Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI: Quốc hội hành động, mở đường cho chu kỳ tăng trưởng mới

Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI diễn ra trong bối cảnh đặc biệt, khi Việt Nam bước vào giai đoạn tăng tốc thực hiện các mục tiêu chiến lược đến năm 2030. Bên cạnh ý nghĩa kiện toàn bộ máy, kỳ họp lần này còn đánh dấu mốc khởi động cho một "Quốc hội hành động, đi trước mở đường về thể chế", kiến tạo và khơi thông nguồn lực, tạo nền tảng cho tăng trưởng cao và bền vững.

Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI chính thức khai mạc ngày 6/4, được xem là kỳ họp đặt nền tảng cho việc xác định các ưu tiên chính sách và hoàn thiện thể chế trong nhiệm kỳ mới. Những nội dung được thảo luận, xem xét và quyết định tại nghị trường sẽ có tác động sâu sắc và trực tiếp đến định hướng phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn 2026 - 2031.

Trao đổi với Reatimes, TS. Nguyễn Duy Thanh, ĐBQH khóa XVI, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Cà Mau; Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cho biết, nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI (2026 - 2031) trùng khớp với chặng đường bứt tốc để hoàn thành mục tiêu chiến lược: Đưa Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao vào năm 2030. Vì thế, Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI bên cạnh việc kiện toàn bộ máy nhân sự cấp cao, còn tạo "điểm tựa" định hình tư duy phát triển của cả quốc gia trong nửa thập kỷ tới.

ĐBQH Nguyễn Duy Thanh phân tích, trên bình diện quốc tế, các chuỗi cung ứng toàn cầu đang có sự điều chỉnh. Kinh tế xanh và kinh tế số ngày càng đóng vai trò rõ nét. Các yếu tố địa chính trị tiếp tục diễn biến phức tạp. Ở trong nước, nền kinh tế sau giai đoạn tái cấu trúc đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải tìm ra những động lực tăng trưởng mới. Lợi thế về nhân công giá rẻ hay khai thác tài nguyên thô đã đến ngưỡng giới hạn.

"Do đó, ý nghĩa trọng tâm của kỳ họp lần này là kiện toàn bộ máy điều hành đủ trí tuệ, bản lĩnh và quyết liệt. Đồng thời, thông qua các nghị quyết mang tính định hướng chiến lược về phát triển kinh tế - xã hội. Những thông điệp được phát đi từ nghị trường lần này sẽ là "thước đo" niềm tin đối với hàng triệu cử tri, cũng như các nhà đầu tư trong và ngoài nước", ĐBQH Nguyễn Duy Thanh nhận định.

Đặc biệt, theo ĐBQH Nguyễn Duy Thanh, những nội dung được thảo luận và quyết định tại nghị trường khẳng định tính kế thừa, sự ổn định chính trị vĩ mô, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới trong hoạt động lập pháp."Trên cơ sở đó, Kỳ họp thứ nhất chính là "tiếng trống lệnh" cho một kỷ nguyên vươn mình mới của dân tộc", ĐBQH Nguyễn Duy Thanh tin tưởng.

Dưới góc độ cử tri, Luật sư Trương Thanh Đức - Giám đốc Công ty Luật ANVI, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam cho rằng, bối cảnh hiện nay mở ra nhiều kỳ vọng mới. Theo đó, những chuyển biến mạnh mẽ từ giữa năm 2025 đến nay đã tạo ra sự thay đổi sâu rộng trong toàn xã hội, từ cử tri đến đội ngũ đại biểu Quốc hội, đặc biệt là những người giữ vai trò lãnh đạo. Sự thay đổi này thể hiện ở cả nhận thức và hành động, với yêu cầu xử lý công việc phải rất nhanh, đồng thời bảo đảm hiệu quả, hướng tới lợi ích chung và mục tiêu phát triển.

“Cách tiếp cận thụ động, sợ trách nhiệm và kiểu cách làm việc cũ không còn phù hợp với thời kỳ mới này. Tôi rất kỳ vọng Quốc hội khóa XVI sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy và phương thức hoạt động. Việc nâng cao tốc độ tăng trưởng lên hai con số trong điều kiện còn rất nhiều khó khăn và sự cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt đòi hỏi cách tiếp cận quyết liệt, linh hoạt và hiệu quả hơn từ nền tảng xây dựng và thực thi chính sách. Qua đó, tạo ra sự đột phá để vượt qua các giới hạn hiện hữu và mở ra dư địa cho những bước phát triển tiếp theo của nền kinh tế", LS. Trương Thanh Đức chia sẻ.

Bên cạnh đó, LS. Trương Thanh Đức nhận xét, việc tăng tỷ lệ đại biểu Quốc hội chuyên trách lên khoảng 40%, cao nhất từ trước đến nay, cùng với việc tăng cường nhiều đại biểu am hiểu về pháp luật, kinh tế, tài chính, cho thấy định hướng nâng cao tính chuyên nghiệp và chiều sâu trong hoạt động lập pháp. Đây là điều kiện quan trọng để cải thiện chất lượng xây dựng chính sách, nâng cao tốc độ và hiệu quả hoạt động của Quốc hội, tháo gỡ "điểm nghẽn của điểm nghẽn".

