Doanh nghiệp là chủ thể kiến tạo tăng trưởng

Vai trò của doanh nghiệp ngày càng được đề cao và tôn vinh

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh, đất nước trải qua giai đoạn 2021 - 2025 trong bối cảnh thế giới và khu vực biến động phức tạp, khó lường. Trong bối cảnh đó, cộng đồng doanh nghiệp phải đối mặt với hàng loạt khó khăn như đứt gãy chuỗi cung ứng, biến động thương mại, các rào cản thuế quan, thiên tai, bão lũ,...

Song, dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng cùng sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự nỗ lực vượt bậc của cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân, nền kinh tế đã vượt qua khó khăn và đạt nhiều kết quả quan trọng, toàn diện trên mọi lĩnh vực. Theo Thủ tướng, nền kinh tế cơ bản duy trì xu hướng tích cực quý sau tốt hơn quý trước, năm sau tốt hơn năm trước; qua đó góp phần thay đổi diện mạo đất nước, tăng cường tiềm lực và vị thế đất nước trên trường quốc tế, tạo nền tảng phát triển cho nhiệm kỳ này. Đặc biệt, trong 2 năm cuối nhiệm kỳ, Bộ Chính trị đã ban hành 9 Nghị quyết chiến lược, sau đó Chính phủ đã trình Quốc hội các nghị quyết để thể chế hóa và triển khai thực hiện sớm, nhằm tạo nền tảng vững chắc tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026 - 2030.

Trong bối cảnh đó, Thủ tướng nhấn mạnh vai trò của doanh nghiệp ngày càng được đề cao và tôn vinh. Khi nhận thức đã thay đổi thì tư duy, phương pháp luận, cách tiếp cận và hành động cũng phải thay đổi theo, với tinh thần: "Nguồn lực bắt nguồn từ tư duy và tầm nhìn, động lực bắt nguồn từ sự đổi mới và sáng tạo, sức mạnh bắt nguồn từ nhân dân và doanh nghiệp".

Làm rõ hơn những đóng góp cụ thể của cộng đồng doanh nghiệp đối với nền kinh tế, tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn cho biết, khu vực doanh nghiệp hiện đóng góp khoảng 60% GDP, thu hút hơn 16 triệu lao động, đóng góp chủ yếu vào tổng kim ngạch xuất nhập khẩu. Khu vực doanh nghiệp nhà nước tiếp tục giữ vai trò đầu tàu trong nhiều ngành, lĩnh vực trọng yếu, bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực, ổn định kinh tế vĩ mô. Khu vực kinh tế tư nhân, một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, đã có bước tiến mạnh mẽ, lan tỏa tinh thần khởi nghiệp, từng bước hình thành các tập đoàn mang thương hiệu tầm cỡ khu vực và quốc tế. Khu vực doanh nghiệp FDI tiếp tục là bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế khi Việt Nam đã thuộc nhóm 15 quốc gia thu hút FDI lớn nhất thế giới. 

"Ba khu vực doanh nghiệp này đang từng bước gắn kết, hợp thành sức mạnh chung, tạo động lực để đất nước phát triển nhanh, bền vững và vươn lên hùng cường", Thứ trưởng Bộ Tài chính đánh giá. 

Không chỉ vậy, theo ông Tuấn, số lượng của cộng đồng doanh nghiệp cũng đang cho thấy xu hướng tăng trưởng tích cực. Tính đến hết năm 2025, cả nước có khoảng hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, tăng hơn 25% so với năm 2020. Đặc biệt, sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, khí thế khởi sự kinh doanh lan tỏa mạnh mẽ; từ tháng 5/2025, bình quân mỗi tháng có khoảng 18.000 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 38% so với bình quân 4 tháng đầu năm. Năm 2025, cả nước có gần 298 nghìn doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động.

Ở góc độ huy động nguồn lực cho phát triển, Thứ trưởng Bộ Tài chính cho biết khu vực doanh nghiệp đang giữ vai trò ngày càng quan trọng trong việc dẫn dắt dòng vốn cho nền kinh tế. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2021 - 2025 đạt khoảng 33% GDP; đến hết năm 2025, quy mô thị trường cổ phiếu tương đương 86,7% GDP, trong khi thị trường trái phiếu đạt khoảng 30% GDP. Đáng chú ý, qua ba đợt khởi công, khánh thành đồng loạt trong năm 2025, cả nước đã triển khai 564 công trình, dự án với tổng mức đầu tư khoảng 5,2 triệu tỷ đồng, trong đó khu vực tư nhân đóng góp gần 75% nguồn vốn. 

