Đề xuất cơ chế, chính sách đặc thù để mở rộng cao tốc Bắc - Nam phía Đông lên 6 làn xe

Bộ Xây dựng vừa có văn bản gửi UBND 11 tỉnh, thành phố để lấy ý kiến đối với Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án đầu tư mở rộng các đoạn tuyến thuộc cao tốc Bắc - Nam phía Đông.

Các địa phương được lấy ý kiến gồm Đồng Nai, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa và Lâm Đồng.

Theo Bộ Xây dựng, cơ quan này đã hoàn thiện cơ bản Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án mở rộng các đoạn cao tốc Bắc - Nam phía Đông hiện đang khai thác với quy mô 4 làn xe hạn chế, nền đường rộng 17m lên quy mô hoàn chỉnh 6 làn xe theo quy hoạch.

Để hoàn thiện hồ sơ trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định, Bộ Xây dựng đề nghị các địa phương cho ý kiến đối với 4 nội dung chính.

Thứ nhất, đánh giá sự cần thiết và tính cấp bách của việc mở rộng các đoạn tuyến đi qua địa bàn trên cơ sở hiện trạng khai thác, nhu cầu vận tải và định hướng phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Thứ hai, đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội của dự án, đặc biệt là mức độ đóng góp vào mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội cũng như khả năng hỗ trợ thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong thời gian tới.

Thứ ba, cho ý kiến về hình thức đầu tư, gồm đầu tư công hoặc đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP).

Thứ tư, đề xuất các cơ chế, chính sách đặc thù thuộc thẩm quyền địa phương nhằm tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án, nhất là trong công tác giải phóng mặt bằng và khai thác, cung ứng vật liệu xây dựng thông thường.

Trước đó, Bộ Xây dựng đã thống nhất chủ trương nghiên cứu mở rộng các đoạn tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông từ quy mô 4 làn xe hạn chế lên 6 làn xe hoàn chỉnh theo quy hoạch.

Phương án này nhằm bảo đảm tính đồng bộ, đáp ứng nhu cầu khai thác lâu dài, đồng thời tránh tình trạng phải tiếp tục mở rộng nhiều lần, gây lãng phí thời gian, nguồn lực và ảnh hưởng đến hoạt động khai thác toàn tuyến.

Đối với công tác hoàn thiện hồ sơ, lãnh đạo Bộ Xây dựng yêu cầu các đơn vị rà soát, đánh giá tổng thể hiện trạng toàn bộ tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông từ Cao Bằng đến Cà Mau. Nội dung đánh giá được chia thành 3 phân đoạn gồm Cao Bằng - Hà Nội, Hà Nội - TP. HCM và TP. HCM - Đất Mũi.

Từng dự án thành phần phải được đánh giá đầy đủ về lưu lượng giao thông, quy mô, tiêu chuẩn kỹ thuật và hiện trạng khai thác để làm cơ sở xác định phạm vi đầu tư mở rộng.

Bộ Xây dựng cũng thống nhất nguyên tắc ưu tiên mở rộng các đoạn tuyến dựa trên nhu cầu vận tải và khả năng cân đối nguồn lực.

Theo đó, các đoạn thuộc dự án cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2017 - 2020 có lưu lượng giao thông lớn sẽ được ưu tiên triển khai trước, phấn đấu khởi công trong năm 2027. Các đoạn còn lại dự kiến khởi công trong năm 2028, hướng tới mục tiêu hoàn thành việc mở rộng toàn tuyến vào năm 2030.

Đối với 3 dự án thành phần hiện đang được đầu tư theo phương thức PPP gồm Diễn Châu - Bãi Vọt, Nha Trang - Cam Lâm và Cam Lâm - Vĩnh Hảo, Bộ Xây dựng giao Cục Đường bộ Việt Nam làm việc với các nhà đầu tư BOT hiện hữu để thống nhất phương án mở rộng.

