Chủ tịch VNREA: Sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp phải trở thành thước đo hiệu năng thực sự của bộ máy

Kiểm soát thủ tục hành chính phải trở thành trụ cột của quản trị công hiện đại

Chiều 6/2, Bộ Tư pháp tổ chức Hội thảo "Đổi mới kiểm soát thủ tục hành chính gắn với hoàn thiện thể chế và hiện đại hóa quản trị công trên nền tảng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, kiến tạo môi trường phát triển vì người dân và doanh nghiệp".

Tham gia ý kiến tại hội thảo, TS. Nguyễn Văn Khôi, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA), Thành viên Hội đồng tư vấn cải cách thủ tục hành chính của Thủ tướng Chính phủ, nguyên Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, nguyên Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội cho biết: "Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV vừa thành công tốt đẹp, xác lập rõ tư duy phát triển mới của đất nước, trong đó nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phương thức quản trị quốc gia, lấy nhân dân, doanh nghiệp làm trọng tâm, chủ thể và là mục tiêu của cải cách".

Từ tinh thần đó, theo TS. Nguyễn Văn Khôi, cần xem đổi mới công tác kiểm soát thủ tục hành chính như một trụ cột của quản trị công hiện đại, kiến tạo môi trường phát triển, không trở thành lực cản của phát triển.

"Mỗi thủ tục không chỉ được đánh giá về tính hợp pháp, mà về chi phí tuân thủ thực tế mà xã hội phải gánh chịu, sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp phải trở thành thước đo hiệu năng thực sự của bộ máy", Chủ tịch VNREA nhấn mạnh.

Về tổng thể, Chủ tịch VNREA cho rằng, công tác kiểm soát thủ tục hành chính cần được gắn chặt hơn với ba yêu cầu: 

Thứ nhất, tính đồng bộ giữa Luật - Nghị định - Thông tư phải thống nhất.

Thứ hai, cần chuyển từ "kiểm soát đầu vào thủ tục" sang "kiểm soát kết quả thực thi pháp luật".

Thứ ba, cần rõ trách nhiệm cơ quan ban hành, thực thi khi thủ tục hành chính gây ách tắc, phát sinh chi phí không cần thiết cho xã hội.

Cùng với yêu cầu về thể chế và trách nhiệm, TS. Nguyễn Văn Khôi cho rằng, phương thức kiểm soát thủ tục hành chính cũng cần thay đổi căn bản. Kiểm soát thủ tục hành chính phải dựa trên dữ liệu, không chỉ dựa vào báo cáo.

"Việc đánh giá cần dựa trên dữ liệu, bao gồm thời gian xử lý, ở số lần đi lại, chi phí phát sinh. Đồng thời, dữ liệu phải liên thông, dùng chung, tránh tình trạng thông tin không đồng bộ, đứt quãng… và cần coi doanh nghiệp và người dân là khách hàng của dịch vụ công", Chủ tịch VNREA góp ý.

Ở khâu tổ chức thực hiện, TS. Nguyễn Văn Khôi đặc biệt nhấn mạnh, cần gắn kết quả cải cách thủ tục hành chính với đánh giá năng lực điều hành của người đứng đầu; đổi mới tư duy, cần "đạt kết quả phục vụ", chứ không chỉ "đúng quy trình". Cùng với đó, cần có cơ chế bảo vệ cán bộ dám đổi mới, dám tháo gỡ khó khăn vướng mắc trong khuôn khổ pháp luật vì lợi ích chung.

Lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo hiệu quả bộ máy

Ở góc độ thực tiễn, Chủ tịch VNREA chỉ rõ, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là dữ liệu phân mảnh theo ngành, theo cấp, người dân phải "chứng minh lại" những thông tin mà Nhà nước đã có.

Vì vậy, việc kiểm soát thủ tục hành chính chỉ hiệu quả khi có dữ liệu dùng chung quốc gia, liên thông Trung ương và địa phương. Đồng thời, giữa các cơ quan Nhà nước phải tự kết nối dữ liệu, không chuyển gánh nặng sang người dân. Nguyên tắc xuyên suốt là mỗi dữ liệu chỉ thu thập một lần, dùng cho mục đích hợp pháp.

Bàn về chi phí tuân thủ, Chủ tịch VNREA nhấn mạnh, cần lấy sự hài lòng của người dân là thước đo hiệu quả bộ máy.

"Với thủ tục hành chính, chi phí tuân thủ thực tế chính là thước đo quan trọng nhất. Chi phí tuân thủ không chỉ bao gồm lệ phí mà còn là thời gian chờ đợi, rủi ro pháp lý do quy định không rõ ràng và chi phí "phi chính thức" phát sinh", TS. Nguyễn Văn Khôi lưu ý.

Đề cập đến việc mở rộng không gian cải cách trong cung ứng dịch vụ công, Chủ tịch VNREA cho rằng PPP (mô hình hợp tác giữa Nhà nước và khu vực tư nhân) không phải là tư nhân hóa quyền lực Nhà nước. Theo đó, khu vực tư nhân được huy động tham gia vào các khâu dịch vụ, kỹ thuật và nền tảng số, trong khi Nhà nước vẫn giữ vai trò thiết kế thể chế, kiểm soát chất lượng và chịu trách nhiệm cuối cùng.

Theo đó, cách tiếp cận này giúp giảm tải cho bộ máy, nâng cao chất lượng dịch vụ công, tăng tính chuyên nghiệp và cải thiện trải nghiệm của người dân, doanh nghiệp. Đồng thời, quá trình triển khai phải bảo đảm cơ chế giám sát, minh bạch và công bằng, trong đó người dân có quyền lựa chọn, phản hồi và đánh giá. Mô hình này chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi lợi ích của người dân và doanh nghiệp được đặt ở vị trí trung tâm, chứ không phải lợi ích của nhà cung cấp dịch vụ.

"Để kiểm soát thủ tục hành chính theo tinh thần Đại hội XIV, đòi hỏi một cách tiếp cận hệ thống. Trong đó, dữ liệu là nền tảng, chi phí tuân thủ là thước đo và PPP trong dịch vụ công là công cụ mở rộng không gian cải cách. Nếu làm tốt những điều này, sẽ là động lực quan trọng kiến tạo môi trường phát triển, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của đất nước, vì người dân và doanh nghiệp", Chủ tịch VNREA khẳng định.

Từ những phân tích trên, TS. Nguyễn Văn Khôi kiến nghị, đối với Trung ương, cần hoàn thiện khung pháp lý để kiểm soát thủ tục hành chính theo hướng dựa trên dữ liệu và chi phí tuân thủ thực tế. Đồng thời, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình rõ ràng.

Đối với địa phương, cần chủ động giải quyết các “điểm nghẽn” phát sinh trong quá trình thực thi, không chờ sửa luật.

Đối với người dân và doanh nghiệp, cần tạo cơ chế để tham gia phản hồi, giám sát thực chất đối với thủ tục hành chính, đồng thời xem phản hồi của người dân, doanh nghiệp là nguồn dữ liệu quan trọng cho cải cách.

"Đổi mới kiểm soát thủ tục hành chính nếu được tiếp cận đúng tinh thần Đại hội XIV sẽ giảm thủ tục, giảm chi phí và góp phần quan trọng vào việc kiến tạo một nền quản trị công hiện đại, minh bạch, hiệu quả, phục vụ tốt hơn người dân và doanh nghiệp, qua đó thúc đẩy phát triển đất nước nhanh và bền vững", TS. Nguyễn Văn Khôi khẳng định.