Giữ nguyên mô hình Văn phòng đăng ký đất đai, không phân cấp về xã

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Nghị định 90/VBHN-BNNMT, hợp nhất các nghị định hướng dẫn thi hành Luật Đất đai 2024. Nghị định quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai 2024, bao gồm quy định rõ chức năng nhiệm vụ của Văn phòng đăng ký đất đai, chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai tại các tỉnh, thành phố. Trong đó, chính thức giữ nguyên mô hình Văn phòng đăng ký đất đai và các chi nhánh như hiện nay, hoạt động theo cơ chế đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc cơ quan quản lý đất đai cấp tỉnh.

Theo Nghị định 90, Văn phòng đăng ký đất đai là tổ chức thực hiện đăng ký đất đai, trực thuộc cơ quan quản lý đất đai cấp tỉnh, hoạt động theo mô hình đơn vị sự nghiệp công lập, đóng vai trò đầu mối trong thực hiện các thủ tục nhà, đất.

Theo quy định, Văn phòng đăng ký đất đai đảm nhiệm các nhiệm vụ trọng tâm như: tổ chức đăng ký đất đai; cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất; đo đạc, chỉnh lý, xây dựng và quản lý bản đồ địa chính. Đồng thời, đơn vị này xây dựng, vận hành và khai thác hệ thống thông tin đất đai, cung cấp dịch vụ công về đất đai trên phạm vi toàn tỉnh.

Về tổ chức bộ máy, Văn phòng đăng ký đất đai được bố trí các phòng chuyên môn và hệ thống chi nhánh trực thuộc, với trụ sở các chi nhánh tiếp tục được giữ ổn định, không thay đổi so với hiện nay. Hoạt động của các đơn vị này bao quát toàn bộ quy trình xử lý hồ sơ nhà, đất, từ đăng ký lần đầu đến đăng ký biến động sau cấp Giấy chứng nhận như mua bán, chuyển nhượng, tặng cho.

Bên cạnh đó, các chi nhánh còn thực hiện nhiều nhiệm vụ kỹ thuật chuyên ngành như đo đạc, chỉnh lý, trích lục bản đồ địa chính; cấp mới, đính chính, thu hồi hoặc hủy Giấy chứng nhận; kiểm tra mảnh trích đo địa chính, xác nhận sơ đồ tài sản và đăng ký biện pháp bảo đảm theo quy định.

Về tài chính, Văn phòng đăng ký đất đai và các chi nhánh được bảo đảm kinh phí từ ngân sách nhà nước, đồng thời được thu phí, lệ phí và giá dịch vụ công theo quy định. Văn bản hợp nhất phân định rõ các nguồn thu nhằm tăng tính minh bạch trong quản lý tài chính; trong đó, phí thẩm định hồ sơ áp dụng đối với hoạt động đăng ký, cấp Giấy chứng nhận, còn các khâu khác thực hiện theo giá dịch vụ công do UBND cấp tỉnh ban hành.

Đáng chú ý, Văn phòng đăng ký đất đai và các chi nhánh được trao đầy đủ tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng, hoạt động theo quy định đối với đơn vị sự nghiệp công lập và thực hiện hạch toán theo quyết định của UBND cấp tỉnh. Trường hợp đáp ứng đủ điều kiện, các chi nhánh được phép thành lập các phòng chuyên môn trực thuộc.

Trước đó, Cục Quản lý đất đai đã từng đề xuất chuyển chức năng của các chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai về cấp xã nhằm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Theo Cục Quản lý đất đai, hiện cả nước có 703 Văn phòng đăng ký đất đai trực thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường tại 34 tỉnh, thành phố, với 16.683 cán bộ, viên chức và người lao động, trong đó gần 12.600 người làm việc tại các chi nhánh.

Cục Quản lý đất đai đã đưa ra hai phương án, gồm: UBND cấp xã thành lập đơn vị sự nghiệp công lập để tiếp nhận chức năng của chi nhánh; hoặc chuyển toàn bộ thẩm quyền đăng ký, cấp Giấy chứng nhận về Chủ tịch UBND cấp xã theo nguyên tắc “một cấp, một đầu mối”. Tuy nhiên, phương án này phát sinh nhiều ý kiến khác nhau liên quan đến tổ chức bộ máy, cơ chế tài chính và bố trí nhân sự.

Việc tiếp tục duy trì mô hình Văn phòng đăng ký đất đai và các chi nhánh trực thuộc cấp tỉnh trong giai đoạn này sẽ bảo đảm tính ổn định của hệ thống đăng ký đất đai, tránh xáo trộn tổ chức và không làm gián đoạn việc giải quyết thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp.