Thích
Hạ tầng và logistics tạo nền tảng cho chu kỳ tăng trưởng mới
Đông Nam Bộ đang đứng trước một giai đoạn phát triển được đánh giá là giàu tiềm năng nhất trong nhiều năm qua. Sự xuất hiện đồng thời của các công trình hạ tầng giao thông trọng điểm, các trung tâm logistics quy mô lớn cùng những cơ chế đầu tư mới đang tạo nền tảng để khu vực này bứt phá mạnh mẽ, nâng cao vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Theo các chuyên gia tại Diễn đàn kinh tế Việt Nam 2026 lần II do Báo Người Lao Động tổ chức ngày 9/6, nếu trước đây lợi thế của Đông Nam Bộ chủ yếu đến từ công nghiệp và vai trò đầu tàu kinh tế của TP.HCM, thì hiện nay động lực tăng trưởng đang được mở rộng nhờ sự kết nối chặt chẽ giữa hạ tầng giao thông, logistics, công nghiệp công nghệ cao và các hành lang kinh tế liên vùng.
Trong định hướng phát triển mới, TP.HCM được quy hoạch theo mô hình liên kết vùng, phát huy vai trò trung tâm tài chính, thương mại, dịch vụ và đổi mới sáng tạo của cả khu vực phía Nam.
Ở cấu trúc phát triển đó, khu vực Bình Dương trước đây tiếp tục giữ vai trò hạt nhân công nghiệp và công nghệ cao, trong khi Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây được định vị là trung tâm kinh tế biển, logistics và năng lượng sạch. Sự kết nối giữa các địa phương đang từng bước hình thành một hệ sinh thái phát triển hoàn chỉnh, nơi mỗi địa phương đảm nhận một chức năng riêng nhưng bổ trợ hiệu quả cho nhau.
Ông Trần Việt Hà, Phó Trưởng ban Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM, cho biết sự liên kết giữa TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh đang tạo nên một không gian phát triển mới với đầy đủ các yếu tố về cửa khẩu quốc tế, cảng biển, cảng hàng không quốc tế và hệ thống khu công nghiệp quy mô lớn.
Ông Trần Việt Hà - Phó Trưởng ban Ban Quản lý Các khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM.
Theo ông Hà, đây là nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của vùng, đồng thời thúc đẩy sản xuất công nghiệp và thu hút các dòng vốn đầu tư chất lượng cao trong giai đoạn tới.
Một trong những lợi thế nổi bật nhất của Đông Nam Bộ hiện nay là hệ thống logistics đang được đầu tư theo hướng hiện đại và đồng bộ.
Tại khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây, các dự án trọng điểm như cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải và Khu thương mại tự do Cái Mép Hạ đang từng bước hoàn thiện.
Giới chuyên gia nhận định, khi các dự án này đi vào vận hành, Đông Nam Bộ sẽ sở hữu hệ sinh thái logistics thế hệ mới, đủ khả năng cạnh tranh với nhiều trung tâm trung chuyển hàng hóa trong khu vực. Đặc biệt, cụm cảng Cái Mép - Thị Vải hiện đã nằm trong nhóm cảng nước sâu có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lớn nhất thế giới.
Sự kết hợp giữa cảng biển nước sâu, cảng trung chuyển quốc tế, sân bay Long Thành và mạng lưới khu công nghiệp quy mô lớn được kỳ vọng sẽ giúp giảm chi phí logistics, gia tăng năng lực xuất khẩu và thúc đẩy doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Song song đó, hệ thống 105 khu chế xuất, khu công nghiệp theo quy hoạch của TP.HCM đang tạo ra dư địa phát triển lớn cho các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo và công nghệ cao.
Trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt, chuyển đổi số cũng được xác định là nhiệm vụ trọng tâm để nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, tự động hóa và công nghệ số vào sản xuất, quản trị được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí, nâng cao năng suất và tăng khả năng thích ứng với thị trường toàn cầu.
Mở rộng không gian phát triển từ các hành lang kinh tế mới
Bên cạnh lợi thế logistics, hạ tầng giao thông đang trở thành đòn bẩy quan trọng giúp Đông Nam Bộ mở rộng không gian tăng trưởng.
Chuyên gia kinh tế - TS Trần Du Lịch cho rằng, Đồng Nai đang nổi lên như một trung tâm phát triển mới của vùng khi sở hữu nhiều lợi thế đặc biệt sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính. Với diện tích khoảng 12.700 km² và dân số hơn 4 triệu người, địa phương này đang nắm giữ nhiều nguồn lực phát triển quan trọng.
