Công trình trọng điểm hơn 36.000 tỷ kết nối TP. HCM với ĐBSCL có bóng dáng Đèo Cả đang gặp thách thức lớn

Không thiếu nhân lực, máy móc hay nguồn vốn triển khai, nhưng sau gần 7 tháng khởi công, dự án mở rộng cao tốc TP. HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận hiện vẫn chưa thể bước vào giai đoạn thi công đồng bộ. Hai nút thắt lớn nhất hiện nay là mặt bằng và nguồn vật liệu đang tạo áp lực trực tiếp lên tiến độ của một trong những công trình hạ tầng giao thông trọng điểm của khu vực phía Nam.

Trong bối cảnh nhu cầu vận tải giữa TP. HCM và Đồng bằng sông Cửu Long ngày càng gia tăng, việc sớm tháo gỡ các vướng mắc này được xem là yếu tố quyết định để dự án hoàn thành đúng kế hoạch, qua đó nâng cao năng lực khai thác trên tuyến cao tốc huyết mạch nối trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước với vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm.

"Nút thắt" mặt bằng khiến công trường chưa thể tăng tốc

Theo nguồn tin trên báo VOV.vn, dự án mở rộng cao tốc TP. HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận có tổng mức đầu tư hơn 36.100 tỷ đồng, triển khai theo phương thức đối tác công tư (PPP). Theo thiết kế, đoạn TP. HCM - Trung Lương sẽ được mở rộng từ 4 lên 8 làn xe, trong khi đoạn Trung Lương - Mỹ Thuận được nâng lên 6 làn xe.

Để thực hiện dự án, hơn 117ha đất tại TP. HCM, Tây Ninh và Đồng Tháp cần được thu hồi, phục vụ công tác mở rộng nền đường và xây dựng các hạng mục phụ trợ.

Tuy nhiên, theo doanh nghiệp dự án, sau gần 7 tháng kể từ ngày khởi công, nhiều địa phương mới dừng ở bước triển khai các tiểu dự án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Phần lớn mặt bằng vẫn chưa được bàn giao, khiến nhiều hạng mục quan trọng chưa thể triển khai đúng kế hoạch.

Điểm nghẽn lớn nhất hiện nằm tại khu vực Km9-Km11+140, gần nút giao Chợ Đệm (TP. HCM), nơi hệ thống hạ tầng kỹ thuật như lưới điện trung thế, đường ống cấp nước, cáp viễn thông, biển báo và các công trình phụ trợ vẫn chưa được di dời. Bên cạnh đó, nhiều đoạn đường gom dân sinh cũng nằm trong phạm vi mở rộng tuyến chính.

Theo ông Cao Văn Nghĩa - Phó Tổng Giám đốc Công ty BOT cao tốc Sài Gòn - Mỹ Thuận (doanh nghiệp dự án), các vướng mắc này khiến việc tổ chức thi công đồng bộ các hạng mục cầu, xử lý nền đất yếu và mở rộng nền đường gặp rất nhiều khó khăn.

Máy móc, nhân lực đã sẵn sàng nhưng phải "chờ" mặt bằng

Tại khu vực nút giao Chợ Đệm, nhà thầu Khải Thành đã huy động khoảng 65 cán bộ, kỹ sư, công nhân cùng nhiều thiết bị chuyên dụng như máy khoan cọc xi măng đất (CDM), máy khoan cọc nhồi, máy đào, xe lu, xe ben... Tuy nhiên, toàn bộ hoạt động hiện chỉ có thể triển khai trên phần mặt bằng được bàn giao từ giai đoạn trước.

Ông Vũ Đức Duy - Phó Chỉ huy trưởng nhà thầu Khải Thành, cho biết đơn vị đảm nhận gói thầu dài khoảng 1,8km, bao gồm mở rộng tuyến cao tốc, xây dựng cầu vượt Chợ Đệm, cầu cạn và hệ thống đường kết nối. Tuy nhiên, việc chưa có đủ mặt bằng khiến nhà thầu không thể triển khai đồng loạt như kế hoạch.

