Quần thể danh thắng sở hữu ngôi chùa lớn nhất thế giới của Việt Nam sẽ trở thành Di sản thế giới do UNESCO công nhận

Ngày 14/1, UBND tỉnh Ninh Bình tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế nhằm xác lập ranh giới khu vực đề cử, đồng thời làm rõ các tiêu chí về giá trị nổi bật toàn cầu để xây dựng hồ sơ trình UNESCO công nhận quần thể Tam Chúc và Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long là di sản thế giới.

Phát biểu tại hội thảo, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình Trần Song Tùng cho biết, quần thể Tam Chúc – Vân Long là không gian hội tụ và hòa quyện hài hòa giữa thiên nhiên hoang sơ, cảnh quan kỳ thú và văn hóa tâm linh đặc sắc, tiêu biểu cho vùng karst nhiệt đới ở rìa phía Nam đồng bằng sông Hồng. Khu vực này sở hữu hệ thống núi đá vôi, thung lũng và vùng đất ngập nước liên thông, vẫn bảo tồn được tính toàn vẹn của các quá trình kiến tạo địa chất – địa mạo cũng như hệ sinh thái thủy văn đặc thù.

Không chỉ mang giá trị cảnh quan, Tam Chúc – Vân Long còn được ví như một “vườn địa đàng” giàu giá trị khoa học và thẩm mỹ. Một trong những điểm nhấn quan trọng trong hồ sơ đề cử là sự hiện diện của quần thể voọc mông trắng – loài linh trưởng đặc hữu của Việt Nam, hiện nằm trong nhóm 25 loài có nguy cơ tuyệt chủng cao nhất trên thế giới.

Theo ông Trần Song Tùng, việc nghiên cứu và đề cử quần thể Tam Chúc – Vân Long trở thành di sản thế giới không đơn thuần là nhiệm vụ chuyên môn, mà còn mang ý nghĩa chiến lược, thể hiện tầm nhìn phát triển dài hạn của tỉnh Ninh Bình. Đây là nền tảng quan trọng để địa phương định hình mô hình “đô thị di sản”, phát triển kinh tế di sản và công nghiệp văn hóa, hướng tới mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2030.

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận nhiều nhóm nội dung then chốt, bao gồm: đặc điểm địa chất, địa mạo và đa dạng sinh học; các giá trị văn hóa (lịch sử, khảo cổ học, di sản phi vật thể) gắn với sự thích ứng của con người; tính toàn vẹn, ranh giới và công tác quản lý khu di sản đề cử; cũng như lộ trình dự kiến xây dựng hồ sơ di sản thế giới khu vực karst ngập nước Vân Long – Tam Chúc và kế hoạch hành động trong giai đoạn tiếp theo.

Một nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là việc xác lập “hành lang xanh” kết nối Tam Chúc (thuộc Hà Nam trước đây) với Vân Long (Ninh Bình), qua đó hình thành một không gian sinh thái – văn hóa liên hoàn, gia tăng giá trị tổng thể của khu di sản đề cử.

Về lộ trình và định hướng đề cử, hội thảo đã tiếp nhận ba ý kiến tư vấn quan trọng từ các chuyên gia UNESCO, gồm ông Jonathan Wallace Baker – Trưởng đại diện Văn phòng UNESCO tại Hà Nội; bà Phạm Thanh Hường – Trưởng Ban Văn hóa, Văn phòng UNESCO tại Hà Nội; và ông Alessandro Balsamo – Trưởng Bộ phận Đề cử Di sản UNESCO, phát biểu trực tuyến từ Paris.

Kết luận hội thảo, GS.TS Nguyễn Văn Kim – Phó Chủ tịch Hội đồng Di sản Văn hóa Quốc gia, thành viên Ủy ban Di sản Thế giới – khẳng định, các ý kiến trao đổi tại hội thảo là những căn cứ khoa học quan trọng để Ban Tổ chức tổng hợp, tiếp thu và hoàn thiện. Kết quả hội thảo sẽ là cơ sở để tỉnh Ninh Bình hoàn chỉnh báo cáo, đưa quần thể Tam Chúc – Vân Long vào danh sách dự kiến và tiến tới xây dựng hồ sơ chính thức trình UNESCO trong thời gian tới.