Thích
Sau năm 1945, sân bay quốc tế đầu tiên của Việt Nam không hình thành tại những đô thị lớn như Hà Nội hay Hải Phòng, mà lại được xây dựng giữa chiến khu Việt Bắc, tại Tuyên Quang. Đó chính là sân bay Lũng Cò, nằm ở xã Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang (địa chỉ trước sáp nhập là thôn Đồng Đon, xã Minh Thanh, huyện Sơn Dương).
Sân bay Lũng Cò được xây dựng theo chỉ đạo trực tiếp của Chủ tịch Hồ Chí Minh vào tháng 6/1945, nhằm phục vụ vận chuyển quân sự và hậu cần cho quân Đồng Minh trong bối cảnh cao trào cách mạng giải phóng dân tộc. Với vai trò và tính chất hoạt động, đây được xem là sân bay quốc tế đầu tiên của Việt Nam, đánh dấu bước khởi đầu đặc biệt của ngành hàng không nước ta.
Thời điểm đó, khu vực thung lũng gần căn cứ Tân Trào được lựa chọn xây dựng sân bay nhờ vị trí chiến lược đặc biệt: địa hình bằng phẳng hiếm có giữa vùng núi, xung quanh được núi rừng bao bọc, thuận lợi cho việc ngụy trang, bảo mật và phòng thủ. Từ đây, sân bay Lũng Cò trở thành cầu nối quan trọng trong mối quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và quân Đồng Minh, cùng hướng tới mục tiêu chung là chống phát xít Nhật, góp phần trực tiếp vào thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945.
Máy bay của quân Đồng minh chuẩn bị hạ cánh xuống sân bay Lũng Cò năm 1945. Ảnh tư liệu
Dù chỉ là sân bay dã chiến, nhưng tốc độ xây dựng Lũng Cò được đánh giá là kỷ lục hiếm có. Chỉ trong vòng hai ngày, với lực lượng 35 chiến sĩ Giải phóng quân, cùng dân quân du kích và người dân các xã Bình Yên, Trung Yên, một đường băng dài 400m, rộng 20m đã được hoàn thành. Nhiều chuyên gia lịch sử đánh giá đây là một trong những sân bay được xây dựng nhanh nhất thế giới trong điều kiện chiến tranh và thiếu thốn vật chất.
Chuyến bay đầu tiên hạ cánh xuống sân bay Lũng Cò chở theo hai sĩ quan quân Đồng Minh, cùng lương thực, thuốc men tiếp tế cho căn cứ Tân Trào. Trong hai tháng tiếp theo, sân bay tiếp tục đón thêm nhiều chuyến bay phục vụ nhiệm vụ quân sự và ngoại giao. Đáng chú ý, vào khoảng tháng 7/1945, sân bay còn được sử dụng để đưa một số người Pháp bị quân Nhật giam giữ tại Tam Đảo trở về nước.
Tuy nhiên, sau khi Tổng khởi nghĩa Tháng Tám 1945 bùng nổ và giành thắng lợi, các chuyến bay của quân Đồng Minh không còn tiếp tục thực hiện. Sân bay Lũng Cò khép lại sứ mệnh lịch sử đặc biệt của mình, để lại một dấu son sâu đậm trong tiến trình cách mạng Việt Nam.
Ngày nay, sân bay Lũng Cò không còn hoạt động, nhưng vẫn tồn tại như một di tích lịch sử đặc biệt, minh chứng cho sự sáng tạo, ý chí quật cường và tinh thần vượt khó của người Việt Nam trong giai đoạn gian khổ nhất của lịch sử dân tộc. Việc xây dựng một sân bay dã chiến ngay giữa chiến khu Việt Bắc vào thời điểm năm 1945 được xem là một sự kiện mang tính biểu tượng, để lại dấu ấn sâu sắc trong lịch sử cách mạng.
Toàn cảnh di tích sân bay Lũng Cò. Ảnh: Báo Nhân Dân
Từ năm 1999 đến năm 2000, cùng với việc xây dựng, tôn tạo các di tích thuộc Khu di tích lịch sử Nha Công an Trung ương, sân bay Lũng Cò được phục dựng và tôn tạo tại khu vực cánh đồng thôn Lũng Cò (cũ). Nhằm phát huy giá trị lịch sử của di tích, năm 2005, Bộ Công an đã sưu tầm và đưa về trưng bày tại khu di tích một máy bay cùng thời với máy bay L5 của Mỹ (thập niên 1940), giúp tái hiện sinh động không gian lịch sử của sân bay dã chiến năm xưa.
Với những giá trị lịch sử đặc biệt, di tích Sân bay Lũng Cò ngày nay đã trở thành điểm đến không thể thiếu trong hành trình tham quan, tìm hiểu lịch sử tại Khu di tích lịch sử Nha Công an Trung ương, đồng thời là minh chứng sống động cho một chương mở đầu đầy đặc biệt của hàng không Việt Nam giữa lòng cách mạng.
(Tổng hợp)
