Thích
Ưu tiên đầu tư vào khoa học và công nghệ
Theo ông Trần Ngọc Liêm, Phó Tổng Thư ký, Giám đốc VCCI - Chi nhánh khu vực TP.HCM, để đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số một cách bền vững, nền kinh tế cần được mở rộng cả về chiều rộng lẫn chiều sâu thông qua việc phát triển các không gian tăng trưởng mới như kinh tế số, kinh tế dữ liệu, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế sáng tạo và các dịch vụ giá trị gia tăng cao. Đây là những động lực quan trọng góp phần hình thành mô hình tăng trưởng mới cho nền kinh tế.
Trong bức tranh chung đó, nông nghiệp được xác định là một trong những lĩnh vực cần tạo ra bước chuyển mạnh về tư duy phát triển. Theo ông Trần Ngọc Liêm, thay vì chỉ tập trung vào sản xuất, ngành cần hướng tới xây dựng nền kinh tế nông nghiệp đa giá trị, lấy công nghệ cao, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn và liên kết vùng làm nền tảng để nâng cao giá trị trên mỗi đơn vị diện tích cũng như gia tăng sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam.
Đây cũng là định hướng phù hợp với mục tiêu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường khi đặt ra kế hoạch tăng trưởng GDP toàn ngành năm 2026 đạt 3,7%, đưa tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản lên mức 73-74 tỷ USD, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, hiện đại và bền vững, trong đó nâng cao giá trị nông sản là nhiệm vụ trọng tâm.
Ông Trần Ngọc Liêm, Phó Tổng Thư ký, Giám đốc VCCI - Chi nhánh khu vực TP.HCM.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, theo ông Trần Ngọc Liêm, cần ưu tiên đầu tư vào khoa học và công nghệ, đặc biệt là công nghệ chế biến sâu và các tiêu chuẩn sản xuất xanh. Đây là những yếu tố then chốt giúp nông sản Việt Nam đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế và nâng cao giá trị gia tăng.
Cùng với đầu tư công nghệ, ngành nông nghiệp cũng cần được hỗ trợ bằng các chính sách tín dụng ưu đãi, phát triển hệ thống nghiên cứu khoa học và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao nhằm tạo nền tảng cho quá trình chuyển đổi.
Tại Diễn đàn Nông nghiệp 2025 "Kiến tạo không gian phát triển và động lực tăng trưởng mới cho nông nghiệp Việt Nam", tổ chức tại TP.HCM, các chuyên gia và doanh nghiệp đều thống nhất rằng phát triển nông nghiệp bền vững cần sự liên kết chặt chẽ giữa Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và người nông dân. Trong chuỗi giá trị đó, doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm trong việc kết nối thị trường, tổ chức sản xuất và nâng cao giá trị nông sản.
Định hướng này cũng được thể hiện trong Kết luận số 219 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 19-NQ/TW, với mục tiêu đến năm 2030 hình thành một số doanh nghiệp nông nghiệp mạnh, có khả năng dẫn dắt khu vực và thế giới, tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
TS. Phạm Viết Thuận - Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TP.HCM cho rằng, nông nghiệp không chỉ để cung cấp lương thực. Đây là lợi thế quốc gia và là nền tảng để xây dựng kinh tế độc lập, tự chủ. Theo đó, định hướng phát triển nông nghiệp xanh, nông nghiệp tuần hoàn, ít phát thải và thích ứng với biến đổi khí hậu là yêu cầu tất yếu.
TS. Phạm Viết Thuận - Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TP.HCM.
Bên cạnh đó, lĩnh vực nông nghiệp cần ứng dụng công nghệ, đẩy mạnh chuyển đổi số; xây dựng các mô hình nông nghiệp thông minh và tự động hóa cao. Mục tiêu đến năm 2030 là có các doanh nghiệp nông nghiệp lớn, đủ sức dẫn đầu khu vực và toàn cầu.
"Hiện nay, phần lớn doanh nghiệp thu mua nông sản của Việt Nam là doanh nghiệp nước ngoài. Chúng ta cần hình thành những doanh nghiệp nông nghiệp quy mô lớn, đủ sức dẫn dắt thị trường trong nước và cạnh tranh ở khu vực, quốc tế", TS. Phạm Viết Thuận nhấn mạnh.
Tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực đầu tư
Mặc dù nông nghiệp luôn được xem là trụ đỡ của nền kinh tế, song số lượng doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực này vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Theo thống kê của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hiện cả nước có trên 50.000 doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp trong tổng số gần một triệu doanh nghiệp đang hoạt động. Trong đó, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp chỉ chiếm khoảng 1-2%. Đáng chú ý, dưới 50 doanh nghiệp được công nhận là doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao và khoảng dưới 300 doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao, tương đương chưa tới 3% tổng số doanh nghiệp nông nghiệp.
Nhiều mô hình mới như tín dụng xanh, thương mại carbon trong nông nghiệp hay cơ chế chia sẻ giá trị trong chuỗi chưa có điều kiện thí điểm đầy đủ. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng gặp khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn đầu tư dài hạn, trong khi các mô hình nông nghiệp tuần hoàn và nông nghiệp thông minh cần thời gian để tích lũy dữ liệu, kiểm chứng hiệu quả và mở rộng quy mô.
Theo lãnh đạo VCCI, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn đang định hình lại nền nông nghiệp toàn cầu. Trong bối cảnh đó, đổi mới sáng tạo không còn là lựa chọn mà đã trở thành động lực quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam.
Tuy nhiên, đổi mới sáng tạo không chỉ đến từ công nghệ hay những ý tưởng mới mà còn cần một môi trường phù hợp để kết nối các ý tưởng với nguồn lực, đối tác và điều kiện triển khai trong thực tiễn.
Song song với đó, phát triển nông nghiệp bền vững gắn với bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu cũng đang trở thành xu hướng tất yếu trong bối cảnh toàn cầu hướng tới phát triển xanh và trung hòa carbon. Đây không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là nền tảng lâu dài để nâng cao năng lực cạnh tranh, bảo đảm an ninh lương thực và hướng tới mục tiêu phát triển nhanh, bền vững.
Một góc Diễn đàn Nông nghiệp 2025.
Ông Ngô Xuân Chinh - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Chuyển giao Tiến bộ Kỹ thuật Nông nghiệp cho rằng, để tháo gỡ khó khăn, Nhà nước cần làm trọng tài liên kết, như đề xuất ban hành cơ chế tài phán, xử phạt kinh tế nghiêm khắc đối với các hành vi vi phạm hợp đồng liên kết (cả phía doanh nghiệp và nông dân/hợp tác xã). Đồng thời, hỗ trợ chuyển đổi số cụ thể như tài trợ ngân sách cho các phần mềm quản lý nhật ký canh tác điện tử và hệ thống camera giám sát trực tiếp đồng ruộng để doanh nghiệp dễ dàng kiểm soát chất lượng từ xa; thành lập quỹ hỗ trợ doanh nghiệp tham gia các hội chợ quốc tế, đăng ký bảo hộ thương hiệu và chứng nhận xanh tại nước ngoài.
Để doanh nghiệp thực sự phát huy vai trò dẫn dắt trong phát triển kinh tế nông nghiệp, ông Lê Văn Sử, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau cũng cho biết, đối với ngành tôm - ngành hàng chủ lực của tỉnh, Cà Mau tập trung phát triển theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng thay vì chỉ tăng sản lượng. Tỉnh ưu tiên phát triển nguồn giống chất lượng cao; từng bước hình thành các vùng nuôi tập trung gắn với hạ tầng đồng bộ; tổ chức lại sản xuất thông qua các hợp tác xã kiểu mới, tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong cung ứng giống, vật tư đầu vào, chuyển giao kỹ thuật, chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý vùng nuôi, quan trắc môi trường, truy xuất nguồn gốc và cảnh báo dịch bệnh; từng bước chuyển từ phương thức quản lý dựa trên kinh nghiệm sang quản trị bằng dữ liệu, góp phần giảm chi phí sản xuất, nâng cao năng suất, chất lượng và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
Song song đó, tỉnh xác định phát triển nông nghiệp tuần hoàn là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả và tính bền vững của sản xuất. Việc tận dụng phụ phẩm trong nuôi trồng và chế biến để tái sử dụng; ứng dụng chế phẩm sinh học, năng lượng tái tạo; giảm phát thải khí nhà kính; gắn phát triển sản xuất với bảo tồn rừng ngập mặn và đa dạng sinh học đang từng bước tạo nên giá trị mới cho nông nghiệp Cà Mau. Đây không chỉ là giải pháp bảo vệ môi trường mà còn là điều kiện quan trọng để đáp ứng các tiêu chuẩn xanh, tiêu chuẩn carbon, truy xuất nguồn gốc của các thị trường xuất khẩu./.
