Quy hoạch Hà Nội 100 năm: Lần đầu Thủ đô tính ngưỡng 'chịu tải' cho đô thị có thể lên tới 25 triệu dân

Không chỉ đặt mục tiêu mở rộng đất đô thị lên tới 201.000ha vào năm 2065, quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm lần đầu đưa ra ngưỡng chịu tải dân số lên tới 25 triệu người, đồng thời xác lập hàng loạt chỉ tiêu về giao thông, cây xanh, y tế, giáo dục và môi trường để bảo đảm đô thị phát triển bền vững.

Sau nhiều năm đối mặt với áp lực gia tăng dân số, ùn tắc giao thông và quá tải hạ tầng, Hà Nội đang chuyển sang một tư duy quy hoạch mới khi phát triển đô thị không chỉ dựa trên quy mô dân số dự báo mà còn tính toán trước năng lực tiếp nhận của toàn bộ hệ thống hạ tầng.

Đây là một trong những điểm đáng chú ý nhất trong Quy hoạch Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm đã được công bố cho đông đảo người dân được tiếp cận.

Theo định hướng quy hoạch, giai đoạn 2026-2045, Hà Nội đặt mục tiêu mở rộng diện tích đất xây dựng đô thị lên khoảng 151.000-168.000ha, tương đương 45-50% diện tích tự nhiên toàn thành phố. Đến giai đoạn 2045-2065, con số này tiếp tục tăng lên khoảng 184.000-201.000ha, chiếm 55-60% diện tích tự nhiên.

Song song với việc mở rộng không gian phát triển, quy mô dân số cũng được dự báo tăng nhanh. Dân số Hà Nội hiện khoảng 8,7 triệu người, tuổi thọ trung bình của người dân là 76,1 tuổi.

Đến năm 2045, Hà Nội dự kiến có khoảng 15-16 triệu người. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là hệ thống đô thị sẽ được quy hoạch để có thể đáp ứng ngưỡng chịu tải tối đa khoảng 18-19 triệu người.

Xa hơn, trong giai đoạn 2045-2065, quy mô dân số dự báo đạt 17-19 triệu người nhưng hạ tầng sẽ được chuẩn bị để có thể phục vụ từ 22 đến 25 triệu người khi cần thiết.

Việc xác lập ngưỡng chịu tải cho thấy Hà Nội không còn quy hoạch theo tư duy "đủ dùng" mà chủ động tạo dư địa cho tăng trưởng dài hạn, nhất là trong bối cảnh Thủ đô được kỳ vọng trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, tài chính, khoa học công nghệ và hội nhập quốc tế của cả nước.

Một điểm mới khác là việc phân bổ dân số sẽ không áp dụng cứng cho từng khu vực ngay từ đầu mà được xác định linh hoạt trong quá trình lập quy hoạch phân khu, quy hoạch chung cấp xã và quy hoạch chi tiết.

Theo đó, quy mô dân số của từng khu vực sẽ được quyết định dựa trên chức năng phát triển, khả năng đáp ứng của hạ tầng và mô hình đô thị đa tầng, đa lớp, thay vì chỉ dựa vào chỉ tiêu hành chính như trước đây.

Để đáp ứng quy mô đô thị ngày càng lớn, quy hoạch cũng đặt ra hệ thống tiêu chuẩn hạ tầng với yêu cầu cao hơn đáng kể.

Về không gian xanh, Hà Nội đặt mục tiêu duy trì tỷ lệ cây xanh tối thiểu bằng 40% diện tích tự nhiên toàn thành phố, bao gồm cây xanh đô thị, đất nông nghiệp, lâm nghiệp, mặt nước và các hành lang thoát lũ. Riêng cây xanh trong đô thị sẽ đạt bình quân 10-12m2/người vào năm 2030, trên 12m2/người vào năm 2035 và tối thiểu 15m2/người trong giai đoạn 2045-2065.

Đối với giáo dục, quy hoạch yêu cầu quỹ đất xây dựng trường học đạt tối thiểu 10-12m2 cho mỗi học sinh; đồng thời hình thành các trường liên cấp quy mô từ 5 ha trở lên tại các khu vực đô thị mở rộng.

Ở lĩnh vực y tế, Hà Nội hướng tới đạt trên 38 giường bệnh và 19 bác sĩ trên mỗi vạn dân vào năm 2030; đến năm 2050 nâng lên khoảng 50 giường bệnh và 40 bác sĩ trên mỗi vạn dân. Thành phố cũng quy hoạch quỹ đất từ 50-160 ha để phát triển 5 tổ hợp y tế chất lượng cao tại các cực tăng trưởng ngoại vi.

Hạ tầng giao thông tiếp tục được coi là trụ cột của quá trình mở rộng đô thị.

Theo quy hoạch, quỹ đất dành cho giao thông sẽ chiếm từ 20-26% diện tích đất xây dựng đô thị, trong đó đất dành cho bãi đỗ xe đạt 3-4%. Tỷ lệ vận tải hành khách công cộng được kỳ vọng nâng lên 25-30% vào năm 2035, 40-45% vào năm 2045 và đạt 55-60% vào năm 2065.

Ở lĩnh vực môi trường, Hà Nội đặt mục tiêu thu gom và xử lý 100% nước thải sinh hoạt từ năm 2035. Đối với chất thải rắn, toàn bộ rác thải sẽ được thu gom, xử lý theo tiêu chuẩn; tỷ lệ chôn lấp trực tiếp giảm xuống dưới 10% vào năm 2030 và tiến tới chấm dứt hoàn toàn hình thức xử lý này trong các giai đoạn tiếp theo.

Thành phố cũng hướng tới bảo đảm 100% người dân đô thị và nông thôn được sử dụng nước sạch từ hệ thống cấp nước tập trung. Tiêu chuẩn cấp nước đô thị đạt 150-180 lít/người/ngày đêm, trong khi mức tiêu thụ điện sinh hoạt dự kiến tăng từ 1.680 kWh/người/năm vào năm 2030 lên 3.500-4.500 kWh/người/năm trong giai đoạn 2045-2065.

Nhìn tổng thể, bản quy hoạch không đơn thuần mở rộng diện tích đô thị hay nâng quy mô dân số. Điều cốt lõi là Hà Nội đang chuyển từ tư duy quản lý sự phát triển sang tư duy chuẩn bị trước năng lực phát triển, trong đó mọi chỉ tiêu về đất đai, giao thông, giáo dục, y tế và môi trường đều được tính toán để thành phố có thể vận hành ổn định ngay cả khi quy mô dân số tăng mạnh trong nhiều thập kỷ tới.

Đó cũng là nền tảng để Hà Nội hướng tới mục tiêu trở thành một đô thị toàn cầu, phát triển theo hướng hiện đại, xanh và bền vững trong tầm nhìn 100 năm.