Động lực mới đưa TP.HCM cạnh tranh với các trung tâm trung chuyển hàng đầu khu vực

Tại họp báo về tình hình kinh tế - xã hội trên địa bàn TP.HCM ngày 13/8/2026, Sở Công Thương cho biết, để phát huy vai trò cửa ngõ thương mại của vùng kinh tế phía Nam, thành phố xác định phải chuyển từ lợi thế về vị trí địa lý, quy mô thị trường và hệ thống cảng biển sang lợi thế về thể chế, hạ tầng logistics và khả năng kết nối chuỗi cung ứng quốc tế.

Một trong những động lực quan trọng là Khu Thương mại tự do và Khu logistics tích hợp được định hướng trong Luật Phát triển đô thị, qua đó tạo cơ sở để thành phố hình thành các không gian phát triển mới gắn thương mại, logistics, cảng biển, sản xuất và dịch vụ. 

Đặc biệt, UBND TP.HCM đã ban hành quyết định số 4560/QĐ-UBND ngày 23/7/2026 về thành lập Khu Thương mại tự do TP.HCM. Đây là bước cụ thể để thành phố khai thác tốt hơn lợi thế hệ thống cảng biển, mạng lưới logistics và vị trí trung tâm của vùng kinh tế phía Nam, đồng thời tạo môi trường thuận lợi hơn để thu hút đầu tư, phát triển các dịch vụ có giá trị gia tăng cao và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực, toàn cầu.

Để hiện thực hóa lợi thế này, thành phố đang tập trung triển khai đồng bộ bốn nhóm giải pháp trọng tâm.

Thứ nhất, thành phố đẩy mạnh hoàn thiện thể chế, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển dịch vụ logistics. Việc ban hành Quyết định thành lập Khu thương mại tự do Cái Mép Hạ là bước đi cụ thể đầu tiên nhằm hiện thực hóa mô hình khu chức năng đặc thù gắn với cảng biển nước sâu. Thành phố cũng chủ trương giao Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp làm đầu mối quản lý nhà nước duy nhất tại Khu thương mại tự do, bảo đảm sự thống nhất, thông suốt và giảm đầu mối làm việc cho doanh nghiệp. 

Đồng thời, thành phố đang khẩn trương triển khai các cơ chế, chính sách đặc thù theo Nghị quyết số 98/2023/QH15 và Nghị quyết số 260/2025/QH15, tạo nền tảng pháp lý quan trọng để thu hút đầu tư vào logistics.

Thứ hai, thành phố tập trung phát triển hạ tầng giao thông kết nối vùng với khu vực cảng biển Cái Mép, Thị Vải và Cần Giờ. Các công trình trọng điểm như cầu Cần Giờ, cao tốc Bến Lức, Long Thành và tuyến đường Rừng Sác được đầu tư, nâng cấp nhằm hình thành trục giao thông liên hoàn kết nối khu cảng với trung tâm thành phố và khu đô thị ven biển. 

Song song đó, thành phố chú trọng phát triển đường sắt liên vận, trong đó Ga quốc tế An Bình giữ vai trò đầu mối kết nối 5 tuyến đường sắt chiến lược. Hệ thống này sẽ bổ sung phương thức vận tải khối lượng lớn, chi phí thấp, kết nối cảng biển với vùng sản xuất và cửa khẩu quốc tế, góp phần giảm áp lực đường bộ và nâng cao năng lực cạnh tranh logistics của toàn vùng.

Thứ ba, thành phố rà soát, hợp nhất và hoàn thiện quy hoạch hạ tầng logistics, đặc biệt là mạng lưới trung tâm logistics sau sáp nhập hành chính. Đồng thời, Sở Công Thương đang xây dựng nền tảng dữ liệu không gian GIS Logistics để phục vụ điều phối quy hoạch, quản lý và giám sát vận hành hệ thống logistics thống nhất trên toàn địa bàn.

Thứ tư, thành phố hỗ trợ chuyển đổi xanh, phát triển nguồn nhân lực và thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực logistics. Các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, vận hành xanh được triển khai phù hợp với định hướng cảng xanh, cảng thông minh của dự án Cần Giờ. Bên cạnh đó, thành phố chú trọng đào tạo nhân lực chất lượng cao, xây dựng nền tảng số liên thông giữa doanh nghiệp, hạ tầng cảng biển và cơ quan quản lý, đồng thời tận dụng các hiệp định thương mại tự do để gia tăng vai trò trung chuyển hàng hóa quốc tế.

Với các giải pháp trên, Sở Công Thương tin rằng TP.HCM có đủ điều kiện phát huy vai trò cửa ngõ thương mại của vùng kinh tế phía Nam, từng bước khẳng định vị thế cạnh tranh với các trung tâm trung chuyển hàng đầu khu vực.

Có thể nói, hướng đi của TP.HCM là hình thành một hệ sinh thái thương mại – logistics – sản xuất – dịch vụ có tính liên kết vùng cao, trong đó khu Thương mại tự do và Khu logistics tích hợp là những động lực mới. Qua đó, thành phố không chỉ phát huy vai trò cửa ngõ xuất nhập khẩu của vùng phía Nam mà còn từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh với các trung tâm thương mại và logistics lớn trong khu vực./.