Tuy nhiên, Thứ trưởng Cao Anh Tuấn cũng thẳng thắn nhìn nhận, bên cạnh những kết quả rất quan trọng nêu trên, nền kinh tế và khu vực doanh nghiệp vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập, khó khăn và thách thức. Thể chế, pháp luật vẫn còn một số vướng mắc, chưa được sửa đổi, bổ sung kịp thời; việc phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và điều kiện kinh doanh trong một số lĩnh vực vẫn chưa được cải cách triệt để; nhiều vấn đề pháp lý tồn đọng của một số doanh nghiệp, dự án đầu tư vẫn chưa được giải quyết dứt điểm.

Doanh nghiệp phải là trung tâm, là chủ thể của phát triển

Tại hội nghị, Thủ tướng Phạm Minh Chính nêu rõ, bước vào giai đoạn 2026 - 2030, Đại hội lần thứ XIV của Đảng tiếp tục khẳng định mục tiêu tăng trưởng trung bình 10% trở lên. Đây là mệnh lệnh của non sông, đưa đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, thịnh vượng. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Thủ tướng nhấn mạnh phải đồng thời làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống và thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới, trong đó phát triển phải dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế sáng tạo, kinh tế tầm thấp,.... Theo Thủ tướng, Việt Nam vươn xa ra biển lớn, khai thác 7 tầng năng lượng của biển; bay cao lên vũ trụ; tiến sâu vào lòng đất để khai thác không gian ngầm.

"Tất cả điều này đòi hỏi trí tuệ, nỗ lực; với tư duy, phương pháp luận và cách làm phải thay đổi. Trong tiến trình này, Đảng, Nhà nước sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, thể chế, chính sách, song người làm vẫn là doanh nghiệp; dù đường lối, thể chế tốt nhưng nếu doanh nghiệp không nỗ lực thì không thể thành công, không đạt hiệu quả như mong muốn. Doanh nghiệp phải là trung tâm, chủ thể trong sự phát triển. Do đó, doanh nghiệp phải đóng góp vào đổi mới, xây dựng thể chế, nhận thức rõ vai trò trong phát triển đất nước nhanh và bền vững", Thủ tướng nhấn mạnh.

Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, Thủ tướng đề nghị cộng đồng doanh nghiệp tập trung thảo luận các giải pháp chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, coi đây là yêu cầu khách quan và là lựa chọn chiến lược. Cùng với đó, hình thành các doanh nghiệp mang tầm cỡ khu vực và toàn cầu; đưa các hộ kinh doanh trở thành doanh nghiệp; doanh nghiệp vừa và nhỏ trở thành doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp lớn trở thành doanh nghiệp toàn cầu, xuyên quốc gia. Đồng thời, tận dụng kinh tế số, kinh tế xanh, các FTA để nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu; đóng góp nhiều hơn, tham gia sâu hơn vào nền kinh tế thế giới; nâng cao chất lượng sản xuất hàng hóa, tự lực, tự cường, tự chủ chiến lược. Nâng cao năng suất lao động, chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu lao động quốc tế. 

Thủ tướng cho rằng, đây đều là những vấn đề lớn đòi hỏi tất cả các chủ thể phải chung tay, đề cao trí tuệ tiết kiệm thời gian, quyết đoán đúng lúc để đạt hiệu quả cao nhất. Để đất nước vượt qua những cơn gió ngược, tăng trưởng hai con số thì tất cả các cấp, các ngành, địa phương đều phải tăng trưởng hai con số. Đồng thời, đề cao tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc, đoàn kết quốc tế, đoàn kết trong nước để ứng phó những vấn đề thời đại, vấn đề bên ngoài. Chúng ta kiên trì thực hiện đường lối đa dạng hoá, đa phương hóa trong quan hệ quốc tế; là bạn bè tốt, đối tác tốt, thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế; tranh thủ nguồn lực bên ngoài là nguồn vốn, quản trị, khoa học công nghệ.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn nhìn nhận, bước sang giai đoạn 2026 - 2030, bối cảnh trong nước và quốc tế đặt ra cả thời cơ lớn lẫn thách thức rất gay gắt, tạo sức ép nhưng đồng thời cũng là động lực buộc nền kinh tế phải cải cách mạnh mẽ và chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Theo ông, mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng là yêu cầu không thể chậm trễ, là điều kiện tiên quyết để tránh nguy cơ tụt hậu và tạo nền tảng để đến năm 2045 Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao, nếu tiếp tục dựa chủ yếu vào các động lực tăng trưởng truyền thống và cách làm cũ thì rất khó đạt được mục tiêu đề ra. 

