Đô thị lấn biển đầu tiên Việt Nam sẽ hình thành 4 đảo nhân tạo, quy mô 2.800ha

Trong hơn 25 năm qua, Rạch Giá (tỉnh Kiên Giang cũ, nay là tỉnh An Giang) được xem là một trong số rất ít đô thị tại Việt Nam kiên trì theo đuổi chiến lược lấn biển như một hướng phát triển không gian bền vững. Từ một đô thị ven biển có quỹ đất hạn chế, mật độ dân cư cao, Rạch Giá từng bước mở rộng ranh giới đô thị ra vịnh Thái Lan, hình thành các khu dân cư, thương mại – dịch vụ mới, tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn.

Trước khi đặt mục tiêu lấn biển gần 4.000ha, Rạch Giá đã triển khai nhiều dự án lấn biển quy mô lớn, đóng vai trò thử nghiệm và tích lũy kinh nghiệm cho giai đoạn phát triển sau này. Tiêu biểu là dự án lấn biển mở rộng thành phố theo Quyết định số 1178/QĐ-TTg ngày 30/12/1997 của Thủ tướng Chính phủ, với tổng diện tích 420ha, trong đó phần lấn biển chiếm 360ha, còn lại là 60ha cải tạo hiện trạng.

Dự án được khởi công từ đầu năm 1999, là dự án đô thị lấn biển đầu tiên của Việt Nam. Nhờ chính sách ưu đãi khi mua đất, đến năm 2003, toàn bộ quỹ đất của dự án đã được tiêu thụ. Thành công này mở đường cho hàng loạt khu đô thị lấn biển tiếp theo như Phú Cường – Hoàng Gia, Phú Quý và các khu đô thị mới phía Tây Bắc thành phố.

Đến năm 2015, UBND tỉnh Kiên Giang cũ tiếp tục phê duyệt dự án lấn biển xây dựng khu đô thị mới TP. Rạch Giá (cũ), với tổng mức đầu tư 481 tỷ đồng. Dự án hoàn thành vào ngày 28/12/2015, bàn giao 69 lô đất với tổng diện tích khoảng 620.000m2 dành cho đất công cộng, khu hành chính, quảng trường, bệnh viện, trường học và các công trình hạ tầng xã hội.

Tính chung, các dự án lấn biển giai đoạn đầu đã tạo ra quỹ đất khoảng 439ha, đáp ứng nhu cầu sinh sống cho khoảng 65.000 người dân, đồng thời tạo việc làm ổn định cho hơn 10.000 lao động địa phương. Dải đô thị lấn biển dài khoảng 7km hướng ra vịnh Thái Lan đã giúp Rạch Giá mở rộng địa giới hành chính, hình thành thêm hai phường mới và trở thành khu đô thị ven biển lớn bậc nhất khu vực Tây Nam Bộ.

Sau hơn 20 năm triển khai, các dự án lấn biển đã biến vùng đất sình lầy ven đô thành những khu vực được đánh giá là đáng sống nhất của Rạch Giá. Không gian đô thị mới, hạ tầng đồng bộ đã góp phần quan trọng đưa Rạch Giá từ đô thị loại III lên đô thị loại II, với quỹ đất lấn biển chiếm khoảng 20% diện tích toàn thành phố nhưng là nơi sinh sống của khoảng 25% dân số đô thị. Đây cũng trở thành nguồn thu chủ lực cho ngân sách tỉnh trong lĩnh vực bất động sản và phát triển đô thị.

Thực tế cho thấy, nếu không có các dự án lấn biển suốt hơn hai thập kỷ qua, Rạch Giá khó có thể giải bài toán dân số và phát triển đô thị trong bối cảnh quỹ đất tự nhiên nội đô gần như cạn kiệt.

Theo quy hoạch phát triển đô thị ven biển đã được công bố, đến năm 2040, tổng diện tích lấn biển của phường Rạch Giá dự kiến đạt khoảng 3.960ha – con số rất lớn đối với một đơn vị hành chính đô thị. Phần diện tích này được xác định là quỹ đất chiến lược để phát triển các khu đô thị mới, khu chức năng tổng hợp, đồng thời tái phân bố dân cư, giảm áp lực cho khu trung tâm hiện hữu.

Điểm nhấn quan trọng nhất trong cấu trúc không gian đô thị biển tương lai là hệ thống đảo nhân tạo với tổng diện tích khoảng 2.800ha, được xem là “trục xương sống” cho giai đoạn phát triển mới. Theo quy hoạch, bốn đảo nhân tạo chiến lược sẽ được hình thành, mỗi khu đảm nhiệm một chức năng riêng, tạo nên hệ sinh thái đô thị biển đa dạng và có tính liên kết cao.

Cụ thể, khu đô thị sân bay quy mô khoảng 1.080ha được định hướng phát triển đa chức năng, gắn với hạ tầng giao thông và các dịch vụ hàng không, đóng vai trò đầu mối kết nối quan trọng. Khu đô thị thương mại – dịch vụ – sân golf rộng khoảng 694ha được xác định là trung tâm dịch vụ cao cấp ven biển. Khu đô thị dịch vụ du lịch quy mô 576ha tập trung vào nghỉ dưỡng, du lịch biển, bổ sung động lực cho kinh tế du lịch Tây Nam Bộ. Cuối cùng là khu đô thị dịch vụ Lạc Hồng khoảng 450ha, đóng vai trò hoàn chỉnh cấu trúc đô thị lấn biển với các không gian ở và dịch vụ hỗ trợ.

Việc mở rộng đô thị ra biển xuất phát từ thực tế Rạch Giá có mật độ dân cư cao trong khi quỹ đất tự nhiên hạn chế, không gian phát triển bị “khóa chặt” giữa biển và khu dân cư hiện hữu. Trong bối cảnh đó, lấn biển không chỉ là lựa chọn, mà trở thành hướng đi tất yếu để giải quyết bài toán dân số, nhà ở và hạ tầng.

Theo định hướng quy hoạch, các khu đô thị lấn biển và hệ thống đảo nhân tạo sẽ là chìa khóa đưa Rạch Giá trở thành trung tâm kinh tế tổng hợp, hiện đại bên bờ biển Tây của Tổ quốc. Không gian đô thị mới gắn với thương mại, dịch vụ, du lịch và kinh tế biển sẽ từng bước nâng tầm vai trò của Rạch Giá, từ một đô thị tỉnh lẻ trở thành đô thị biển quy mô lớn, có sức lan tỏa trong toàn vùng Tây Nam Bộ.

Với quy mô lấn biển gần 4.000ha, hệ thống đảo nhân tạo 2.800ha và cấu trúc phát triển được phân vai rõ ràng, Rạch Giá đang đứng trước một giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ. Những gì được vạch ra trên bản đồ quy hoạch cho thấy tham vọng hình thành một đô thị biển hiện đại, có không gian phát triển rộng mở và đủ dư địa cho tăng trưởng trong nhiều thập kỷ tới.