Với các dự án đã đầu tư bằng vốn ngân sách nhà nước, cơ quan chức năng tiếp tục đánh giá tính khả thi của việc mở rộng bằng nguồn vốn đầu tư công, đồng thời so sánh với phương án PPP để báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Trên cơ sở rà soát toàn tuyến từ Lạng Sơn đến Cà Mau, bảo đảm phù hợp với nhu cầu vận tải, quy hoạch mạng lưới đường bộ và các tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành, Ban Quản lý dự án Thăng Long đã đề xuất hai phương án đầu tư mở rộng.

Theo phương án 1, dự án sẽ ưu tiên mở rộng các đoạn có nhu cầu vận tải cao, bảo đảm tính liên tục và hiệu quả kết nối, gồm các đoạn từ Mai Sơn đến Bãi Vọt và từ Nha Trang đến Dầu Giây với tổng chiều dài khoảng 534km. Các đoạn còn lại sẽ được nghiên cứu đầu tư sau năm 2030.

Tổng mức đầu tư sơ bộ của phương án này khoảng 63.411 tỷ đồng. Trong đó, kinh phí mở rộng 5 dự án thành phần đầu tư công gồm Mai Sơn - Quốc lộ 45, Quốc lộ 45 - Nghi Sơn, Nghi Sơn - Diễn Châu, Vĩnh Hảo - Phan Thiết và Phan Thiết - Dầu Giây khoảng 38.158 tỷ đồng. Phần mở rộng 3 dự án PPP khoảng 25.253 tỷ đồng, bao gồm chi phí lãi vay.

Phương án 2 đề xuất mở rộng toàn bộ các đoạn từ Mai Sơn đến Cam Lộ và từ Quảng Ngãi đến Dầu Giây với tổng chiều dài khoảng 1.144km nhằm hình thành tuyến cao tốc 6 làn xe liên tục từ Hà Nội đến TP. HCM, đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật đường cao tốc hiện đại và phát huy tối đa vai trò của hành lang kinh tế Bắc - Nam.

Theo phương án này, tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 154.246 tỷ đồng. Trong đó, phần mở rộng 15 dự án thành phần đầu tư công khoảng 128.994 tỷ đồng, còn phần mở rộng 3 dự án PPP khoảng 25.253 tỷ đồng. Toàn bộ các đoạn tuyến trong phạm vi nghiên cứu sẽ được mở rộng lên quy mô 6 làn xe hoàn chỉnh với tốc độ thiết kế từ 100-120km/h.

Về hình thức đầu tư, đơn vị nghiên cứu đề xuất tiếp tục áp dụng đầu tư công đối với 15 dự án thành phần đã được triển khai bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước. Đối với 3 dự án PPP, phương án được đề xuất là tiếp tục mở rộng theo hình thức PPP có sự hỗ trợ từ ngân sách nhà nước.

Để tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình triển khai sau khi được cấp có thẩm quyền chấp thuận, đơn vị nghiên cứu cũng đề xuất hai nhóm cơ chế, chính sách đặc thù.

Nhóm thứ nhất gồm các chính sách đã được Quốc hội cho phép áp dụng đối với các dự án giao thông quan trọng như cơ chế điều chỉnh chủ trương đầu tư trong thời gian Quốc hội không họp và miễn thủ tục thẩm định nguồn vốn, khả năng cân đối vốn theo quy định của Luật Đầu tư công.

Nhóm thứ hai là các chính sách đề xuất bổ sung, bao gồm cơ chế về đánh giá tác động môi trường, cho phép không phải thực hiện lại báo cáo đánh giá tác động môi trường trong giai đoạn lập, thẩm định và phê duyệt dự án mở rộng.

Đồng thời, nhà thầu thi công vẫn phải thực hiện đầy đủ các biện pháp bảo vệ môi trường theo báo cáo đã được phê duyệt ở giai đoạn phân kỳ trước đó.