Nghĩ về thông điệp Doanh nhân trẻ và Doanh nghiệp tử tế

Mới đây, trong bài viết "Thanh niên với tương lai đất nước" nhân kỷ niệm 95 năm ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh; Tổng bí thư Tô Lâm đã nhắn nhủ thanh niên và các doanh nhân trẻ rằng: "Thanh niên cũng cần nuôi dưỡng mạnh mẽ tinh thần khởi nghiệp, lập nghiệp, nhưng đó phải là khởi nghiệp bằng trí tuệ, đạo đức kinh doanh và khát vọng tạo ra giá trị mới cho xã hội. Khởi nghiệp không chỉ để thành công cho riêng mình, mà còn để giải quyết vấn đề của cộng đồng, tạo việc làm cho người khác, góp phần nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế. Tôi mong những doanh nhân trẻ Việt Nam không chỉ mơ ước xây dựng doanh nghiệp lớn, mà còn xây dựng doanh nghiệp tử tế; không chỉ tìm kiếm lợi nhuận, mà còn hướng tới giá trị bền vững; không chỉ cạnh tranh bằng giá rẻ, mà bằng công nghệ, chất lượng, quản trị và uy tín…".

Có thể nói rằng, thông điệp này của Ông không chỉ là một lời định hướng mà còn là sự gửi gắm niềm tin, kỳ vọng về chuẩn mực mới cho thế hệ doanh nhân trẻ Việt Nam trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Và đó, có lẽ cũng chính là niềm mong mỏi của mỗi người dân Việt với đội ngũ doanh nhân trẻ hôm nay.

Khi nói về doanh nhân trẻ Việt Nam hiện nay, chúng tôi muốn nhắc đến một thế hệ đặc biệt: Thế hệ sinh sau mốc son Đổi mới (1986). Họ lớn lên khi đất nước đã phá bỏ rào cản của cơ chế tập trung quan liêu, bao cấp và khi họ lớn lên, cánh cửa hội nhập đã rộng mở. Khác với thế hệ đi trước phải "dò đá qua sông" trong sự thiếu thốn và ràng buộc; thế hệ doanh nhân này được trang bị tư duy toàn cầu, khả năng làm chủ công nghệ và một sự tự tin hiếm có.

Trong bối cảnh mới của "Kỷ nguyên vươn mình", như thông điệp của Tổng Bí thư, vai trò của doanh nhân trẻ không chỉ dừng lại ở việc làm giàu cho bản thân. Họ chính là hạt nhân để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số - một nhiệm vụ đầy thách thức nhưng là điều kiện tiên quyết để Việt Nam thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình, trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045. Đội ngũ doanh nhân trẻ không đơn thuần là những nhà kinh doanh, họ phải là "nguồn lực đặc biệt" để phát triển đất nước.

Và không chỉ có thế, để lớn và mạnh, để có thể tự tin bước ra thế giới, các doanh nhân trẻ không chỉ mơ ước xây dựng những doanh nghiệp lớn, mà trước hết, còn phải biết xây những doanh nghiệp tử tế. Đó là sự chuyển dịch tư duy từ "mưu sinh" sang "phụng sự". Cụm từ "doanh nghiệp tử tế" mang sức nặng của sự thức tỉnh. Sự tử tế ở đây không chỉ là làm từ thiện, mà là sự thượng tôn pháp luật, sự công bằng với người lao động và sự trung thực với khách hàng. Chỉ có sự tử tế mới giúp doanh nghiệp trẻ Việt Nam đi xa và bền vững trong chu kỳ kinh tế đầy biến động hiện nay. Nếu như sức trẻ và sự nhạy bén là "chân ga" để doanh nhân trẻ đi nhanh thì đạo đức kinh doanh, sự tử tế chính là "chân phanh" giúp họ đi xa, đi an toàn, không chệch hướng trước những cám dỗ lợi ích ngắn hạn, đồng thời là "thỏi nam châm" thu hút niềm tin của khách hàng, của các nhà đầu tư trong nước và quốc tế.

