Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II: Thúc đẩy cộng đồng doanh nghiệp theo đuổi mô hình phát triển bền vững

Quan sát chất lượng hồ sơ tham dự Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II, TS. KTS. Phan Đăng Sơn, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam, thành viên Hội đồng Giám khảo Chung khảo Giải thưởng đánh giá, cộng đồng doanh nghiệp bất động sản đang cho thấy những chuyển biến ngày càng rõ nét trong tư duy phát triển, từ cách tiếp cận thiên về giá trị tài sản sang chú trọng hơn tới chất lượng sống, phát triển xanh, ứng dụng công nghệ, tính bền vững và giá trị xã hội thực chất của dự án. Theo ông, đây không chỉ là tín hiệu tích cực của thị trường, mà còn phản ánh quá trình doanh nghiệp từng bước thích ứng với các yêu cầu phát triển mới của đất nước.

Từ góc nhìn đó, TS. KTS. Phan Đăng Sơn nhìn nhận, Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II không chỉ mang ý nghĩa tôn vinh các dự án tiêu biểu, mà còn đóng vai trò trở thành cơ chế định hướng, lan tỏa các chuẩn mực phát triển mới của thị trường, thúc đẩy cộng đồng doanh nghiệp kiên định hơn với những mô hình phát triển thực chất, bền vững và lấy con người làm trung tâm.

❃ ❃ ❃

- Thưa TS. KTS. Phan Đăng Sơn, ông đánh giá như thế nào về vai trò của doanh nghiệp bất động sản trong quá trình định hình diện mạo đô thị, nâng cao chất lượng sống và thúc đẩy phát triển bền vững hiện nay?

TS. KTS. Phan Đăng Sơn: Có thể khẳng định rằng, đối với một quốc gia đang nằm trong nhóm các nền kinh tế đang phát triển như Việt Nam, doanh nghiệp bất động sản giữ vai trò then chốt trong thúc đẩy phát triển bền vững cả về chiều rộng lẫn chiều sâu. Đặc biệt, trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa đang được đặt ra với những mục tiêu nhanh, mạnh và mang tính đột phá như tỷ lệ đô thị hóa dự kiến đạt khoảng 50% vào năm 2030 và trên 60% vào năm 2045 cùng nhu cầu nhà ở ngày càng gia tăng, vai trò của doanh nghiệp bất động sản càng trở nên đặc biệt quan trọng.

Ở khía cạnh phát triển bền vững về môi trường, trong bối cảnh yêu cầu xây dựng các đô thị an toàn, đáng sống, xanh và thông minh đang trở thành vấn đề mang tính sống còn, doanh nghiệp bất động sản giữ vai trò nền tảng mang tính quyết định. Bởi chính họ là chủ thể quyết định về thiết kế, vật liệu, công nghệ xây dựng cũng như định hướng mức độ "xanh" của công trình thông qua việc giải quyết các yêu cầu về thân thiện môi trường, cân bằng năng lượng và giảm thiểu tác động tiêu cực tới hệ sinh thái.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp bất động sản cũng có vai trò rất lớn khi trực tiếp tạo ra nền tảng vật chất cho hệ thống an sinh xã hội đa tầng. Qua đó, đáp ứng các nhu cầu thiết yếu của con người về không gian sống, bao gồm nơi ở, làm việc, nghỉ ngơi, giải trí theo hướng an toàn và chất lượng cao. Đây cũng là nền tảng quan trọng để duy trì, nâng cao và tái tạo năng lượng con người - yếu tố cốt lõi cho sự phát triển bền vững của xã hội.

Không chỉ vậy, doanh nghiệp bất động sản còn là chủ thể gắn chặt với "hơi thở" của đời sống kinh tế - xã hội, qua đó góp phần giúp Đảng và Nhà nước xây dựng các tiêu chuẩn, chính sách phát triển bền vững phù hợp với thực tiễn, thúc đẩy đổi mới, hội nhập và ứng dụng hiệu quả các thành tựu khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong phát triển đô thị cũng như toàn bộ nền kinh tế.

Đối với cộng đồng xã hội, doanh nghiệp bất động sản còn là một trong những cầu nối quan trọng nhất để lan tỏa nhận thức và đồng hành cùng mục tiêu phát triển bền vững của đất nước. Đồng thời, đây cũng là môi trường thực tiễn quan trọng góp phần đào tạo, tôi luyện nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Ở góc độ văn hóa, doanh nghiệp doanh nghiệp bất động sản cũng giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Bởi sản phẩm cuối cùng của lĩnh vực này chính là những công trình, không gian mang tính văn hóa vật thể. Nếu được định hình trên nền tảng kiến trúc phù hợp với bản sắc dân tộc, phát huy đặc trưng vùng miền, các dự án bất động sản sẽ trở thành phương thức hiệu quả để lan tỏa, gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa của từng địa phương cũng như của quốc gia.

