Nhếch nhác tuyến đường tỷ đô - Kỳ 2: Cuộc "đại phẫu" đánh thức nguồn lực đất đai

Hàng trăm dự án tồn đọng nhiều năm trên địa bàn Đà Nẵng không đơn thuần chỉ là những công trình chậm tiến độ. Rà soát của UBND TP. Đà Nẵng cho thấy, phần lớn các dự án tồn đọng đều có điểm chung là vướng mắc pháp lý kéo dài qua nhiều giai đoạn. Từ kết luận thanh tra, kiểm toán; xác định nghĩa vụ tài chính về đất đai; điều chỉnh quy hoạch đến những hồ sơ tồn đọng nhiều năm... tất cả tạo nên những "nút thắt" khiến hàng loạt dự án không thể tiếp tục triển khai.

Khi những vướng mắc vượt ra ngoài khuôn khổ xử lý thông thường, việc Quốc hội ban hành Nghị quyết số 170/2024/QH15 và Nghị quyết số 29/2026/QH16 đã tạo cơ sở pháp lý đặc biệt để tháo gỡ các dự án tồn đọng, mở đường khơi thông nguồn lực đất đai và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Trên nền tảng đó, Đà Nẵng xác định việc xử lý các dự án vướng mắc là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm của năm 2026.

Từ những "nút thắt" pháp lý đến cơ chế đặc thù của Quốc hội

Mục tiêu mà thành phố hướng đến không chỉ là giải quyết khó khăn của từng dự án riêng lẻ. Xa hơn, đó là khơi thông nguồn lực đất đai, tài sản và vốn đầu tư đang bị "đóng băng"; cải thiện môi trường đầu tư, củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp và tạo thêm dư địa cho tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn phát triển mới.

Theo UBND TP. Đà Nẵng, ngay sau khi Nghị quyết số 170/2024/QH15 và Nghị quyết số 29/2026/QH16 có hiệu lực, thành phố đã ban hành 3 quyết định công bố danh mục 354 dự án, khu đất thuộc diện áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù để tập trung rà soát, tháo gỡ. Cùng với đó, Kế hoạch số 262/KH-UBND được ban hành nhằm cụ thể hóa lộ trình triển khai, phân công rõ trách nhiệm cho từng sở, ngành, địa phương và đơn vị liên quan.

Trong quá trình thực hiện, thành phố tiếp tục rà soát, cập nhật danh mục các dự án có tính chất tương tự để đề xuất áp dụng cơ chế đặc thù, thay vì chỉ giới hạn ở những trường hợp đã được công bố ban đầu. Đáng chú ý, trong tổng số 354 dự án, có 206 dự án thuộc diện áp dụng Điều 3 Nghị quyết số 170/2024/QH15, chủ yếu liên quan đến việc xử lý giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp không đúng thời hạn đối với đất sản xuất, kinh doanh - nhóm dự án có hồ sơ pháp lý phức tạp, liên quan đến nhiều giai đoạn quản lý và các kết luận thanh tra trước đây. Đến nay, thành phố đã xử lý 1.985/2.035 dự án, đạt 97,5%. Riêng đối với các dự án thuộc diện áp dụng cơ chế đặc thù theo Nghị quyết số 170/2024/QH15 và Nghị quyết số 29/2026/QH16, đã hoàn thành xử lý 206/354 dự án, đạt 58,2%.

Kết quả này cho thấy các cơ chế đặc thù của Quốc hội đang từng bước được cụ thể hóa, tạo cơ sở để khơi thông các nguồn lực đất đai và vốn đầu tư bị đình trệ trong nhiều năm. Đơn cử, Khu đô thị sinh thái Quan Nam - Thủy Tú (Golden Hills) đã hoàn thành rà soát pháp lý để tiếp tục giao đất và điều chỉnh chủ trương đầu tư; Khu đô thị Quốc tế Đa Phước, Khu nghỉ dưỡng Nam Hội An cùng nhiều dự án khác cũng đang từng bước được tháo gỡ.