Xưa nay, người ta thường mặc định kinh doanh là thương trường, mà thương trường là chiến trường - nơi lợi nhuận là mục tiêu duy nhất. Thế nhưng, chúng ta cần tái định nghĩa lại sự thành công. Thương trường ngày nay, tử tế phải là một chiến lược kinh doanh tự thân. Doanh nghiệp tử tế không chỉ đo đếm sự lớn mạnh bằng số con số trong tài khoản, mà còn bằng độ phủ của giá trị xã hội.

Trong một hội thảo về "Xây dựng đội ngũ doanh nghiệp - doanh nhân dân tộc", chúng tôi có dành nhiều thời gian để bàn về vai trò của doanh nhân trẻ, của đạo đức kinh doanh. Các chuyên gia tham dự đều cho rằng: Nội hàm của đội ngũ "Doanh nghiệp - Doanh nhân dân tộc" mà chúng ta đang xây dựng không nằm ở quốc tịch trên tấm hộ chiếu, mà nằm ở tinh thần phụng sự trong huyết quản.

Thế hệ doanh nhân trẻ sinh sau mốc son Đổi mới mang trong mình lợi thế của tri thức và công nghệ toàn cầu. Tuy nhiên, để trở thành "doanh nhân dân tộc", họ cần nhiều hơn thế. Đó là khả năng hiện thực hóa nỗi trăn trở của cộng đồng thành bài toán kinh doanh, biến khát khao giàu mạnh của Tổ quốc thành động lực khởi nghiệp. Doanh nhân dân tộc là người giữ nước bằng lòng tin, giữ biên giới kinh tế bằng những sản phẩm "Make in Vietnam" mang thông điệp của sự tử tế, có hàm lượng chất xám cao, đủ sức cạnh tranh sòng phẳng trên mọi thị trường.

Tuy nhiên, chúng ta cũng cần thẳng thắn nhìn vào thực trạng: Hiện nay, trên thị trường vẫn đang tồn tại một bộ phận "trọc phú" trẻ tuổi mang mác "doanh nhân" nhưng thực chất là những "con buôn" tầm thường.

Sự khác biệt nằm ở đâu? Con buôn tìm kiếm kẽ hở pháp lý để trục lợi; Doanh nhân tìm kiếm kẽ hở của thị trường để lấp đầy bằng giá trị. Con buôn cạnh tranh bằng giá rẻ, hàng giả và tiểu xảo; Doanh nhân cạnh tranh bằng công nghệ, chất lượng và quản trị. Con buôn mơ về những chuyến xe sang và hào quang ảo; Doanh nhân mơ về những công trình bền vững và sự hưng thịnh của quốc gia. Lằn ranh nghiệt ngã giữa hai khái niệm này chính là: Sự tử tế!

Khi một người trẻ chọn đường "con buôn", họ có thể giàu nhanh nhưng sẽ luôn sống trong sự lo sợ pháp luật và sự khinh khi của cộng đồng. Ngược lại, con đường của một doanh nhân tử tế có thể gian nan, nhưng mỗi bước đi đều để lại di sản.

Trò chuyện với chúng tôi, TS. Nguyễn Sĩ Dũng có cho rằng: Việt Nam đang đứng trước một "Minh Trị Duy Tân" của riêng mình. Cụ thể hơn, ông nhìn nhận, Việt Nam ta đang đứng trước 3 "thời vận" mà nếu nắm bắt được, dân tộc ta có thể chuyển mình từ "đang phát triển" sang "phát triển thực sự". Thứ nhất, thời vận của trí tuệ. Thứ hai, thời vận của thể chế. Và thứ ba, thời vận của doanh nghiệp dân tộc. Không ai khác, doanh nhân Việt Nam phải là đội quân tiên phong của công cuộc canh tân.

Trong bối cảnh ấy, "Kỷ nguyên vươn mình" gọi tên những doanh nhân trẻ dám "vượt sướng" để dấn thân. Đừng chỉ hài lòng với việc kiếm tiền, hãy khát khao kiến tạo. Hãy để mỗi doanh nghiệp ra đời là một viên gạch xây nên sự tự chủ của nền kinh tế Việt Nam.

Chúng ta cần những doanh nghiệp lớn để vươn tầm thế giới, nhưng trước hết, chúng ta cần những doanh nghiệp tử tế để làm điểm tựa cho lòng dân. Kỷ nguyên này gọi tên những doanh nhân tử tế - những người góp phần dựng và giữ nước bằng lòng tin và trí tuệ./.