Đồng Nai trước bước ngoặt lên thành phố trực thuộc Trung ương: Từ 'thủ phủ công nghiệp' đến cực tăng trưởng quốc gia

Nền tảng kinh tế đủ tầm "đô thị lớn"

Chủ trương xây dựng Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương không đơn thuần là việc thay đổi cấp hành chính, mà mang ý nghĩa tái định vị vai trò của địa phương trong cấu trúc kinh tế quốc gia.

Chia sẻ trên báo Chính Phủ, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai Nguyễn Văn Út cho rằng đây là dấu mốc mang tính chiến lược, phản ánh quá trình phát triển tích lũy trong nhiều năm và mở ra giai đoạn mới với yêu cầu cao hơn về quản trị, liên kết vùng và chất lượng tăng trưởng.

Từ một tỉnh công nghiệp, Đồng Nai hiện đã hình thành không gian kinh tế đa trung tâm, có sự kết nối chặt chẽ với các vùng động lực phía Nam.

Các chỉ số kinh tế cho thấy Đồng Nai đã tiệm cận quy mô của một trung tâm kinh tế cấp quốc gia.

Năm 2025, GRDP của tỉnh đạt gần 678.000 tỷ đồng, chiếm khoảng 5% GDP cả nước. Thu ngân sách đạt khoảng 103.000 tỷ đồng, xếp thứ 4 toàn quốc. GRDP bình quân đầu người đạt hơn 150 triệu đồng, cũng thuộc nhóm dẫn đầu.

Cơ cấu kinh tế nghiêng mạnh về công nghiệp, xây dựng và dịch vụ với tỷ trọng trên 80%, cho thấy mức độ công nghiệp hóa cao. Đây là nền tảng quan trọng để chuyển sang mô hình đô thị trực thuộc Trung ương.

Một trong những điểm then chốt trong chiến lược phát triển của Đồng Nai là tận dụng hệ sinh thái hạ tầng đang hình thành, đặc biệt là Cảng hàng không quốc tế Long Thành.

Cùng với hệ thống cao tốc liên vùng và mạng lưới giao thông đa phương thức, Đồng Nai được định hướng trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa và dịch vụ quy mô lớn, không chỉ của khu vực mà còn kết nối quốc tế. Mô hình "thành phố sân bay", kết hợp với đô thị đa trung tâm, được xem là hướng đi chủ đạo nhằm tạo ra bước nhảy vọt về năng suất và năng lực cạnh tranh.

Tái cấu trúc tăng trưởng

Mặc dù đạt tốc độ tăng trưởng tích cực (9,63% năm 2025, vượt mục tiêu đề ra) nhưng hiện tỉnh Đồng Nai vẫn đối mặt với bài toán chuyển đổi chất lượng tăng trưởng.

Hiện nay, công nghiệp chế biến, chế tạo vẫn giữ vai trò chủ lực nhưng chủ yếu dựa vào gia công, lắp ráp, giá trị gia tăng chưa cao. Do đó, địa phương xác định hướng đi mới là phát triển các ngành có hàm lượng công nghệ cao như logistics, kinh tế hàng không, tài chính, dịch vụ hiện đại, đồng thời thúc đẩy kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn.

Việc hình thành TP. Đồng Nai trực thuộc Trung ương được kỳ vọng sẽ làm thay đổi cấu trúc phát triển của toàn vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Trong đó, Đồng Nai cùng TP. HCM sẽ tạo thành trục phát triển song hành, vừa bổ trợ chức năng, vừa chia sẻ áp lực đô thị, qua đó hình thành các hành lang kinh tế liên vùng hiệu quả hơn. Từ vị trí trung gian, Đồng Nai sẽ trở thành đầu mối kết nối giữa Đông Nam Bộ với Tây Nguyên, Nam Trung Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long, đồng thời mở rộng cửa ngõ giao thương quốc tế.

Trước đó, vào chiều ngày 14/4, tại chương trình Phiên họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, thông qua Nghị quyết về việc thành lập 10 phường thuộc tỉnh Đồng Nai; cho ý kiến về việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương.

Theo Bộ Nội vụ, việc thành lập TP Đồng Nai đã hội tụ đầy đủ các điều kiện về chính trị, pháp lý và thực tiễn.

Chủ trương này đã được Bộ Chính trị đồng ý, đồng thời được Trung ương thống nhất trình Quốc hội xem xét. Về mặt pháp lý, các quy định liên quan đến tổ chức chính quyền địa phương và tiêu chuẩn đô thị cũng cho phép áp dụng cơ chế đặc thù để đáp ứng yêu cầu phát triển.

Song song đó, việc thành lập các thiết chế như Tòa án nhân dân và Viện kiểm sát nhân dân cấp thành phố cũng đang được xem xét, tạo nền tảng hoàn chỉnh cho mô hình quản trị đô thị mới.

"Cú hích" mới cho bất động sản

Từ góc độ thị trường, việc Đồng Nai tiến tới mô hình thành phố trực thuộc Trung ương được xem là một "cú hích" quan trọng đối với bất động sản và phát triển đô thị.

Khi địa phương được nâng cấp về mặt thể chế, đi kèm với đó thường là sự thay đổi về quy hoạch, gia tăng đầu tư hạ tầng và thu hút dòng vốn lớn, đặc biệt trong các lĩnh vực logistics, công nghiệp công nghệ cao và dịch vụ. Đây là những yếu tố trực tiếp tạo ra nhu cầu mới về nhà ở, thương mại và bất động sản công nghiệp.

Đáng chú ý, với lợi thế hạ tầng đang hình thành như sân bay Long Thành, hệ thống cao tốc và các trục kết nối liên vùng, Đồng Nai có khả năng hình thành các cực tăng trưởng mới, kéo theo sự dịch chuyển dân cư và dòng vốn đầu tư ra khỏi khu vực trung tâm TP. HCM.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cho rằng dư địa tăng trưởng là có thật, nhưng sẽ không diễn ra đồng đều trên toàn địa bàn. Những khu vực gắn với hạ tầng chiến lược, đô thị vệ tinh và hành lang logistics mới là nơi có khả năng bứt phá rõ nét.

Ở góc độ dài hạn, việc "lên thành phố" không chỉ tác động đến giá trị bất động sản, mà còn góp phần định hình lại cấu trúc đô thị của toàn vùng phía Nam, đưa Đồng Nai từ vai trò vùng đệm trở thành một trung tâm phát triển độc lập, có sức hút riêng trên bản đồ kinh tế - đô thị quốc gia.

Tổng thể, việc nâng cấp Đồng Nai lên thành phố trực thuộc Trung ương không chỉ là thay đổi danh xưng hành chính, mà là bước chuyển mang tính cấu trúc. Từ một trung tâm công nghiệp lớn, Đồng Nai đang hướng tới vai trò trung tâm logistics, kinh tế hàng không và giao thương quốc tế, với khả năng lan tỏa mạnh đến toàn vùng phía Nam. Nếu các định hướng được triển khai đúng lộ trình, đây sẽ là một trong những cực tăng trưởng quan trọng mới của Việt Nam trong giai đoạn tới.