"Cần đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng theo hướng lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chủ yếu, dựa trên nền tảng Nhà nước kiến tạo phát triển, thể chế hiện đại, đồng bộ và việc phát huy tối đa tri thức, khoa học công nghệ và năng lực đổi mới sáng tạo quốc gia", Thứ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh, đồng thời cho rằng đây là một cuộc cải cách toàn diện của nền kinh tế, trong đó doanh nghiệp phải được đặt ở vị trí trung tâm của hệ thống chính sách và là chủ thể kiến tạo tăng trưởng.

Ở góc độ từng khu vực doanh nghiệp, Thứ trưởng Bộ Tài chính cho rằng khu vực kinh tế tư nhân cần thực sự trở thành một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế; doanh nghiệp nhà nước cần phát huy vai trò chủ đạo trong những ngành, lĩnh vực then chốt, có tính chiến lược và sức lan tỏa cao, đồng thời đóng vai trò dẫn dắt đổi mới sáng tạo và phát triển công nghệ lõi; còn khu vực doanh nghiệp FDI là nguồn lực bổ sung quan trọng, cần gắn kết chặt chẽ hơn với doanh nghiệp trong nước để hình thành chuỗi giá trị và hệ sinh thái doanh nghiệp bền vững. Ba khu vực này phải hỗ trợ, bổ sung cho nhau, tạo thành hệ sinh thái doanh nghiệp năng động, hiệu quả và có khả năng cạnh tranh quốc tế.

"Trong tổng thể đó, cần chuyển mạnh nhận thức và cách tiếp cận, doanh nghiệp không chỉ là "đối tượng phục vụ" hay thực thi chính sách, mà là chủ thể kiến tạo tăng trưởng và tham gia định hình chiến lược phát triển quốc gia; trong đó các doanh nghiệp lớn phải trở thành lực lượng dẫn dắt, có khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu và nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế", ông Cao Anh Tuấn nhấn mạnh.

Trên cơ sở đó, Thứ trưởng Bộ Tài chính kiến nghị các bộ, ngành, địa phương cần quyết liệt triển khai đồng bộ các chủ trương lớn của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, kinh tế nhà nước, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Trọng tâm là tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải cách mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh, cắt giảm thực chất điều kiện kinh doanh, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm; bảo đảm quyền tự do kinh doanh và tiếp cận bình đẳng các nguồn lực giữa các khu vực doanh nghiệp; đồng thời hoàn thiện khung pháp lý cho các mô hình kinh tế mới, cho phép áp dụng các cơ chế thử nghiệm chính sách (sandbox) trong các lĩnh vực như công nghệ tài chính, trí tuệ nhân tạo, công nghệ chiến lược và công nghệ mới.

Về phía cộng đồng doanh nghiệp, theo Thứ trưởng, doanh nghiệp cần tiếp tục phát huy tinh thần tiên phong, khát vọng cống hiến vì một quốc gia cường thịnh; chủ động đầu tư cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; nâng cao năng lực quản trị, chất lượng nguồn nhân lực và sức cạnh tranh. Đồng thời, doanh nghiệp cần chủ động tham gia cùng Nhà nước triển khai các dự án lớn, các chương trình khoa học và công nghệ trọng điểm quốc gia, tập trung vào các ngành, lĩnh vực ưu tiên phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số; nâng cao năng lực sản xuất trong các ngành công nghiệp chiến lược, tiến tới tự lực, tự chủ về công nghệ và sản xuất; tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới mà Việt Nam đã tham gia.

Đối với các hiệp hội doanh nghiệp, Thứ trưởng Cao Anh Tuấn cho rằng cần tăng cường liên kết giữa các doanh nghiệp hội viên, giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp nước ngoài; đẩy mạnh xúc tiến thương mại, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của hội viên và phát huy vai trò cầu nối hiệu quả giữa Nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp trong quá trình xây dựng và thực thi chính sách.

"Mục tiêu tăng trưởng hai con số không chỉ là yêu cầu về tốc độ tăng trưởng, mà quan trọng hơn là yêu cầu chuyển đổi mô hình phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Đây không chỉ là nhiệm vụ kinh tế, mà là sứ mệnh chiến lược để đưa đất nước vượt qua bẫy thu nhập trung bình, hiện thực hóa khát vọng trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045. Trong tiến trình đó, doanh nghiệp phải thực sự trở thành lực lượng tiên phong, dẫn dắt đổi mới sáng tạo và tạo dựng vị thế của Việt Nam trong nền kinh tế toàn cầu", Thứ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh./.