Ngày 27/6, tại TP.HCM, Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM tổ chức hội thảo khoa học "Chiến lược phát triển đặc khu Côn Đảo đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050", với sự tham gia của nhiều chuyên gia, nhà quản lý nhằm đề xuất định hướng phát triển bền vững cho quần đảo đặc biệt này.

Quang cảnh buổi làm việc. Ảnh: ĐỨC TRUNG
Phát biểu tại hội thảo, Tiến sĩ Nguyễn Chí Thành, Phó Chủ tịch Hội Đất ngập nước Việt Nam, cho rằng chiến lược phát triển Côn Đảo cần bám sát quan điểm, tư duy và định hướng của Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được, xem đây là nền tảng cả về lý luận lẫn thực tiễn.
Theo đó, Côn Đảo được định hướng trở thành "thiên đường du lịch nghỉ dưỡng sinh thái và tâm linh", phát triển dựa trên ba trụ cột gồm đảo xanh - thông minh - đáng sống. Đây được xem là định hướng phát triển bền vững, vừa khai thác hiệu quả tiềm năng, vừa gìn giữ những giá trị tự nhiên và lịch sử của Côn Đảo cho các thế hệ tương lai.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Khắc Pho, Giám đốc Vườn quốc gia Côn Đảo, cho biết đặc khu hiện có 16 hòn đảo với tổng diện tích gần 7.600 ha. Trong đó, Ban Quản lý Vườn quốc gia Côn Đảo quản lý 5.890 ha rừng đặc dụng, còn UBND đặc khu quản lý 655,7 ha rừng phòng hộ. Tỷ lệ che phủ rừng và cây xanh trên toàn đảo đạt 79%, riêng Vườn quốc gia Côn Đảo lên tới 92%.
Theo ông Pho, để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Côn Đảo trở thành "đảo xanh - thông minh", điều kiện tiên quyết là phải duy trì không gian cảnh quan, bảo vệ tỷ lệ che phủ rừng và quản lý chặt chẽ quỹ đất hiện có.
Đáng chú ý, ông nhấn mạnh Côn Đảo không phù hợp để phát triển thị trường bất động sản theo hướng đầu cơ mua bán đất đai. Với quỹ đất hạn chế, không gian sinh tồn đặc thù cùng những giá trị lịch sử, văn hóa và sinh thái đặc biệt, việc khai thác đất đai vì mục đích đầu cơ sẽ đi ngược định hướng phát triển bền vững của đặc khu.
Ở góc độ quy hoạch dài hạn, ông Trần Thanh Bình, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, cho rằng bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu phải được xem là điều kiện tiên quyết để Côn Đảo phát triển bền vững.
Theo ông Bình, về lâu dài, Côn Đảo cần hướng tới mục tiêu trở thành mô hình "Đảo Net-Zero" của Việt Nam và khu vực, từng bước nâng tỷ trọng năng lượng tái tạo trong cơ cấu năng lượng, thúc đẩy sử dụng phương tiện giao thông xanh, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trong các công trình và xây dựng hệ thống kiểm kê phát thải khí nhà kính trên phạm vi toàn đặc khu.
Bên cạnh đó, lãnh đạo Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM khuyến nghị tiếp tục nâng cao năng lực vận tải hàng không và vận tải biển nhằm rút ngắn thời gian di chuyển, tăng khả năng tiếp cận của du khách, nhà đầu tư và người dân. Thay vì phát triển như một điểm đến độc lập, Côn Đảo cần được tích hợp vào các tuyến du lịch liên vùng, kết nối các giá trị về lịch sử, văn hóa, sinh thái biển đảo và trải nghiệm cộng đồng để gia tăng sức hút.

Toàn cảnh rừng Côn Đảo. Ảnh: SGGP
Những năm gần đây, Côn Đảo ngày càng thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước nhờ định hướng phát triển du lịch bền vững, ưu tiên bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và hạn chế tối đa tác động đến hệ sinh thái. Nhờ đó, quần đảo vẫn giữ được vẻ đẹp nguyên sơ, khác biệt so với nhiều điểm đến biển đảo đang chịu áp lực lớn từ quá trình đô thị hóa và phát triển du lịch đại trà.
Theo Ban Quản lý Vườn quốc gia Côn Đảo, đây là một trong những khu vực có mức độ đa dạng sinh học biển cao nhất Việt Nam với hàng nghìn loài sinh vật, trong đó có nhiều loài quý hiếm như rùa xanh, đồi mồi, bò biển (Dugong) cùng hệ thống rạn san hô phong phú. Côn Đảo cũng là khu Ramsar biển - đảo đầu tiên của Việt Nam được quốc tế công nhận.
Không chỉ nổi bật về tài nguyên thiên nhiên, Côn Đảo còn là vùng đất giàu giá trị lịch sử với hệ thống di tích quốc gia đặc biệt gồm Nhà tù Côn Đảo, Nghĩa trang Hàng Dương, Cầu tàu 914 cùng nhiều công trình gắn liền với các giai đoạn đấu tranh giành độc lập của dân tộc. Sự kết hợp giữa du lịch sinh thái và du lịch văn hóa - lịch sử đã tạo nên sức hấp dẫn riêng cho quần đảo này.
Mới đây, tạp chí du lịch nổi tiếng của Mỹ Travel + Leisure xếp Côn Đảo ở vị trí số một trong danh sách 30 hòn đảo bí ẩn nhất thế giới, đồng thời đánh giá đây là điểm đến lý tưởng dành cho những du khách yêu thích khám phá và muốn tạm rời xa nhịp sống đô thị.
Theo Travel + Leisure, nếu Phú Quốc thường được ví như "Phuket của Việt Nam" thì Côn Đảo lại mang đến trải nghiệm hoàn toàn khác biệt. Quần đảo ngoài khơi vùng biển Đông Nam Bộ vẫn giữ được nét nguyên sơ hiếm có, ít chịu tác động của du lịch đại chúng và là lựa chọn dành cho những người tìm kiếm sự yên bình.
Tạp chí cũng đánh giá các bãi biển tại Côn Đảo sở hữu vẻ đẹp không hề thua kém nhiều điểm nghỉ dưỡng nổi tiếng ở Địa Trung Hải. Bên cạnh hoạt động tắm biển, du khách có thể lặn ngắm san hô, khám phá rừng nguyên sinh, chinh phục các cung trekking trong Vườn quốc gia Côn Đảo hoặc tham gia trải nghiệm quan sát rùa biển lên bờ đẻ trứng - hoạt động đặc trưng diễn ra từ khoảng tháng 4 đến tháng 10 hằng năm.