SGS Việt Nam: Minh bạch dữ liệu là nền tảng cho phát triển bất động sản bền vững

Phát triển bền vững không còn dừng ở việc đáp ứng một tiêu chuẩn hay hoàn thành một báo cáo, mà đang đi vào từng quyết định đầu tư, thiết kế, mua sắm, thi công và vận hành công trình. Theo SGS Việt Nam, dữ liệu minh bạch, có thể truy xuất và kiểm chứng là nền tảng để doanh nghiệp chứng minh tiến bộ, củng cố niềm tin, nâng cao sức cạnh tranh và giá trị dài hạn của tài sản.

Chia sẻ với series "GIÁ TRỊ DẪN DẮT", ông Tô Thanh Sơn, Giám đốc Phát triển Bền Vững (ESG Manager) của SGS Việt Nam, đã phân tích cách phát triển bền vững đang chuyển từ một cam kết mang tính định hướng thành một phần trong các quyết định đầu tư, thiết kế, mua sắm, thi công và vận hành công trình. Theo ông, khoảng cách lớn nhất hiện nay nằm giữa cam kết và năng lực thực hiện, trong đó dữ liệu, bằng chứng và khả năng đánh giá độc lập đóng vai trò quan trọng để biến các mục tiêu ESG thành những kết quả có thể đo lường, kiểm chứng và sử dụng trong quá trình ra quyết định.

- Thưa ông, trước yêu cầu ngày càng cao về ESG, giảm phát thải và minh bạch thông tin, cách các doanh nghiệp trong chuỗi xây dựng - bất động sản tiếp cận phát triển bền vững đang thay đổi như thế nào? 

Ông Tô Thanh Sơn: Tôi cho rằng sự thay đổi lớn nhất là phát triển bền vững đang rời khỏi phạm vi của một cam kết mang tính định hướng để trở thành một phần trong quyết định đầu tư, thiết kế, mua sắm, thi công và vận hành công trình.

Trước đây, doanh nghiệp có thể tập trung vào việc đáp ứng một tiêu chuẩn hoặc hoàn thành một báo cáo. Hiện nay, thị trường quan tâm sâu hơn: Công trình sử dụng bao nhiêu năng lượng? Phát thải trong toàn bộ vòng đời là bao nhiêu? Vật liệu đến từ đâu? Dữ liệu có thể truy xuất và kiểm chứng hay không? Những kết quả đó tác động thế nào đến chi phí vận hành, khả năng tiếp cận vốn, sức hấp dẫn đối với khách thuê và giá trị dài hạn của tài sản.

- Vậy trong quá trình chuyển đổi từ đáp ứng yêu cầu khách hàng sang  tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững, theo ông, những cơ hội lớn nhất và thách thức lớn nhất mà doanh nghiệp có thể gặp phải là gì?

Ông Tô Thanh Sơn: Cơ hội lớn nhất là doanh nghiệp có thể biến hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải và minh bạch ESG thành chất lượng mới của công trình. Một tài sản có dữ liệu đáng tin cậy, chi phí vận hành hợp lý và khả năng thích ứng tốt sẽ tạo được niềm tin cao hơn với nhà đầu tư, khách hàng và đối tác.

Thách thức lớn nhất không nằm ở việc thiếu cam kết, mà ở khoảng cách giữa cam kết và năng lực thực hiện. Dữ liệu thường phân tán giữa nhiều chủ thể, trách nhiệm chưa rõ ràng và các mục tiêu bền vững chưa được chuyển thành yêu cầu cụ thể trong từng hợp đồng, từng giai đoạn của dự án. Doanh nghiệp tạo được lợi thế khi biến ESG thành một hệ thống quản trị xuyên suốt, thay vì một hoạt động thực hiện riêng lẻ để đáp ứng yêu cầu.

- SGS lựa chọn cách tiếp cận nào để giúp doanh nghiệp chuyển các cam kết thành lộ trình và kết quả có thể đo lường, kiểm chứng? 

Ông Tô Thanh Sơn: SGS tiếp cận phát triển bền vững như một quá trình quản trị có cấu trúc. Điểm khởi đầu không phải là lựa chọn ngay một chứng nhận hay một công cụ, mà là hiểu rõ doanh nghiệp đang ở đâu, chịu những yêu cầu nào và tác động nào có ý nghĩa lớn nhất đối với hoạt động và chuỗi giá trị.

Từ đó, doanh nghiệp có thể thiết lập đường cơ sở, xác định các khoảng trống về dữ liệu và năng lực, lựa chọn mục tiêu phù hợp, xây dựng lộ trình thực hiện và thiết lập cơ chế theo dõi kết quả. Mỗi mục tiêu cần gắn với người chịu trách nhiệm, chỉ số đo lường, thời hạn, nguồn dữ liệu và bằng chứng cụ thể. Đây là điều kiện để cam kết có thể chuyển thành hành động và để kết quả sau này có thể kiểm chứng.

- Vậy giá trị khác biệt mà SGS mong muốn tạo ra trong hoạt động của mình là gì, thưa ông? 

