Thích
Hơn một thập kỷ kể từ khi đưa vào khai thác, hầm Thủ Thiêm không chỉ giữ vai trò là tuyến kết nối huyết mạch giữa trung tâm TP. HCM với khu đô thị mới Thủ Thiêm mà còn được xem là cột mốc quan trọng của ngành xây dựng hạ tầng Việt Nam. Đây là công trình hầm vượt sông đầu tiên của cả nước, đồng thời từng giữ kỷ lục là hầm dìm vượt sông dài nhất Đông Nam Á khi khánh thành vào cuối năm 2011.
Là hạng mục trọng tâm của dự án Đại lộ Đông - Tây (nay là trục Võ Văn Kiệt - Mai Chí Thọ), công trình đã mở ra hành lang giao thông liên tục từ khu vực miền Tây Nam Bộ, qua trung tâm TP. HCM đến cửa ngõ phía Đông và các khu vực phát triển mới. Tính đến thời điểm hiện tại, đây là công trình hầm vượt sông duy nhất của Việt Nam đã hoàn thiện và đi vào vận hành.
Hầm Thủ Thiêm. Ảnh: Internet
Hầm Thủ Thiêm có tổng chiều dài gần 1,49km, gồm hai đoạn hầm dẫn ở hai đầu và đoạn hầm dìm dài khoảng 370m nằm dưới lòng sông Sài Gòn. Công trình có mặt cắt rộng hơn 33m, cao gần 9m, bố trí 6 làn xe lưu thông hai chiều, trong đó mỗi chiều gồm hai làn dành cho ô tô và một làn dành cho xe máy. Tốc độ khai thác tối đa là 60km/h đối với ô tô và 40 km/h đối với xe máy.
Hiện mỗi ngày tuyến hầm phục vụ khoảng 47.000 ô tô và khoảng 270.000 lượt xe máy, trở thành một trong những công trình giao thông có lưu lượng khai thác lớn nhất TP. HCM. Việc đưa hầm vào sử dụng đã giúp rút ngắn thời gian di chuyển giữa hai bờ sông Sài Gòn xuống chỉ còn hơn một phút, đồng thời giảm áp lực giao thông trên nhiều tuyến đường cửa ngõ và hoàn thiện trục kết nối Đông - Tây của thành phố.
Điểm nổi bật nhất của công trình nằm ở công nghệ hầm dìm - giải pháp kỹ thuật lần đầu tiên được áp dụng tại Việt Nam. Toàn bộ dự án được đầu tư bằng nguồn vốn ODA của Chính phủ Nhật Bản với sự tham gia của các nhà thầu có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực hạ tầng ngầm.
Để thi công phần hầm dưới sông, một bể đúc rộng khoảng 6ha được xây dựng tại xã Đại Phước (Đồng Nai), nơi chế tạo đồng thời bốn đốt hầm bằng bê tông cốt thép. Mỗi đốt dài 93m, nặng khoảng 27.000 tấn, được thiết kế như một khoang rỗng khổng lồ, bịt kín hai đầu bằng kết cấu thép và tích hợp hệ thống bơm điều khiển nổi - chìm.
Sau khi hoàn thiện, các đốt hầm được đưa nổi trên mặt nước rồi lai dắt quãng đường hơn 20km theo sông Đồng Nai và sông Sài Gòn đến vị trí lắp đặt. Đây được xem là một trong những công đoạn phức tạp nhất của dự án do phải di chuyển kết cấu siêu trường, siêu trọng qua tuyến luồng có nhiều khúc cua, dòng chảy mạnh và mật độ phương tiện thủy lớn.
Hình ảnh xây dựng hầm Thủ Thiêm thời điểm năm 2010. Ảnh: Kiên Cường
Để chuẩn bị cho việc lắp đặt, khoảng 450.000m3 bùn dưới đáy sông được nạo vét nhằm tạo rãnh đặt hầm. Trong thời gian thi công, giao thông thủy trên sông Sài Gòn cũng phải tạm ngừng để bảo đảm an toàn.
Mỗi đốt hầm được dìm và lắp ghép liên tục trong khoảng 15 - 20 giờ. Toàn bộ quá trình đòi hỏi sự phối hợp của hơn 1.500 kỹ sư, công nhân cùng nhiều đơn vị kỹ thuật, với sai số khi ghép nối chỉ khoảng 10mm - mức chính xác rất cao đối với một công trình ngầm quy mô lớn dưới lòng sông.
Sau hơn 3.000 ngày thi công, hầm Thủ Thiêm chính thức hoàn thành và đưa vào khai thác, đánh dấu lần đầu tiên Việt Nam làm chủ công nghệ thi công hầm dìm hiện đại.
Bên trong công trình, hệ thống vận hành được đầu tư đồng bộ với 54 camera giám sát, cảm biến môi trường, hệ thống thông gió, chiếu sáng, báo cháy và 37 lối thoát hiểm dọc tuyến. Khoảng 140 nhân sự làm việc theo chế độ trực 24/24 để theo dõi, vận hành và xử lý các tình huống phát sinh, bảo đảm an toàn cho người và phương tiện.
Về kết cấu, hầm được thiết kế với tuổi thọ khoảng 100 năm và có khả năng chịu được động đất từ cấp 6 đến cấp 7 theo thang Richter, đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe đối với công trình ngầm dưới nước.
Không chỉ giải quyết nhu cầu giao thông, hầm Thủ Thiêm còn tạo động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển của khu đô thị mới Thủ Thiêm, góp phần mở rộng không gian đô thị về phía Đông TP.HCM và hình thành cực tăng trưởng mới của thành phố.
