Đề xuất tăng thêm hơn 86.000 tỷ cho đại dự án đường sắt qua 6 tỉnh, thành phía Bắc

Chiều 16/7, tại Phiên họp thứ 4 (thường kỳ tháng 7), Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) cho ý kiến về việc điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn cho biết, Chính phủ đề xuất điều chỉnh đoạn tuyến chính từ ga Nam Hải Phòng đến ga Lạch Huyện thành tuyến nhánh.

Đồng thời, bổ sung đoạn tuyến đường sắt từ Yên Viên đến Gia Lâm dài khoảng 8,4km và bổ sung hai nhánh kết nối các tuyến đường sắt hiện hữu với các ga trên tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Chính phủ cũng đề xuất điều chỉnh quy mô đoạn từ ga Bắc Hồng đến ga Nam Hải Phòng từ đầu tư phân kỳ đường đơn sang đầu tư đường đôi; bổ sung hạng mục di dời các công trình điện trên 110kV thuộc hai dự án nằm cùng hành lang do TP. Hà Nội làm cơ quan chủ quản.

Trên cơ sở cập nhật phạm vi, quy mô, khối lượng, đơn giá, tỷ giá và các chính sách liên quan, sơ bộ tổng mức đầu tư dự án được xác định là 289.975 tỷ đồng, tăng 86.744 tỷ đồng so với mức sơ bộ đã được Quốc hội phê duyệt.

Thẩm tra nội dung này, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng việc Chính phủ trình Quốc hội xem xét điều chỉnh chủ trương đầu tư là đúng thẩm quyền theo Luật Đầu tư công và Nghị quyết 187/2025/QH15.

Cơ quan thẩm tra đề nghị rà soát kỹ hướng tuyến, vị trí các ga và các nhánh kết nối để bảo đảm phù hợp với quy hoạch địa phương, quy hoạch sử dụng đất; đồng thời đánh giá toàn diện mối liên kết giữa tuyến đường sắt với hệ thống đường sắt quốc gia, đường sắt đô thị, cảng biển, cảng cạn và trung tâm logistics nhằm phát huy hiệu quả khai thác. Bên cạnh đó, cần rà soát các điểm giao cắt với công trình quốc phòng, an ninh và hạ tầng kỹ thuật đặc thù.

Về nguồn vốn, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị đánh giá kỹ các rủi ro từ nguồn vốn vay nước ngoài, đồng thời chuẩn bị phương án dự phòng trong trường hợp việc huy động vốn không đáp ứng tiến độ.

Chính phủ cũng cần làm rõ nguyên nhân biến động của từng khoản mục chi phí để hạn chế tối đa việc điều chỉnh tổng mức đầu tư trong quá trình triển khai.

Đối với công tác giải phóng mặt bằng, cơ quan thẩm tra đề nghị các địa phương chuẩn bị đầy đủ quỹ đất, hoàn thành các khu tái định cư trước khi thu hồi đất; đồng thời giải trình rõ cơ sở pháp lý và phương thức hoàn trả mặt bằng đối với diện tích mỏ vật liệu, bãi thải nằm ngoài phạm vi dự án.

Tiếp thu ý kiến chỉ đạo của Chủ tịch Quốc hội, UBTVQH đề nghị Chính phủ tiếp tục cân nhắc kỹ lưỡng để trình Quốc hội phương án tối ưu.

Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh cần phân tích đầy đủ các nguyên nhân khách quan và chủ quan, xác định rõ quy mô đầu tư, phương án phân kỳ và công nghệ phù hợp cho từng đoạn tuyến nhằm tối ưu hiệu quả kinh tế - kỹ thuật. Đồng thời, cần xây dựng lộ trình chuyển đổi sang nhiên liệu sạch để đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường và cam kết phát thải ròng bằng 0 (Net Zero), đồng thời nghiên cứu bổ sung các chính sách phát triển ngành công nghiệp đường sắt gắn với dự án.

UBTVQH thống nhất trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến đối với dự thảo Nghị quyết tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất của Quốc hội.

Được biết, tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng đã được Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 187/2025/QH15.

Dự án thành phần đầu tiên cũng đã được khởi công từ tháng 12/2025, đánh dấu giai đoạn triển khai thực tế của một trong những công trình hạ tầng quy mô lớn bậc nhất khu vực phía Bắc.

Theo quy hoạch ban đầu, dự án có tổng mức đầu tư khoảng 203.231 tỷ đồng (tương đương gần 8,4 tỷ USD) với chiều dài tuyến chính gần 391km và các tuyến nhánh dài gần 28km.

Tuyến đường sắt được thiết kế theo khổ tiêu chuẩn 1.435mm, đi qua 6 địa phương gồm Lào Cai, Phú Thọ, Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên và Hải Phòng. Điểm đầu kết nối với hệ thống đường sắt Trung Quốc tại Lào Cai, trong khi điểm cuối đặt tại ga cảng Lạch Huyện - cửa ngõ xuất nhập khẩu quan trọng của miền Bắc.

Theo thiết kế, tuyến chính đoạn từ ga Lào Cai đến ga Nam Hải Phòng có tốc độ thiết kế 160km/h; đoạn qua khu vực đầu mối TP. Hà Nội có tốc độ 120km/h; các đoạn tuyến còn lại có tốc độ thiết kế 80 km/h.