- Có thể thấy doanh nghiệp bất động sản không chỉ tham gia phát triển dự án mà còn tác động trực tiếp đến cấu trúc đô thị, môi trường sống và chất lượng an sinh xã hội. Vậy theo ông, cộng đồng doanh nghiệp bất động sản sẽ đóng vai trò ra sao trong việc hiện thực hóa các định hướng phát triển mới của đất nước trong giai đoạn tới, đặc biệt là khi Đại hội XIV của Đảng xác định xây dựng hệ thống an sinh xã hội đa tầng, hiện đại, thích ứng linh hoạt, theo vòng đời và bao phủ toàn dân, toàn diện, lấy con người là trung tâm; đẩy mạnh cải cách mô hình quản lý xã hội, phát triển đô thị an toàn, đáng sống, thông minh và bền vững là một nhiệm vụ quan trọng?

TS. KTS. Phan Đăng Sơn: Điều này rất quan trọng đối với quá trình hiện thực hóa các mục tiêu mà Đại hội XIV của Đảng đã đặt ra, đặc biệt là yêu cầu xây dựng hệ thống an sinh xã hội đa tầng, phát triển đô thị an toàn, đáng sống, thông minh, bền vững và lấy con người làm trung tâm.

Trước hết, doanh nghiệp bất động sản góp phần tạo lập nền tảng vật chất và không gian phát triển tốt hơn cho hệ thống an sinh xã hội đa tầng mà Đại hội XIV của Đảng đặt ra. Bởi xét đến cùng, bất động sản không chỉ tạo ra nơi ở, mà còn trực tiếp định hình môi trường sống, môi trường làm việc, khả năng tiếp cận giáo dục, y tế, dịch vụ công cộng, không gian văn hóa và các điều kiện thiết yếu bảo đảm chất lượng sống của người dân trong suốt vòng đời. Khi doanh nghiệp chuyển sang tư duy phát triển đồng bộ hơn, chú trọng nhiều hơn tới hạ tầng xã hội, tiện ích công cộng, tính kết nối, khả năng tiếp cận dịch vụ và chất lượng trải nghiệm sống thực tế của cư dân, thì các mục tiêu về an sinh, phát triển bao trùm và lấy con người làm trung tâm cũng không còn dừng ở định hướng vĩ mô, mà đang từng bước được cụ thể hóa ngay trong từng khu đô thị, từng dự án và từng không gian sống cụ thể.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng góp phần thúc đẩy quá trình xây dựng các đô thị an toàn, đáng sống, xanh và thông minh hơn. Hiện nay, nhiều doanh nghiệp đã quan tâm rõ hơn tới việc ứng dụng công nghệ, tiết kiệm năng lượng, sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường, phát triển không gian xanh và nâng cao chất lượng quản lý vận hành. Chính sự thay đổi này sẽ từng bước tạo ra nền tảng hạ tầng đô thị bền vững hơn, giúp nâng cao khả năng thích ứng của đô thị trước áp lực gia tăng dân số, biến đổi khí hậu và yêu cầu phát triển dài hạn. Đồng thời, đây cũng là cơ sở quan trọng để hình thành các không gian sống có chất lượng cao hơn, đảm bảo sự hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Những vai trò to lớn đó đều đang góp phần tạo nên các cấu phần nền tảng để hiện thực hóa những định hướng phát triển mới mà Đại hội XIV của Đảng đã đặt ra, trong đó cốt lõi vẫn là hướng tới con người, chất lượng sống và sự phát triển bền vững của đô thị cũng như của nền kinh tế.

- Dưới góc độ Hội đồng Giám khảo Chung khảo, theo ông Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II sẽ đóng vai trò ra sao trong việc định hướng, khuyến khích và thúc đẩy các doanh nghiệp bất động sản kiên định theo đuổi những mô hình phát triển thực chất, bền vững, phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới?

TS. KTS. Phan Đăng Sơn: Có thể nói, Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II là một giải thưởng có ý nghĩa rất tích cực trên nhiều phương diện. Trong bối cảnh Đảng và Nhà nước đặt ra yêu cầu xây dựng các đô thị an toàn, đáng sống, thông minh, bền vững và lấy con người làm trung tâm, thì Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II đóng vai trò như một mắt xích, góp phần cụ thể hoá chủ trương đường lối của Đảng, Nhà nước về xây dựng và phát triển đô thị bền vững.