Theo UBND TP. Đà Nẵng, quá trình tháo gỡ các dự án vẫn gặp nhiều khó khăn do hồ sơ lưu trữ phân tán ở nhiều cơ quan, việc rà soát pháp lý và xác định nghĩa vụ tài chính phải đối chiếu qua nhiều giai đoạn, trong khi một số nhà đầu tư không còn đủ năng lực triển khai dự án. Bên cạnh đó, việc thiếu đơn vị tư vấn xác định giá đất cũng ảnh hưởng đến tiến độ xử lý. Trước thực tế này, thành phố tiếp tục chỉ đạo các sở, ngành đẩy nhanh công tác rà soát, hoàn thiện hồ sơ và phối hợp triển khai các cơ chế đặc thù theo quy định, bảo đảm các chính sách đặc thù của Quốc hội thực sự đi vào cuộc sống.

Cuộc chạy đua khơi thông nguồn lực chưa từng có

Nếu cơ chế đặc thù của Quốc hội mở ra "cánh cửa" pháp lý, thì cách Đà Nẵng triển khai trong thực tế mới là yếu tố quyết định những dự án tồn đọng có thực sự được hồi sinh. Giữa tháng 7 vừa qua, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang dẫn đầu đoàn công tác khảo sát một loạt dự án tồn đọng kéo dài. Điểm dừng chân đầu tiên là Khu đô thị sinh thái Quan Nam - Thủy Tú (Golden Hills) dự án được xem như một trong những "điểm nghẽn" lớn nhất ở cửa ngõ phía Bắc thành phố.

Đứng giữa khu đô thị rộng hàng trăm hecta sau 16 năm triển khai nhưng vẫn chưa thể phát huy giá trị, Bí thư Thành ủy thẳng thắn nhìn nhận sự chậm trễ đã gây lãng phí rất lớn nguồn lực đất đai tại vị trí có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển của Đà Nẵng. "Việc để một dự án có vị trí đắc địa như thế này kéo dài suốt 16 năm là rất lãng phí, tạo nên những khu vực đô thị bỏ hoang, ảnh hưởng đến cảnh quan và mỹ quan đô thị của thành phố", Bí thư Thành ủy Lê Ngọc Quang nhấn mạnh.

Golden Hills từng được kỳ vọng trở thành khu đô thị sinh thái hiện đại, là hạt nhân phát triển khu vực Tây Bắc thành phố. Thế nhưng, hàng loạt vướng mắc pháp lý khiến dự án nhiều năm không thể triển khai đúng kế hoạch, trở thành một trong những ví dụ điển hình cho tình trạng dự án "đắp chiếu" kéo dài.

Ngay tại hiện trường, Bí thư Thành ủy yêu cầu các sở, ngành tiếp tục hoàn tất các thủ tục pháp lý còn lại để dự án có thể khởi động trở lại ngay trong đầu tháng 8/2026 theo đúng cam kết. Đồng thời, chủ đầu tư phải huy động đầy đủ nhân lực, máy móc, thiết bị, tổ chức thi công "3 ca, 4 kíp", làm việc xuyên ngày đêm để rút ngắn tiến độ, sớm đưa dự án vào hoạt động.

Không chỉ với Golden Hills, tinh thần ấy đang được áp dụng đối với toàn bộ các dự án thuộc diện tháo gỡ trên địa bàn thành phố. Trong quá trình triển khai, UBND TP. Đà Nẵng liên tục ban hành các văn bản chỉ đạo, yêu cầu từng cơ quan, đơn vị thực hiện nghiêm nguyên tắc "6 rõ": Rõ trách nhiệm, rõ đầu mối xử lý, rõ thời hạn, rõ kết quả, rõ trách nhiệm giải trình và rõ thẩm quyền. Đây không đơn thuần là yêu cầu về mặt hành chính mà còn là cách để siết chặt trách nhiệm của từng cơ quan trong quá trình xử lý hồ sơ, tránh tình trạng né tránh, đùn đẩy hoặc để hồ sơ tiếp tục kéo dài.