"Máy móc, nhân lực đều đã huy động nhưng vẫn phải chờ mặt bằng. Chi phí phát sinh mỗi ngày trong khi sản lượng thi công không đạt yêu cầu khiến đơn vị rất sốt ruột", ông Duy chia sẻ.

Không chỉ phía nhà thầu, nhiều hộ dân trong khu vực quy hoạch cũng mong quá trình bồi thường và tái định cư sớm được hoàn tất để ổn định cuộc sống, đồng thời tạo điều kiện cho dự án triển khai đúng tiến độ.

Áp lực kép từ nguồn vật liệu

Song song với bài toán mặt bằng, dự án còn đối mặt với nguy cơ thiếu vật liệu xây dựng.

Theo doanh nghiệp dự án, toàn công trình cần khoảng 3 triệu m3 đá và gần 3,7 triệu m3 cát san lấp.

Hiện doanh nghiệp đã đề xuất tỉnh Đồng Tháp cấp phép khai thác ba mỏ cát theo cơ chế đặc thù với tổng trữ lượng dự kiến hơn 4 triệu m3, song vẫn đang chờ ý kiến của cơ quan có thẩm quyền. Trong khi đó, mỏ cát Cổ Chiên 6 tại Vĩnh Long với trữ lượng hơn 6,7 triệu m3 cũng chưa hoàn tất thủ tục để đưa vào khai thác.

Theo ông Cao Văn Nghĩa, nếu hai nút thắt về mặt bằng và vật liệu không được tháo gỡ trong quý III/2026, kế hoạch thi công, giải ngân cũng như mục tiêu hoàn thành dự án theo chỉ đạo của Chính phủ và Bộ Xây dựng sẽ chịu ảnh hưởng đáng kể.

Hoàn thành dự án là yêu cầu cấp thiết đối với hạ tầng vùng

Không chỉ là dự án mở rộng một tuyến cao tốc hiện hữu, TP. HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận còn là hành lang vận tải quan trọng kết nối TP. HCM với toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Sau nhiều năm đưa vào khai thác, lưu lượng phương tiện trên tuyến liên tục tăng cao, đặc biệt vào các dịp lễ, Tết và mùa cao điểm vận chuyển hàng hóa, khiến tình trạng ùn tắc thường xuyên xảy ra. Vì vậy, việc mở rộng tuyến được xem là giải pháp cấp thiết nhằm nâng cao năng lực thông hành, giảm áp lực giao thông và đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng lớn giữa trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước với vùng sản xuất nông nghiệp, thủy sản trọng điểm.

Trước đó, nguồn tin trên báo Xây Dựng cho hay tại buổi kiểm tra công trường ngày 14/6, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh nhấn mạnh dự án có ý nghĩa đặc biệt quan trọng không chỉ về giao thông mà còn là minh chứng cho việc phát huy nguồn lực xã hội trong phát triển hạ tầng theo tinh thần Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân.

Bộ trưởng yêu cầu các cơ quan liên quan và chính quyền địa phương tập trung tháo gỡ dứt điểm các vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng, coi đây là điều kiện tiên quyết để dự án có thể tăng tốc thi công và hoàn thành đúng tiến độ.

"Đây là dự án mở rộng trên nền tuyến cao tốc hiện hữu, thi công trong điều kiện nền đất yếu đặc trưng của khu vực miền Tây. Quá trình triển khai từng lý trình phải được quan trắc kỹ lưỡng, có giải pháp xử lý nền đất phù hợp nhằm bảo đảm chất lượng, tiết kiệm thời gian và rút ngắn tiến độ", Bộ trưởng Trần Hồng Minh khẳng định.

Ở thời điểm này, đại diện Công ty TNHH BOT cao tốc Sài Gòn - Mỹ Thuận (doanh nghiệp dự án) kiến nghị Bộ Xây dựng tiến hành làm việc với các địa phương có tuyến đi qua để đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng, di dời hạ tầng kỹ thuật và bàn giao 20,6ha mặt bằng tại các vị trí đường găng trong tháng 7/2026.