công nghệ hiện đại như dập cốc khô (CDQ), hệ thống tuần hoàn nước khép kín hay tái sử dụng phụ phẩm cho ngành xi măng và vật liệu xây dựng cũng được áp dụng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và giảm tác động đến môi trường.

Bên cạnh đó, xỉ lò cao của Hòa Phát hiện được hợp chuẩn làm sản phẩm S95 và bán cho các doanh nghiệp sản xuất xi măng, thay thế được 30 - 40% xi măng PCB40 khi phối trộn. Nhờ đó, các doanh nghiệp xi măng giảm một phần clinker, tiết giảm phát thải CO2 ra môi trường do doanh nghiệp xi măng không phải nung clinker.

Nhận thức rõ xu hướng chuyển dịch sang sản xuất xanh, Hòa Phát đang từng bước đầu tư vào năng lượng tái tạo nhằm chủ động nguồn điện phục vụ sản xuất và đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường của thị trường xuất khẩu. Doanh nghiệp dự kiến triển khai 4 dự án điện mặt trời tại Quảng Ngãi với tổng công suất khoảng 500 MW. Trong đó, quy mô lớn nhất là Tổ hợp điện mặt trời Vạn Tường rộng khoảng 184ha, công suất 150MW, kết hợp điện mặt trời mặt đất và điện mặt trời nổi trên mặt nước hồ Gò Lang, hồ Hóc Mua.

Điều đáng chú ý là Tập đoàn Hòa Phát không xem phát triển xanh như một khẩu hiệu hay một xu hướng mang tính thời điểm mà xác định đây chính là điều kiện cần để doanh nghiệp duy trì năng lực cạnh tranh trong bối cảnh các tiêu chuẩn toàn cầu ngày càng khắt khe. Nếu muốn sản phẩm tiếp tục có chỗ đứng tại các thị trường quốc tế, doanh nghiệp không thể chờ đến khi các yêu cầu mới được áp dụng mới bắt đầu thay đổi, mà phải chủ động chuẩn bị từ sớm. Xa hơn, đây cũng là một phần trong nỗ lực xây dựng nền công nghiệp Việt Nam có đủ năng lực tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững ngày càng trở thành hai mục tiêu song hành.

Một ngày không xa, tin tưởng rằng hình ảnh Tập đoàn Hòa Phát sẽ xuất hiện nhiều hơn trên bản đồ công nghiệp thế giới, mang theo niềm tự hào của người Hòa Phát nói riêng và người dân Việt Nam nói chung. Với doanh nhân Trần Đình Long, đó có lẽ cũng là thành quả ý nghĩa nhất sau chặng đường dài gây dựng và phát triển. Và ở hành trình của tương lai ấy, cái tên “Hòa Phát” mang ý nghĩa “Hòa hợp cùng Phát triển” không chỉ là một thương hiệu, mà trở thành tinh thần xuyên suốt cho chặng hành trình mãi về sau./.