Tuy nhiên, đồng hành cùng doanh nghiệp không có nghĩa là dễ dãi. Quan điểm xuyên suốt mà UBND TP. Đà Nẵng xác định là "tháo gỡ khó khăn nhưng không hợp thức hóa sai phạm". Thông tin với Reatimes, ông Nguyễn Trường Sơn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Đà Nẵng, khẳng định đối với những dự án đã được tháo gỡ đầy đủ các vướng mắc pháp lý nhưng chủ đầu tư vẫn tiếp tục chây ì, không đưa đất vào sử dụng hoặc kéo dài tiến độ không có lý do chính đáng, thành phố sẽ áp dụng các biện pháp xử lý theo quy định của Luật Đất đai năm 2024.

Theo ông Nguyễn Trường Sơn, trường hợp dự án chậm tiến độ sẽ chỉ được xem xét gia hạn tối đa 24 tháng theo quy định. Hết thời hạn này, nếu chủ đầu tư vẫn không triển khai dự án và không thuộc trường hợp bất khả kháng, thành phố sẽ thực hiện các thủ tục thu hồi đất, đồng thời xem xét chấm dứt hoạt động của dự án theo quy định.

Việc xác định rõ chế tài đối với các chủ đầu tư chậm triển khai cho thấy quá trình tháo gỡ được thực hiện song song với yêu cầu siết chặt kỷ cương trong quản lý đất đai. Quyết tâm ấy tiếp tục được thể hiện khi cuối tháng 7 vừa qua, UBND TP. Đà Nẵng ban hành kế hoạch chi tiết tháo gỡ đối với ba dự án lớn gồm Nâng cấp, mở rộng Cảng Tiên Sa giai đoạn 2, Vệt sử dụng đất 50m đường Nguyễn Tất Thành nối dài và Bệnh viện Quốc tế Chất lượng cao.

Không chỉ xác định rõ lộ trình xử lý, thành phố còn giao nhiệm vụ cụ thể cho từng sở, ngành với các mốc thời gian hoàn thành, từ rà soát điều kiện pháp lý, giao đất, cho thuê đất, xác định giá đất đến hoàn tất các thủ tục đầu tư. Quan điểm xuyên suốt là đẩy nhanh tiến độ nhưng vẫn bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân; hạn chế phát sinh khiếu kiện, tranh chấp, đồng thời đưa đất đai sớm trở lại phục vụ phát triển.

Nhìn rộng hơn, những kế hoạch ấy cho thấy cuộc "đại phẫu" các dự án tồn đọng ở Đà Nẵng không còn dừng ở những tuyên bố quyết tâm hay các cuộc rà soát trên giấy. Nó đang được cụ thể hóa bằng từng mốc tiến độ, từng đầu việc và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị.

Sau nhiều năm, những "vết sẹo" trên tuyến đường tỉ đô đã bắt đầu có cơ hội được chữa lành. Nhưng điều quan trọng hơn là cách Đà Nẵng đang lựa chọn để chữa lành những "vết sẹo" ấy: không né tránh tồn tại, không hợp thức hóa sai phạm, đồng thời kiên trì đồng hành cùng doanh nghiệp để khơi thông nguồn lực phát triển.

Khi những đại công trường từng im lìm bắt đầu sáng đèn trở lại, đó không chỉ là dấu hiệu của sự hồi sinh đối với từng dự án riêng lẻ. Xa hơn, đó còn là phép thử đối với quyết tâm xây dựng một môi trường đầu tư minh bạch, năng động và đủ sức tạo dựng niềm tin cho cộng đồng doanh nghiệp.