"Đại biểu Quốc hội chuyên trách là đội ngũ tham gia trực tiếp vào các lĩnh vực, là lực lượng có điều kiện theo sát quá trình xây dựng luật, có thời gian nghiên cứu, phản biện và đề xuất chính sách trong từng lĩnh vực một cách cụ thể, sát sao, chính xác nhất. Khi đại biểu dành toàn tâm, toàn ý và toàn thời gian cho công tác xây dựng luật, phản biện chính sách và giám sát thực thi, chất lượng chính sách sẽ được nâng cao, bảo đảm hơn tính kịp thời, khả thi và hiệu quả trong thực tiễn", LS. Trương Thanh Đức chia sẻ.

Thể chế hóa những nội dung cốt lõi trong văn kiện Đại hội XIV của Đảng ngay trong năm 2026 là nhiệm vụ đặt ra với Quốc hội khóa XVI. Trong đó, tinh thần "Quốc hội hành động, đi trước mở đường về thể chế" không dừng lại ở định hướng, mà cần được cụ thể hóa bằng cách thay đổi tư duy tiếp cận lập pháp và các quyết sách ngay từ đầu nhiệm kỳ.

Theo ĐBQH Nguyễn Duy Thanh, tinh thần này thể hiện bước chuyển rõ nét trong tư duy lập pháp theo hướng chủ động hơn, gắn với năng lực dự báo và định hướng phát triển dài hạn. Bởi hệ thống pháp luật cần phát huy vai trò là nền tảng hỗ trợ phát triển, tạo không gian cho đổi mới và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

“Tư duy mở đường đòi hỏi Quốc hội phải có tầm nhìn dự báo, luật pháp phải trở thành “bệ phóng” kiến tạo sự phát triển chứ không phải là “vòng kim cô” trói buộc các nguồn lực”, ĐBQH Nguyễn Duy Thanh nói.

Theo đó, ông kỳ vọng Quốc hội khoá XVI tập trung hoàn thiện thể chế theo hướng đồng bộ, kịp thời, phù hợp với yêu cầu thực tiễn, nâng cao hiệu quả quản lý và tạo điều kiện thuận lợi cho các nguồn lực được khai thác, vận hành hiệu quả.

Trong lĩnh vực đất đai và bất động sản đã có những bước tiến lớn với các bộ luật mới, nhưng bước vào giai đoạn 2026 - 2031, ĐBQH Nguyễn Duy Thanh kỳ vọng, Quốc hội khóa XVI sẽ tiếp tục có những hành động quyết liệt, đi thẳng vào các "điểm nghẽn" cốt lõi. 

Một là, về tính đồng bộ và minh bạch. Việc áp dụng Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh Bất động sản thời gian qua đã bộc lộ những khoảng trống khi triển khai ở cấp nghị định, thông tư. Thể chế cần triệt tiêu tình trạng "một việc, nhiều luật điều chỉnh nhưng không luật nào quyết định".

“Tôi kỳ vọng kỳ họp này và các phiên họp tiếp theo của Quốc hội khóa XVI sẽ tiếp tục tháo gỡ sự xung đột giữa pháp luật về đất đai với pháp luật về quy hoạch, đầu tư và đấu thầu, tạo ra một hành lang pháp lý thông suốt, từ bước chấp thuận chủ trương đầu tư đến khi dự án hoàn thành”, ĐBQH Nguyễn Duy Thanh cho biết.

Hai là, khơi thông nguồn lực đất đai hướng tới giá trị thực. Thể chế phải làm sao để đất đai được thương mại hóa một cách minh bạch, triệt tiêu đầu cơ, "thổi giá". Chìa khóa ở đây là cơ chế định giá đất sát với thị trường nhưng phải khả thi, dễ áp dụng, không đẩy rủi ro về phía cán bộ thực thi pháp luật khiến họ sợ sai, không dám làm. Khi cán bộ an tâm giải quyết thủ tục, doanh nghiệp mới có mặt bằng sạch để triển khai dự án nhanh chóng, giảm chi phí vốn.

Ba là, kiến tạo không gian sống bền vững cho người dân. Thể chế mở đường phải có những cơ chế ưu đãi đặc biệt mạnh mẽ hơn, các gói tín dụng thực chất hơn để thúc đẩy phân khúc nhà ở xã hội, nhà ở vừa túi tiền. Cùng với đó là việc quản lý nghiêm ngặt quỹ đất nông nghiệp, đất nuôi trồng thủy sản, bảo vệ sinh kế lõi của bà con nông dân.

Gửi gắm tới cử tri Cà Mau nói riêng và cử tri cả nước nói chung, ĐBQH Nguyễn Duy Thanh nhấn mạnh cam kết trách nhiệm và sự tận tâm trong thực hiện nhiệm vụ đại biểu dân cử.

Ông cho biết, thực tiễn đang đặt ra nhiều thách thức lớn, đặc biệt là tác động của biến đổi khí hậu, nước biển dâng, xâm nhập mặn, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của người dân vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Bên cạnh đó, hạ tầng giao thông kết nối vùng vẫn là một điểm nghẽn cần sớm được tháo gỡ để tạo động lực phát triển.

Trên cương vị Đại biểu Quốc hội, ông khẳng định sẽ tiếp tục phản ánh đầy đủ những vấn đề từ thực tiễn đời sống, chuyển hóa các kiến nghị của cử tri thành những đề xuất chính sách cụ thể, qua đó góp phần thúc đẩy việc phân bổ nguồn lực hợp lý hơn cho các công trình hạ tầng và các chương trình ứng phó biến đổi khí hậu.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp nói chung và các doanh nghiệp nông - thủy sản và xuất khẩu tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long nói riêng, ĐBQH Nguyễn Duy Thanh chia sẻ, khu vực doanh nghiệp đang đối mặt với nhiều áp lực như rào cản thương mại xanh, chi phí logistics và bài toán vốn. Trong bối cảnh đó, ông mong doanh nghiệp giữ vững tinh thần doanh nhân kiên cường, tiếp tục chủ động đổi mới, nâng cao năng lực cạnh tranh và thích ứng với yêu cầu đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh.

"Từ phía mình, tôi và các đại biểu Quốc hội sẽ nỗ lực tiếp nhận, đưa các kiến nghị của cộng đồng doanh nghiệp đến Quốc hội, đưa vào quá trình xây dựng chính sách, góp phần hoàn thiện thể chế và cải thiện môi trường kinh doanh theo hướng minh bạch, công bằng và thuận lợi. Cộng đồng doanh nghiệp hãy cùng nhau chia sẻ trách nhiệm, chung tay vì sự phát triển của quê hương và đất nước", ĐBQH Nguyễn Duy Thanh khẳng định.

Đồng thời, ông tin tưởng, Quốc hội khóa XVI sẽ là một Quốc hội lắng nghe sâu sát và hành động quyết liệt; tiếp tục hoàn thiện thể chế, bảo đảm môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và thuận lợi hơn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, qua đó đóng góp tích cực vào sự phát triển ổn định và bền vững của đất nước.

Trong bối cảnh Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đang đặt ra nhiều kỳ vọng về đổi mới thể chế, LS. Trương Thanh Đức cho rằng, cách tiếp cận lập pháp cần được định hình theo hướng tập trung, lựa chọn tháo gỡ những điểm then chốt. Khi các "nút thắt chính" được tháo gỡ, sẽ mở ra cơ hội để xử lý những vấn đề khác.

"Trước hết, không nhất thiết phải sửa đổi dàn trải nhiều điều khoản, mà cần tập trung vào những điều khoản đang là điểm nghẽn then chốt. Mục tiêu của chính sách là tạo niềm tin và động lực cho doanh nghiệp, người dân, đồng thời bảo đảm tính khả thi và tác động thực chất. Điều này đòi hỏi các quy định phải đúng và trúng, rõ ràng, đồng bộ và có thể dự báo, giúp các chủ thể yên tâm trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và đầu tư dài hạn.

Thứ hai, chính sách phải tạo dựng được một hành lang pháp lý đủ an toàn để người dân và doanh nghiệp không chỉ chớp cơ hội trước mắt, mà còn vững tâm mạnh dạn đầu tư, kinh doanh lâu dài. Đặc biệt, cần nhanh chóng bỏ bớt, đồng thời tránh việc ban hành thêm những quy định rào cản, gây vướng mắc, khó khăn trong quá trình đầu tư kinh doanh. Thực tế cho thấy, có những quy định đúng về chủ trương, nhưng nếu được thiết kế không phù hợp, ban hành không đúng thời điểm hoặc thiếu đồng bộ với các chính sách khác, thì hiệu quả gần như bị triệt tiêu, thậm chí phản tác dụng", LS. Trương Thanh Đức lưu ý.

Giám đốc Công ty Luật ANVI cũng nhấn mạnh, pháp luật đất đai - bất động sản và nhà ở cần được ưu tiên hoàn thiện sớm. Bởi lẽ, đây là lĩnh vực tác động rất lớn đến sức cạnh tranh, chi phí, hạ tầng... của hầu hết mọi hoạt động sản xuất kinh doanh cũng như an sinh của người dân.

Đồng thời, trong bối cảnh hiện nay, khi mục tiêu tăng trưởng được đặt ở mức cao, nhưng nền kinh tế vẫn đối mặt với nhiều khó khăn, áp lực cạnh tranh gia tăng, thậm chí chịu tác động từ các yếu tố địa chính trị và xung đột quốc tế, thì cần thận trọng với các chính sách đất đai - bất động sản có nguy cơ ảnh hưởng lớn đến chi phí, giá thành, sức mua và tâm lý thị trường.

"Nhiệm kỳ trước đã ghi nhận những nỗ lực, kết quả tích cực, tôi hy vọng nhiệm kỳ mới sẽ tiếp tục có tư duy rất mạnh dạn, cách tiếp cận rất mới, như vậy mới có thể đáp ứng được yêu cầu của mục tiêu mới", LS. Trương Thanh Đức bày tỏ.