Ông Tô Thanh Sơn: Giá trị SGS mang lại không chỉ nằm ở hiểu biết về từng tiêu chuẩn riêng lẻ. Giá trị lớn hơn là khả năng kết nối kiểm kê khí nhà kính, carbon sản phẩm, năng lượng, ESG và chuỗi cung ứng trong cùng một bức tranh quản trị. Điều đó giúp doanh nghiệp tránh triển khai nhiều chương trình rời rạc và từng bước hình thành một nền tảng có thể sử dụng cho nhiều yêu cầu khác nhau.

Mục tiêu cuối cùng không chỉ là giúp doanh nghiệp có thêm một báo cáo, mà là tạo ra một hệ thống dữ liệu và quản trị đủ tin cậy để doanh nghiệp sử dụng trong việc ra quyết định, làm việc với nhà đầu tư, khách hàng và các bên liên quan. Với chúng tôi, niềm tin không được tạo ra từ một tuyên bố mạnh, mà từ một hệ thống đủ minh bạch để các bên có thể nhìn thấy phương pháp, dữ liệu, bằng chứng và trách nhiệm đứng sau mỗi kết quả.

- Theo ông, những năng lực nào là yếu tố quyết định đến độ tin cậy và khả năng ứng dụng của kết quả? SGS đã kết nối như thế nào với các chuẩn mực quốc tế, dữ liệu và hiểu biết thực tiễn tại Việt Nam để đảm bảo điều này?

Ông Tô Thanh Sơn: Theo tôi, độ tin cậy và niềm tin đối với thông tin bền vững được hình thành từ ba lớp.

Lớp thứ nhất là chuẩn mực, giúp xác định chúng ta phải đo lường điều gì và theo nguyên tắc nào. Lớp thứ hai là dữ liệu và bằng chứng, giúp chứng minh kết quả phản ánh đúng hoạt động thực tế. Lớp thứ ba là năng lực đánh giá độc lập, giúp kiểm tra tính đầy đủ, nhất quán và hợp lý của toàn bộ quá trình.

Nếu thiếu chuẩn mực, kết quả khó so sánh. Nếu thiếu dữ liệu tốt, kết quả khó tin cậy. Nếu thiếu đánh giá độc lập, các bên liên quan khó xác định mức độ tin cậy có thể dựa vào thông tin được công bố.

Vai trò của SGS là kết nối ba lớp này trong bối cảnh cụ thể của Việt Nam. Chúng tôi sử dụng chuẩn mực quốc tế làm nền tảng, nhưng việc triển khai phải hiểu được đặc điểm công nghệ, nguồn dữ liệu, năng lực nhà cung cấp và điều kiện vận hành tại địa phương.

Sự kết nối giữa chuẩn mực toàn cầu và thực tiễn tại Việt Nam giúp kết quả không chỉ đúng về phương pháp mà còn có khả năng áp dụng. Khi dữ liệu đủ tin cậy, doanh nghiệp có thể sử dụng nó để lựa chọn giải pháp, phân bổ nguồn lực và chứng minh tiến bộ với khách hàng, nhà đầu tư cũng như các đối tác trong chuỗi giá trị.

- Ông có thể chia sẻ một trường hợp thực tế SGS đã đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc nhận diện hiện trạng, xây dựng lộ trình và xác minh kết quả bền vững?

Ông Tô Thanh Sơn: Vì lý do bảo mật của khách hàng, tôi xin phép được giấu tên, nhưng có thể chia sẻ rõ như sau:

Trong một chương trình đánh giá dấu chân carbon sản phẩm, doanh nghiệp ban đầu có dữ liệu tương đối đầy đủ tại nhà máy nhưng gặp khó khăn ở phần nguyên liệu và các công đoạn thuộc nhà cung cấp. Điều này khiến kết quả có thể chính xác trong phạm vi nội bộ nhưng chưa phản ánh đầy đủ tác động của toàn bộ sản phẩm.

SGS đã cùng doanh nghiệp rà soát ranh giới đánh giá, nhận diện các dữ liệu có ảnh hưởng trọng yếu và phân loại dữ liệu theo mức độ tin cậy. Những khoảng trống quan trọng được chuyển thành yêu cầu cụ thể đối với bộ phận mua hàng và nhà cung cấp. Đồng thời, phương pháp phân bổ, đơn vị chức năng và các giả định chính cũng được làm rõ để kết quả có thể so sánh và kiểm chứng.

Kết quả quan trọng nhất là doanh nghiệp nhìn thấy mối liên hệ trực tiếp giữa chiến lược carbon và hoạt động mua sắm. Việc giảm phát thải không còn giới hạn trong phạm vi nhà máy, mà được mở rộng sang lựa chọn nguyên liệu, thiết kế sản phẩm và hợp tác với nhà cung cấp.

Trường hợp này cho thấy một lộ trình bền vững hiệu quả phải biến dữ liệu thành quyết định. Khi các điểm phát thải trọng yếu được xác định đúng, doanh nghiệp có thể tập trung nguồn lực vào nơi tạo ra thay đổi lớn nhất, thay vì triển khai nhiều sáng kiến nhưng khó chứng minh tác động.