Theo ông, lợi thế lớn nhất của Đồng Nai là Cảng hàng không quốc tế Long Thành - dự án được kỳ vọng trở thành cửa ngõ giao thương quốc tế của toàn vùng Đông Nam Bộ. Cùng với đó là hệ thống cảng biển trên hành lang sông Thị Vải - Cái Mép, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động logistics và kết nối thương mại quốc tế.
Đồng Nai cũng sở hữu quỹ đất phát triển công nghiệp rất lớn, đặc biệt tại khu vực Bình Phước trước đây với lợi thế cửa khẩu quốc tế Hoa Lư. Khi được kết nối hiệu quả bằng hệ thống đường sắt và hạ tầng logistics hiện đại đến các cảng biển, khu vực này có thể trở thành không gian công nghiệp mới, phục vụ chiến lược thu hút các ngành công nghệ cao.
Chuyên gia kinh tế, TS Trần Du Lịch tại sự kiện.
TS Trần Du Lịch nhận định, việc phát triển các đô thị sinh thái gắn với sân bay Long Thành, logistics và các dịch vụ hiện đại sẽ góp phần nâng cao vị thế của Đồng Nai trong cấu trúc phát triển mới của vùng Đông Nam Bộ.
Trong khi đó, Tây Ninh đang nổi lên như một mắt xích quan trọng trong hành lang kinh tế biên giới. Sau khi sáp nhập với Long An, Tây Ninh sở hữu không gian phát triển rộng lớn hơn, đồng thời có thêm điều kiện để khai thác các lợi thế về cửa khẩu, thương mại biên giới, công nghiệp và logistics.
Tuy nhiên, trong nhiều năm qua, tiềm năng này chưa được phát huy tương xứng do hạn chế về hạ tầng kết nối với TP.HCM. Quốc lộ 22 thường xuyên quá tải khiến chi phí logistics cao và làm giảm sức hấp dẫn đầu tư của khu vực cửa khẩu Mộc Bài.
Hiện nay, những điểm nghẽn đó đang từng bước được tháo gỡ thông qua các dự án trọng điểm như cao tốc TP.HCM - Mộc Bài, Vành đai 3 và Vành đai 4.
Còn theo ông Trần Văn Tươi, Phó Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Tây Ninh, địa phương xác định công nghiệp là động lực tăng trưởng trung tâm, đồng thời phát triển đồng bộ các lĩnh vực có tiềm năng như logistics, thương mại biên giới, nông nghiệp công nghệ cao, năng lượng và du lịch.
Ông Tươi cho rằng mỗi địa phương trong vùng đều có những lợi thế đặc thù về vị trí địa lý, tài nguyên và điều kiện phát triển. Khi các lợi thế này được kết nối hiệu quả, sức mạnh tổng hợp của toàn vùng sẽ được phát huy tối đa.
Ông Trần Văn Tươi, Phó Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Tây Ninh
Để đón đầu làn sóng đầu tư mới, Tây Ninh đang xây dựng đề án thu hút các nhà đầu tư chiến lược trong và ngoài nước gắn với các hành lang kinh tế đã được quy hoạch. Đồng thời, cải cách hành chính và phát triển nguồn nhân lực được xác định là hai khâu đột phá quan trọng nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh.
Ông Tươi cũng cho biết, đầu tư công tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt trong việc tạo nền tảng hạ tầng cho phát triển kinh tế. Hiện nhiều công trình giao thông trọng điểm đang được triển khai với tiến độ khẩn trương.
Tuyến Vành đai 3 dự kiến hoàn thành đoạn gần 10 km đi qua địa bàn Tây Ninh vào cuối năm 2026. Trong khi đó, tuyến Vành đai 4 dài khoảng 74,5 km qua địa phương cũng đang được đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng.
Đối với dự án cao tốc TP.HCM - Mộc Bài, Tây Ninh đã hoàn thành khoảng 90% khối lượng công việc chuẩn bị, tạo tiền đề quan trọng để dự án sớm được triển khai đồng bộ.
Các chuyên gia cho rằng Đông Nam Bộ hiện đang sở hữu những điều kiện thuận lợi hiếm có khi không gian phát triển được mở rộng, hạ tầng liên vùng được tăng tốc đầu tư và nhiều cơ chế đặc thù đang từng bước phát huy hiệu quả. Khi sân bay Long Thành, các tuyến vành đai, cao tốc liên vùng, hệ thống cảng biển và các trung tâm logistics chiến lược cùng đi vào hoạt động, Đông Nam Bộ sẽ không chỉ là trung tâm công nghiệp lớn nhất cả nước mà còn có cơ hội trở thành đầu mối sản xuất, xuất khẩu và logistics mang tầm khu vực.
Trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao và nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu, sự bứt tốc đồng thời của hạ tầng và logistics được xem là chìa khóa mở ra cơ hội phát triển mới cho toàn vùng Đông Nam Bộ trong thập niên tới./.