Thông qua công tác xét chọn, thẩm định và tôn vinh, giải thưởng sẽ xác lập những tiêu chuẩn phát triển tích cực cho thị trường. Nếu những dự án được vinh danh thực sự là những mô hình chú trọng chất lượng sống, phát triển xanh, phát triển thông minh, quản trị vận hành hiệu quả, hài hòa với môi trường và mang lại giá trị xã hội thực chất, thì điều đó sẽ tạo ra sức lan tỏa rất lớn. Không chỉ tác động tới cộng đồng doanh nghiệp hay giới chuyên môn, mà còn góp phần định hình nhận thức xã hội về đâu là một mô hình phát triển bất động sản đúng hướng trong giai đoạn mới. Tôi cho rằng ý nghĩa lớn nhất của giải thưởng là thúc đẩy thị trường dịch chuyển dần từ tư duy phát triển thiên về số lượng, quy mô hay giá trị tài sản đơn thuần sang chú trọng nhiều hơn tới chất lượng sống, hiệu quả sử dụng, tính bền vững, giá trị cộng đồng và trách nhiệm xã hội của dự án. Khi những tiêu chí đó trở thành thước đo để đánh giá một dự án tốt, thì bản thân doanh nghiệp cũng sẽ có động lực mạnh mẽ hơn để đầu tư nghiêm túc cho chất lượng phát triển dài hạn thay vì chạy theo lợi ích ngắn hạn.

Ở góc độ rộng hơn, tôi cho rằng vai trò của giải thưởng cũng không chỉ dừng ở lĩnh vực bất động sản hay phạm vi đô thị đơn thuần, mà còn có ý nghĩa gợi mở đối với định hướng phát triển không gian sống bền vững nói chung, bao gồm cả khu vực nông thôn trong tương lai. Bởi hiện nay, nhiều nơi đang đối mặt với nguy cơ phát triển thiếu kiểm soát, suy giảm bản sắc văn hóa và mất cân bằng không gian sống. Vì vậy, việc tôn vinh những mô hình phát triển hài hòa giữa hiện đại với bản sắc, giữa tăng trưởng với chất lượng sống và giữa phát triển kinh tế với yếu tố con người sẽ có ý nghĩa định hướng rất quan trọng đối với quá trình phát triển bền vững lâu dài của đất nước.

- Ông kỳ vọng cộng đồng doanh nghiệp bất động sản sẽ có những thay đổi như thế nào trong tư duy phát triển, quá trình đầu tư và vận hành dự án trong thời gian tới?

TS. KTS. Phan Đăng Sơn: Trong bối cảnh mới, điều tôi kỳ vọng ở cộng đồng doanh nghiệp bất động sản là sự thay đổi trong tư duy phát triển. Bởi bản chất của một đô thị "đáng sống, thông minh, bền vững và lấy con người làm trung tâm" không thể được tạo nên chỉ bằng những công trình hay các tiện ích mang tính hình thức, mà phải được hình thành từ một tư duy phát triển dài hạn, có trách nhiệm với con người, với môi trường và với tương lai phát triển của đô thị.

Một đô thị đúng nghĩa cần đồng thời đáp ứng được nhiều yêu cầu nền tảng: sử dụng hợp lý tài nguyên, duy trì cân bằng sinh thái, hạn chế suy thoái môi trường, tiết kiệm năng lượng, nâng cao chất lượng không gian sống, đồng thời chủ động ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong toàn bộ quá trình phát triển và vận hành. Điều đó cũng có nghĩa, các tiêu chí về xanh, thông minh hay bền vững không thể chỉ dừng lại ở lớp “vỏ” kiến trúc hay các khẩu hiệu truyền thông, mà phải được phản ánh xuyên suốt trong toàn bộ vòng đời dự án, từ quy hoạch, thiết kế, lựa chọn vật liệu, tổ chức không gian, xây dựng hạ tầng cho tới quản lý vận hành và trải nghiệm sống thực tế của cư dân.

Do vậy, tôi kỳ vọng trong từng dự án cụ thể, doanh nghiệp bất động sản sẽ bắt đầu từ việc thấu hiểu đầy đủ các mục tiêu trong chiến lược và kế hoạch hành động quốc gia về phát triển bền vững, để từ đó chuyển hóa thành định hướng phát triển phù hợp ngay từ khâu quy hoạch, thiết kế, lựa chọn mô hình sản phẩm cho tới tổ chức vận hành dự án. Điều quan trọng là không thể phát triển dự án theo tư duy đơn lẻ hay chạy theo nhu cầu ngắn hạn của thị trường, mà cần đặt dự án trong tổng thể không gian phát triển đô thị, hạ tầng xã hội, môi trường sống và nhu cầu an sinh của người dân trong dài hạn.

Cùng với đó, doanh nghiệp cũng cần tái cấu trúc tư duy phát triển sản phẩm theo hướng tạo ra giá trị thực thay vì chỉ tập trung vào giá trị đầu tư hay tăng giá tài sản. Thị trường hiện nay đang dịch chuyển rất rõ từ tư duy đầu cơ sang đáp ứng nhu cầu ở thực và nhu cầu nâng cao chất lượng sống. Vì vậy, các doanh nghiệp cần chú trọng hơn tới tính minh bạch pháp lý, chất lượng quy hoạch, khả năng kết nối hạ tầng, không gian xanh, tiện ích công cộng và hiệu quả sử dụng thực tế của dự án đối với cư dân. Đặc biệt, trong bối cảnh nhu cầu nhà ở của đại bộ phận người dân vẫn rất lớn, doanh nghiệp cũng cần quan tâm hơn tới việc phát triển các phân khúc nhà ở xã hội, nhà ở thương mại vừa túi tiền, thay vì tập trung quá nhiều vào các phân khúc cao cấp. Đồng thời, cần hướng tới xây dựng các mô hình đô thị có hệ sinh thái dịch vụ đồng bộ, tích hợp hài hòa giữa không gian ở, làm việc, giáo dục, y tế, thương mại, vui chơi và sinh hoạt cộng đồng, qua đó hình thành những môi trường sống thực sự bền vững, có khả năng đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân trong dài hạn.

Một yếu tố cốt lõi khác là doanh nghiệp cần kiên định theo đuổi mô hình bất động sản xanh và bền vững một cách thực chất. Điều này đòi hỏi ngay từ khâu quy hoạch, thiết kế và thi công, doanh nghiệp phải chú trọng nhiều hơn tới việc sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường, ứng dụng các công nghệ tiết kiệm năng lượng, tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên nước, năng lượng và giảm phát thải trong toàn bộ vòng đời công trình. Đồng thời, cần phát triển các hệ sinh thái tiện ích đồng bộ, có khả năng cải thiện chất lượng sống thực tế của cư dân cả về thể chất, tinh thần lẫn khả năng gắn kết cộng đồng, thay vì chỉ tập trung vào các tiện ích mang tính phô trương hay thương mại đơn thuần.

Song song với đó, việc phát triển bất động sản cần được đặt trong mối liên kết chặt chẽ với quy hoạch hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội đồng bộ. Doanh nghiệp không thể chỉ phát triển dự án theo phạm vi riêng lẻ, mà cần tính tới khả năng kết nối giao thông, kết nối vùng, khả năng tiếp cận các dịch vụ công cộng, giáo dục, y tế và không gian sinh hoạt cộng đồng. Điều này có ý nghĩa rất quan trọng trong việc giảm áp lực lên khu vực đô thị lõi mật độ cao, đồng thời góp phần tái cấu trúc không gian phát triển theo hướng cân bằng và bền vững hơn.

Ở góc độ kiến trúc và tổ chức không gian, tôi kỳ vọng các mô hình phát triển phải thực sự hướng tới sự hài hòa giữa hiện đại và bản sắc. Điều đó có nghĩa là quá trình phát triển đô thị, doanh nghiệp không chỉ chạy theo các xu hướng kiến trúc toàn cầu, mà còn cần tôn trọng đặc trưng vùng miền, yếu tố nơi chốn, văn hóa bản địa và phong tục tập quán trong tổ chức không gian sống. Một đô thị bền vững không chỉ là đô thị hiện đại về hạ tầng, mà còn phải là nơi con người cảm nhận được bản sắc văn hóa và sự gắn kết cộng đồng trong chính không gian mình sinh sống.

Đặc biệt, doanh nghiệp cũng cần quyết tâm và quyết liệt hơn trong việc ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số vào toàn bộ quá trình phát triển và vận hành dự án. Từ thiết kế, thi công, kiểm soát chất lượng công trình, quản lý vật liệu, vận hành hạ tầng cho tới duy tu, bảo dưỡng sau đầu tư đều cần được triển khai theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa và số hóa mạnh mẽ hơn. Đây sẽ là nền tảng quan trọng giúp nâng cao hiệu quả quản lý, tối ưu chi phí, tăng tính minh bạch và cải thiện chất lượng trải nghiệm sống của cư dân trong dài hạn.

- Xin trân trọng cảm ơn chuyên gia về cuộc trò chuyện!