- Theo ông, các bên cần phối hợp như thế nào để mục tiêu bền vững không bị đứt gãy trong suốt vòng đời công trình? 

Ông Tô Thanh Sơn: Để mục tiêu bền vững không bị đứt gãy, dự án cần duy trì một "kim chỉ nam" xuyên suốt từ ý tưởng đầu tư đến vận hành công trình. "Kim chỉ nam" đó gồm mục tiêu thống nhất, tiêu chí kỹ thuật, trách nhiệm, dữ liệu và bằng chứng, và mỗi công trình cần có một hồ sơ bền vững xuyên suốt vòng đời, có thể hình dung như "Hộ chiếu" của tài sản. Hồ sơ này ghi nhận các mục tiêu ban đầu, quyết định thiết kế, nguồn gốc vật liệu, thay đổi trong thi công, hiệu suất vận hành và bằng chứng đi kèm.

Chủ đầu tư cần xác lập mục tiêu và yêu cầu bền vững ngay từ đầu. Đơn vị tư vấn phải chuyển các mục tiêu đó thành giải pháp thiết kế và thông số có thể kiểm soát. Nhà thầu cần quản lý việc thực hiện, bao gồm vật liệu, năng lượng, chất thải và các thay đổi trong thi công. Nhà cung cấp phải cung cấp thông tin đáng tin cậy về sản phẩm. Đơn vị vận hành tiếp tục theo dõi hiệu suất thực tế sau khi công trình được bàn giao.

Nếu mỗi bên sử dụng một phương pháp và bộ dữ liệu riêng, mục tiêu chung rất dễ bị suy giảm qua từng giai đoạn. Vì vậy, dự án cần xác định ngay từ đầu ai cung cấp dữ liệu gì, tại thời điểm nào, theo tiêu chí nào và ai chịu trách nhiệm phê duyệt.

- Vậy vai trò của tổ chức đánh giá độc lập nên được đặt ở đâu, thưa ông?

Ông Tô Thanh Sơn: Tổ chức đánh giá độc lập nên tham gia tại các điểm kiểm soát trọng yếu, từ rà soát tiêu chí, đánh giá dữ liệu đầu vào, kiểm tra trong quá trình thực hiện đến xác minh kết quả cuối cùng. Sự tham gia đúng thời điểm giúp phát hiện khoảng trống sớm, khi dự án vẫn còn khả năng điều chỉnh, thay vì chỉ xác nhận vấn đề sau khi công trình đã hoàn thành.

- Trong thời gian tới, theo ông, những yêu cầu nào về carbon, ESG và minh bạch dữ liệu sẽ định hình sức cạnh tranh và giá trị công trình? SGS Việt Nam đang chuẩn bị những năng lực và hướng đi nào?

Ông Tô Thanh Sơn: Tôi cho rằng năm yêu cầu sẽ định hình sức cạnh tranh của doanh nghiệp bất động sản trong thời gian tới.

Thứ nhất là quản lý carbon ở cả cấp doanh nghiệp và cấp công trình. 

Thứ hai là đo lường phát thải trong vòng đời, bao gồm carbon của vật liệu và quá trình xây dựng.

Thứ ba là khả năng truy xuất dữ liệu từ nhà cung cấp. 

Thứ tư là công bố thông tin ESG có bằng chứng và có thể được đánh giá độc lập. 

Thứ năm là chứng minh hiệu suất vận hành thực tế, thay vì chỉ dựa trên thông số thiết kế.

Những yêu cầu này sẽ tác động trực tiếp đến lựa chọn vật liệu, công nghệ, nhà cung cấp, nguồn vốn và phương thức vận hành tài sản. Chúng cũng sẽ làm thay đổi cách thị trường đánh giá rủi ro và giá trị dài hạn của công trình.

SGS Việt Nam đang chuẩn bị theo ba hướng chính. Một là phát triển đội ngũ chuyên gia và đánh giá viên cho khí nhà kính, carbon sản phẩm, năng lượng và ESG. Hai là tăng cường khả năng kết nối nhiều chuẩn mực trong một hệ thống quản trị chung. Ba là phát triển cách tiếp cận dựa trên dữ liệu và bằng chứng, giúp doanh nghiệp chuẩn bị thông tin đủ tin cậy cho hoạt động quản trị và đánh giá độc lập.

Mục tiêu của chúng tôi là giúp doanh nghiệp Việt Nam đáp ứng yêu cầu hiện tại, đồng thời xây dựng nền tảng đủ linh hoạt cho những yêu cầu mới của thị trường toàn cầu.

Và tôi tin rằng trong giai đoạn tới, doanh nghiệp dẫn đầu không nhất thiết là doanh nghiệp đưa ra nhiều cam kết nhất. Doanh nghiệp dẫn đầu sẽ là doanh nghiệp hiểu rõ tác động của mình, kiểm soát được dữ liệu, chứng minh được tiến bộ và duy trì được niềm tin trong toàn bộ chuỗi giá trị.

Đối với SGS, đóng góp quan trọng nhất của chúng tôi là giúp niềm tin đó được xây dựng dựa trên bằng chứng và độ tin cậy.

- Xin trân trọng cảm ơn ông!